{"id":718458,"date":"2024-05-04T11:50:16","date_gmt":"2024-05-04T07:50:16","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=718458"},"modified":"2024-05-04T11:50:16","modified_gmt":"2024-05-04T07:50:16","slug":"az%c9%99rbaycanda-sirk%c9%99t-v%c9%99-mu%c9%99ssis%c9%99l%c9%99r%c9%99-m%c9%99shur-sisteml%c9%99-bagli-x%c9%99b%c9%99rdarliq-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=718458","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda \u015firk\u0259t v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259\u015fhur sisteml\u0259 ba\u011fl\u0131 X\u018fB\u018fRDARLIQ &#8211; FOTO"},"content":{"rendered":"<p>X\u00fcsusi Rabit\u0259 v\u0259 \u0130nformasiya T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi D\u00f6vl\u0259t Xidm\u0259ti (XR\u0130TDX) pulsuz \u201cSandbox\u201d sisteml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015firk\u0259t v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0 <\/strong>x\u0259b\u0259r verir ki, qurum bu kimi \u00f6d\u0259ni\u015fsiz sisteml\u0259rin b\u00f6y\u00fck risk da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259r hans\u0131 kiberh\u00fccum n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259ssas m\u0259lumatlar\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259 riskl\u0259rinin y\u00fcks\u0259k oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>XR\u0130TDX-d\u0259n bildirilib ki, \u201cSandbox\u201d\u00a0sistemi &#8211; z\u0259r\u0259rli fayllar\u0131n v\u0259 proqram t\u0259minatlar\u0131n\u0131n q\u0131sa zamanda t\u0259dqiqini v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f \u00e7ox faydal\u0131 bir al\u0259tdir:<\/p>\n<p>\u201cQuruma \u00f6z\u0259l \u201cSandbox\u201d sisteml\u0259rinin t\u0259chiz edil\u0259r\u0259k qurulmas\u0131 v\u0259sait t\u0259l\u0259b etdiyind\u0259n bir \u00e7ox istifad\u0259\u00e7il\u0259r bu kimi h\u0259ll\u0259rin bulud versiyalar\u0131ndan, bir \u00e7ox hallarda is\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fsiz versiyalar\u0131ndan istifad\u0259 edirl\u0259r. F\u0259rdi istifad\u0259\u00e7il\u0259rin \u015f\u00fcbh\u0259li hesab etdikl\u0259ri fayllar\u0131n z\u0259r\u0259rli olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 onlar\u0131 internet vasit\u0259sil\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n sisteml\u0259r\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259si v\u0259 n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f bel\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fsiz \u201cSandbox\u201d sisteml\u0259ri\u00a0g\u00f6nd\u0259ril\u0259n fayllar\u0131n m\u0259xfiliyini v\u0259 ya konfidensiall\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumur. Bel\u0259 ki, f\u0259rdi istifad\u0259\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f bu c\u00fcr \u00f6d\u0259ni\u015fsiz platformalar sistem\u0259 y\u00fckl\u0259n\u0259n ist\u0259nil\u0259n fayl\u0131 \u00f6z saytlar\u0131nda yoxlan\u0131lm\u0131\u015f fayl kimi qeyd etm\u0259kl\u0259 d\u0259rc edir.<\/p>\n<p>Bundan x\u0259b\u0259rsiz olan, lakin daxil olmu\u015f fayllar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini yoxlamamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fsiz xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n bir \u00e7ox m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 banklar\u0131n \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 konfidensial v\u0259 f\u0259rdi m\u0259lumatlar\u0131 bilm\u0259d\u0259n if\u015fa etmi\u015f olurlar.