{"id":721398,"date":"2024-05-13T20:07:09","date_gmt":"2024-05-13T16:07:09","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=721398"},"modified":"2024-05-13T20:07:09","modified_gmt":"2024-05-13T16:07:09","slug":"kifay%c9%99t-q%c9%99d%c9%99r-yuxu-yatmamaq-bir-sira-saglamliq-probleml%c9%99rin%c9%99-s%c9%99b%c9%99b-ola-bil%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=721398","title":{"rendered":"Kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yuxu yatmamaq bir s\u0131ra sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti, h\u0259kim-terapevt Nahid M\u0259h\u0259rr\u0259mov S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin sayt\u0131na yuxu, onun \u0259h\u0259miyy\u0259ti, f\u0259sadlar\u0131 v\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 yollar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fcsahib\u0259 verib.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, m\u00fcsahib\u0259d\u0259 yuxunun vacibliyi bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fan m\u00fct\u0259x\u0259ssis-ekspert deyib: \u201cYuxu \u0259traf m\u00fchit\u0259 reaksiyalar\u0131n azalmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan t\u0259bii fizioloji prosesdir. Tibbin v\u0259 neyrobiologiyan\u0131n yuxunun t\u0259dqiqat\u0131na v\u0259 m\u00fcalic\u0259sin\u0259 baxan sah\u0259si Somnologiya adlan\u0131r. \u0130nsan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn \u00fc\u00e7d\u0259bir hiss\u0259si yuxuda ke\u00e7ir. Yuxu zaman\u0131 orqanizm enerjini b\u0259rpa edir v\u0259 immuniteti art\u0131r\u0131r. Normal yuxu ald\u0131qdan sonra \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc g\u00fcmrah v\u0259 enerji dolu hiss edirik. Kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yuxu almayanlar is\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 \u00f6zl\u0259rini yor\u011fun v\u0259 hals\u0131z hiss edir, diqq\u0259ti c\u0259ml\u0259m\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirl\u0259r. Yuxu zaman\u0131 immunitet sistemimiz orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox faydal\u0131 olan m\u00fc\u0259yy\u0259n z\u00fclallar ifraz edir. \u018fg\u0259r nizaml\u0131 v\u0259 keyfiyy\u0259tli yuxu almasaq, h\u0259min z\u00fclallar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r olmaz.<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u00fcz yatma\u011f\u0131n faydalar\u0131 gec\u0259 yatma\u011f\u0131 \u0259v\u0259z etmir. Gec\u0259 vaxt\u0131 insan orqanizmi yuxu hormonu deyil\u0259n melatonin hormonunu ifraz edir. Melatonin yaln\u0131z tam qaranl\u0131qda v\u0259 \u00e7ox q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 &#8211; saat 23.00-dan 01:00-a q\u0259d\u0259r ifraz olunur. H\u0259min hormon orqanizmd\u0259 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin yenil\u0259nm\u0259sini, bioloji saat\u0131, yuxu ritminin v\u0259 b\u0259d\u0259n istiliyinin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sini, immun sisteminin y\u00fcks\u0259lm\u0259sini t\u0259min edir\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259kim-terapevt yuxusuzlu\u011fun s\u0259b\u0259b oldu\u011fu f\u0259sadlar bar\u0259d\u0259 deyib: \u201cBu zaman\u0131 insanlar yuxuya ged\u0259 v\u0259 ya d\u0259rin yuxu yata bilmir. \u015eikay\u0259tl\u0259ri ad\u0259t\u0259n q\u0131sa zamanda yuxuya ged\u0259 bilm\u0259m\u0259k, yatanda tez-tez oyanmaq v\u0259 yuxunu davam ed\u0259 bilm\u0259m\u0259kl\u0259 \u0259laq\u0259dar olur. Bir h\u0259ft\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r davam ed\u0259n yuxusuzluq k\u0259skin v\u0259 ya ke\u00e7ici, bir h\u0259ft\u0259 il\u0259 \u00fc\u00e7 aya q\u0259d\u0259r &#8211; yar\u0131mk\u0259skin, \u00fc\u00e7 aydan art\u0131q davam ed\u0259rs\u0259, xroniki yuxusuzluq adlan\u0131r. Yuxusuzluq x\u0259st\u0259liyi olanlar oyand\u0131qdan sonra \u00f6zl\u0259rini yor\u011fun hiss edirl\u0259r. Yuxusuzluq t\u0259kc\u0259 enerji s\u0259viyy\u0259sini v\u0259 \u0259hval\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 h\u0259yat keyfiyy\u0259tini azalda bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r gec\u0259 7-8 saat yatma\u011f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. \u018fks\u0259r insanlar h\u0259yat\u0131n\u0131n bir m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 g\u00fcnl\u0259rl\u0259 davam ed\u0259n q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli yuxusuzluqdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r. H\u0259min v\u0259ziyy\u0259t ad\u0259t\u0259n stress, k\u0259skin x\u0259st\u0259lik, yuxu rejiminin d\u0259yi\u015fm\u0259si zaman\u0131 ba\u015f verir. Normal yuxunun b\u0259rpas\u0131ndan sonra ke\u00e7ici yuxusuzluq orqanizmd\u0259 neqativ izl\u0259r qoymur. Davaml\u0131 yuxusuzluq orqanizmd\u0259 