{"id":728461,"date":"2024-06-08T10:09:27","date_gmt":"2024-06-08T06:09:27","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=728461"},"modified":"2024-06-08T10:09:27","modified_gmt":"2024-06-08T06:09:27","slug":"qus-qripinin-olumcul-novu-tapildi-v%c9%99-ilk-can-aldi-t%c9%99hluk%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=728461","title":{"rendered":"Qu\u015f qripinin \u00f6l\u00fcmc\u00fcl n\u00f6v\u00fc tap\u0131ld\u0131 v\u0259&#8230; ilk can ald\u0131 &#8211; t\u0259hl\u00fck\u0259"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u0259kim: \u201cH\u0259l\u0259lik narahatl\u0131\u011fa\u00a0 \u0259sas yoxdur, amma&#8230;\u201d<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 insanda qu\u015f qripinin yeni n\u00f6v\u00fcn\u0259 yoluxma hal\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b v\u0259 o \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olub. \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 \u201cReuters\u201d yaz\u0131b. A (H5N2) viruslar\u0131n\u0131n Meksikada ev qu\u015flar\u0131nda a\u015fkar edildiyi m\u0259lumdur. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST) qeyd edir ki, 59 ya\u015f\u0131nda olan v\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n x\u0259st\u0259nin ev qu\u015flar\u0131 v\u0259 ya dig\u0259r heyvanlarla t\u0259mas\u0131 olmay\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259\u015fkilat\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, x\u0259st\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259t, n\u0259f\u0259s almaqda \u00e7\u0259tinlik, ishal, \u00fcr\u0259kbulanma v\u0259 \u00fcmumi hals\u0131zl\u0131q yaran\u0131b. \u00d6lk\u0259nin s\u0259hiyy\u0259 orqanlar\u0131 ehtimal olunan infeksiya m\u0259nb\u0259yini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 bu qripin yay\u0131lma riskl\u0259rini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ara\u015fd\u0131rma apar\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Do\u011frudan da 59 ya\u015fl\u0131 meksikal\u0131n\u0131n ev qu\u015flar\u0131 v\u0259 ya dig\u0259r heyvanlarla t\u0259mas\u0131 olmay\u0131bsa, nec\u0259 yoluxub?<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, qu\u015f qripi m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v qu\u015flar\u0131n v\u0259 heyvanlar\u0131n k\u0259skin gedi\u015fli kontagioz x\u0259st\u0259liyidir. X\u0259st\u0259lik respirator orqanlar\u0131n, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq trakt\u0131n\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 qu\u015flar aras\u0131nda y\u00fcks\u0259k t\u0259l\u0259fat v\u0259 iqtisadi z\u0259r\u0259r il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Virus (A(H5N1), HPAI) h\u0259m qu\u015flar, h\u0259m d\u0259 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li infeksiya n\u00f6v\u00fc hesab olunur. T\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, y\u00fcks\u0259k patogen qu\u015f qripi virusu \u0259tin -70\u00b0\u00a0C-y\u0259 q\u0259d\u0259r dondurulmas\u0131 zaman\u0131 300 g\u00fcnd\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259td\u0259 sa\u011f qal\u0131r v\u0259 \u00f6z virulentliyini qoruyub saxlay\u0131r. Buna misal olaraq 2001-2007-ci ill\u0259rd\u0259 Koreya, Yaponiya v\u0259 Almaniya kimi \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 idxal edilmi\u015f \u00e7iy toyuq \u0259ti v\u0259 dondurulmu\u015f \u00f6rd\u0259k karkas\u0131nda qu\u015f qripi virusunun a\u015fkar edilm\u0259sini g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik. T\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 virusa yoluxmu\u015f qu\u015flar\u0131n n\u0259inki yumurtas\u0131nda, onun qab\u0131q hiss\u0259sind\u0259 d\u0259 t\u00f6r\u0259dicinin m\u00f6vcudlu\u011fu \u00f6z t\u0259sdiqini tap\u0131b. Yumurtan\u0131n qaynad\u0131laraq bi\u015firilm\u0259si zaman\u0131 viruslar m\u0259hv olsa da, \u00e7iy yumurta v\u0259 onun m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 t\u0259mas insanlar\u0131n x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan y\u00fcks\u0259k risk amili hesab olunur. Bu bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0130nstitutunun m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin ara\u015fd\u0131rmas\u0131nda qeyd edilib. Bildirilir ki, y\u00fcks\u0259k patogenli qu\u015f qripi bir \u00e7ox ev v\u0259 v\u0259h\u015fi qu\u015f n\u00f6vl\u0259ri aras\u0131nda (toyuq, \u00f6rd\u0259k, hindu\u015fka, s\u0259r\u00e7\u0259, qar\u011fa, g\u00f6y\u0259r\u00e7in, \u00e7\u00f6l \u00f6rd\u0259yi, q\u0131rqovul, k\u0259klik v\u0259 s.) qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259st\u0259 qu\u015flar\u0131n s\u0259naye v\u0259 ya ev \u015f\u0259raitind\u0259 k\u0259simi, el\u0259c\u0259 d\u0259 v\u0259h\u015fi qu\u015flar\u0131n ovlanmas\u0131 zaman\u0131 insanlar\u0131n virusa yoluxma t\u0259hl\u00fck\u0259si b\u00f6y\u00fck olur.