{"id":729969,"date":"2024-06-14T09:16:53","date_gmt":"2024-06-14T05:16:53","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=729969"},"modified":"2024-06-14T09:16:53","modified_gmt":"2024-06-14T05:16:53","slug":"cips-ur%c9%99k-catismazligina-s%c9%99b%c9%99b-ola-bil%c9%99rmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=729969","title":{"rendered":"\u00c7ips \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259rmi?"},"content":{"rendered":"<div class=\"post-detail-content-inner resize-area\">\n<p>\u0130yunun 8-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri, Qarada\u011f rayonunun Qobustan q\u0259s\u0259b\u0259si, Yeni Ya\u015fay\u0131\u015f massivind\u0259 2020-ci il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Turqut Cavadzad\u0259nin q\u0259fil hal\u0131 pisl\u0259\u015fib. Lakin h\u0259kiml\u0259rin b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, u\u015fa\u011f\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k olmay\u0131b.<\/p>\n<p>Hadis\u0259d\u0259n sonra u\u015fa\u011f\u0131n valideynl\u0259ri iddia edibl\u0259r ki, u\u015faq \u00e7ipsd\u0259n z\u0259h\u0259rl\u0259n\u0259r\u0259k h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib. Lakin Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi (AQTA) v\u0259 Tibbi \u018frazi B\u00f6lm\u0259l\u0259rini \u0130dar\u0259etm\u0259 Birliyinin (T\u018fB\u0130B) birg\u0259 m\u0259lumat\u0131nda bu iddian\u0131 r\u0259dd edib. Bildirilib ki, Turquta \u00fcr\u0259k ritminin d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015f poz\u011funlu\u011fu, paroksizmal taxikardiya, \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, dekompensasiya olunmu\u015f metabolik asidoz diaqnozlar\u0131 t\u0259yin edilib.<\/p>\n<p>El\u0259 is\u0259 \u00e7ips \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259rmi?<\/p>\n<p>Suala tan\u0131nm\u0131\u015f h\u0259kim Abbas Ba\u011f\u0131rov ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirib. O, Bizim.Media-ya a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, b\u00f6y\u00fckl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;a\u011f\u0131z dad\u0131&#8221; hesab edil\u0259n, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn cazib\u0259li qida kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n \u00e7ips sa\u011flaml\u0131\u011fa \u00f6n\u0259mli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ziyan vuran bir m\u0259hsuldur:<\/p>\n<p>&#8220;D\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hdid yaratd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r v\u0259 aliml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ipsin istehlak\u0131na v\u0259 istehsal\u0131na qada\u011fa qoyulmas\u0131n\u0131 zaman-zaman g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki \u00e7ipsin i\u00e7\u0259risind\u0259 ciddi z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259r var.<\/p>\n<p>Karbohidratla z\u0259ngin oldu\u011fundan qanda insulinin s\u0259viyy\u0259sin\u0259 v\u0259 davaml\u0131 acl\u0131q hissinin itm\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmaqla k\u00f6k\u0259lm\u0259y\u0259 &#8211; art\u0131q \u00e7\u0259kiy\u0259, \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259, infarkt, x\u0259r\u00e7\u0259ng kimi x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 yola a\u00e7\u0131r. Azya\u015fl\u0131lar\u0131n v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rin m\u00fcvafiq \u015fikay\u0259t m\u00fcraci\u0259tinin statistikas\u0131na baxd\u0131qda g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq x\u0259st\u0259likl\u0259rinin 75%-d\u0259n yuxar\u0131s\u0131 davaml\u0131 \u00e7ipsl\u0259 qidalanan u\u015faqlarda qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ipsin i\u00e7\u0259risind\u0259ki duzun, karbohidrat\u0131n v\u0259 ya\u011f\u0131n miqdar\u0131 azya\u015fl\u0131lar\u0131n metabolizm akt\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259t v\u0259 zaman\u0131na m\u00fcvafiq deyil. Odur ki, \u00e7ipsin istifad\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r. Hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n \u00e7ipsd\u0259n \u00e7ox istifad\u0259 etm\u0259si d\u00f6ld\u0259 b\u0259tndaxili inki\u015faf pozulmalar\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>N\u0259z\u0259r\u0259 alaq ki, \u00e7ips haz\u0131rlanark\u0259n kartof m\u0259hsullar\u0131 120 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259n yuxar\u0131 temperatura m\u0259ruz qal\u0131r. Bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 is\u0259 akrilamidl\u0259rin \u0259m\u0259l\u0259g\u0259lm\u0259 prosesi qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki bu madd\u0259 orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox ciddi h\u0259yati t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r. \u00c7ipsin i\u00e7\u0259risin\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015f trans ya\u011flar \u00f6zl\u0259ri d\u0259 infarkt v\u0259 b\u00fct\u00fcn n\u00f6v damar t\u0131xanmalar\u0131 yaradan amildir. Bu c\u00fcr ya\u011flar depressiyalar\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259, yadda\u015f pozulmalar\u0131na t\u0259kan ver\u0259n faktorlard\u0131r. Trans ya\u011flar diabetin yaranmas\u0131na \u015f\u0259rait yaradan \u0259n g\u00fccl\u00fc s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri kimi izl\u0259nilir. H\u0259m\u00e7inin sonsuzluq, qaraciy\u0259r pozulmalar\u0131, Altsheymer, Parkinson x\u0259st\u0259likl\u0259ri d\u0259 bu c\u00fcr trans ya\u011flar\u0131n t\u0259sirind\u0259n s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rlar.