{"id":726037,"date":"2024-05-30T09:15:07","date_gmt":"2024-05-30T05:15:07","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=726037"},"modified":"2024-05-30T09:15:07","modified_gmt":"2024-05-30T05:15:07","slug":"az%c9%99rbaycanin-adi-ur%c9%99k-x%c9%99st%c9%99likl%c9%99rin%c9%99-gor%c9%99-niy%c9%99-on-sirada-yazilir-realliq-yoxsa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=726037","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n ad\u0131 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 niy\u0259 \u00f6n s\u0131rada yaz\u0131l\u0131r &#8211; reall\u0131q, yoxsa&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Kardioloq \u0130dris X\u0259lilov: \u201cSon 30 ild\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcml\u0259r qlobal miqyasda 60 faiz art\u0131b, amma \u00f6lk\u0259mizl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat yanl\u0131\u015fd\u0131r\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm hallar\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada ikinci yerd\u0259dir. \u201cWorld Statistics\u201d resursunun hesabat\u0131nda bel\u0259 deyilir. D\u0259rc olunan c\u0259dv\u0259ld\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, \u00f6lk\u0259miz h\u0259r 100 min n\u0259f\u0259r\u0259 388 \u00f6l\u00fcm fakt\u0131 il\u0259 yaln\u0131z Tacikistandan geri qal\u0131r. O da c\u0259mi bir \u00f6l\u00fcm fakt\u0131 f\u0259rqi il\u0259. Tacikistanda bu g\u00f6st\u0259rici 389-dur. \u0130lk onlu\u011fa \u00d6zb\u0259kistan (354 \u00f6l\u00fcm), Ukrayna (305 \u00f6l\u00fcm) v\u0259 Belarus (282 \u00f6l\u00fcm) da daxildir. Siyah\u0131da Rusiya 27-ci, Qazax\u0131stan 35-ci, \u0130ran 54-c\u00fc, T\u00fcrkiy\u0259 is\u0259 117-ci yerd\u0259dir. Yaponiya, Fransa v\u0259 C\u0259nubi Koreya daha az riskli \u00f6lk\u0259l\u0259r kimi s\u0131ralan\u0131r v\u0259 reytinqd\u0259 \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 yeri tutur: 181-ci, 182-ci v\u0259 183-c\u00fc. Bu statistika Az\u0259rbaycanda s\u0259hiyy\u0259 sistemind\u0259n tutmu\u015f sosial h\u0259yata q\u0259d\u0259r v\u0259ziyy\u0259tin nec\u0259 oldu\u011funa dair m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u00f6t\u0259n il d\u0259 buna b\u0259nz\u0259r statistik m\u0259lumat yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rinin d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259ki miqyas\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n statistikada bildirilirdi ki, ki\u015fil\u0259rd\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n h\u0259r 100 min n\u0259f\u0259r\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n \u00f6l\u00fcm hallar\u0131na g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada 1-ci yerd\u0259dir. \u0130lk \u201cbe\u015flik\u201dd\u0259 h\u0259m\u00e7inin Tacikistan (2), Belarus (3), \u00d6zb\u0259kistan (4) v\u0259 Ukrayna (5) yer al\u0131b.<\/p>\n<p><strong>G\u00fcrc\u00fcstan 18-ci, Rusiya 21-ci, Erm\u0259nistan 26-c\u0131, \u0130ran 66-c\u0131, T\u00fcrkiy\u0259 is\u0259 117-ci yerd\u0259dir. \u018fn sonuncu yerd\u0259 is\u0259 Yaponiya (182) v\u0259 C\u0259nubi Koreyad\u0131r (183). Y\u0259ni yaponlar v\u0259 c\u0259nubi koreyal\u0131lar aras\u0131nda infarktdan \u00f6l\u0259nl\u0259r minimumdur. Qad\u0131nlar\u0131n eyni statistikas\u0131na \u0259sas\u0259n is\u0259 Az\u0259rbaycan 2-ci s\u0131rada q\u0259rar tutub. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, bu g\u00f6st\u0259rici \u00fczr\u0259 d\u0259 antirekord\u00e7uyuq.<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnyada m\u0259\u015fhur v\u0259 \u0259n \u00e7ox istinad edil\u0259n m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n biri olan \u201cworldlifeexpectancy\u201dnin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t he\u00e7 d\u0259 \u00fcr\u0259ka\u00e7an deyil. Bel\u0259 ki, \u00fcr\u0259k, qan-damar sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n ba\u015f ver\u0259n \u00f6l\u00fcm hallar\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u00a0 \u00f6t\u0259n il Tacikistandan sonra ikinci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015fm\u0131\u015fd\u0131. \u00d6lk\u0259mizin 183 \u00f6lk\u0259 s\u0131ras\u0131nda reytinq d\u0259r\u0259c\u0259si 388.41 olub. Rusiya is\u0259 204.50 reytinq d\u0259r\u0259c\u0259si il\u0259 siyah\u0131da 27-ci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b v\u0259 bununla \u00fcr\u0259k, qan-damar sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycanla yana\u015f\u0131 \u0259n riskli \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri hesab edilib. \u018fn riskli \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda Ukrayna 4-c\u00fc, G\u00fcrc\u00fcstan 24-c\u00fc, Erm\u0259nistan 28-ci olub. T\u00fcrkiy\u0259 is\u0259 riskin daha az oldu\u011fu \u00f6lk\u0259 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndiril\u0259r\u0259k reytinqd\u0259 127-ci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Bak\u0131 Ba\u015f S\u0259hiyy\u0259 M\u0259rk\u0259zinin 2023-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn yayd\u0131\u011f\u0131 hesabata g\u00f6r\u0259, t\u0259kc\u0259 yanvar ay\u0131 \u0259rzind\u0259 901 \u00f6l\u00fcm hadis\u0259sind\u0259n 613-\u00fc \u00fcr\u0259k v\u0259 qan-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n ba\u015f verib. Bu is\u0259 \u00fcmumi \u00f6l\u00fcm hadis\u0259l\u0259rinin 68%-n\u0259 b\u0259rab\u0259rdir. Odur ki, m\u0259rk\u0259z bu c\u00fcr h\u0259yati riskl\u0259rd\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 ilkin s\u0259hiyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n vaxt\u0131nda yararlanma\u011fa, tibbi m\u00fcayin\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Statistikaya g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada v\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00f6l\u00fcm hallar\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259likl\u0259ri (tromb, infarkt, stenokardiya v\u0259 s.) birinci yerd\u0259dir. Bunun ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri kimi insanlar\u0131n vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda h\u0259kim m\u00fcayin\u0259l\u0259rind\u0259n, tibbi yoxlan\u0131\u015flardan ke\u00e7m\u0259m\u0259si g\u00f6st\u0259rilir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/0\/02\/Prof._Dr._Idris_Khalilov3.jpg\" alt=\"\u0130dris X\u0259lilov - Wikidata\" width=\"555\" height=\"566\" \/><\/p>\n<p><strong>\u0130dris X\u0259lilov<\/strong><\/p>\n<p>Tan\u0131nm\u0131\u015f kardioloq \u0130dris X\u0259lilov m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dedi ki, \u201cWorld Statistics\u201d resursunun hesabat\u0131 do\u011fru deyil: \u201cKi\u00e7ik bir ara\u015fd\u0131rma aparsaq, ba\u015fqa bir statistik m\u0259lumatlar qar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131x\u0131r. \u00dcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 M\u0259rk\u0259zi v\u0259 \u015e\u0259rqi Avropa v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 daha y\u00fcks\u0259kdir. X\u00fcsusil\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici \u00fczr\u0259 lider m\u00f6vqel\u0259ri Ukrayna, Belarus v\u0259 Qazax\u0131stan tutur. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm nisb\u0259ti h\u0259r 100 000 n\u0259f\u0259r\u0259 8 000-d\u0259n \u00e7ox \u00f6l\u00fcm nisb\u0259tin\u0259 malikdir. D\u00fcnya \u00dcr\u0259k Federasiyas\u0131n\u0131n da hesabat\u0131na n\u0259z\u0259r salsaq, g\u00f6r\u0259rik ki, son 30 ild\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcml\u0259r qlobal miqyasda 60% art\u0131b. Y\u00fcks\u0259k \u00f6l\u00fcm g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri Lesoto v\u0259 Konqo kimi Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259, h\u0259m\u00e7inin \u0130ndoneziya v\u0259 Laos kimi C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Az\u0259rbaycan \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm hallar\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada 75-ci yerd\u0259dir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Avropa, AB\u015e Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 \u0259ks\u0259r vaxtlarda yalan m\u0259lumatlar verir. Az\u0259rbaycanda insanlar\u0131n h\u0259yat \u015f\u0259raiti he\u00e7 d\u0259 Afrikadan, ya da Orta Asiyadan gerid\u0259 deyil. \u018fksin\u0259, Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. 