{"id":728229,"date":"2024-06-06T20:53:55","date_gmt":"2024-06-06T16:53:55","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=728229"},"modified":"2024-06-06T20:53:55","modified_gmt":"2024-06-06T16:53:55","slug":"yaxinlarinda-ur%c9%99k-x%c9%99st%c9%99liyi-olanlara-x%c9%99b%c9%99rdarliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=728229","title":{"rendered":"Yax\u0131nlar\u0131nda \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259liyi olanlara X\u018fB\u018fRDARLIQ"},"content":{"rendered":"<p>\u201cB\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259n geni\u015f yay\u0131lan v\u0259 \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, arterial hipertenziya v\u0259 \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259liyini g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, arterial hipertenziyan\u0131 \u201cgizli qatil\u201d adland\u0131r\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki b\u0259z\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259rin \u00f6zl\u0259ri d\u0259 onlarda arterial hipertenziyan\u0131n oldu\u011funu bilmir\u201d.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Az\u0259rbaycan Tibb Universitetinin T\u0259dris Terapevtik Klinikas\u0131n\u0131n h\u0259kim-kardioloqu, Kliniki farmakologiya kafedras\u0131n\u0131n dosenti, tibb elml\u0259ri doktoru Sona Q\u0259hr\u0259manova deyib.<\/p>\n<p>X\u0259st\u0259l\u0259rin yaln\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n f\u0259sadlar yarand\u0131qdan sonra h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdiyini vur\u011fulayan m\u00fct\u0259x\u0259ssis deyib: \u201cArterial hipertenziyan\u0131n \u0259sas f\u0259sadlar\u0131 miokard infarkt\u0131, beyin insultu, h\u0259m\u00e7inin b\u00f6yr\u0259k funksiyas\u0131n\u0131n, periferik damarlar\u0131n spazmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 qan t\u0259chizat\u0131n\u0131n, g\u00f6z dibind\u0259 damarlar\u0131n daralmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n g\u00f6rm\u0259 qabiliyy\u0259tinin pozulmas\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda daha \u00e7ox \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r miokard infarkt\u0131 v\u0259 beyin insultudur. A\u011f\u0131r f\u0259sadlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 arterial t\u0259zyiqin vaxt\u0131nda a\u015fkarlanaraq d\u0259rmanlarla idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti var\u201d.<\/p>\n<p>S.Q\u0259hr\u0259manova geni\u015f yay\u0131laraq \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259liyi bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b: \u201cBu problem is\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc stenokardiya formas\u0131nda b\u00fcruz\u0259 verir. Stenokardiyan\u0131n a\u011f\u0131rla\u015fmalar\u0131ndan biri d\u0259 miokard infarkt\u0131n\u0131n yaranmas\u0131d\u0131r. H\u0259m arterial hipertenziyan\u0131n, h\u0259m d\u0259 \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259liyinin yaranma mexanizml\u0259ri eynidir. H\u0259r iki x\u0259st\u0259liyin yaranmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi damarlarda ged\u0259n patoloji prosesl\u0259rdir. Y\u0259ni qan\u0131n laxtalanmas\u0131, xolesterinin miqdar\u0131n\u0131n \u00e7oxalmas\u0131 v\u0259 damarlar\u0131n daralmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan pozulmalar h\u0259r iki x\u0259st\u0259liyin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. \u018fg\u0259r \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259liyi \u00f6z\u00fcn\u00fc stabil stenokardiya formas\u0131nda g\u00f6st\u0259rirs\u0259, bu x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6\u015f s\u00fcm\u00fcy\u00fcn\u00fcn arxas\u0131nda yand\u0131r\u0131c\u0131 a\u011fr\u0131lar olur. Tipik hallarda is\u0259 a\u011fr\u0131 sol qola, sol \u00e7iyin\u0259 v\u0259 epikastral nahiy\u0259y\u0259 vurur. X\u0259st\u0259lik vaxt\u0131nda a\u015fkarlanaraq m\u00fcalic\u0259 edilm\u0259dikd\u0259, koronar damar\u0131n tam tutulmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259 miokard infarkt\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Miokard infarkt\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 o dem\u0259kdir ki, \u00fcr\u0259yi qidaland\u0131ran damar tamamil\u0259 tutulur, h\u0259min zonada qan t\u0259chizat\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 i\u015femiyaya v\u0259 \u00fcr\u0259k \u0259z\u0259l\u0259sinin m\u0259hv olmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. \u00dcr\u0259yin \u0259sas funksiyas\u0131 is\u0259 onun y\u0131\u011f\u0131lma qabiliyy\u0259tidir. \u00dcr\u0259k yegan\u0259 orqand\u0131r