{"id":73378,"date":"2019-08-15T09:26:03","date_gmt":"2019-08-15T06:26:03","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=73378"},"modified":"2019-08-15T09:26:03","modified_gmt":"2019-08-15T06:26:03","slug":"buzlaqlar-%c9%99riyir-n%c9%99f%c9%99simiz-k%c9%99silir-iqlim-d%c9%99yisikliyinin-f%c9%99sadlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=73378","title":{"rendered":"Buzlaqlar \u0259riyir, n\u0259f\u0259simiz k\u0259silir &#8211; \u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyinin f\u0259sadlar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Arktikada buzlaqlar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u0259rim\u0259si d\u00fcnyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0<\/strong>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Svaalbard v\u0259 Qrenlandiya adalar\u0131n\u0131 bir-birind\u0259n ay\u0131ran Fram bo\u011faz\u0131 buzlaqlar\u0131n \u201c\u00f6ld\u00fcy\u00fc\u201d yerl\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>Qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyi Arktikada buzlaqlar\u0131 normadan iki\u00a0d\u0259f\u0259 art\u0131q isidir ki, bu da k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259rim\u0259y\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu is\u0259 buzlaqlar\u0131n alt\u0131nda bir \u00e7ox xo\u015fag\u0259lm\u0259z proses yarad\u0131r.<\/p>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>Elm adamlar\u0131 buzun alt\u0131ndak\u0131 prosesl\u0259rin hans\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r yaradaca\u011f\u0131n\u0131 d\u0259qiq bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Fram Bo\u011faz\u0131 Arktika R\u0259s\u0259dxanas\u0131n\u0131n m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, 1990-c\u0131 ild\u0259n bu yana d\u0259niz buzlar\u0131n\u0131n qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 metrd\u0259n iki\u00a0metr\u0259 q\u0259d\u0259r azal\u0131b.<\/p>\n<p>\u015eimali Karolina Vilminqton Universitetinin fiziki Till Vaqner deyir ki, Arktikan\u0131n b\u00fct\u00fcn yerl\u0259rind\u0259 buzlaqlar inc\u0259lib. Aliml\u0259rin q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, buzlaqlara daxil olan isti sular Qolfstrim isti c\u0259r\u0259yan\u0131 vasit\u0259sil\u0259 g\u0259lir. Elm d\u00fcnyas\u0131 qeyd edir ki, bu hal Arktika, C\u0259nubi Kanada v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Amerikada temperaturu y\u00fcks\u0259ld\u0259c\u0259k, Avropan\u0131n \u015fimal-q\u0259rb hiss\u0259sind\u0259 is\u0259 \u0259ksin\u0259, havalar soyuyacaq.<\/p>\n<p>\u201cBu isti sular Arktikaya daxil oldu\u011fu zaman buzlaqlar\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Buzun alt\u0131ndak\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259 is\u0259 s\u0259th\u0259 yax\u0131nla\u015faraq buzlar\u0131 altdan \u0259ridir\u201d, &#8211; dey\u0259 T.Vaqner bildirir.<\/p>\n<p>D\u0259rin qatlardak\u0131 buzlaqlar\u0131n t\u0259rkibi aliml\u0259rin \u0259sas t\u0259dqiqat obyektl\u0259rind\u0259n biridir. Bioloji okeanoqraf Mattias Keyp bildirir ki, buz par\u00e7as\u0131n\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 mikroskopik me\u015f\u0259 m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>\u201cBura mikroskopik orqanizml\u0259rin evidir\u201d, &#8211; dey\u0259 M.Keyp \u0259lav\u0259 edir.<\/p>\n<p>Alim deyir ki, bu orqanizml\u0259r atmosferd\u0259n karbon-dioksidi \u00f6zl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k, qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin azald\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cBu, fotosintezdir, onlar oksigen ixrac edirl\u0259r. Bu, bizim ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z oksigendir\u201d.<\/p>\n<p>Buzlaqlar t\u0259kc\u0259\u00a0Arktikada yox, Antarktikada da s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u0259rim\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259dir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar Antarktikada buzlaqlar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u0259riy\u0259c\u0259yini b\u0259yan edirl\u0259r. Q\u0259na\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, Antarktikada buzlaqlar\u0131n \u0259rim\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u0259niz suyunun s\u0259viyy\u0259si 50 santimetr qala bil\u0259r. Son t\u0259dqiqatlarda g\u00f6st\u0259rilir ki, 1990-c\u0131 ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259\u00a0Antarktidada buz itkisi be\u015f\u00a0d\u0259f\u0259 art\u0131b.<\/p>\n<div class=\"gallery\">\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/assets.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMTkvMDgvMTQvMTYvNDAvNTIvMTRkZjA1NmMtZTJjNC00MTEwLTg0ZTItZjdkNTdmNDk2MjA2L2Nsb3Vkcy1jb2xkLWljZS01MzM4OS0xMDI0eDcwMS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=ebc1d299f76ead91\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Buz itkisi qit\u0259nin i\u00e7\u0259ril\u0259rin\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259yir v\u0259 b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 100 metrd\u0259n d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. Q\u0259rbi Antarktikadak\u0131 \u201cThwaites\u201d buzla\u011f\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck risk oldu\u011fu bildirilir. T\u0259kc\u0259 bu buzla\u011f\u0131n \u0259rim\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u0259niz suyunun s\u0259viyy\u0259si 50 santimetr qalxa bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, d\u0259nizin dibind\u0259ki torpaq x\u0259tti geri \u00e7\u0259kilir, bu is\u0259 qeyri-sabitliyin, buzlar\u0131n \u0259rim\u0259sinin g\u00f6zl\u0259nil\u0259nd\u0259n \u00e7ox olaca\u011f\u0131n\u0131 dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir. Corciya Texnologiya \u0130nstitutunun dosenti Aleks Robel hesab edir ki, temperaturun y\u00fcks\u0259lm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nsa bel\u0259, yax\u0131n 150 ild\u0259 buzlaqlar m\u0259hv olacaq.