xroniki a\u011fr\u0131, diabet, \u00fcr\u0259k-damar, astma, qastroezofageal refl\u00fcks, hipertiroidizm, depressiya, Parkinson v\u0259 Altsheymer x\u0259st\u0259liyinin x\u0259b\u0259r\u00e7isi ola bil\u0259rl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Yuxusuzlu\u011fun s\u0259b\u0259bl\u0259ri bar\u0259d\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis-ekspert bunlar\u0131 bildirib: \u201cYuxu insan orqanizmind\u0259 bir \u00e7ox sisteml\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b fizioloji prosesdir. Yuxusuzlu\u011fun s\u0259b\u0259bl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif ola bil\u0259r. Yuxuya \u0259n \u00e7ox psixoloji amill\u0259r (narahatl\u0131q, stress), endokrin s\u0259b\u0259bl\u0259r (hipertiroidizm, klimakterik), kofeinli i\u00e7kil\u0259r, narkotik madd\u0259l\u0259r, alkoqollu i\u00e7kil\u0259r, sosial amill\u0259r v\u0259 sair t\u0259sir edir. Yuxunun kifay\u0259t q\u0259d\u0259r olmamas\u0131 orqanizmin infeksiyalara qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si ola bil\u0259r. Orqanizmi patogenl\u0259rd\u0259n effektiv v\u0259 davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn immunitet sisteminin d\u00fczg\u00fcn istirah\u0259t\u0259 ehtiyac\u0131 var. \u0130nsan orqanizmini patogenl\u0259rd\u0259n effektiv v\u0259 davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn immunitet sisteminin d\u0259 rahat v\u0259 dol\u011fun yuxuya ehtiyac\u0131 var. Yuxusuzluq, h\u0259m\u00e7inin immun sisteminin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur, orqanizmi h\u0259ssas edir v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Yuxu \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 art\u0131q \u00e7\u0259ki, piyl\u0259nm\u0259 v\u0259 diabet riskini art\u0131r\u0131r. \u0130nsulin hormonu qanda \u015f\u0259k\u0259rin normada qalmas\u0131na xidm\u0259t edir. Ancaq yuxusuzluq h\u0259min prosesi pozur. Gec\u0259 4-5 saat yatanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 insulin m\u00fcqavim\u0259tinin artmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. N\u0259tic\u0259d\u0259 is\u0259 2-ci tip diabet \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si v\u0259 dig\u0259r hormonlar\u0131n da ritminin pozulmas\u0131 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259r gec\u0259 sad\u0259c\u0259 1-2 saat daha az yatmaq \u00fcr\u0259k d\u00f6y\u00fcnt\u00fcl\u0259rinin say\u0131n\u0131 v\u0259 qan t\u0259zyiqini art\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnki sinir sisteminin bir qismi yuxu \u0259skikliyin\u0259 ba\u015fqa c\u00fcr t\u0259sir edir. Bu zaman qanda stress hormonu deyil\u0259n kortizol art\u0131r v\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t sonra damar s\u0259rtliyi, infarkt v\u0259 insult riski d\u0259 arta bil\u0259r.<\/p>\n<p>S\u00fcr\u0259tli olaraq pozulan v\u0259 ya azalan yuxu, \u0259sas\u0259n d\u0259 d\u0259rin yuxu probleml\u0259ri sinir sisteminin degenerativ x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 apar\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131r. D\u0259rin yuxu yadda\u015fa, konsentrasiyaya v\u0259 q\u0259rar q\u0259buletm\u0259 prosesl\u0259rin\u0259 birba\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir, eyni zamanda, g\u00fcn \u0259rzind\u0259 al\u0131nan m\u0259lumat\u0131 qism\u0259n emal etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. Bundan \u0259lav\u0259, insan orqanizmi \u0259sas\u0259n yuxuda oldu\u011fu zaman yaralar\u0131 b\u0259rpa edir, z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259ri k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 sa\u011falma prosesl\u0259rin\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>Sa\u011flam yuxu b\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonu \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. H\u0259min hormon say\u0259sind\u0259 \u0259z\u0259l\u0259 v\u0259 s\u00fcm\u00fck k\u00fctl\u0259sinin b\u00f6y\u00fcm\u0259si ba\u015f verir. Yuxu poz\u011funluqlar\u0131nda, b\u00fct\u00fcn bu prosesl\u0259r n\u0259zar\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131r. Yetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atan insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn normal yuxu rejimi \u0259v\u0259zolunmazd\u0131r. Yuxu d\u0259rinin t\u0259rav\u0259tli g\u00f6r\u00fcnm\u0259si v\u0259 d\u0259ri h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin yenil\u0259nm\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi rol oynay\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259kim-terapevt yuxusuzlu\u011fu aradan qald\u0131rmaq yollar\u0131 bar\u0259d\u0259 bunlar\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcb: \u201cYuxusuzlu\u011fun