45 ildir h\u0259kim kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir\u0259m. Son 20 ild\u0259 Az\u0259rbaycanda insanlar\u0131n orta \u00f6mr\u00fc indiki kardiologiya nailiyy\u0259tl\u0259ri say\u0259sind\u0259 20-30 il art\u0131b. He\u00e7 bir Avropa \u00f6lk\u0259si bizim \u00f6lk\u0259mizd\u0259ki statistikan\u0131 bizd\u0259n yax\u015f\u0131 bil\u0259 bilm\u0259z. \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n bu statistikan\u0131 aparma\u011fa imkanlar\u0131 yoxdur. \u00d6z m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rim\u0259 g\u00f6r\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, 80-70-ci ill\u0259rd\u0259 insanlar bu q\u0259d\u0259r uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc deyildil\u0259r. \u0130ndi ist\u0259nil\u0259n \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rinin diaqnostikas\u0131 Az\u0259rbaycanda m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. H\u0259m\u00e7inin son ill\u0259rd\u0259 art\u0131q pulsuz apar\u0131l\u0131r, s\u0131\u011forta \u00f6z \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 kardioloqun n\u00f6vb\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn alt\u0131 ay vaxt laz\u0131m olur. \u0130ndi b\u0259zi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n pasiyentl\u0259r Az\u0259rbaycana g\u0259lir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kardioloq \u0130dris X\u0259lilov: \u201cSon 30 ild\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcml\u0259r qlobal miqyasda 60 faiz art\u0131b, amma \u00f6lk\u0259mizl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat yanl\u0131\u015fd\u0131r\u201d Az\u0259rbaycan \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm hallar\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada ikinci yerd\u0259dir. \u201cWorld Statistics\u201d resursunun hesabat\u0131nda bel\u0259 deyilir. D\u0259rc olunan c\u0259dv\u0259ld\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, \u00f6lk\u0259miz h\u0259r 100 min n\u0259f\u0259r\u0259 388 \u00f6l\u00fcm fakt\u0131 il\u0259 yaln\u0131z Tacikistandan geri qal\u0131r. O da c\u0259mi bir \u00f6l\u00fcm fakt\u0131 f\u0259rqi il\u0259. Tacikistanda bu g\u00f6st\u0259rici 389-dur. \u0130lk onlu\u011fa \u00d6zb\u0259kistan (354 \u00f6l\u00fcm), Ukrayna (305 \u00f6l\u00fcm) v\u0259 Belarus (282 \u00f6l\u00fcm) da daxildir. Siyah\u0131da Rusiya 27-ci, Qazax\u0131stan 35-ci, \u0130ran 54-c\u00fc, T\u00fcrkiy\u0259 is\u0259 117-ci yerd\u0259dir. Yaponiya,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":726038,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/5841d9b14f0665cdf26ddde3e577b281.jpg",640,427,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/5841d9b14f0665cdf26ddde3e577b281.jpg",640,427,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/5841d9b14f0665cdf26ddde3e577b281.jpg",640,427,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/5841d9b14f0665cdf26ddde3e577b281-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/5841d9b14f0665cdf26ddde3e577b281-547x365.jpg",547,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/5841d9b14f0665cdf26ddde3e577b281.jpg",640,427,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/5841d9b14f0665cdf26ddde3e577b281.jpg",640,427,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/5841d9b14f0665cdf26ddde3e577b281.jpg",640,427,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/5841d9b14f0665cdf26ddde3e577b281-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/5841d9b14f0665cdf26ddde3e577b281.jpg",640,427,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Kardioloq \u0130dris X\u0259lilov: \u201cSon 30 ild\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcml\u0259r qlobal miqyasda 60 faiz art\u0131b, amma \u00f6lk\u0259mizl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat yanl\u0131\u015fd\u0131r\u201d Az\u0259rbaycan \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm hallar\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada ikinci yerd\u0259dir. \u201cWorld Statistics\u201d resursunun hesabat\u0131nda bel\u0259 deyilir. D\u0259rc olunan c\u0259dv\u0259ld\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, \u00f6lk\u0259miz h\u0259r 100 min n\u0259f\u0259r\u0259 388 \u00f6l\u00fcm fakt\u0131 il\u0259 yaln\u0131z Tacikistandan geri qal\u0131r. O da c\u0259mi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/726037"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=726037"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/726037\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/726038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=726037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=726037"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=726037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}