{"id":723587,"date":"2024-05-21T12:14:40","date_gmt":"2024-05-21T08:14:40","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=723587"},"modified":"2024-05-21T12:14:40","modified_gmt":"2024-05-21T08:14:40","slug":"yastiq-altindaki-pullarin-h%c9%99cmi-artir-n%c9%99-bank-n%c9%99-qizil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=723587","title":{"rendered":"\u201cYast\u0131q alt\u0131ndak\u0131 pullar\u201d\u0131n h\u0259cmi art\u0131r: n\u0259 bank, n\u0259 q\u0131z\u0131l&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ekspert \u0259halinin \u00f6z pullar\u0131n\u0131 banklara \u0259man\u0259t etm\u0259sin\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259ri a\u00e7\u0131qlad\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda banklardan k\u0259narda na\u011fd pulun h\u0259cmi y\u00fcks\u0259k olaraq qal\u0131r. Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, 2023-c\u00fc ild\u0259 manatla pul bazas\u0131 19.6 faiz artaraq 20.9 milyard manat t\u0259\u015fkil edib. \u0130l \u0259rzind\u0259 pul bazas\u0131na M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n valyuta m\u00fcdaxil\u0259si v\u0259 vahid x\u0259zin\u0259 hesab\u0131n\u0131n qal\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fimi art\u0131r\u0131c\u0131, sterilizasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 is\u0259 azald\u0131c\u0131 t\u0259sir ed\u0259n \u0259sas amill\u0259r olub. Hesabat ilind\u0259 manatla pul bazas\u0131n\u0131n struktur elementi olan d\u00f6vriyy\u0259d\u0259ki na\u011fd pulun h\u0259cmi\u00a0 17.3 milyard manata, manatla m\u00fcxbir hesablar\u0131n qal\u0131\u011f\u0131 is\u0259 3.5 milyard manata y\u00fcks\u0259lib.<\/p>\n<p>Na\u011fd pulun (M0) manatla geni\u015f pul k\u00fctl\u0259sind\u0259 (M2) x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi \u00f6t\u0259n il\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259r\u0259k ilin sonuna 44.9 faiz t\u0259\u015fkil edib. Lakin il \u0259rzind\u0259 na\u011fd pulun h\u0259cmi 19,4 faiz art\u0131b.<\/p>\n<p>Bu ilin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 manatla geni\u015f pul k\u00fctl\u0259sinin h\u0259cmi 34 milyard 453 milyon manata, na\u011fd pulun h\u0259cmi is\u0259 15 milyard 435 milyon manata b\u0259rab\u0259r olub.<\/p>\n<p>Onu da qeyd ed\u0259k ki, son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda na\u011fd d\u00f6vriyy\u0259nin azald\u0131lmas\u0131, \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u00a0 qeyri-na\u011fd, y\u0259ni bank yolu il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 add\u0131mlar at\u0131l\u0131b. D\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259rdiyi b\u00fct\u00fcn xidm\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin qeyri-na\u011fd apar\u0131lmas\u0131 m\u0259cburi xarakter al\u0131b. Eyni zamanda ticar\u0259t, s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 dig\u0259r \u00f6z\u0259l sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin bank kartlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini stimulla\u015fd\u0131ran mexanizml\u0259r t\u0259tbiq edilir. M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n statistikas\u0131na \u0259sas\u0259n, 2023-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda bank kartlar\u0131 il\u0259 88,1 milyard manat \u00f6d\u0259ni\u015f edilib ki, bu da 2022-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 56 faiz \u00e7oxdur. Bank\u0131n\u0131n illik \u201cR\u0259q\u0259msal \u00d6d\u0259ni\u015fl\u0259r \u0130cmal\u0131\u201dnda qeyd edilir ki, illik \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin 49 milyard manatl\u0131q hiss\u0259si na\u011fds\u0131z \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rdir. Bu is\u0259 1 il \u0259vv\u0259l\u0259 nisb\u0259t\u0259n 2 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. Bel\u0259likl\u0259, il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259daxili \u0259m\u0259liyyatlarda na\u011fds\u0131z hesabla\u015fmalar\u0131n x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi 12,4 faiz b\u0259ndi artaraq 55,6\u00a0 faiz\u0259 \u00e7at\u0131b.<\/p>\n<p>Kartlarla na\u011fds\u0131z \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si elektron ticar\u0259t \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb. Hesabat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 elektron ticar\u0259t \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n say\u0131 2,2 d\u0259f\u0259 artaraq 563,4 milyon \u0259d\u0259d, \u00fcmumi m\u0259bl\u0259\u011fi is\u0259 2,1 d\u0259f\u0259 artaraq 39,2 milyard manat olub.