m\u00fcalic\u0259sind\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 onun s\u0259b\u0259bini ara\u015fd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. \u018fg\u0259r s\u0259b\u0259b h\u0259r hans\u0131 bir x\u0259st\u0259likdirs\u0259, o zaman diqq\u0259ti h\u0259min x\u0259st\u0259liyin m\u00fcalic\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k laz\u0131md\u0131r. B\u0259z\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259r h\u0259kim t\u00f6vsiy\u0259si olmadan m\u00fcxt\u0259lif yuxug\u0259tirici vasit\u0259l\u0259r istifad\u0259 edirl\u0259r. Bu c\u00fcr yana\u015fmalar zamanla m\u00fcxt\u0259lif probleml\u0259r\u0259 apar\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131r. Yuxusuzlu\u011fu aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yuxu v\u0259 oyaql\u0131q balans\u0131n\u0131n nizamlanmas\u0131, aktiv h\u0259yat t\u0259rzi, t\u0259miz havada g\u0259zinti olduqca vacibdir. H\u0259m\u00e7inin son qida q\u0259bulunun yatmazdan \u0259n az\u0131 3-4 saat \u0259vv\u0259l edilm\u0259si t\u00f6vsiy\u0259 olunur\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti, h\u0259kim-terapevt Nahid M\u0259h\u0259rr\u0259mov S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin sayt\u0131na yuxu, onun \u0259h\u0259miyy\u0259ti, f\u0259sadlar\u0131 v\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 yollar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fcsahib\u0259 verib. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, m\u00fcsahib\u0259d\u0259 yuxunun vacibliyi bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fan m\u00fct\u0259x\u0259ssis-ekspert deyib: \u201cYuxu \u0259traf m\u00fchit\u0259 reaksiyalar\u0131n azalmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan t\u0259bii fizioloji prosesdir. Tibbin v\u0259 neyrobiologiyan\u0131n yuxunun t\u0259dqiqat\u0131na v\u0259 m\u00fcalic\u0259sin\u0259 baxan sah\u0259si Somnologiya adlan\u0131r. \u0130nsan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn \u00fc\u00e7d\u0259bir hiss\u0259si yuxuda ke\u00e7ir. Yuxu zaman\u0131 orqanizm enerjini b\u0259rpa edir v\u0259 immuniteti art\u0131r\u0131r. Normal yuxu ald\u0131qdan sonra \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc g\u00fcmrah v\u0259 enerji dolu hiss edirik. Kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yuxu almayanlar is\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 \u00f6zl\u0259rini yor\u011fun v\u0259 hals\u0131z&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":721399,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/17156056443618819589_1200x630.jpg",922,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/17156056443618819589_1200x630.jpg",922,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/17156056443618819589_1200x630.jpg",922,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/17156056443618819589_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/17156056443618819589_1200x630-534x365.jpg",534,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/17156056443618819589_1200x630-840x574.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/17156056443618819589_1200x630.jpg",922,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/17156056443618819589_1200x630.jpg",922,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/17156056443618819589_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/17156056443618819589_1200x630-922x620.jpg",922,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti, h\u0259kim-terapevt Nahid M\u0259h\u0259rr\u0259mov S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin sayt\u0131na yuxu, onun \u0259h\u0259miyy\u0259ti, f\u0259sadlar\u0131 v\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 yollar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fcsahib\u0259 verib. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, m\u00fcsahib\u0259d\u0259 yuxunun vacibliyi bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fan m\u00fct\u0259x\u0259ssis-ekspert deyib: \u201cYuxu \u0259traf m\u00fchit\u0259 reaksiyalar\u0131n azalmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan t\u0259bii fizioloji prosesdir. Tibbin v\u0259 neyrobiologiyan\u0131n yuxunun t\u0259dqiqat\u0131na v\u0259 m\u00fcalic\u0259sin\u0259 baxan sah\u0259si Somnologiya adlan\u0131r. \u0130nsan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/721398"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=721398"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/721398\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/721399"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=721398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=721398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=721398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}