{"id":724047,"date":"2024-05-23T08:55:31","date_gmt":"2024-05-23T04:55:31","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=724047"},"modified":"2024-05-23T08:55:31","modified_gmt":"2024-05-23T04:55:31","slug":"guneyli-quzeyli-ana-dilimizin-safliq-problemi-cixis-yolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=724047","title":{"rendered":"G\u00fcneyli-quzeyli ana dilimizin safl\u0131q problemi &#8211; \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Firudin C\u0259lilov: \u201cG\u00fcneyli soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n dili daha t\u0259mizdir, \u00e7\u00fcnki&#8230; \u201d<\/strong><\/p>\n<p>X\u0259b\u0259r verildiyi kimi, G\u00fcney Az\u0259rbaycanda milli f\u0259allar aksiyaya ba\u015flay\u0131blar. \u201cAzad \u0130ran\u201d Telegram kanal\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, aksiya Az\u0259rbaycan dilini fars ifad\u0259l\u0259rind\u0259n v\u0259 s\u00f6zl\u0259rind\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 ana dilini inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Sirr deyil ki, Az\u0259rbaycan dilinin G\u00fcney l\u0259hc\u0259si h\u0259qiq\u0259t\u0259n fars s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 doludur. O d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ki, b\u0259z\u0259n g\u00fcneyli quzeylini, quzeyli d\u0259 g\u00fcneylini anlaya bilmir. B\u0259s s\u0259b\u0259b n\u0259dir &#8211; ana dilind\u0259 m\u0259kt\u0259bin olmamas\u0131 v\u0259 uzun zaman Quzeyl\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin yoxlu\u011fumu? \u00c7\u0131x\u0131\u015f yolu n\u0259dir? Dilimizin o tayda da, bu tayda da t\u0259miz, vahid qalmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti n\u0259 ed\u0259 bil\u0259r? B\u0259lk\u0259 ortaq bir qurum yarad\u0131ls\u0131n? G\u00fcneyd\u0259 ba\u015flad\u0131lan dil aksiyas\u0131n\u0131n faydas\u0131 olacaqm\u0131?<\/p>\n<p>Do\u011frudur, bu tayda da rus s\u00f6zl\u0259rind\u0259n v\u0259 ifad\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edilir. Amma Quzey Az\u0259rbaycanda orta v\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rimiz var &#8211; harada ki Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sinin safl\u0131\u011f\u0131 qorunur, t\u0259bli\u011f edilir. Ana dilinin qrammatikas\u0131 \u00f6yr\u0259dilir. Dil kitablar\u0131m\u0131z, dil institutumuz, yaz\u0131l\u0131 dilimiz d\u0259 \u00f6z yerind\u0259.<\/p>\n<p><strong>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 sabiq t\u0259hsil naziri, professor Firudin C\u0259lilov \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b. Professor qeyd edib ki, dil \u0259sas\u0259n 2 sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olur &#8211; xalq\u0131n m\u0259i\u015f\u0259t dili v\u0259 yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259bi dil. Bunlar\u0131n aras\u0131nda is\u0259 b\u00f6y\u00fck f\u0259rq var:<\/strong>\u00a0\u201cG\u00fcney Az\u0259rbaycanda yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259bi dil olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bii ki, f\u0259rqlilikl\u0259r hiss olunur. G\u00fcneyli soyda\u015flar\u0131m\u0131z bizim yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0259d\u0259bi dili anlamaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirl\u0259r. \u018fsas s\u0259b\u0259b d\u0259 budur ki, G\u00fcney Az\u0259rbaycanda ana dilind\u0259 m\u0259kt\u0259b yoxdur. K\u00fc\u00e7\u0259d\u0259, bazarda nec\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rlarsa, h\u0259min s\u0259viyy\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259t gedir. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259 dil bax\u0131m\u0131ndan G\u00fcney v\u0259 Quzey Az\u0259rbaycan aras\u0131nda \u00fcslub f\u0259rqi var\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2022\/3\/1200x630\/1669800838129093121_1200x630.jpg\" alt=\"Firudin C\u0259lilov: \u0130randa m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n  u\u015faqlara t\u0259zyiq olunub - AZ\u018fRTAC\" \/><\/p>\n<p>Firudin C\u0259lilov g\u00fcneyli soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n dilinin daha saf, t\u0259miz oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131b: \u201cG\u00fcneyli soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 dil daha t\u0259mizdir, q\u0259dim s\u00f6zl\u0259ri qoruyub saxlaya bilibl\u0259r. G\u00fcneylil\u0259rin dilind\u0259 Avropa Birliyind\u0259n, Rusiyadan g\u0259lm\u0259 s\u00f6zl\u0259r dem\u0259k olar ki, yox d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259dir. Amma Quzeyd\u0259 h\u0259m m\u0259i\u015f\u0259t, h\u0259m d\u0259 \u0259d\u0259bi dild\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r g\u0259lm\u0259 s\u00f6zl\u0259r var. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 dill\u0259r aras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n f\u0259rq hiss olunur. Lakin quzeyli k\u0259ndli il\u0259 g\u00fcneyli k\u0259ndli bir yerd\u0259 s\u00f6hb\u0259t ed\u0259nd\u0259 dill\u0259ri aras\u0131nda he\u00e7 bir f\u0259rq olmur, \u00e7\u00fcnki h\u0259r ikisi xalq dilind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r. Amma qeyd etdiyim kimi, \u0259d\u0259bi dild\u0259 f\u0259rql\u0259r var.<\/p>\n<p><strong>Bu problemi aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7id etdik ki, onlar bizim yaz\u0131m\u0131z\u0131 oxuya bilsinl\u0259r. \u00c7\u00fcnki \u0130randa h\u0259m orta, h\u0259m d\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 ingilis dili ke\u00e7irilir, hans\u0131 ki lat\u0131n \u0259lifbas\u0131 il\u0259 yaz\u0131l\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7id etdikd\u0259n sonra onlar bizim q\u0259zet v\u0259 kitablar\u0131 oxuya bildil\u0259r. Bundan \u0259vv\u0259l bizd\u0259 kiril \u0259lifbas\u0131 oldu\u011fundan g\u00fcneylil\u0259rin bizim q\u0259zet v\u0259 kitablar\u0131 oxumas\u0131 m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz idi. Y\u0259ni m\u0259hz g\u00fcneylil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 lat\u0131n \u0259lifbas\u0131na ke\u00e7dik ki, arada \u0259laq\u0259 yarans\u0131n. Haz\u0131rda bu \u0259laq\u0259 var v\u0259 G\u00fcneyd\u0259 xeyli sayda \u00e7ox savadl\u0131, istedadl\u0131 g\u0259ncl\u0259rimiz var.<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259n onlara h\u0259mi\u015f\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t etmi\u015f\u0259m ki, siz orta m\u0259kt\u0259b, ana dili \u015f\u00fcar\u0131 il\u0259 g\u00fcnd\u0259mi doldurun. \u00c7\u00fcnki haz\u0131rda el\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259tdir ki, b\u0259zi siyasi h\u0259r\u0259katlar\u0131n vaxt\u0131 deyil, onun zaman\u0131 yeti\u015fm\u0259yib. Amma m\u0259kt\u0259b m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259m d\u0259 xalq\u0131n kimliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u201cAna dilind\u0259 m\u0259kt\u0259b olsun\u201d kimi \u015f\u00fcarlar, ist\u0259kl\u0259r xalqda milli kimlik hissini oyad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>T\u0259brizin \u201cTraxtor\u201d futbol komandas\u0131 oynayanda ad\u0259t\u0259n soyda\u015flar\u0131m\u0131z bir yer\u0259 topla\u015faraq, ana dilind\u0259 \u015f\u00fcarlar s\u0259sl\u0259ndirirl\u0259r. Bu, el\u0259-bel\u0259 deyil. G\u00fcbeyd\u0259 milli oyan\u0131\u015f Quzeyd\u0259n qat-qat \u00e7oxdur&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p>Professor bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r G\u00fcney Az\u0259rbaycanda ana dilind\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin a\u00e7\u0131lmamas\u0131 problemin\u0259 d\u0259 toxunub: \u201c\u0130ran rejimi d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r G\u00fcney Az\u0259rbaycanda ana dilimizd\u0259 m\u0259kt\u0259b olmayacaq. \u00c7\u00fcnki \u0130ran rejimi anlay\u0131r ki, \u0259g\u0259r ana dilimizd\u0259 m\u0259kt\u0259b olarsa, 40 milyonluq xalq\u0131n \u00f6vladlar\u0131 h\u0259min m\u0259kt\u0259bi