<\/p>\n<p><strong>\u0130l \u0259rzind\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat subyektl\u0259rind\u0259 POS-terminal vasit\u0259sil\u0259 apar\u0131lan \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n say\u0131 2,1 d\u0259f\u0259 artaraq 416,6 milyon \u0259d\u0259d, \u00fcmumi m\u0259bl\u0259\u011fi is\u0259 68,5\u00a0 faiz artaraq 9,8 milyard manat t\u0259\u015fkil edib. O c\u00fcml\u0259d\u0259n POS-terminallarla apar\u0131lan t\u0259mass\u0131z \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin say\u0131 illik m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2,2 d\u0259f\u0259 artaraq 401,1 milyon \u0259d\u0259d, \u00fcmumi m\u0259bl\u0259\u011fi is\u0259 82,5 faiz artaraq 8,9 milyard manat olub.<\/strong><\/p>\n<p>AMB bildirir ki, \u00f6d\u0259ni\u015f kartlar\u0131n\u0131n artmas\u0131 bu ilin mart ay\u0131nda na\u011fds\u0131z \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin h\u0259cmin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib. Bel\u0259 ki, ay \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259daxili na\u011fds\u0131z \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n h\u0259cmi ke\u00e7\u0259n ilin m\u00fcvafiq d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 1.6 d\u0259f\u0259 art\u0131b. 2024-c\u00fc ilin mart ay\u0131 \u0259rzind\u0259 kartlar vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u00f6lk\u0259daxili na\u011fds\u0131z \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin h\u0259cmi 5 milyard 697 milyon manat t\u0259\u015fkil edib. H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n na\u011fds\u0131z \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin 4 milyard 737 milyon manat\u0131 elektron ticar\u0259tin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Qalan m\u0259bl\u0259\u011fin 952 milyon manat\u0131 POS-terminallar, 8 milyon manat\u0131 is\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 xidm\u0259t terminallar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilib. \u0130lin \u0259vv\u0259lind\u0259n \u00f6d\u0259ni\u015f kartlar\u0131 il\u0259 na\u011fds\u0131z \u00f6lk\u0259daxili \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n h\u0259cmi \u00f6lk\u0259daxili kart \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n 61.7 faizini t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259ld\u0259 edil\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259ri y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bildirilir ki, burada \u0259sas rolu \u0259halinin \u00f6z pulunu banklara etibar etm\u0259m\u0259si oynay\u0131r: insanlar\u0131n m\u00fch\u00fcm hiss\u0259si pensiya v\u0259 maa\u015flar karta k\u00f6\u00e7\u0259n kimi gedib pulu hesabdan \u00e7\u0131xar\u0131r, al\u0131\u015f-veri\u015fl\u0259rini na\u011fd qaydada h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. \u018fhalinin banklara etibar etm\u0259m\u0259sini is\u0259 bir \u00e7ox ekspertl\u0259r banklar\u0131n ba\u011flanmas\u0131 hallar\u0131n\u0131n \u00e7ox olmas\u0131 il\u0259 izah edirl\u0259r. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, son zamanlar bir-birinin ard\u0131nca ba\u011flanan banklar insanlarda onlara\u00a0 olan g\u00fcv\u0259ni azald\u0131b. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 bir \u00e7ox v\u0259t\u0259nda\u015flar pullar\u0131n\u0131 evd\u0259 saxlama\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. B\u0259zil\u0259ri q\u0131z\u0131l alma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. Bel\u0259 hesab edilir ki, q\u0131z\u0131l g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 yat\u0131r\u0131md\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, \u0259n s\u0259rf\u0259li investisiya da\u015f\u0131nmaz \u0259mlak sah\u0259sidir. Da\u015f\u0131nmaz \u0259mlak, obyekt al\u0131nmas\u0131, ev al\u0131nmas\u0131, torpaq sah\u0259si al\u0131nmas\u0131 v\u0259 s. g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259n az\u0131ndan v\u0259t\u0259nda\u015flar \u00fc\u00e7\u00fcn itkinin olmamas\u0131na, y\u0259ni itki il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259m\u0259si bax\u0131m\u0131ndan daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun yat\u0131r\u0131m\u00a0 hesab edilir. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 \u00f6t\u0259n ay T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 54 m\u0259nzil al\u0131b.