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 olunan \u201cANY.RUN\u201d, \u201cVirustotal\u201d kimi \u00f6d\u0259ni\u015fsiz platformalarda bir s\u0131ra bank v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r\u0259 aid \u00e7oxsayl\u0131 konfidensial m\u0259lumatlar\u0131n &#8211; s\u0259n\u0259dl\u0259r, m\u00fcqavil\u0259l\u0259r, maliyy\u0259 v\u0259 m\u00fclkiyy\u0259t fayllar\u0131, CV-l\u0259r, hesabatlar v\u0259 s. d\u0259rc olundu\u011funun \u015fahidi ola bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Bel\u0259 platformalar\u0131n f\u0259rdi qaydada istifad\u0259si kibergigiyena bax\u0131m\u0131ndan yoluxman\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00e7ox t\u0259qdir\u0259layiq m\u00fcsb\u0259t hal olsa da bank v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin v\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259rin h\u0259ssas m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n h\u0259r k\u0259s\u0259 \u0259l\u00e7atan a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 payla\u015f\u0131lmas\u0131 b\u00f6y\u00fck risk da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>X\u00fcsusi Rabit\u0259 v\u0259 \u0130nformasiya T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi D\u00f6vl\u0259t Xidm\u0259tinin Z\u0259r\u0259rvericil\u0259rin T\u0259dqiqi Laboratoriyas\u0131, m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259 bulud \u0259sasl\u0131 \u201cSandbox\u201d platformalar\u0131ndan istifad\u0259 zaman\u0131 konfidensial v\u0259 f\u0259rdi m\u0259lumatlar\u0131n m\u00fchafiz\u0259sini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yoxlamalar\u0131 qapal\u0131 analiz imkanlar\u0131na malik sisteml\u0259rd\u0259 aparma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edir. Bununla yana\u015f\u0131 bilm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu kimi sisteml\u0259r\u0259 y\u00fckl\u0259n\u0259n fayllar b\u0259zi platformalarda h\u0259r k\u0259s\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 payla\u015f\u0131lmasa bel\u0259, y\u00fckl\u0259nmi\u015f fayllar 3-c\u00fc \u015f\u0259xsl\u0259rin informasiya sistemind\u0259 toplan\u0131r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n sistemd\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k h\u0259r hans\u0131 kiberh\u00fccum n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259ssas m\u0259lumatlar s\u0131zd\u0131r\u0131la v\u0259 ya hakerl\u0259rin \u0259lin\u0259 ke\u00e7\u0259 bil\u0259r. Bunu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, bel\u0259 xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n y\u00fckl\u0259n\u0259c\u0259k fayllardan h\u0259ssas m\u0259lumatlar\u0131 silm\u0259k v\u0259 ya gizl\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumatlar\u0131n redaksiyas\u0131n\u0131 v\u0259 anoniml\u0259\u015fdirilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k vacibdir. Bununla yana\u015f\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259 daxilind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n qorunmas\u0131, m\u0259xfilik v\u0259 informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fct\u0259madi olaraq \u0259lav\u0259 maarifl\u0259ndirici t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si m\u00fc\u0259ssis\u0259 daxili kibergigiyenan\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd ed\u0259k ki, X\u00fcsusi Rabit\u0259 v\u0259 \u0130nformasiya T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi D\u00f6vl\u0259t Xidm\u0259tinin Z\u0259r\u0259rvericil\u0259rin T\u0259dqiqi Laboratoriyas\u0131 haz\u0131rda yeni h\u0259ll olan milli \u201cSandbox\u201d sisteminin haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 davam etdirir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"gallery\">\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjQvMDUvMDQvMTEvMTQvNDkvOGY1NjI4NmEtMzBkZi00MDQyLWI3MTItMGIxMGFkZDAyNzc1LzY2MzVkZWIzM2VkOTg2NjM1ZGViMzNlZDk5MTcxNDgwNjQ1MDY2MzVkZWIzM2VkOTU2NjM1ZGViMzNlZDk3LnBuZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=c9f3e418706fb479\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjQvMDUvMDQvMTEvMTQvNDkvN2YwY2I2MzQtN2E5Yi00OTZhLThmZWMtMTc0ZDllYzdlMWUzLzY2MzVkZWIzMDNkZjc2NjM1ZGViMzAzZGY4MTcxNDgwNjQ1MDY2MzVkZWIzMDNkZjM2NjM1ZGViMzAzZGY1LnBuZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=ff256bb88ecafd81\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjQvMDUvMDQvMTEvMTQvNDkvNjIwZDYzNzEtYTU5Mi00MzJjLTg5ZjQtYWYwOTgzNDYwNmQ2LzY2MzVkZWIyYjllMGQ2NjM1ZGViMmI5ZTBlMTcxNDgwNjQ1MDY2MzVkZWIyYjllMGI2NjM1ZGViMmI5ZTBjLnBuZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=c96f424c048fd1b6\" alt=\"\" \/><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>X\u00fcsusi