<\/p>\n<p>Abbas Ba\u011f\u0131rov onu da qeyd edib ki, \u00e7ips z\u0259r\u0259rli xolesterin s\u0259viyy\u0259sini art\u0131rmaqla damar x\u0259st\u0259likl\u0259rinin d\u0259 artmas\u0131na z\u0259min yarad\u0131r, \u00fcr\u0259k probleml\u0259rini ikiqat \u00e7oxald\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;\u00c7ipsin davaml\u0131 istifad\u0259sind\u0259n patoloji k\u00f6k\u0259lm\u0259, b\u0259d\u0259nin pH (Hidrogen g\u00f6st\u0259ricisi) s\u0259viyy\u0259sinin pozulmas\u0131, xolesterolun y\u00fcks\u0259lm\u0259si, \u00fcr\u0259k infarkt\u0131 riskinin \u00e7oxalmas\u0131, \u015f\u0259k\u0259rli diabet, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq kimi patoloji hallar yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu pozuntular h\u0259r biri \u00f6l\u00fcm\u0259 aparan yollard\u0131r. \u00c7ips normal qabla\u015fmada, normal \u015f\u0259raitd\u0259, optimal temperaturda saxlan\u0131l\u0131rsa, ondan h\u0259ft\u0259d\u0259 bir d\u0259f\u0259 istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. Azya\u015fl\u0131lara \u00e7ips kalorisi v\u0259 t\u0259rkibi ya\u015fa uy\u011fun hesablan\u0131b, verilm\u0259lidir. \u018fn \u0259sas\u0131 paketl\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259limatland\u0131r\u0131c\u0131 qeydl\u0259r olmal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"inner-photo\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2024\/06\/13\/M8dDxiUoeJoRpGPiK2VtINWt2LgEmzBCq4pN5cbR:640.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"428\" \/><\/p>\n<\/div>\n<div class=\"tag-area tag-area-slide tag-area--slider\">\n<div class=\"swiper swiper-initialized swiper-horizontal swiper-pointer-events swiper-free-mode swiper-watch-progress swiper-backface-hidden\">\n<div id=\"swiper-wrapper-26b36836cec462dd\" class=\"swiper-wrapper\" aria-live=\"polite\">\n<div class=\"swiper-slide swiper-slide-visible swiper-slide-active\" role=\"group\" aria-label=\"1 \/ 3\">\n<div class=\"tag-item\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130yunun 8-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri, Qarada\u011f rayonunun Qobustan q\u0259s\u0259b\u0259si, Yeni Ya\u015fay\u0131\u015f massivind\u0259 2020-ci il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Turqut Cavadzad\u0259nin q\u0259fil hal\u0131 pisl\u0259\u015fib. Lakin h\u0259kiml\u0259rin b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, u\u015fa\u011f\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k olmay\u0131b. Hadis\u0259d\u0259n sonra u\u015fa\u011f\u0131n valideynl\u0259ri iddia edibl\u0259r ki, u\u015faq \u00e7ipsd\u0259n z\u0259h\u0259rl\u0259n\u0259r\u0259k h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib. Lakin Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi (AQTA) v\u0259 Tibbi \u018frazi B\u00f6lm\u0259l\u0259rini \u0130dar\u0259etm\u0259 Birliyinin (T\u018fB\u0130B) birg\u0259 m\u0259lumat\u0131nda bu iddian\u0131 r\u0259dd edib. Bildirilib ki, Turquta \u00fcr\u0259k ritminin d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259mi\u015f poz\u011funlu\u011fu, paroksizmal taxikardiya, \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, dekompensasiya olunmu\u015f metabolik asidoz diaqnozlar\u0131 t\u0259yin edilib. El\u0259 is\u0259 \u00e7ips \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259rmi? Suala tan\u0131nm\u0131\u015f h\u0259kim Abbas&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":729970,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/images-71.jpg",275,183,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/images-71.jpg",275,183,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/images-71.jpg",275,183,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/images-71.jpg",275,183,false],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/images-71.jpg",275,183,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/images-71.jpg",275,183,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/images-71.jpg",275,183,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/images-71.jpg",275,183,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/images-71-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/images-71.jpg",275,183,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130yunun 8-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri, Qarada\u011f rayonunun Qobustan q\u0259s\u0259b\u0259si, Yeni Ya\u015fay\u0131\u015f massivind\u0259 2020-ci il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc Turqut Cavadzad\u0259nin q\u0259fil hal\u0131 pisl\u0259\u015fib. Lakin h\u0259kiml\u0259rin b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, u\u015fa\u011f\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k olmay\u0131b. Hadis\u0259d\u0259n sonra u\u015fa\u011f\u0131n valideynl\u0259ri iddia edibl\u0259r ki, u\u015faq \u00e7ipsd\u0259n z\u0259h\u0259rl\u0259n\u0259r\u0259k h\u0259yat\u0131n\u0131 itirib. Lakin Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi (AQTA) v\u0259 Tibbi \u018frazi B\u00f6lm\u0259l\u0259rini \u0130dar\u0259etm\u0259 Birliyinin (T\u018fB\u0130B) birg\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/729969"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=729969"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/729969\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/729970"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=729969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=729969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=729969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}