\u00a0 \u018fks\u0259riyy\u0259t is\u0259 pulu xarici valyutada saxlama\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. Bu faktlar h\u0259m d\u0259 onu gst\u0259rir ki, 2015-ci il devalvasiyas\u0131 qorxusu h\u0259l\u0259 d\u0259 ke\u00e7m\u0259yib.<\/p>\n<p><strong>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, \u201cyast\u0131q alt\u0131nda\u201d b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 na\u011fd pulun saxlan\u0131lmas\u0131 real sektorun maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan arzuolunan deyil. \u00c7\u00fcnki potensial olaraq h\u0259min pullar\u0131n \u00e7ox hiss\u0259sinin banklar vasit\u0259sil\u0259 iqtisadiyyata y\u00f6n\u0259ldilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Evl\u0259rd\u0259 saxlan\u0131lan na\u011fd pulun h\u0259cminin \u00e7ox olmas\u0131 banklara inam\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259rin daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini prioritetl\u0259\u015fdirir. Bu kontekstd\u0259n, z\u0259if banklar\u0131n ba\u011flanmas\u0131 deyil, onlar\u0131n konsolidasiyas\u0131, y\u0259ni birl\u0259\u015fdirilm\u0259si mexanizmin\u0259 ehtiyac var. Bu, na\u011fd v\u0259saitl\u0259rin banklar vasit\u0259sil\u0259 real sektora y\u00f6n\u0259lm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/39ac9dd4783e247cf2884740001a43df.jpg\" alt=\"R\u0259\u015fad H\u0259s\u0259nov: \u201cHesablama Palatas\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259dir\u201d\" width=\"860\" height=\"573\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>R\u0259\u015fad H\u0259s\u0259nov\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>\u0130qtisad\u00e7\u0131-ekspert R\u0259\u015fad H\u0259s\u0259nov bildirir ki, banklardank\u0259nar pul k\u00fctl\u0259sinin artmas\u0131 he\u00e7 d\u0259 arzuolunan hal deyil: \u201cLakin son iki ild\u0259 bunu d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n obyektiv faktorlar var: h\u0259m fiskal ekspansiya, h\u0259m inflyasiyan\u0131n y\u00fcks\u0259k h\u0259dd\u0259 \u00e7atmas\u0131, h\u0259m d\u0259 2023-c\u00fc ild\u0259 bir ne\u00e7\u0259 bank\u0131n ba\u011flanmas\u0131 q\u0259rarlar\u0131 banklara olan inam\u0131n nisb\u0259t\u0259n azalmas\u0131na, \u0259man\u0259tl\u0259rin h\u0259cminin artma s\u00fcr\u0259tinin d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131b. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259man\u0259t qoyulu\u015flar\u0131nda 10 faiz art\u0131m olsa da, M0 &#8211; banklardan k\u0259narda olan v\u0259saitl\u0259rin h\u0259cmi daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 artd\u0131. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, inflyasiyan\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259si cibd\u0259 daha \u00e7ox na\u011fd pulun saxlanmas\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnki iqtisadiyyat\u0131n strukturunda k\u00f6lg\u0259d\u0259 qalan hiss\u0259sinin pay\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 y\u00fcks\u0259k olaraq qal\u0131r. Bu da na\u011fd v\u0259saitl\u0259r\u0259 t\u0259l\u0259bi art\u0131ran amill\u0259rd\u0259n biri kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir\u201d.<\/p>\n<p>Ekspertin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259man\u0259tl\u0259rin art\u0131m s\u00fcr\u0259tind\u0259ki z\u0259iflik banklar\u0131n \u0259ll\u0259rind\u0259 olan likvid v\u0259saitl\u0259ri yerl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u015f\u0259rait olmamas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir: \u201cUzun m\u00fcdd\u0259t boyunca banklar malik olduqlar\u0131 y\u00fcks\u0259k h\u0259cmd\u0259 likvid v\u0259saitl\u0259ri yerl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kdil\u0259r. Banklar\u0131n \u0259ll\u0259rind\u0259 likvid v\u0259sait varsa, n\u0259d\u0259n stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 vasit\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259lav\u0259 \u0259man\u0259tl\u0259r c\u0259lb etsinl\u0259r ki? M\u0259rk\u0259zi Bank bu izafi likvidliyi aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn xeyli add\u0131mlar atd\u0131, n\u0259tic\u0259d\u0259 bu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259n bank \u0259man\u0259tl\u0259rinin c\u0259lbediciliyi artd\u0131. Lakin hesab edir\u0259m ki, burada \u0259sas stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 real iqtisadiyyat\u0131n art\u0131m\u0131d\u0131r. Real iqtisadiyyat inki\u015faf ed\u0259rs\u0259, banklar likvid v\u0259saitl\u0259ri rahatl\u0131qla v\u0259 