Rabit\u0259 v\u0259 \u0130nformasiya T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi D\u00f6vl\u0259t Xidm\u0259ti (XR\u0130TDX) pulsuz \u201cSandbox\u201d sisteml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015firk\u0259t v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, qurum bu kimi \u00f6d\u0259ni\u015fsiz sisteml\u0259rin b\u00f6y\u00fck risk da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259r hans\u0131 kiberh\u00fccum n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259ssas m\u0259lumatlar\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259 riskl\u0259rinin y\u00fcks\u0259k oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131b. XR\u0130TDX-d\u0259n bildirilib ki, \u201cSandbox\u201d\u00a0sistemi &#8211; z\u0259r\u0259rli fayllar\u0131n v\u0259 proqram t\u0259minatlar\u0131n\u0131n q\u0131sa zamanda t\u0259dqiqini v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f \u00e7ox faydal\u0131 bir al\u0259tdir: \u201cQuruma \u00f6z\u0259l \u201cSandbox\u201d sisteml\u0259rinin t\u0259chiz edil\u0259r\u0259k qurulmas\u0131 v\u0259sait t\u0259l\u0259b etdiyind\u0259n bir \u00e7ox istifad\u0259\u00e7il\u0259r bu kimi h\u0259ll\u0259rin bulud versiyalar\u0131ndan, bir \u00e7ox hallarda is\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fsiz versiyalar\u0131ndan istifad\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":718459,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/6635deb36b0b36635deb36b0b417148064506635deb36b0b16635deb36b0b2.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/6635deb36b0b36635deb36b0b417148064506635deb36b0b16635deb36b0b2.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/6635deb36b0b36635deb36b0b417148064506635deb36b0b16635deb36b0b2.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/6635deb36b0b36635deb36b0b417148064506635deb36b0b16635deb36b0b2-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/6635deb36b0b36635deb36b0b417148064506635deb36b0b16635deb36b0b2-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/6635deb36b0b36635deb36b0b417148064506635deb36b0b16635deb36b0b2.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/6635deb36b0b36635deb36b0b417148064506635deb36b0b16635deb36b0b2.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/6635deb36b0b36635deb36b0b417148064506635deb36b0b16635deb36b0b2.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/6635deb36b0b36635deb36b0b417148064506635deb36b0b16635deb36b0b2-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/6635deb36b0b36635deb36b0b417148064506635deb36b0b16635deb36b0b2.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"X\u00fcsusi Rabit\u0259 v\u0259 \u0130nformasiya T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi D\u00f6vl\u0259t Xidm\u0259ti (XR\u0130TDX) pulsuz \u201cSandbox\u201d sisteml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015firk\u0259t v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, qurum bu kimi \u00f6d\u0259ni\u015fsiz sisteml\u0259rin b\u00f6y\u00fck risk da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259r hans\u0131 kiberh\u00fccum n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259ssas m\u0259lumatlar\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259 riskl\u0259rinin y\u00fcks\u0259k oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131b. XR\u0130TDX-d\u0259n bildirilib ki, \u201cSandbox\u201d\u00a0sistemi &#8211; z\u0259r\u0259rli fayllar\u0131n v\u0259 proqram t\u0259minatlar\u0131n\u0131n q\u0131sa zamanda t\u0259dqiqini&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/718458"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=718458"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/718458\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/718459"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=718458"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=718458"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=718458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}