{"id":730069,"date":"2024-06-14T10:50:58","date_gmt":"2024-06-14T06:50:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=730069"},"modified":"2024-06-14T10:50:58","modified_gmt":"2024-06-14T06:50:58","slug":"qan-qrupundan-asli-olmayaraq-h%c9%99r-zaman-donorluga-ehtiyac-var-qumral-v%c9%99liyeva","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=730069","title":{"rendered":"Qan qrupundan asl\u0131 olmayaraq, h\u0259r zaman donorlu\u011fa ehtiyac var &#8211; Qumral V\u0259liyeva"},"content":{"rendered":"<div class=\"content lead font-weight-normal\">\n<p>S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Milli Hemotologiya v\u0259 Transfuziologiya M\u0259rk\u0259zinin M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n m\u00fcdiri Qumral V\u0259liyeva m\u00fcsahib\u0259 verib.<\/p>\n<p>&#8220;\u0130ki sahil&#8221; h\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p><strong>&#8211; Qumral xan\u0131m, ilk \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, kiml\u0259r qan ver\u0259 bil\u0259r v\u0259 hans\u0131 qaydalara \u0259m\u0259l etm\u0259k vacibdir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qan\u0131n yegan\u0259 m\u0259nb\u0259si insand\u0131r v\u0259 onun he\u00e7 bir \u0259v\u0259zedici preparat\u0131 yoxdur. Elmi t\u0259dqiqatlara g\u00f6r\u0259, h\u0259r 5 n\u0259f\u0259rd\u0259n ancaq 2-si qan ver\u0259 bilir.<\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131 ya\u015f h\u0259ddi 18, yuxar\u0131 ya\u015f h\u0259ddi is\u0259 65 olan fiziki tam sa\u011flam \u015f\u0259xsl\u0259r qan ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Qanverm\u0259d\u0259n \u00f6nc\u0259 qan donoru olacaq \u015f\u0259xsin bol maye, kofein t\u0259rkibli i\u00e7kil\u0259r i\u00e7m\u0259si v\u0259 d\u00fczg\u00fcn qidalanmas\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edilir.<\/p>\n<p>Donor olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan r\u0259smi s\u0259n\u0259d \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259siq\u0259sidir. Qan ver\u0259n \u015f\u0259xs S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Milli Hemotologiya v\u0259 Transfuziologiya M\u0259rk\u0259zinin M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131 v\u0259 b\u00f6lm\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259ldiyi zaman ilk olaraq qeydiyyata y\u00f6nl\u0259ndirilir. Sonra donor h\u0259kim t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcayin\u0259 olunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcayin\u0259 ota\u011f\u0131na g\u00f6nd\u0259rilir. Burada ondan s\u0259hh\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00fcmumi m\u0259lumat (anamnez) toplan\u0131l\u0131r, boyu v\u0259 \u00e7\u0259kisi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr, hemoqlobin d\u0259y\u0259rl\u0259ri v\u0259 t\u0259zyiqi yoxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, qan donoru olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn hemoqlobin s\u0259viyy\u0259si ki\u015fil\u0259rd\u0259 minimum 13.5g\/dl, maksimum 18.0 g\/dl, qad\u0131nlarda is\u0259 m\u00fcvafiq olaraq 12.5 g\/dl v\u0259 16.5 g\/dl-dir. Qan donoru olacaq \u015f\u0259xsin minimal \u00e7\u0259kisi 50 kq olmal\u0131d\u0131r. Qan t\u0259zyiqi is\u0259 minimum 90 mmHg-60 mmHg, maksimum 180 mmHg-100 mmHg olmal\u0131d\u0131r. Ki\u015fil\u0259r ild\u0259 4 d\u0259f\u0259, qad\u0131nlar is\u0259 ild\u0259 3 d\u0259f\u0259 qan donoru ola bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Qan verm\u0259k hans\u0131 hallarda v\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131md\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; H\u0259r g\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif q\u0259zalar, x\u0259sar\u0259tl\u0259r, \u0259m\u0259liyyatlar ba\u015f verir. Bu zaman qan ehtiyac\u0131 yaran\u0131r. Donor bir v\u0259 ya bir ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259rin h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Qan v\u0259 qan komponentl\u0259ri irsi qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri (talassemiya, hemofiliya v\u0259 s.), immun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, a\u011f\u0131r anemiya, qan v\u0259 s\u00fcm\u00fck illiyi x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 hallar, f\u0259lak\u0259t v\u0259 q\u0259zalarda travma alanlar, tibbi v\u0259 c\u0259rrahi prosedurlardan ke\u00e7\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 hamil\u0259lik v\u0259 do\u011fu\u015fla \u0259laq\u0259si qanaxmas\u0131 olan qad\u0131nlara s\u0259rf olunur.