{"id":723837,"date":"2024-05-22T12:00:52","date_gmt":"2024-05-22T08:00:52","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=723837"},"modified":"2024-05-22T12:00:52","modified_gmt":"2024-05-22T08:00:52","slug":"muct%c9%99ba-xamneyi-prezident-secils%c9%99-33-il-%c9%99vv%c9%99lki-presedent-t%c9%99krarlanacaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=723837","title":{"rendered":"M\u00fcct\u0259ba Xamneyi prezident se\u00e7ils\u0259&#8230; \u2013 33 il \u0259vv\u0259lki presedent t\u0259krarlanacaq"},"content":{"rendered":"<p><strong>He\u00e7 bir \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00f6l\u0259n r\u0259hb\u0259rl\u0259 \u00f6lm\u00fcrl\u0259r. Adam v\u0259fat edir v\u0259 ya h\u0259lak olur, bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn yas tuturlar, laz\u0131mi prosedurlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irirl\u0259r, ondan sonra h\u0259yat qald\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259n davam edir, bo\u015falan yerl\u0259r tutulur, b\u0259zi adamlar\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 g\u00fcn do\u011fur, b\u0259zil\u0259rinin is\u0259 d\u00f6vran\u0131 d\u00f6n\u00fcr.<\/strong><\/p>\n<p>Aviaq\u0259zada h\u0259lak olan \u0130ran prezidenti \u0130brahim R\u0259isi il\u0259 ba\u011fl\u0131 da el\u0259 oldu. Vitse-prezident M\u0259h\u0259mm\u0259d Mohber onun yerin\u0259 ke\u00e7di. R\u0259isi il\u0259 birlikd\u0259 h\u0259lak olan xarici i\u015fl\u0259r naziri H\u00fcseyn \u018fmir Abdullahyan\u0131n, \u015e\u0259rqi Az\u0259rbaycan vilay\u0259tinin qubernatoru M\u0259l\u0259k R\u0259hm\u0259tinin yeri d\u0259 bo\u015f qalmad\u0131. Faci\u0259nin sutkas\u0131 tamam olmam\u0131\u015f bo\u015falan postlar tutuldu. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, el\u0259 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Preizdentin \u00f6l\u00fcm x\u0259b\u0259ri t\u0259sdiql\u0259n\u0259n kimi \u0130ran\u0131n ali dini lideri ay\u0259tullah \u018fli Xamneyi yeni se\u00e7kil\u0259r t\u0259yin etdi v\u0259 iyun ay\u0131n\u0131n 28-d\u0259 art\u0131q \u0130ran\u0131n yeni prezidentinin ad\u0131 m\u0259lum olacaq, ya da bu i\u015f se\u00e7kil\u0259rin ikinci turuna qalacaq.<\/p>\n<p>Yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 prezidentliy\u0259 namiz\u0259dl\u0259rin g\u00f6st\u0259rilm\u0259si v\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nmas\u0131 prosesi ba\u015flayacaq.<\/p>\n<p>Ali dini liderin ya\u015f\u0131n\u0131n \u00e7ox ir\u0259lil\u0259mi\u015f olmas\u0131n\u0131 v\u0259 s\u0259hh\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, bu n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar se\u00e7kil\u0259r \u0130ran d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. 28 iyun se\u00e7kisind\u0259 h\u0259m \u0130ran\u0131n yeni prezidenti se\u00e7il\u0259c\u0259k, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k ali dini liderin siyasi varisi m\u00fc\u0259yy\u0259n olunacaq.<\/p>\n<p>Xarici ekspertl\u0259r bildirirl\u0259r ki, d\u00f6vl\u0259t r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 namiz\u0259dl\u0259r s\u0131ras\u0131nda Xamneyinin o\u011flu M\u00fcct\u0259ban\u0131n da ad\u0131 var v\u0259 onun h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259r aras\u0131nda daya\u011f\u0131 daha g\u00fccl\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130ran\u0131n siyasi h\u0259yat\u0131n\u0131 bil\u0259n ekspertl\u0259rd\u0259n biri qeyd edir ki, \u0259slind\u0259 R\u0259isid\u0259n sonra \u0130ran prezidenti postuna \u0259sas namiz\u0259d general Qas\u0131m S\u00fcleymani olub. Xamneyinin onu \u00f6z do\u011fma o\u011flu q\u0259d\u0259r sevdiyi bildirilir. Ancaq S\u00fcleymani \u0130raqda AB\u015e h\u0259rb\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirildikd\u0259n sonra bu plan m\u0259cbur\u0259n d\u0259yi\u015fib. R\u0259isi \u00f6z\u00fc is\u0259 ali dini lider postuna ke\u00e7m\u0259y\u0259 \u0259sas namiz\u0259d olub. Bu plan da m\u0259lum s\u0259b\u0259bd\u0259n \u201cq\u0259zaya u\u011fray\u0131b\u201d. \u0130ndi yeni situasiya yaran\u0131b v\u0259 ortaya yeni adlar \u00e7\u0131xacaq.