{"id":734509,"date":"2024-07-04T09:31:58","date_gmt":"2024-07-04T05:31:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=734509"},"modified":"2024-07-04T09:31:58","modified_gmt":"2024-07-04T05:31:58","slug":"h%c9%99r-mill%c9%99tin-oz-totemi-boz-qurd-pisdir-ayi-sir-qartal-xoruz-yaxsidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=734509","title":{"rendered":"H\u0259r mill\u0259tin \u00f6z totemi \u2013 Boz qurd pisdir, ay\u0131, \u015fir, qartal, xoruz yax\u015f\u0131d\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u201cBoz qurd\u201d i\u015far\u0259si Altay t\u00fcrkl\u0259rin\u0259, g\u00f6y t\u00fcrkl\u0259r\u0259 m\u0259xsusdur v\u0259 he\u00e7 d\u0259 mill\u0259t\u00e7iliyi, irq\u00e7iliyi simvoliz\u0259 etmir.<\/strong><\/p>\n<p>Bu, t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n totemi olan boz qurdun ba\u015f\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n i\u015far\u0259dir v\u0259 qorxmazl\u0131\u011f\u0131, ram olunmazl\u0131\u011f\u0131, intizam\u0131, ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rini, lider v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u00fck ruhunu t\u0259c\u0259ss\u00fcm edir.<\/p>\n<p>\u0130btidaid\u0259 bel\u0259 olub. Sonra bu i\u015far\u0259nin alt\u0131na bir \u00e7ox ideyalar y\u0131\u011f\u0131l\u0131b: milliyy\u0259t\u00e7ilik, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck v\u0259 turan\u00e7\u0131l\u0131q&#8230;<\/p>\n<p>\u0130ndi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri d\u0259 \u201cboz qurd\u201d i\u015far\u0259sin\u0259 zorla irq\u00e7iliyi yamama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Hiss olunur ki, bu i\u015far\u0259nin, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u201cboz qurd\u201d h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n kriminalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259krli dair\u0259l\u0259rin xroniki t\u0259bli\u011fat\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p>Bu x\u0259tti sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 kommunist ideoloqlar\u0131 da g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. \u00d6t\u0259n \u0259srin 70-80-ci ill\u0259rind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259ni sovetl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan, bu d\u00f6vl\u0259td\u0259ki marksist-lenin\u00e7il\u0259ri pul-parayla, \u0259d\u0259biyyatla, ideoloji materaillarla t\u0259min ed\u0259n Kremlin niyy\u0259tini pu\u00e7 ed\u0259n m\u0259hz t\u00fcrkiy\u0259li \u201cboz qurd\u201dlar olmu\u015fdu.<\/p>\n<p>Ondan sonra Moskva onlar\u0131 qara siyah\u0131ya salm\u0131\u015f, \u201cirtica\u00e7\u0131 mill\u0259t\u00e7i h\u0259r\u0259kat\u201d kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. O zaman\u0131n \u00fclk\u00fc\u00e7\u00fcl\u0259rinin is\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u00f6lk\u0259nin sovetl\u015fdirilm\u0259sinin, SSR\u0130-nin satellitin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq idi.<\/p>\n<p>1980-ci ilin 12 sentyabr\u0131nda general K\u0259nan Evren m\u0259hz \u201cbozqurdlar\u201dla marksist sol\u00e7ular aras\u0131nda ged\u0259n k\u00fc\u00e7\u0259 davas\u0131n\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131n\u0131 s\u0259b\u0259b g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k m\u00fclki hakimiyy\u0259ti devirmi\u015f, \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259rbi diktatura qurmu\u015f, sol\u00e7ular\u0131 da, sa\u011f\u00e7\u0131 milliyy\u0259t\u00e7il\u0259ri d\u0259 c\u0259zaland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, 1992-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u201cbozqurdlar\u201d h\u0259r\u0259kat\u0131 olsa da, \u201cboz qurd\u201d i\u015far\u0259si olmay\u0131b.<\/p>\n<p>Bunu q\u0259dim Altay t\u00fcrkl\u0259rind\u0259n sonra ilk d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri populyarla\u015fd\u0131r\u0131blar. 1992-ci ild\u0259 Bak\u0131ya g\u0259l\u0259n MHP ba\u015fqan\u0131 Alparslan T\u00fcrke\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n xalq h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n lideri, ikinci prezident \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yin t\u0259\u015fkil etdiyi mitinqd\u0259 on minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n \u201cboz qurd\u201d salam\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131b. T\u00fcrkiy\u0259 \u201cbozqurdlar\u201d\u0131n\u0131n lideri bu i\u015far\u0259nin n\u0259 dem\u0259k oldu\u011fu il\u0259 maraqlan\u0131b v\u0259 bunun \u201cboz qurd\u201d simvolu oldu\u011funu bildikd\u0259 i\u015far\u0259 xo\u015funa g\u0259lib. O, \u00f6lk\u0259sin\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi partiyan\u0131n \u00fczvl\u0259rin\u0259, t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fl\u0259rin\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259fdarlar\u0131na bu simvolu k\u00fctl\u0259vil\u0259\u015fdirm\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edib.