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s Az\u0259rbaycan bu virusdan n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u0131\u011fortalan\u0131b? \u018fhali n\u0259y\u0259 diqq\u0259t etm\u0259lidir?<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/tibbiportal.az\/media\/images\/press_release\/5214d0743bf29e604208b8a293c2c55c5d1b39b1b5d4e.png\" alt=\"M\u0259rdan \u018fliyev il\u0259 &quot;Hepatit C&quot; virusu haqq\u0131nda m\u00fcsahib\u0259\" width=\"753\" height=\"376\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00a0M\u0259rdan \u018fliyev\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130nfeksionist-hepatoloq M\u0259rdan \u018fliyev m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dedi ki, qu\u015f qripi \u0259sas\u0259n \u00e7\u00f6l qu\u015flar\u0131ndan yoluxur. Qu\u015flar\u0131n k\u00f6\u00e7 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 d\u0259 bir \u0259razid\u0259n dig\u0259r \u0259raziy\u0259 yay\u0131la bilir. \u00c7\u00f6l qu\u015flar\u0131 ev qu\u015flar\u0131n\u0131 da yoluxdurur, bununla da insanlara ke\u00e7ir. Bunun\u00a0 qars\u0131s\u0131n alma\u011f\u0131n \u0259sas yollar\u0131 baytarl\u0131q, n\u0259zar\u0259t sistemi g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259li, qu\u015flar\u0131n monitorinqi apar\u0131lmal\u0131, hans\u0131 qu\u015fda x\u0259st\u0259lik a\u015fkar olunursa, o zaman onlara qar\u015f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. Y\u0259ni bu virusdan qorunma\u011f\u0131n qaydas\u0131 budur. Bir hadis\u0259 olub, h\u0259l\u0259 tam ara\u015fd\u0131r\u0131lmay\u0131b. Meksikada bir hadis\u0259nin olmas\u0131 v\u0259 bunun \u00f6lk\u0259miz\u0259 g\u0259lm\u0259sind\u0259n dan\u0131\u015fmaq h\u0259l\u0259 tezdir. A\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 des\u0259m, d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr\u0259m ki, bir hadis\u0259 il\u0259 biz\u0259 g\u0259lm\u0259 ehtimal\u0131 olsun. T\u0259bii ki, biz\u0259 d\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259r, amma yoluxma say\u0131 k\u00fctl\u0259vi olarsa. H\u0259l\u0259 ki narahatl\u0131\u011fa\u00a0 \u0259sas yoxdur&#8221;.\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyind\u0259n (AQTA) is\u0259 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da bildirilib ki,\u00a0 AQTA \u00dcmumd\u00fcnya Heyvan Sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131ndan (WOAH) daxil olan m\u0259lumatlar \u0259sas\u0131nda d\u00fcnyadak\u0131 epizootik v\u0259ziyy\u0259t\u0259 uy\u011fun olaraq m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n r\u0259smi m\u0259lumatlar\u0131na \u0259sas\u0259n, Agentlik t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcvafiq q\u0259rarlar q\u0259bul edilir. Eyni zamanda m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t G\u00f6mr\u00fck Komit\u0259sin\u0259 m\u00fcraci\u0259t olunur.<\/p>\n<p>AQTA-n\u0131n aidiyy\u0259ti qurumlarla birg\u0259 respublika \u0259razisind\u0259 qu\u015f qripi x\u0259st\u0259liyin\u0259 qar\u015f\u0131 epizootoloji monitorinql\u0259r ke\u00e7irdiyi v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rini ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131b.<\/p>\n<p><em>N\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b ki, sonuncu monitorinql\u0259r qu\u015f\u00e7uluq, el\u0259c\u0259 d\u0259 ov\u00e7uluq t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131, milli parklar\u0131n su-bataql\u0131q sah\u0259l\u0259ri v\u0259 d\u0259nizsahili zonalar\u0131 v\u0259 s. \u0259hat\u0259 edib v\u0259 bu \u0259razil\u0259rd\u0259 \u00fcmumi m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r apar\u0131lmaqla v\u0259h\u015fi qu\u015flara klinik bax\u0131\u015f ke\u00e7irilib, x\u0259st\u0259lik t\u00f6r\u0259dicisinin a\u015fkar edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 ovlanm\u0131\u015f 59 ba\u015f m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v v\u0259h\u015fi qu\u015fdan diaqnostik material n\u00fcmun\u0259l\u0259ri g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb:<\/em><\/p>\n<p>\u201cApar\u0131lm\u0131\u015f sonuncu monitorinql\u0259r zaman\u0131 m\u00fcayin\u0259l\u0259rin v\u0259 \u00fcmumi epizootoloji m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rin t\u0259hlili n\u0259tic\u0259sind\u0259 qu\u015f qripi x\u0259st\u0259liyinin t\u00f6r\u0259dicisin\u0259 v\u0259 x\u0259st\u0259liy\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259li klinik \u0259lam\u0259tl\u0259ri olan qu\u015fa rast g\u0259linm\u0259yib\u201d.