{"id":730079,"date":"2024-06-14T10:53:49","date_gmt":"2024-06-14T06:53:49","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=730079"},"modified":"2024-06-14T10:53:49","modified_gmt":"2024-06-14T06:53:49","slug":"iyunun-14-u-umumdunya-qan-donoru-gunudur-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=730079","title":{"rendered":"\u0130yunun 14-\u00fc \u00dcmumd\u00fcnya Qan Donoru G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>\u0130nsan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u00fch\u00fcm komponentl\u0259rd\u0259n biri olan qan orqanizmin birl\u0259\u015fdirici toxumalar\u0131na aid olan v\u0259 b\u0259d\u0259nd\u0259 d\u00f6vr ed\u0259r\u0259k m\u00fcxt\u0259lif funksiyalar\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259n mayedir. Qan, limfa v\u0259 h\u00fcceyr\u0259aras\u0131 maye il\u0259 birlikd\u0259 orqanizmin daxili m\u00fchitini \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirir.<\/p>\n<p><a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0xat\u0131rlad\u0131r ki, 2005-ci ilin may\u0131nda Cenevr\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 Assambleyas\u0131n\u0131n 88-ci sessiyas\u0131nda iyunun 14-n\u00fcn k\u00f6n\u00fcll\u00fc qan ver\u0259n donorlar\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Qan Donoru G\u00fcn\u00fc kimi q\u0259bul olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edilib.<\/p>\n<p>H\u0259min g\u00fcn\u00fcn iyunun 14-d\u0259 qeyd edilm\u0259si m\u0259\u015fhur Avstriya h\u0259kim-immunoloqu, qan qruplar\u0131n\u0131 k\u0259\u015ff etmi\u015f Nobel m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 Karl Land\u015fteynerin do\u011fum g\u00fcn\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya Qan Donoru G\u00fcn\u00fcn\u00fcn qeyd olunmas\u0131 ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini insanl\u0131\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz qan v\u0259 qan komponentl\u0259rin\u0259 olan t\u0259l\u0259bat\u0131na c\u0259lb etm\u0259k, bu sah\u0259d\u0259 \u0259halini m\u0259lumatland\u0131rmaq v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k namin\u0259 t\u0259m\u0259nnas\u0131z olaraq \u00f6z qan\u0131n\u0131 ver\u0259n xeyirxah v\u0259 m\u0259rh\u0259m\u0259tli qan donorlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiram g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. \u015e\u0259fq\u0259t, m\u0259rh\u0259m\u0259t, humanizm kimi xeyirxah hissl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n h\u0259min g\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259sinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131, Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 v\u0259 Q\u0131z\u0131l Aypara c\u0259miyy\u0259tl\u0259ri, Beyn\u0259lxalq Donor Qan\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 Beyn\u0259lxalq Qank\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 C\u0259miyy\u0259tidir. H\u0259min g\u00fcnl\u0259 \u0259laq\u0259dar ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 BMT-y\u0259 \u00fczv olan 193 d\u00f6vl\u0259t, 186 milli Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 v\u0259 Q\u0131z\u0131l Aypara c\u0259miyy\u0259ti, h\u0259m\u00e7inin onlarla k\u00f6n\u00fcll\u00fc donor t\u0259\u015fkilatlar\u0131 v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n \u00e7oxlu qank\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri i\u015ftirak edir.<\/p>\n<p>H\u0259r il d\u00fcnyada t\u0259xmin\u0259n 118,5 milyon donor qeydiyyatdan ke\u00e7ir v\u0259 onlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131 d\u00fcnya \u0259halisinin 16 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n y\u00fcks\u0259k g\u0259lirli \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 des\u0259k, 62 \u00f6lk\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259rin t\u0259m\u0259nnas\u0131z verdiyi qan hesab\u0131na tam qan ehtiyatlar\u0131na malikdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/azertag.az\/store\/manual\/2024_06_14_666be420804bb.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" \/><\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya Qan Donoru G\u00fcn\u00fc t\u0259m\u0259nnas\u0131z qan donorlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 qeyd olunan x\u00fcsusi g\u00fcnd\u00fcr. T\u0259hl\u00fck\u0259siz qan v\u0259 qan m\u0259hsullar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 bu sah\u0259d\u0259 ba\u015fl\u0131ca h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 m\u00fct\u0259madi olaraq qanverm\u0259 aksiyalar\u0131 t\u0259\u015fkil olunur. H\u0259r il m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda, x\u00fcsusil\u0259 A\u015fura m\u0259rasiml\u0259rind\u0259 k\u00fctl\u0259vi qanverm\u0259 aksiyalar\u0131 ke\u00e7irilir. Az\u0259rbaycanda, el\u0259c\u0259 d\u0259 d\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n O (I) Rh+ v\u0259 A (II) Rh+ qan qruplar\u0131d\u0131r. Bu qan qruplar\u0131ndan olan insanlar\u0131n \u00e7ox olmas\u0131 qan donorlu\u011funda da \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki x\u0259st\u0259l\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259si O(I)Rh+ v\u0259 A(II)Rh+ qan qruplar\u0131na aiddir. Qan qrupundan asl\u0131 olmayaraq, h\u0259r zaman donorlu\u011fa ehtiyac var. Qan donoru kimi sa\u011flam insanlar\u0131n q\u0259bul edil\u0259c\u0259yini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, imtina kriteriyalar\u0131 2 qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: daimi v\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti. S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Milli Hemotologiya v\u0259 Transfuziologiya M\u0259rk\u0259zinin M\u0259rk\u0259zi Qan Bank\u0131n\u0131n m\u00fcdiri Qumral V\u0259liyeva bildirib ki, qan v\u0259 