{"id":726003,"date":"2024-05-29T22:42:28","date_gmt":"2024-05-29T18:42:28","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=726003"},"modified":"2024-05-29T22:42:28","modified_gmt":"2024-05-29T18:42:28","slug":"muasir-must%c9%99qil-az%c9%99rbaycan-xalq-cumhuriyy%c9%99tinin-varisidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=726003","title":{"rendered":"M\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisidir"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qillik tarixi h\u0259m 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, h\u0259m d\u0259 sonlar\u0131nda ba\u015f vermi\u015f iki m\u00fch\u00fcm hadis\u0259 il\u0259 \u0259lam\u0259tdard\u0131r. Bu hadis\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n azadl\u0131q v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259sini v\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f nailiyy\u0259tl\u0259ri \u0259ks etdirir. Birinci d\u0259f\u0259 m\u00fcst\u0259qillik 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (AXC) il\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f, ikinci d\u0259f\u0259 is\u0259 1991-ci ild\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi b\u0259rpa edilmi\u015fdir.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti elan edildi. AXC m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 qurulmu\u015f ilk parlamentli respublika olmaqla tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. AXC-nin yarad\u0131lmas\u0131, Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si v\u0259 Rusiyada ba\u015f ver\u0259n Oktyabr inqilab\u0131 kimi beyn\u0259lxalq v\u0259 daxili siyasi hadis\u0259l\u0259rin t\u0259siri alt\u0131nda ba\u015f verdi. 1917-ci il Oktyabr inqilab\u0131ndan sonra Rusiyada hakimiyy\u0259t bol\u015fevikl\u0259rin \u0259lin\u0259 ke\u00e7di v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 xaos yarand\u0131. Bu \u015f\u0259raitd\u0259 Zaqafqaziyada yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistan m\u00fcst\u0259qillikl\u0259rini elan etdil\u0259r. AXC-nin qurucular\u0131 aras\u0131nda M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259, F\u0259t\u0259li Xan Xoyski v\u0259 N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yli kimi g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r var idi. AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm islahatlar h\u0259yata ke\u00e7irildi. Qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququ verildi, t\u0259hsil v\u0259 h\u00fcquq sistemind\u0259 islahatlar apar\u0131ld\u0131, Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti t\u0259sis edildi. AXC demokratik v\u0259 sekulyar d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015funa \u0259saslanan Konstitusiya q\u0259bul etdi. Parlament m\u00fcxt\u0259lif siyasi partiyalar\u0131 v\u0259 etnik qruplar\u0131 t\u0259msil ed\u0259n 120 deputatdan ibar\u0259t idi.\u00a0 Lakin AXC-nin \u00f6mr\u00fc q\u0131sa oldu. 1920-ci il aprelin 28-d\u0259 bol\u015fevik ordular\u0131 Bak\u0131n\u0131 i\u015f\u011fal etdil\u0259r v\u0259 Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131 quruldu. Bu i\u015f\u011faldan sonra AXC liderl\u0259ri repressiyaya m\u0259ruz qald\u0131lar, \u00f6lk\u0259d\u0259 siyasi v\u0259 iqtisadi sistem tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fdirildi.<\/p>\n<p>1991-ci ild\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdi. 1991-ci il avqustun 30-da Az\u0259rbaycan Ali Soveti Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdiyini elan etdi. 1991-ci il dekabr\u0131n 29-da ke\u00e7iril\u0259n \u00fcmumxalq referendumu n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 m\u00fcst\u0259qilliyi yekdillikl\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259di. Bununla da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 tan\u0131nd\u0131. M\u00fcst\u0259qilliyin b\u0259rpas\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan bir \u00e7ox \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdi. Erm\u0259nistanla Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si, iqtisadi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r v\u0259 daxili siyasi g\u0259rginlikl\u0259r \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131na mane\u0259 oldu. 1993-c\u00fc ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si il\u0259 stabillik v\u0259 iqtisadi inki\u015faf d\u00f6vr\u00fc ba\u015fland\u0131. \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq arenada tan\u0131nma\u011fa v\u0259 iqtisadi t\u0259r\u0259qqi \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>AXC, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n azadl\u0131q v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik arzusunun t\u0259zah\u00fcr\u00fc idi. AXC-nin q\u0131sa m\u00fcdd\u0259tli m\u00f6vcudlu\u011fu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f islahatlar v\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n nailiyy\u0259tl\u0259r m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacib t\u0259m\u0259l oldu. 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin b\u0259rpas\u0131 AXC-nin qoydu\u011fu demokratik v\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu ideyalar\u0131n\u0131n realla\u015fmas\u0131n\u0131n davam\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n, g\u0259ncl\u0259rinin g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inaml\u0131 v\u0259 motivasiyal\u0131\u00a0 olmas\u0131nda b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 sahibdir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00f6z suverenliyini v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259y\u0259 davam edir. \u00d6lk\u0259miz, siyasi v\u0259 iqtisadi sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi u\u011furlarla regionun lider d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Bu g\u00fcn m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn inki\u015faf yolunda inamla ir\u0259lil\u0259m\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>G\u00f6vh\u0259r M\u0259rdanova,\u00a0<\/strong><br \/>\n<strong><em>Bak\u0131\u00a0Slavyan Universiteti,<br \/>\nJurnalistika ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 II kurs t\u0259l\u0259b\u0259si<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qillik tarixi h\u0259m 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, h\u0259m d\u0259 sonlar\u0131nda ba\u015f vermi\u015f iki m\u00fch\u00fcm hadis\u0259 il\u0259 \u0259lam\u0259tdard\u0131r. Bu hadis\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n azadl\u0131q v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259sini v\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f nailiyy\u0259tl\u0259ri \u0259ks etdirir. Birinci d\u0259f\u0259 m\u00fcst\u0259qillik 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (AXC) il\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f, ikinci d\u0259f\u0259 is\u0259 1991-ci ild\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi b\u0259rpa edilmi\u015fdir. 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti elan edildi. AXC m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 qurulmu\u015f ilk parlamentli respublika olmaqla tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. AXC-nin yarad\u0131lmas\u0131, Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si v\u0259 Rusiyada ba\u015f ver\u0259n Oktyabr inqilab\u0131 kimi beyn\u0259lxalq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":726004,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/dc49dfeb169953046115817294110805654-2.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/dc49dfeb169953046115817294110805654-2.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/dc49dfeb169953046115817294110805654-2.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/dc49dfeb169953046115817294110805654-2-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/dc49dfeb169953046115817294110805654-2-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/dc49dfeb169953046115817294110805654-2-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/dc49dfeb169953046115817294110805654-2.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/dc49dfeb169953046115817294110805654-2.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/dc49dfeb169953046115817294110805654-2-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/dc49dfeb169953046115817294110805654-2.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qillik tarixi h\u0259m 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, h\u0259m d\u0259 sonlar\u0131nda ba\u015f vermi\u015f iki m\u00fch\u00fcm hadis\u0259 il\u0259 \u0259lam\u0259tdard\u0131r. Bu hadis\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n azadl\u0131q v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259sini v\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f nailiyy\u0259tl\u0259ri \u0259ks etdirir. Birinci d\u0259f\u0259 m\u00fcst\u0259qillik 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti (AXC) il\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f, ikinci d\u0259f\u0259 is\u0259 1991-ci ild\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/726003"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=726003"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/726003\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/726004"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=726003"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=726003"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=726003"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}