bitirs\u0259, 5-10 il\u0259 \u0130randa b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklik olar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ana dilind\u0259 m\u0259kt\u0259b a\u00e7mamaqla milli ovqat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, ne\u00e7\u0259 ki bu rejim hakimiyy\u0259td\u0259dir, G\u00fcney Az\u0259rbaycanda ana dilimizd\u0259 m\u0259kt\u0259b olnayacaq&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Firudin C\u0259lilov: \u201cG\u00fcneyli soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n dili daha t\u0259mizdir, \u00e7\u00fcnki&#8230; \u201d X\u0259b\u0259r verildiyi kimi, G\u00fcney Az\u0259rbaycanda milli f\u0259allar aksiyaya ba\u015flay\u0131blar. \u201cAzad \u0130ran\u201d Telegram kanal\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, aksiya Az\u0259rbaycan dilini fars ifad\u0259l\u0259rind\u0259n v\u0259 s\u00f6zl\u0259rind\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 ana dilini inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7irilir. Sirr deyil ki, Az\u0259rbaycan dilinin G\u00fcney l\u0259hc\u0259si h\u0259qiq\u0259t\u0259n fars s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 doludur. O d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ki, b\u0259z\u0259n g\u00fcneyli quzeylini, quzeyli d\u0259 g\u00fcneylini anlaya bilmir. B\u0259s s\u0259b\u0259b n\u0259dir &#8211; ana dilind\u0259 m\u0259kt\u0259bin olmamas\u0131 v\u0259 uzun zaman Quzeyl\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin yoxlu\u011fumu? \u00c7\u0131x\u0131\u015f yolu n\u0259dir? Dilimizin o tayda da, bu tayda da t\u0259miz, vahid&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":724048,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/aa328802fa796201df5cfe62b79208db.jpg",700,394,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/aa328802fa796201df5cfe62b79208db.jpg",700,394,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/aa328802fa796201df5cfe62b79208db.jpg",700,394,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/aa328802fa796201df5cfe62b79208db-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/aa328802fa796201df5cfe62b79208db-648x365.jpg",648,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/aa328802fa796201df5cfe62b79208db.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/aa328802fa796201df5cfe62b79208db.jpg",700,394,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/aa328802fa796201df5cfe62b79208db.jpg",700,394,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/aa328802fa796201df5cfe62b79208db-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/aa328802fa796201df5cfe62b79208db.jpg",700,394,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Firudin C\u0259lilov: \u201cG\u00fcneyli soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n dili daha t\u0259mizdir, \u00e7\u00fcnki&#8230; \u201d X\u0259b\u0259r verildiyi kimi, G\u00fcney Az\u0259rbaycanda milli f\u0259allar aksiyaya ba\u015flay\u0131blar. \u201cAzad \u0130ran\u201d Telegram kanal\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, aksiya Az\u0259rbaycan dilini fars ifad\u0259l\u0259rind\u0259n v\u0259 s\u00f6zl\u0259rind\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 ana dilini inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7irilir. Sirr deyil ki, Az\u0259rbaycan dilinin G\u00fcney l\u0259hc\u0259si h\u0259qiq\u0259t\u0259n fars s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 doludur. O d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ki,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/724047"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=724047"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/724047\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/724048"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=724047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=724047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=724047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}