qan komponentl\u0259ri irsi qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri (talassemiya, hemofiliya v\u0259 s.), immun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, a\u011f\u0131r anemiya, qan v\u0259 s\u00fcm\u00fck illiyi x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 hallar, f\u0259lak\u0259t v\u0259 q\u0259zalarda travma alanlar, tibbi v\u0259 c\u0259rrahi prosedurlardan ke\u00e7\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 hamil\u0259lik v\u0259 do\u011fu\u015fla \u0259laq\u0259si qanaxmas\u0131 olan qad\u0131nlara s\u0259rf olunur. B\u0259zi x\u0259st\u0259likl\u0259r zaman\u0131 daha tez qan komponentinin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 z\u0259rur\u0259t yarad\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 qana daimi ehtiyac var v\u0259 al\u0131nandan sonra 42 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Daimi imtina kriteriyalar\u0131na Addison x\u0259st\u0259liyi, Hepatit (B v\u0259 C), AIDS (HIV), sifilis, xroniki \u00fcr\u0259k damar, b\u00f6yr\u0259k, qaraciy\u0259r \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259r, xronik nefrit, kardiomiopatiya, orqan transplantasiyas\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259r, irsi qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri, anemiyas\u0131 olanlar v\u0259 s. tibbi g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r daxildir. qan verdikd\u0259n sonra 30 d\u0259qiq\u0259 \u0259rzind\u0259 avtomobil idar\u0259 etm\u0259k t\u00f6vsiy\u0259 olunmur. H\u0259m\u00e7inin, b\u0259d\u0259nin b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fokolad yem\u0259k, \u015fir\u0259, kompot v\u0259 ya \u00e7ay i\u00e7m\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, g\u00fcn \u0259rzind\u0259 a\u011f\u0131r fiziki i\u015fl\u0259rl\u0259 (intensiv m\u0259\u015fq, y\u00fck qald\u0131rma) m\u0259\u015f\u011ful olmaq m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun say\u0131lm\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin, t\u00fct\u00fcn\u00e7\u0259km\u0259 v\u0259 spirtli i\u00e7kil\u0259r kimi z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq durmaq t\u00f6vsiy\u0259 olunur. H\u0259r g\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif q\u0259zalar, x\u0259sar\u0259tl\u0259r, \u0259m\u0259liyyatlar ba\u015f verir. Bu zaman qan ehtiyac\u0131 yaran\u0131r. Donor bir v\u0259 ya bir ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259rin h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u00fch\u00fcm komponentl\u0259rd\u0259n biri olan qan orqanizmin birl\u0259\u015fdirici toxumalar\u0131na aid olan v\u0259 b\u0259d\u0259nd\u0259 d\u00f6vr ed\u0259r\u0259k m\u00fcxt\u0259lif funksiyalar\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259n mayedir. Qan, limfa v\u0259 h\u00fcceyr\u0259aras\u0131 maye il\u0259 birlikd\u0259 orqanizmin daxili m\u00fchitini \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirir. AZ\u018fRTAC\u00a0xat\u0131rlad\u0131r ki, 2005-ci ilin may\u0131nda Cenevr\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 Assambleyas\u0131n\u0131n 88-ci sessiyas\u0131nda iyunun 14-n\u00fcn k\u00f6n\u00fcll\u00fc qan ver\u0259n donorlar\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Qan Donoru G\u00fcn\u00fc kimi q\u0259bul olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edilib. H\u0259min g\u00fcn\u00fcn iyunun 14-d\u0259 qeyd edilm\u0259si m\u0259\u015fhur Avstriya h\u0259kim-immunoloqu, qan qruplar\u0131n\u0131 k\u0259\u015ff etmi\u015f Nobel m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 Karl Land\u015fteynerin do\u011fum g\u00fcn\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. \u00dcmumd\u00fcnya Qan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":730080,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/17183468451952014553_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/17183468451952014553_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/17183468451952014553_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/17183468451952014553_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/17183468451952014553_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/17183468451952014553_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/17183468451952014553_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/17183468451952014553_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/17183468451952014553_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/17183468451952014553_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130nsan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u00fch\u00fcm komponentl\u0259rd\u0259n biri olan qan orqanizmin birl\u0259\u015fdirici toxumalar\u0131na aid olan v\u0259 b\u0259d\u0259nd\u0259 d\u00f6vr ed\u0259r\u0259k m\u00fcxt\u0259lif funksiyalar\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259n mayedir. Qan, limfa v\u0259 h\u00fcceyr\u0259aras\u0131 maye il\u0259 birlikd\u0259 orqanizmin daxili m\u00fchitini \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirir. AZ\u018fRTAC\u00a0xat\u0131rlad\u0131r ki, 2005-ci ilin may\u0131nda Cenevr\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 Assambleyas\u0131n\u0131n 88-ci sessiyas\u0131nda iyunun 14-n\u00fcn k\u00f6n\u00fcll\u00fc qan ver\u0259n donorlar\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/730079"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=730079"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/730079\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/730080"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=730079"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=730079"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=730079"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}