<\/p>\n<p>NASA-n\u0131n alimi Helen Seroussinin fikrinc\u0259,\u00a0yax\u0131n 200-600 ild\u0259 bu hadis\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r:<\/p>\n<p>\u201cBu is\u0259 buz alt\u0131ndak\u0131 topoqrafiyadan as\u0131l\u0131d\u0131r. Biz bu bar\u0259d\u0259\u00a0\u0259trafl\u0131 m\u0259lumata malik deyilik\u201d.<\/p>\n<p>Apar\u0131lan yeni ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259, h\u0259tta g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f orta temperaturun 2 selsiy\u0259 kimi qalxmas\u0131 bel\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli f\u0259sadlarla n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Stokholm Davaml\u0131l\u0131q M\u0259rk\u0259zinin professoru Uil Steffen Yerin da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259yin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 bir kritik n\u00f6qt\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, bu, Arktikada buzlaqlar\u0131n azalmas\u0131 v\u0259 Amazon me\u015f\u0259l\u0259rinin q\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi \u201cdomino effekti\u201d yarada bil\u0259r.oxu.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arktikada buzlaqlar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u0259rim\u0259si d\u00fcnyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r. ARANTV.AZ\u00a0\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Svaalbard v\u0259 Qrenlandiya adalar\u0131n\u0131 bir-birind\u0259n ay\u0131ran Fram bo\u011faz\u0131 buzlaqlar\u0131n \u201c\u00f6ld\u00fcy\u00fc\u201d yerl\u0259rd\u0259n biridir. Qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyi Arktikada buzlaqlar\u0131 normadan iki\u00a0d\u0259f\u0259 art\u0131q isidir ki, bu da k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259rim\u0259y\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu is\u0259 buzlaqlar\u0131n alt\u0131nda bir \u00e7ox xo\u015fag\u0259lm\u0259z proses yarad\u0131r. Elm adamlar\u0131 buzun alt\u0131ndak\u0131 prosesl\u0259rin hans\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r yaradaca\u011f\u0131n\u0131 d\u0259qiq bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Fram Bo\u011faz\u0131 Arktika R\u0259s\u0259dxanas\u0131n\u0131n m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, 1990-c\u0131 ild\u0259n bu yana d\u0259niz buzlar\u0131n\u0131n qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 metrd\u0259n iki\u00a0metr\u0259 q\u0259d\u0259r azal\u0131b. \u015eimali Karolina Vilminqton Universitetinin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":73379,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/190606094534-arctic-ice-floe-exlarge-169.jpg",620,348,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/190606094534-arctic-ice-floe-exlarge-169.jpg",620,348,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/190606094534-arctic-ice-floe-exlarge-169.jpg",620,348,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/190606094534-arctic-ice-floe-exlarge-169-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/190606094534-arctic-ice-floe-exlarge-169-300x168.jpg",300,168,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/190606094534-arctic-ice-floe-exlarge-169.jpg",620,348,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/190606094534-arctic-ice-floe-exlarge-169.jpg",620,348,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/190606094534-arctic-ice-floe-exlarge-169.jpg",620,348,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/190606094534-arctic-ice-floe-exlarge-169-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/190606094534-arctic-ice-floe-exlarge-169.jpg",620,348,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"Arktikada buzlaqlar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u0259rim\u0259si d\u00fcnyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r. ARANTV.AZ\u00a0\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Svaalbard v\u0259 Qrenlandiya adalar\u0131n\u0131 bir-birind\u0259n ay\u0131ran Fram bo\u011faz\u0131 buzlaqlar\u0131n \u201c\u00f6ld\u00fcy\u00fc\u201d yerl\u0259rd\u0259n biridir. Qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyi Arktikada buzlaqlar\u0131 normadan iki\u00a0d\u0259f\u0259 art\u0131q isidir ki, bu da k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259rim\u0259y\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu is\u0259 buzlaqlar\u0131n alt\u0131nda bir \u00e7ox xo\u015fag\u0259lm\u0259z proses yarad\u0131r. Elm adamlar\u0131 buzun alt\u0131ndak\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73378"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73378"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73378\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/73379"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}