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, b\u0259zi x\u0259st\u0259likl\u0259r zaman\u0131 daha tez qan komponentinin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 z\u0259rur\u0259t yarad\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 qana daimi ehtiyac var v\u0259 al\u0131nandan sonra 42 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Donorlu\u011fun insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn faydas\u0131 n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qan verm\u0259k insanlarda \u00fcr\u0259k-damar sisteminin f\u0259aliyy\u0259tini normala\u015fd\u0131r\u0131r, infarkt, insult v\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng riskini azald\u0131r, yeni qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin istehsal\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r v\u0259 \u0259n \u00f6n\u0259mlisi is\u0259 emosional v\u0259ziyy\u0259timiz\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Qan verdikd\u0259n sonra b\u0259d\u0259nd\u0259ki qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri yenil\u0259nir, bir \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verir. Bunun say\u0259sind\u0259 insan orqanizmi daha sa\u011flam v\u0259 g\u00fcmrah olur. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 y\u00fcks\u0259k qan-damar t\u0259zyiqi, stres, yor\u011funluq kimi narahatl\u0131qlar\u0131n azalmas\u0131na yax\u015f\u0131 t\u0259sir edir.<\/p>\n<p>1 vahid qan verm\u0259kl\u0259, 3 insan\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas edirik. \u00c7\u00fcnki 1 vahid qandan 3 f\u0259rqli qan komponeti haz\u0131rlan\u0131r v\u0259 3 f\u0259rqli x\u0259st\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Daha \u00e7ox hans\u0131 qan qrupuna ehtiyac olur?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Az\u0259rbaycanda, el\u0259c\u0259 d\u0259 d\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n O (I) Rh+ v\u0259 A (II) Rh+ qan qruplar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu qan qruplar\u0131ndan olan insanlar\u0131n \u00e7ox olmas\u0131 qan donorlu\u011funda da \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki x\u0259st\u0259l\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259si O(I)Rh+ v\u0259 A(II)Rh+ qan qruplar\u0131na aiddir.<\/p>\n<p>Qan qrupundan asl\u0131 olmayaraq, h\u0259r zaman donorlu\u011fa ehtiyac var.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Hans\u0131 xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r qan ver\u0259 bilm\u0259z?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qan donoru kimi sa\u011flam insanlar\u0131n q\u0259bul edil\u0259c\u0259yini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, imtina kriteriyalar\u0131 2 qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: daimi v\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti.<\/p>\n<p>Daimi imtina kriteriyalar\u0131na Addison x\u0259st\u0259liyi, Hepatit (B v\u0259 C), AIDS (HIV), sifilis, xroniki \u00fcr\u0259k damar, b\u00f6yr\u0259k, qaraciy\u0259r \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259r, xronik nefrit, kardiomiopatiya, orqan transplantasiyas\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259r, irsi qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri, anemiyas\u0131 olanlar v\u0259 s. tibbi g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r daxildir.<\/p>\n<p>M\u00fcv\u0259qq\u0259ti imtina kriteriyalar\u0131na is\u0259 c\u0259rrahi \u0259m\u0259liyyat v\u0259 Hepatit A x\u0259st\u0259liyi ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r aiddir. Onlar sa\u011fald\u0131qdan 12 ay sonra qan donoru ola bil\u0259rl\u0259r. Tatuaj v\u0259 pirsing etdir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r bu \u0259m\u0259liyyat\u0131 etdikl\u0259ri g\u00fcnd\u0259n 1 il sonra qan donoru ola bil\u0259rl\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, respirator x\u0259st\u0259likl\u0259r ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r sa\u011fald\u0131qdan sonrak\u0131 1 ay m\u00fcdd\u0259tind\u0259 qan donoru ola bilm\u0259zl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin, epilepsiyas\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259r son 3 ild\u0259 epileptik tutma ya\u015famay\u0131bsa v\u0259 haz\u0131rda d\u0259rman vasit\u0259l\u0259ri q\u0259bul etmirl\u0259rs\u0259, qan donoru ola bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>Qeyd edim ki, hamil\u0259 qad\u0131nlar qan ver\u0259 bilm\u0259zl\u0259r. Qad\u0131nlar do\u011fum v\u0259 ya hamil\u0259liyin sona \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131ndan 9 ay sonra, qeys\u0259riyy\u0259 \u00fcsulu il\u0259 do\u011fu\u015f ke\u00e7ir\u0259n qad\u0131nlar is\u0259 12 ay sonra qan donoru ola bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Qan verdikd\u0259n sonra n\u0259y\u0259 v\u0259 hans\u0131 qaydalara \u0259m\u0259l etm\u0259k laz\u0131md\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, qan verdikd\u0259n sonra 30 d\u0259qiq\u0259 \u0259rzind\u0259 avtomobil idar\u0259 etm\u0259k t\u00f6vsiy\u0259 olunmur. H\u0259m\u00e7inin, b\u0259d\u0259nin b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fokolad yem\u0259k, \u015fir\u0259, kompot v\u0259 ya \u00e7ay i\u00e7m\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, g\u00fcn \u0259rzind\u0259 a\u011f\u0131r fiziki i\u015fl\u0259rl\u0259 (intensiv m\u0259\u015fq, y\u00fck qald\u0131rma) m\u0259\u015f\u011ful olmaq m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun say\u0131lm\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin, t\u00fct\u00fcn\u00e7\u0259km\u0259 v\u0259 spirtli i\u00e7kil\u0259r kimi z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq durmaq t\u00f6vsiy\u0259 olunur.<\/p>\n<div class=\"clearfix\"><\/div>\n<\/div>\n<div id=\"galleryList\" class=\"fotorama\" data-nav=\"thumbs\" data-width=\"100%\" data-thumbwidth=\"90\" data-thumbheight=\"60\" data-allowfullscreen=\"true\" data-autoplay=\"3000\" data-ratio=\"1.5\" data-keyboard=\"true\" data-fit=\"contain\"><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2024\/06\/14\/-cb953f6c171834672354089182410947476.png\" alt=\"\" data-thumb=\"\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2024\/06\/14\/-cb953f6c171834672354089182410947476.png\" \/><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Milli Hemotologiya v\u0259 Transfuziologiya M\u0259rk\u0259zinin M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n m\u00fcdiri Qumral V\u0259liyeva m\u00fcsahib\u0259 verib. &#8220;\u0130ki sahil&#8221; h\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edir: &#8211; Qumral xan\u0131m, ilk \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, kiml\u0259r qan ver\u0259 bil\u0259r v\u0259 hans\u0131 qaydalara \u0259m\u0259l etm\u0259k vacibdir? &#8211; Qan\u0131n yegan\u0259 m\u0259nb\u0259si insand\u0131r v\u0259 onun he\u00e7 bir \u0259v\u0259zedici preparat\u0131 yoxdur. Elmi t\u0259dqiqatlara g\u00f6r\u0259, h\u0259r 5 n\u0259f\u0259rd\u0259n ancaq 2-si qan ver\u0259 bilir. A\u015fa\u011f\u0131 ya\u015f h\u0259ddi 18, yuxar\u0131 ya\u015f h\u0259ddi is\u0259 65 olan fiziki tam sa\u011flam \u015f\u0259xsl\u0259r qan ver\u0259 bil\u0259r. Qanverm\u0259d\u0259n \u00f6nc\u0259 qan donoru olacaq \u015f\u0259xsin bol maye, kofein t\u0259rkibli i\u00e7kil\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":730070,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/c3f4db3a17183467323778832421007742.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/c3f4db3a17183467323778832421007742.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/c3f4db3a17183467323778832421007742.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/c3f4db3a17183467323778832421007742-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/c3f4db3a17183467323778832421007742-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/c3f4db3a17183467323778832421007742-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/c3f4db3a17183467323778832421007742.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/c3f4db3a17183467323778832421007742.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/c3f4db3a17183467323778832421007742-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/c3f4db3a17183467323778832421007742.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Milli Hemotologiya v\u0259 Transfuziologiya M\u0259rk\u0259zinin M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n m\u00fcdiri Qumral V\u0259liyeva m\u00fcsahib\u0259 verib. &#8220;\u0130ki sahil&#8221; h\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edir: &#8211; Qumral xan\u0131m, ilk \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, kiml\u0259r qan ver\u0259 bil\u0259r v\u0259 hans\u0131 qaydalara \u0259m\u0259l etm\u0259k vacibdir? &#8211; Qan\u0131n yegan\u0259 m\u0259nb\u0259si insand\u0131r v\u0259 onun he\u00e7 bir \u0259v\u0259zedici preparat\u0131 yoxdur. Elmi t\u0259dqiqatlara g\u00f6r\u0259, h\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/730069"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=730069"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/730069\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/730070"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=730069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=730069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=730069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}