<\/p>\n<p>M\u00fcct\u0259ba Xamneyinin atas\u0131ndan sonra dini lider olmas\u0131 ideyas\u0131 \u00e7oxdan m\u00fczakir\u0259 olunur. Ancaq onun atas\u0131 kimi t\u0259cr\u00fcb\u0259li, savadl\u0131, irad\u0259li olmad\u0131\u011f\u0131, z\u0259if v\u0259 irad\u0259siz fiqur oldu\u011fu bildirilir. F\u0259q\u0259t bu aldad\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcmt\u00fc, yanl\u0131\u015f q\u0259na\u0259t d\u0259 ola bil\u0259r. Hakimiyy\u0259t\u0259 iddia ed\u0259n v\u0259 z\u0259if g\u00f6r\u00fcn\u0259n \u015f\u0259xs hakimiyy\u0259t\u0259 yiy\u0259l\u0259n\u0259nd\u0259n sonra tamam ba\u015fqa birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, ham\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtmas\u0131 hallar\u0131 az olmay\u0131b.<\/p>\n<p>Ancaq M\u00fcct\u0259ba Xamneyi \u0130ran prezidenti se\u00e7ils\u0259, bu, bir maraql\u0131 tarixi paraleli diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259k. \u0130ran\u0131n 3-c\u00fc prezidenti \u018fli Xanneyi d\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259n sonra bu posta g\u0259lib. Bu hadis\u0259 1981-ci ild\u0259 ba\u015f verib. H\u0259min vaxt \u0130ran\u0131n ikinci prezidenti M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fli R\u0259cai 48 ya\u015f\u0131ndayk\u0259n sui-q\u0259sd n\u0259tic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 \u0130randa yeni prezident se\u00e7kisi t\u0259yin edilib.<\/p>\n<p>R\u0259cai bu postda c\u0259mi 28 g\u00fcn qal\u0131b. Ondan \u0259vv\u0259l is\u0259 o, 1 il \u0130ran\u0131n ba\u015f naziri postunda \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fli 4 ya\u015f\u0131nda yetim qalm\u0131\u015f, z\u00fclm-zill\u0259tl\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015f bir \u015f\u0259xs olub. \u018fsl\u0259n Q\u0259zvind\u0259n olan R\u0259cai 13 ya\u015f\u0131nda orta m\u0259kt\u0259bi \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitirib, Tehranda bazarda i\u015fl\u0259y\u0259n qarda\u015f\u0131n\u0131n yan\u0131na g\u0259lib, h\u0259rbi m\u0259kt\u0259b\u0259 girib, orduda qulluq edib, sonra gizli f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n inqilab\u00e7\u0131lara &#8211; \u201c\u0130slam f\u0259dail\u0259ri\u201dn\u0259 qo\u015fulub.<\/p>\n<p>\u0130ran\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k ba\u015f naziri Mehdi B\u0259zirgan\u0131n (1907-1995) partiyas\u0131na ke\u00e7m\u0259si v\u0259 onun yax\u0131n \u0259traf\u0131na daxil olmas\u0131 R\u0259cainin h\u0259yat yolunu m\u00fc\u0259yy\u0259n edib. Sonradan onlar\u0131n yollar\u0131 ayr\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130slam inqilab\u0131 qalib g\u0259l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r R\u0259cai h\u0259bs v\u0259 m\u00fchacir\u0259t h\u0259yat\u0131 ya\u015fay\u0131b. 1979-cu ild\u0259 ay\u0259tullah Xomeyni hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 alovlu v\u0259 d\u00f6nm\u0259z inqilab\u00e7\u0131 kimi ad \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f M\u0259h\u0259mm\u0259d R\u0259cai t\u0259hsil naziri t\u0259yin edilib. O, Q\u0259rbin m\u0259d\u0259ni t\u0259sirinin yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131 universitetl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r qurumlar\u0131 ba\u011flatd\u0131r\u0131b. maarifl\u0259ndirici kitablar\u0131n m\u0259zmununu d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b, onlar\u0131n m\u0259zmununu islamla\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259ri edib.<\/p>\n<p>1980-ci ilin avqustunda R\u0259cai ba\u015f nazir t\u0259yin edilib, 1981-ci ilin mart-avqust aylar\u0131nda is\u0259 paralel olaraq xarici i\u015fl\u0259r naziri v\u0259zif\u0259sini d\u0259 icra edib.<\/p>\n<p>1981-ci il iyunun 21-d\u0259 \u0130ran parlamenti ali dini lider Ruhulla Xomeyni il\u0259 aras\u0131 d\u0259ymi\u015f prezident \u018fb\u00fclqas\u0131m B\u0259nis\u0259dr\u0259 \u201c\u0130slam ruhanil\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259\u201d ittiham\u0131 il\u0259 impi\u00e7ment elan ed\u0259nd\u0259n sonra Xomeyni B\u0259nis\u0259dri \u0130ran prezidenti v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edib v\u0259 yeni se\u00e7ki t\u0259yin olunub.<\/p>\n<p>1981-ci il iyulun sonunda M\u0259h\u0259mm\u0259d R\u0259cai 88% s\u0259sl\u0259 \u0130ran\u0131n prezidenti se\u00e7ilib. Andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimind\u0259n iki h\u0259ft\u0259 sonra is\u0259 bir toplant\u0131da t\u00f6r\u0259dil\u0259n partlay\u0131\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 R\u0259cai, h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d Cavad Bahonar v\u0259 daha \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259r h\u0259lak olub.