{"id":721967,"date":"2024-05-15T10:43:17","date_gmt":"2024-05-15T06:43:17","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=721967"},"modified":"2024-05-15T10:43:17","modified_gmt":"2024-05-15T06:43:17","slug":"bu-gun-beyn%c9%99lxalq-iqlim-gunudur-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=721967","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn Beyn\u0259lxalq \u0130qlim G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>May\u0131n 15-i d\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 Beyn\u0259lxalq \u0130qlim G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, bu ekoloji bayram\u0131n t\u0259sis edilm\u0259si meteoroloqlar\u0131n iqlimi indiki v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin rifah\u0131na t\u0259sir ed\u0259n m\u00fch\u00fcm resurs kimi qorumaq \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na cavab idi.<\/p>\n<p>\u0130qlimin qorunmas\u0131 bu g\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u00fczl\u0259\u015fdiyi qlobal probleml\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259, atmosfer qat\u0131nda ozonun miqdar\u0131n\u0131n artmas\u0131, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, planetd\u0259 hava \u015f\u0259raitinin d\u0259yi\u015fm\u0259si &#8211; b\u00fct\u00fcn bunlar Yer k\u00fcr\u0259sinin iqliminin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 insanlar\u0131n qida, h\u0259yat v\u0259 \u0259mlak t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, t\u0259bii ehtiyatlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin tarazl\u0131 inki\u015faf\u0131na z\u0259r\u0259rli t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. T\u0259kc\u0259 son 35 ild\u0259 planetd\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi k\u0259skin sur\u0259td\u0259 art\u0131b v\u0259 dem\u0259k olar ki, h\u0259r il yeni temperatur rekordlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir.<\/p>\n<p>M\u00fcasir elm Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 temperatur y\u00fcks\u0259lm\u0259y\u0259 davam ed\u0259rs\u0259, f\u0259lak\u0259tli iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin n\u0259 q\u0259d\u0259r tez ba\u015f ver\u0259c\u0259yi sual\u0131na cavab ver\u0259 bilmir. Bununla bel\u0259, ekoloqlar\u0131n v\u0259 meteoroloqlar\u0131n fikrinc\u0259, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t h\u0259min d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri gecikdirm\u0259y\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r qadirdir.<\/p>\n<p>Planetd\u0259 gerid\u00f6nm\u0259z iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olan \u0259sas probleml\u0259r s\u0131ras\u0131nda atmosferd\u0259 istixana qazlar\u0131n\u0131n konsentrasiyas\u0131n\u0131n artmas\u0131 dayan\u0131r. H\u0259min fenomen ilk d\u0259f\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 1992-ci ild\u0259 &#8211; Rio-de-Janeyroda ke\u00e7iril\u0259n Yer Sammitind\u0259 m\u00fczakir\u0259 edilib. 180-d\u0259n \u00e7ox \u00f6lk\u0259nin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyi \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131 imzalay\u0131blar. H\u0259min sazi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin atmosferd\u0259ki istixana qazlar\u0131n\u0131 Yer k\u00fcr\u0259sinin iqlim sistemini qlobal antropogen t\u0259sirl\u0259 t\u0259hdid etm\u0259y\u0259n s\u0259viyy\u0259d\u0259 sabitl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f \u00fcmumi prinsipl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n edirdi.<\/p>\n<p>1997-ci ilin sonunda, Kiotoda (Yaponiya) ke\u00e7iril\u0259n BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyi \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259fl\u0259rinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc konfrans\u0131nda Konvensiyaya \u0259lav\u0259 olaraq beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259d &#8211; Kioto Protokolu q\u0259bul edildi.<\/p>\n<p>On il sonra 2007-ci ilin dekabr\u0131nda Balid\u0259 (\u0130ndoneziya) iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f n\u00f6vb\u0259ti BMT konfrans\u0131 ke\u00e7irildi. Bu zaman 190-dan \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si d\u00fcnya liderl\u0259rini ticar\u0259t v\u0259 s\u0259naye sektorunun karbon qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131 azaltmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131ran beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259 imzalad\u0131lar.<\/p>\n<p>Planetd\u0259 iqlimin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00fcmumi m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin t\u00f6hf\u0259si vacibdir. Yerin iqliminin qorunmas\u0131 planetin h\u0259r bir sakinind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. H\u0259r k\u0259sin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259ni etm\u0259si o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0259tin deyil. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn, m\u0259s\u0259l\u0259n, avtomobild\u0259n daha az istifad\u0259 etm\u0259k, m\u0259nzill\u0259ri enerjiy\u0259 q\u0259na\u0259t ed\u0259n m\u0259nb\u0259l\u0259rl\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131rmaq, a\u011fac\u0259km\u0259d\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k v\u0259 ya\u015f\u0131ll\u0131qlar\u0131 qorumaq olar. B\u00fct\u00fcn bunlar ki\u00e7ik \u015feyl\u0259r kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Lakin planetin \u0259halisinin say\u0131na g\u00f6r\u0259 h\u0259min \u201cx\u0131rda \u015feyl\u0259r\u201d \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanda iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n f\u0259aliyy\u0259ti beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131na, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin m\u0259nfi t\u0259zah\u00fcrl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verir. \u00d6lk\u0259mizin 2030-cu