<\/p>\n<p>Bel\u0259 bir versiya da var ki, Azadl\u0131q meydan\u0131ndak\u0131 mitinqd\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n videokadrlar T\u00fcrkiy\u0259 telekanallar\u0131 il\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirildiyi zaman xalq T\u00fcrke\u015fl\u0259 El\u00e7ib\u0259yin \u0259l-\u0259l\u0259 tutaraq \u201cboz qurd\u201d i\u015far\u0259si verdikl\u0259rini g\u00f6r\u00fcb, ondan sonra bu jest b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda m\u0259\u015fhurla\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131b.<br \/>\nBu bar\u0259d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 medias\u0131nda da uy\u011fun materiallar gedib v\u0259 getm\u0259kd\u0259dir. T\u00fcrke\u015f h\u0259mi\u015f\u0259 deyirmi\u015f ki, \u201cboz qurd\u201d i\u015far\u0259si az\u0259rbaycanl\u0131 qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259diyy\u0259sidir.<\/p>\n<p>H\u0259r nec\u0259 olsa da, bu i\u015far\u0259nin 1970-80-ci ill\u0259rd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n qanl\u0131 olaylara aidiyyat\u0131 yoxdur. Y\u0259ni t\u00fcrkiy\u0259li \u201cbozqurdlar\u201d sol\u00e7ularla dala\u015fark\u0259n he\u00e7 d\u0259 bunu \u201cboz qurd\u201d i\u015far\u0259si tutaraq etm\u0259yibl\u0259r. Bu i\u015far\u0259 hans\u0131sa ekstremal hadis\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259hrik\u00e7i simvol kimi istifad\u0259 edilm\u0259yib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/e719f1544c85035512a97db59599f6d7.jpg\" alt=\"xorer.JPG (43 KB)\" width=\"725\" height=\"548\" \/><\/p>\n<p>Sad\u0259c\u0259, boz r\u0259ngli qurd, canavar t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n totemidir. Ona qalsa, h\u0259r xalq\u0131n \u00f6z totemi var: \u015fir \u0130ran d\u00f6vl\u0259tinin, ay\u0131 v\u0259 ikiba\u015fl\u0131 qartal Rusiyan\u0131n, alovlu \u0259jdaha \u00e7inlil\u0259rin, xoruz frans\u0131zlar\u0131n, d\u0259v\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259rin, in\u0259k induslar\u0131n totemidir. Fransan\u0131n futbol komandas\u0131n\u0131n hey\u0259ti indinin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 meydan\u00e7aya xoruz \u015f\u0259kli \u0259ks olunmu\u015f k\u00f6yn\u0259kl\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. (Rusiyadak\u0131ndan f\u0259rqli olaraq xoruz Fransada d\u00f6y\u00fc\u015fk\u0259nliyi simvoliz\u0259 edir \u2013 indi bu, \u00e7oxmu n\u00fcmun\u0259vi simvoldur?).<\/p>\n<p>Axtarsan, hans\u0131sa y\u0131rt\u0131c\u0131, d\u00f6y\u00fc\u015fk\u0259n heyvan\u0131 \u00f6z totemin\u0259 \u00e7evir\u0259n. simvolla\u015fd\u0131ran xalqlar\u0131n, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin say\u0131-hesab\u0131 yoxdur. Bizim d\u0259 b\u0259xtimiz\u0259 boz qurd d\u00fc\u015f\u00fcb v\u0259 o he\u00e7 d\u0259 ay\u0131dan, \u015fird\u0259n, qartaldan, xoruzdan qeyr\u0259tsiz heyvan deyil.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin bu i\u015far\u0259d\u0259 irq\u00e7ilik, irticaya t\u0259\u015fviq elementl\u0259ri axtarmas\u0131 \u0259b\u0259s i\u015fdir. Futbol\u00e7unun be\u015f barma\u011f\u0131 il\u0259 qurd ba\u015f\u0131n\u0131 xat\u0131rlatmas\u0131 kiml\u0259ris\u0259 par\u00e7alamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f-filan deyil.<\/p>\n<p>F\u0259q\u0259t, onu da n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, Avstriyada do\u011fulmu\u015f Adolf Hitlerin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n ba\u015f\u0131na oyun a\u00e7araq, 50 milyondan art\u0131q insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259, yar\u0131m milyard insan\u0131n faci\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olmas\u0131ndan sonra Avstriya h\u0259r c\u00fcr mill\u0259t\u00e7ilik t\u0259zah\u00fcr\u00fcn\u0259 h\u0259ssas yana\u015f\u0131r. Bu v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u201cHitler salam\u0131\u201d verm\u0259k v\u0259 ya \u201chayl Hitler\u201d \u015f\u00fcar\u0131 q\u0131\u015fq\u0131rmaq da yasaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Avstriya parlamentinin q\u0259bul etdiyi \u201cSimvollar haqq\u0131nda\u201d qanun layih\u0259sind\u0259 \u201cboz qurd\u201d i\u015far\u0259si terror\u00e7u PKK qrupla\u015fmas\u0131n\u0131n r\u0259mzi il\u0259 eyni siyah\u0131ya daxil edilib.<\/p>\n<p>4 il \u00f6nc\u0259 \u201cC\u00fcmhuriyy\u0259t\u201d q\u0259zetind\u0259 \u00e7\u0131xanda m\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, \u0130randa d\u0259rslikl\u0259r\u0259 \u201cboz qurd\u201d i\u015far\u0259sini radikal pant\u00fcrkizm ideologiyas\u0131n\u0131n simvolu kimi g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u0259tn sal\u0131n\u0131b, orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259dris edil\u0259n \u201c\u0130ctimai kimlik\u201d kitab\u0131nda bel\u0259 bir qeyd var: \u201c\u201cBozqurd\u201d T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 a\u015f\u0131r\u0131 mill\u0259t\u00e7iliyin simvoludur. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda pant\u00fcrkizm v\u0259 pan\u0259r\u0259bizm ideologiyalar\u0131, pangermanizm v\u0259 panislamizm\u0259 ox\u015far ideyalar da\u015f\u0131y\u0131r. Bu ideyalar islama uy\u011fun deyil\u201d.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u015e\u0259rqd\u0259, Q\u0259rbd\u0259, \u015eimalda, v\u0259 C\u0259nubda t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ideyas\u0131n\u0131 xor g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. \u018fc\u0259ba, n\u0259d\u0259n? R\u0259qibl\u0259rinin g\u00fccl\u00fc v\u0259 m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil olmas\u0131n\u0131 ist\u0259mirl\u0259r, ondan.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"news-author text-left\"><a href=\"https:\/\/musavat.com\/author\/xalid-kazimli_38\"><img class=\"img-responsive img-author\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/authors\/thumbnails\/7b4a53a5a5343a43be46eaabb8cf36a0.jpg\" \/>Xalid KAZIMLI<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cBoz qurd\u201d i\u015far\u0259si Altay t\u00fcrkl\u0259rin\u0259, g\u00f6y t\u00fcrkl\u0259r\u0259 m\u0259xsusdur v\u0259 he\u00e7 d\u0259 mill\u0259t\u00e7iliyi, irq\u00e7iliyi simvoliz\u0259 etmir. Bu, t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n totemi olan boz qurdun ba\u015f\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n i\u015far\u0259dir v\u0259 qorxmazl\u0131\u011f\u0131, ram olunmazl\u0131\u011f\u0131, intizam\u0131, ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rini, lider v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u00fck ruhunu t\u0259c\u0259ss\u00fcm edir. \u0130btidaid\u0259 bel\u0259 olub. Sonra bu i\u015far\u0259nin alt\u0131na bir \u00e7ox ideyalar y\u0131\u011f\u0131l\u0131b: milliyy\u0259t\u00e7ilik, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck v\u0259 turan\u00e7\u0131l\u0131q&#8230; \u0130ndi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri d\u0259 \u201cboz qurd\u201d i\u015far\u0259sin\u0259 zorla irq\u00e7iliyi yamama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Hiss olunur ki, bu i\u015far\u0259nin, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u201cboz qurd\u201d h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n kriminalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259krli dair\u0259l\u0259rin xroniki t\u0259bli\u011fat\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sidir. Bu x\u0259tti sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 kommunist ideoloqlar\u0131 da g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. \u00d6t\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":734510,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/0b25298e35cb65711986280219aa05f6.jpg",870,477,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/0b25298e35cb65711986280219aa05f6.jpg",870,477,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/0b25298e35cb65711986280219aa05f6.jpg",870,477,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/0b25298e35cb65711986280219aa05f6-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/0b25298e35cb65711986280219aa05f6-660x362.jpg",660,362,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/0b25298e35cb65711986280219aa05f6-840x461.jpg",640,351,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/0b25298e35cb65711986280219aa05f6.jpg",870,477,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/0b25298e35cb65711986280219aa05f6.jpg",870,477,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/0b25298e35cb65711986280219aa05f6-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/0b25298e35cb65711986280219aa05f6.jpg",870,477,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cBoz qurd\u201d i\u015far\u0259si Altay t\u00fcrkl\u0259rin\u0259, g\u00f6y t\u00fcrkl\u0259r\u0259 m\u0259xsusdur v\u0259 he\u00e7 d\u0259 mill\u0259t\u00e7iliyi, irq\u00e7iliyi simvoliz\u0259 etmir. Bu, t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n totemi olan boz qurdun ba\u015f\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n i\u015far\u0259dir v\u0259 qorxmazl\u0131\u011f\u0131, ram olunmazl\u0131\u011f\u0131, intizam\u0131, ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rini, lider v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u00fck ruhunu t\u0259c\u0259ss\u00fcm edir. \u0130btidaid\u0259 bel\u0259 olub. Sonra bu i\u015far\u0259nin alt\u0131na bir \u00e7ox ideyalar y\u0131\u011f\u0131l\u0131b: milliyy\u0259t\u00e7ilik, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck v\u0259 turan\u00e7\u0131l\u0131q&#8230; \u0130ndi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/734509"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=734509"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/734509\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/734510"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=734509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=734509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=734509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}