g\u00fcv\u0259nl\u0259 yerl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259rs\u0259, onda \u0259man\u0259t \u015f\u0259rtl\u0259ri getdikc\u0259 daha c\u0259lbedici olacaq, bel\u0259likl\u0259 d\u0259 na\u011fd pul k\u00fctl\u0259si azalacaq. Burada h\u0259m\u00e7inin bank sektorunun \u00f6z\u00fcnd\u0259 sa\u011flam r\u0259qab\u0259t m\u00fchitinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 amili d\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/banco.az\/sites\/default\/files\/perviz-heyderov-iqtisadci-ekpsert(1).jpg\" alt=\"2024-c\u00fc ild\u0259 iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131 n\u0259 g\u00f6zl\u0259yir? - P\u0259rviz Heyd\u0259rov dan\u0131\u015fd\u0131 |  Banco.az\" width=\"872\" height=\"572\" \/><\/p>\n<p><strong>P\u0259rviz Heyd\u0259rov<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130qtisad\u00e7\u0131-ekspert P\u0259rviz Heyd\u0259rovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259halinin \u00f6z pullar\u0131n\u0131 banklara \u0259man\u0259t etm\u0259sin\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259r var:<\/strong>\u00a0\u201c\u00d6lk\u0259mizd\u0259 s\u0259rb\u0259st v\u0259saitl\u0259rin banklara c\u0259lb olunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 v\u0259 yaxud da bel\u0259 qeyd ed\u0259k ki, \u0259man\u0259t yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 amill\u0259r dem\u0259zdim ki, q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyil. \u018fn az\u0131ndan onu n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131m ki, manatla \u0259man\u0259t yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fczr\u0259 banklar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k faiz t\u0259klif edirl\u0259r. \u0130ndikind\u0259n art\u0131q divident v\u0259di banklar \u00fczr\u0259 kredit faizl\u0259rin\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r. Sad\u0259c\u0259 olaraq, burada ba\u015fqa s\u0259b\u0259bl\u0259r var. Bunlardan birincisi, banklara inam m\u0259s\u0259l\u0259sidir. \u00d6lk\u0259d\u0259 bank sektoruna \u0259halinin inam\u0131 v\u0259 etibar\u0131 t\u0259l\u0259b olunan s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyil. Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bu sah\u0259d\u0259 v\u0259ziyy\u0259t h\u0259l\u0259 xeyli yax\u015f\u0131la\u015f\u0131b. Bununla bel\u0259, sektorda h\u0259ddind\u0259n art\u0131q t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n banklar\u0131n 5-6-s\u0131 istisna olmaqla, h\u0259r an ba\u011flanma t\u0259hl\u00fck\u0259sinin olmas\u0131 v\u0259 sair, etibar\u0131 azald\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, manat\u0131n d\u0259y\u0259rin\u0259 d\u0259 inam m\u00f6hk\u0259m deyil, devalvasiya g\u00f6zl\u0259ntisi h\u0259mi\u015f\u0259 s\u00f6hb\u0259t m\u00f6vzusu say\u0131l\u0131r bizd\u0259. H\u0259r\u00e7\u0259nd son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 manat\u0131n d\u0259y\u0259rin\u0259 d\u0259 inam xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015f\u0131b. Ancaq bu inam k\u00f6vr\u0259k xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130kincisi, inflyasiyan\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r. Manat\u0131n al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259tinin ild\u0259n-il\u0259 enm\u0259si d\u0259 banklara v\u0259sait yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 maraqs\u0131zl\u0131q yaradan s\u0259b\u0259bl\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r&#8230; \u015e\u0259rt o deyil ki, devalvasiya ba\u015f versin. Bank depozitl\u0259ri d\u0259 inflyasiyaya u\u011fray\u0131r. Y\u0259ni dem\u0259k ist\u0259diyim odur ki, banklardan k\u0259narda olan manat\u0131n h\u0259cminin artmas\u0131nda bunun da rolu var\u201d.<\/p>\n<p><strong>Ekspert qeyd edir ki, banklar dollarla \u0259man\u0259tl\u0259r\u0259 \u00e7ox az faiz t\u0259klif edir:<\/strong>\u00a0\u201cBuna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259hali \u0259lin\u0259 ke\u00e7\u0259n pulu dollara \u00e7evirib evd\u0259 saxlama\u011f\u0131, yaxud da\u015f\u0131nmaz \u0259mlaka yat\u0131rma\u011f\u0131 daha \u00fcst\u00fcn tutur. Bu v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259yi\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259ssas davran\u0131\u015f t\u0259l\u0259b olunur: bir t\u0259r\u0259fd\u0259n \u0259man\u0259t faizl\u0259rini art\u0131rmaq kredit faizl\u0259rini d\u0259 art\u0131racaq, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, dollarla \u0259man\u0259tl\u0259ri stimulla\u015fd\u0131rmaq ba\u015fqa bir t\u0259hl\u00fck\u0259 yaradacaq. Bu bax\u0131mdan, banklar\u0131n ba\u011flanmas\u0131n\u0131 dayand\u0131r\u0131b, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na, bank sektorunda real v\u0259 azad r\u0259qab\u0259t m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131na ehtiyac var. Daha bir add\u0131m qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar bazar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131, fond birjas\u0131nda ticar\u0259t olunan qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar\u0131 t\u0259klifini art\u0131rmaq olar. SOCAR kimi dig\u0259r g\u0259lirli \u015firk\u0259tl\u0259rin d\u0259 f\u0259rdi \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atan olan qiym\u0259tli ka\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131n d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 burax\u0131lmas\u0131 na\u011fd pullar\u0131n real iqtisadiyyata investisiyas\u0131na imkan yaradar\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspert \u0259halinin \u00f6z pullar\u0131n\u0131 banklara \u0259man\u0259t etm\u0259sin\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259ri a\u00e7\u0131qlad\u0131 Az\u0259rbaycanda banklardan k\u0259narda na\u011fd pulun h\u0259cmi y\u00fcks\u0259k olaraq qal\u0131r. Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, 2023-c\u00fc ild\u0259 manatla pul bazas\u0131 19.6 faiz artaraq 20.9 milyard manat t\u0259\u015fkil edib. \u0130l \u0259rzind\u0259 pul bazas\u0131na M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n valyuta m\u00fcdaxil\u0259si v\u0259 vahid x\u0259zin\u0259 hesab\u0131n\u0131n qal\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fimi art\u0131r\u0131c\u0131, sterilizasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 is\u0259 azald\u0131c\u0131 t\u0259sir ed\u0259n \u0259sas amill\u0259r olub. Hesabat ilind\u0259 manatla pul bazas\u0131n\u0131n struktur elementi olan d\u00f6vriyy\u0259d\u0259ki na\u011fd pulun h\u0259cmi\u00a0 17.3 milyard manata, manatla m\u00fcxbir hesablar\u0131n qal\u0131\u011f\u0131 is\u0259 3.5 milyard manata y\u00fcks\u0259lib. Na\u011fd pulun (M0) manatla&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":723588,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/d6c99c4b68ca07f7715a1b381e6eeea5.jpg",734,491,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/d6c99c4b68ca07f7715a1b381e6eeea5.jpg",734,491,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/d6c99c4b68ca07f7715a1b381e6eeea5.jpg",734,491,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/d6c99c4b68ca07f7715a1b381e6eeea5-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/d6c99c4b68ca07f7715a1b381e6eeea5-546x365.jpg",546,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/d6c99c4b68ca07f7715a1b381e6eeea5.jpg",640,428,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/d6c99c4b68ca07f7715a1b381e6eeea5.jpg",734,491,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/d6c99c4b68ca07f7715a1b381e6eeea5.jpg",734,491,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/d6c99c4b68ca07f7715a1b381e6eeea5-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/d6c99c4b68ca07f7715a1b381e6eeea5.jpg",734,491,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Ekspert \u0259halinin \u00f6z pullar\u0131n\u0131 banklara \u0259man\u0259t etm\u0259sin\u0259 h\u0259v\u0259sl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259ri a\u00e7\u0131qlad\u0131 Az\u0259rbaycanda banklardan k\u0259narda na\u011fd pulun h\u0259cmi y\u00fcks\u0259k olaraq qal\u0131r. Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, 2023-c\u00fc ild\u0259 manatla pul bazas\u0131 19.6 faiz artaraq 20.9 milyard manat t\u0259\u015fkil edib. \u0130l \u0259rzind\u0259 pul bazas\u0131na M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n valyuta m\u00fcdaxil\u0259si v\u0259 vahid x\u0259zin\u0259 hesab\u0131n\u0131n qal\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fimi art\u0131r\u0131c\u0131, sterilizasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/723587"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=723587"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/723587\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/723588"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=723587"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=723587"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=723587"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}