il\u0259d\u0259k sosial-iqtisadi inki\u015fafa dair milli prioritetl\u0259rind\u0259n birinin \u201cT\u0259miz \u0259traf m\u00fchit v\u0259 ya\u015f\u0131l art\u0131m \u00f6lk\u0259si\u201d kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si, i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin v\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n \u201cya\u015f\u0131l enerji\u201d zonas\u0131 elan olunmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131n 2050-ci il\u0259d\u0259k \u201cNetto s\u0131f\u0131r emissiya\u201d zonas\u0131na \u00e7evrilm\u0259sinin n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmas\u0131, 2024-c\u00fc ilin \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik ili\u201d elan edilm\u0259si bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131lan m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc, ard\u0131c\u0131l d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin d\u0259rin m\u0259zmunundan x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t Az\u0259rbaycan\u0131n iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin m\u0259nfi t\u0259zah\u00fcrl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi f\u0259aliyy\u0259ti y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n say\u0131na, s\u0259viyy\u0259sin\u0259, m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin aktuall\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n biri hesab edil\u0259n BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 (COP29) i\u015ftirak\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin q\u0259rar\u0131 il\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyi \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131 (COP) iqlim b\u00f6hran\u0131n\u0131n h\u0259lli y\u00f6n\u00fcnd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, onun aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, strategiyalar\u0131n i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259ri bir araya g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00f6n\u0259mli beyn\u0259lxalq platformad\u0131r. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin ona b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t v\u0259 etimad\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi olan bu n\u00fcfuzlu sessiyan\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkil edilm\u0259si, \u00f6lk\u0259miz v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rl\u0259 yekunla\u015fmas\u0131 namin\u0259 b\u00fct\u00fcn z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259ri g\u00f6rm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>May\u0131n 15-i d\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 Beyn\u0259lxalq \u0130qlim G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, bu ekoloji bayram\u0131n t\u0259sis edilm\u0259si meteoroloqlar\u0131n iqlimi indiki v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin rifah\u0131na t\u0259sir ed\u0259n m\u00fch\u00fcm resurs kimi qorumaq \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na cavab idi. \u0130qlimin qorunmas\u0131 bu g\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u00fczl\u0259\u015fdiyi qlobal probleml\u0259rd\u0259n biridir. Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259, atmosfer qat\u0131nda ozonun miqdar\u0131n\u0131n artmas\u0131, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, planetd\u0259 hava \u015f\u0259raitinin d\u0259yi\u015fm\u0259si &#8211; b\u00fct\u00fcn bunlar Yer k\u00fcr\u0259sinin iqliminin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 insanlar\u0131n qida, h\u0259yat v\u0259 \u0259mlak t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, t\u0259bii ehtiyatlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin tarazl\u0131 inki\u015faf\u0131na z\u0259r\u0259rli t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. T\u0259kc\u0259 son 35 ild\u0259 planetd\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":721968,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1715754219364553864_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1715754219364553864_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1715754219364553864_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1715754219364553864_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1715754219364553864_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1715754219364553864_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1715754219364553864_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1715754219364553864_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1715754219364553864_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1715754219364553864_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"May\u0131n 15-i d\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 Beyn\u0259lxalq \u0130qlim G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, bu ekoloji bayram\u0131n t\u0259sis edilm\u0259si meteoroloqlar\u0131n iqlimi indiki v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin rifah\u0131na t\u0259sir ed\u0259n m\u00fch\u00fcm resurs kimi qorumaq \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na cavab idi. \u0130qlimin qorunmas\u0131 bu g\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u00fczl\u0259\u015fdiyi qlobal probleml\u0259rd\u0259n biridir. Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259, atmosfer qat\u0131nda ozonun miqdar\u0131n\u0131n artmas\u0131, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/721967"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=721967"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/721967\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/721968"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=721967"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=721967"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=721967"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}