ki, orqanizmd\u0259 nasos funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir. Miokard infarkt\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00fcr\u0259k \u0259z\u0259l\u0259si m\u0259hv olduqda, onun nasos funksiyas\u0131 pozulur v\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf edir. \u00dcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 is\u0259 \u00fcr\u0259yin b\u00fct\u00fcn funksiyalar\u0131n\u0131 itirm\u0259si dem\u0259kdir. Bel\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259ngn\u0259f\u0259slik v\u0259 \u00f6d\u0259m kimi f\u0259sadla\u015fmalar yaran\u0131r v\u0259 vaxt\u0131nda m\u00fcalic\u0259y\u0259 ba\u015flamad\u0131qda h\u0259yatlar\u0131n\u0131 itirirl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, tibd\u0259 \u201cgizli infarkt\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259n h\u0259kim-m\u00fct\u0259x\u0259ssis qeyd edib: \u201cDo\u011frudan da b\u0259z\u0259n insanlarda gizli infarkt\u0131n olmas\u0131 haqq\u0131nda vaxta\u015f\u0131r\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259r e\u015fidirik. H\u0259tta sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131ndan he\u00e7 bir \u015fikay\u0259ti olmayan \u015f\u0259xsl\u0259rin q\u0259fl\u0259ti \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 il\u0259 d\u0259 tez-tez rastla\u015f\u0131r\u0131q. \u018fslind\u0259, \u201cgizli infarkt\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 yoxdur. Dem\u0259li, h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin infarktdan \u0259vv\u0259l \u00fcr\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131sa probleml\u0259ri olub. Lakin vaxt\u0131nda sa\u011flaml\u0131qlar\u0131na fikir verm\u0259dikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 bel\u0259 f\u0259sadla\u015fma yaran\u0131b. \u00c7\u00fcnki h\u0259r bir insan individuald\u0131r. El\u0259 insan var ki, h\u0259ssasd\u0131r, \u00f6z\u00fcnd\u0259 h\u0259r hans\u0131 x\u0259st\u0259liyin simptomu yarananda d\u0259rhal h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir, laz\u0131mi laborator v\u0259 instrumental m\u00fcayin\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir, diaqnozu da vaxt\u0131nda qoyulur. Profilaktik t\u0259dbirl\u0259rin zaman\u0131nda g\u00f6r\u00fclm\u0259si \u201cgizli\u201d dediyimiz infarkt\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. X\u0259st\u0259d\u0259 miokard infarkt\u0131n\u0131n genetik yaranma ehtimal\u0131n\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>H\u0259kim \u00fcr\u0259yin m\u00fcayin\u0259 v\u0259 m\u00fcalic\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri hallar haqq\u0131nda m\u0259lumat verib: \u201cN\u0259slind\u0259 \u00fcr\u0259k patologiyalar\u0131 olan insanlar \u00f6z orqanizmin\u0259 x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259lidir. H\u0259r hans\u0131 ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131, ba\u015f gic\u0259ll\u0259nm\u0259si, \u00fcr\u0259kd\u0259 d\u00f6y\u00fcnt\u00fc, d\u00f6\u015f s\u00fcm\u00fcy\u00fcn\u00fcn arxas\u0131nda yand\u0131r\u0131c\u0131 a\u011fr\u0131lar, qeyri-ritmik \u00fcr\u0259k d\u00f6y\u00fcnt\u00fcl\u0259ri, t\u0259ngn\u0259f\u0259slik, ayaqlarda \u00f6d\u0259m, qar\u0131n \u015fi\u015fm\u0259si kimi \u0259lam\u0259tl\u0259r olduqda m\u00fctl\u0259q h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00dcr\u0259k d\u00f6y\u00fcnt\u00fcl\u0259rinin \u00e7oxalmas\u0131, azalmas\u0131 v\u0259 ya hava \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, aritmiyan\u0131n \u00fcr\u0259k nahiy\u0259sind\u0259 diskomfort hissi, s\u0131x\u0131lma, \u00f6d\u0259m, \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, d\u00f6\u015f s\u00fcm\u00fcy\u00fcn arxas\u0131nda yand\u0131r\u0131c\u0131 a\u011fr\u0131lar stenokardiyan\u0131n \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259ridir. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, b\u0259z\u0259n insanlar b\u0259lli bir ya\u015fdan sonra profilaktik m\u0259qs\u0259dl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259rmanlar, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 qandurulducular i\u00e7m\u0259yin vacibliyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p>Xat\u0131rlad\u0131m ki, bunu ancaq m\u00fct\u0259x\u0259ssis t\u0259yin ed\u0259 bil\u0259r. Bu, ya\u015fdan as\u0131l\u0131 deyil. H\u0259m cavan, h\u0259m ya\u015fl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r d\u0259rman preparatlar\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l m\u00fcayin\u0259d\u0259n ke\u00e7m\u0259lidir. \u00d6zba\u015f\u0131na q\u0259bul edil\u0259n d\u0259rmanlar m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq problemi olan insanlarda qanaxma, y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqli x\u0259st\u0259d\u0259 beyin\u0259 qans\u0131zma riskini art\u0131r\u0131r. Bir vaxtlar bel\u0259 fikir vard\u0131 ki, 40 ya\u015fdan sonra ham\u0131 kardioaspirin d\u0259rman\u0131 i\u00e7m\u0259lidir. Bu fikir \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frultmad\u0131. Art\u0131q s\u00fcbuta yetirilib ki, qanlaxtalanma sistemind\u0259 he\u00e7 bir problem olmad\u0131qda, qandurulducuya, h\u0259m\u00e7inin profilaktik m\u0259qs\u0259dl\u0259 dig\u0259r d\u0259rmanlar\u0131 q\u0259bul etm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur. \u018fn yax\u015f\u0131 profilaktik t\u0259dbir x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan risk faktorlar\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rmaq, d\u00fczg\u00fcn h\u0259yat t\u0259rzi v\u0259 qidalanma, fiziki aktivlikdir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cB\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259n geni\u015f yay\u0131lan v\u0259 \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, arterial hipertenziya v\u0259 \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259liyini g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, arterial hipertenziyan\u0131 \u201cgizli qatil\u201d adland\u0131r\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki b\u0259z\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259rin \u00f6zl\u0259ri d\u0259 onlarda arterial hipertenziyan\u0131n oldu\u011funu bilmir\u201d. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Az\u0259rbaycan Tibb Universitetinin T\u0259dris Terapevtik Klinikas\u0131n\u0131n h\u0259kim-kardioloqu, Kliniki farmakologiya kafedras\u0131n\u0131n dosenti, tibb elml\u0259ri doktoru Sona Q\u0259hr\u0259manova deyib. X\u0259st\u0259l\u0259rin yaln\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n f\u0259sadlar yarand\u0131qdan sonra h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdiyini vur\u011fulayan m\u00fct\u0259x\u0259ssis deyib: \u201cArterial hipertenziyan\u0131n \u0259sas f\u0259sadlar\u0131 miokard infarkt\u0131, beyin insultu, h\u0259m\u00e7inin b\u00f6yr\u0259k funksiyas\u0131n\u0131n, periferik damarlar\u0131n spazmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":728230,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/1717683254_17175721205344256468_1200x630.jpg",770,415,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/1717683254_17175721205344256468_1200x630.jpg",770,415,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/1717683254_17175721205344256468_1200x630.jpg",770,415,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/1717683254_17175721205344256468_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/1717683254_17175721205344256468_1200x630-660x356.jpg",660,356,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/1717683254_17175721205344256468_1200x630.jpg",640,345,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/1717683254_17175721205344256468_1200x630.jpg",770,415,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/1717683254_17175721205344256468_1200x630.jpg",770,415,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/1717683254_17175721205344256468_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/1717683254_17175721205344256468_1200x630.jpg",770,415,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cB\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259n geni\u015f yay\u0131lan v\u0259 \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, arterial hipertenziya v\u0259 \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259liyini g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, arterial hipertenziyan\u0131 \u201cgizli qatil\u201d adland\u0131r\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki b\u0259z\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259rin \u00f6zl\u0259ri d\u0259 onlarda arterial hipertenziyan\u0131n oldu\u011funu bilmir\u201d. ARANTV.AZ\u00a0 x\u0259b\u0259r verir ki, bunu Az\u0259rbaycan Tibb Universitetinin T\u0259dris Terapevtik Klinikas\u0131n\u0131n h\u0259kim-kardioloqu, Kliniki farmakologiya&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/728229"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=728229"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/728229\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/728230"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=728229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=728229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=728229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}