<\/p>\n<p>Ekspertl\u0259r qeyd edir ki, qu\u015f qripinin yay\u0131lmas\u0131nda t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 su hesab olunur. Bel\u0259 ki, x\u0259st\u0259 qu\u015flar\u0131n ifrazatlar\u0131 il\u0259 \u00e7irkl\u0259nmi\u015f suyun pH g\u00f6st\u0259ricisi, temperaturu v\u0259 duzluluq d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq qu\u015f qripi viruslar\u0131 suda 10 g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r sa\u011f qal\u0131r ki, bel\u0259 su il\u0259 suvarma qu\u015flar\u0131n yoluxmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir.\u00a0 Qu\u015f qripinin inkubasiya d\u00f6vr\u00fc 3-5 g\u00fcnd\u00fcr. Virusa yoluxma zaman\u0131 qu\u015flar yemd\u0259n imtina edir, s\u00fcstl\u0259\u015fir, l\u0259l\u0259kl\u0259ri p\u0131rp\u0131zla\u015f\u0131r, g\u00f6zl\u0259ri \u015fi\u015fir v\u0259 yumulur, burun d\u0259likl\u0259rind\u0259n selikli-serozlu maye ax\u0131r, b\u0259d\u0259n temperaturu 44 d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259d\u0259k y\u00fcks\u0259l\u0259r\u0259k q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 (24-72 saat) t\u0259l\u0259f olurlar.<\/p>\n<p><strong>Afaq M\u0130RAY\u0130Q,<br \/>\n\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259kim: \u201cH\u0259l\u0259lik narahatl\u0131\u011fa\u00a0 \u0259sas yoxdur, amma&#8230;\u201d D\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 insanda qu\u015f qripinin yeni n\u00f6v\u00fcn\u0259 yoluxma hal\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b v\u0259 o \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olub. \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 \u201cReuters\u201d yaz\u0131b. A (H5N2) viruslar\u0131n\u0131n Meksikada ev qu\u015flar\u0131nda a\u015fkar edildiyi m\u0259lumdur. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST) qeyd edir ki, 59 ya\u015f\u0131nda olan v\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n x\u0259st\u0259nin ev qu\u015flar\u0131 v\u0259 ya dig\u0259r heyvanlarla t\u0259mas\u0131 olmay\u0131b. T\u0259\u015fkilat\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, x\u0259st\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259t, n\u0259f\u0259s almaqda \u00e7\u0259tinlik, ishal, \u00fcr\u0259kbulanma v\u0259 \u00fcmumi hals\u0131zl\u0131q yaran\u0131b. \u00d6lk\u0259nin s\u0259hiyy\u0259 orqanlar\u0131 ehtimal olunan infeksiya m\u0259nb\u0259yini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 bu qripin yay\u0131lma&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":728462,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/fe798cda51bfba0f33745c645eaf9a7a.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/fe798cda51bfba0f33745c645eaf9a7a.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/fe798cda51bfba0f33745c645eaf9a7a.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/fe798cda51bfba0f33745c645eaf9a7a-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/fe798cda51bfba0f33745c645eaf9a7a-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/fe798cda51bfba0f33745c645eaf9a7a-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/fe798cda51bfba0f33745c645eaf9a7a.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/fe798cda51bfba0f33745c645eaf9a7a.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/fe798cda51bfba0f33745c645eaf9a7a-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/fe798cda51bfba0f33745c645eaf9a7a.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"H\u0259kim: \u201cH\u0259l\u0259lik narahatl\u0131\u011fa\u00a0 \u0259sas yoxdur, amma&#8230;\u201d D\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 insanda qu\u015f qripinin yeni n\u00f6v\u00fcn\u0259 yoluxma hal\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b v\u0259 o \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olub. \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 \u201cReuters\u201d yaz\u0131b. A (H5N2) viruslar\u0131n\u0131n Meksikada ev qu\u015flar\u0131nda a\u015fkar edildiyi m\u0259lumdur. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST) qeyd edir ki, 59 ya\u015f\u0131nda olan v\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259n x\u0259st\u0259nin ev&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/728461"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=728461"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/728461\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/728462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=728461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=728461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=728461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}