<\/p>\n<p>Qatilin d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259muru ad\u0131 alt\u0131nda ba\u015f nazirin kabinetin\u0259 daxil olan M\u0259sud K\u0259\u015fmiri oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. K\u0259\u015fmiri \u201c\u0130ran xalq\u0131n\u0131n m\u00fccahidl\u0259ri t\u0259\u015fkilat\u0131\u201dn\u0131n \u00fczv\u00fc olub.<\/p>\n<p>Bel\u0259likll\u0259, haz\u0131rda \u0130randa, m\u0259\u015fhur ifad\u0259 il\u0259 des\u0259k, \u201cbiri \u00f6lm\u0259s\u0259, biri dirilm\u0259z\u201d situasiyas\u0131d\u0131r. Yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u0130ran prezidenti postuna namiz\u0259dl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259nd\u0259, ilkin m\u0259nz\u0259r\u0259 daha ayd\u0131n olacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>He\u00e7 bir \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00f6l\u0259n r\u0259hb\u0259rl\u0259 \u00f6lm\u00fcrl\u0259r. Adam v\u0259fat edir v\u0259 ya h\u0259lak olur, bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn yas tuturlar, laz\u0131mi prosedurlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irirl\u0259r, ondan sonra h\u0259yat qald\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259n davam edir, bo\u015falan yerl\u0259r tutulur, b\u0259zi adamlar\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 g\u00fcn do\u011fur, b\u0259zil\u0259rinin is\u0259 d\u00f6vran\u0131 d\u00f6n\u00fcr. Aviaq\u0259zada h\u0259lak olan \u0130ran prezidenti \u0130brahim R\u0259isi il\u0259 ba\u011fl\u0131 da el\u0259 oldu. Vitse-prezident M\u0259h\u0259mm\u0259d Mohber onun yerin\u0259 ke\u00e7di. R\u0259isi il\u0259 birlikd\u0259 h\u0259lak olan xarici i\u015fl\u0259r naziri H\u00fcseyn \u018fmir Abdullahyan\u0131n, \u015e\u0259rqi Az\u0259rbaycan vilay\u0259tinin qubernatoru M\u0259l\u0259k R\u0259hm\u0259tinin yeri d\u0259 bo\u015f qalmad\u0131. Faci\u0259nin sutkas\u0131 tamam olmam\u0131\u015f bo\u015falan postlar tutuldu. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, el\u0259 olmal\u0131d\u0131r.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":723838,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/98916434c314052f6b92d0b8ad516f88.jpg",870,436,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/98916434c314052f6b92d0b8ad516f88.jpg",870,436,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/98916434c314052f6b92d0b8ad516f88.jpg",870,436,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/98916434c314052f6b92d0b8ad516f88-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/98916434c314052f6b92d0b8ad516f88-660x331.jpg",660,331,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/98916434c314052f6b92d0b8ad516f88-840x421.jpg",640,321,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/98916434c314052f6b92d0b8ad516f88.jpg",870,436,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/98916434c314052f6b92d0b8ad516f88.jpg",870,436,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/98916434c314052f6b92d0b8ad516f88-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/98916434c314052f6b92d0b8ad516f88.jpg",870,436,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"He\u00e7 bir \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00f6l\u0259n r\u0259hb\u0259rl\u0259 \u00f6lm\u00fcrl\u0259r. Adam v\u0259fat edir v\u0259 ya h\u0259lak olur, bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn yas tuturlar, laz\u0131mi prosedurlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irirl\u0259r, ondan sonra h\u0259yat qald\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259n davam edir, bo\u015falan yerl\u0259r tutulur, b\u0259zi adamlar\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 g\u00fcn do\u011fur, b\u0259zil\u0259rinin is\u0259 d\u00f6vran\u0131 d\u00f6n\u00fcr. Aviaq\u0259zada h\u0259lak olan \u0130ran prezidenti \u0130brahim R\u0259isi il\u0259 ba\u011fl\u0131 da el\u0259 oldu. Vitse-prezident M\u0259h\u0259mm\u0259d&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/723837"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=723837"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/723837\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/723838"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=723837"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=723837"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=723837"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}