{"id":736764,"date":"2024-07-12T12:50:17","date_gmt":"2024-07-12T08:50:17","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=736764"},"modified":"2024-07-12T12:50:17","modified_gmt":"2024-07-12T08:50:17","slug":"ozunu-t%c9%99min-ed%c9%99-bilm%c9%99y%c9%99n-olk%c9%99l%c9%99r-riskl%c9%99-uz-uz%c9%99-%c9%99rzaq-t%c9%99hluk%c9%99sizliyimiz-n%c9%99-yerd%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=736764","title":{"rendered":"\u00d6z\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r riskl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 &#8211; \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimiz n\u0259 yerd\u0259dir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi d\u00fcnyada \u0259sas k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131b; Az\u0259rbaycan\u0131n da vaxt\u0131 daral\u0131r&#8230;\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (FAO) hesablamalar\u0131na \u0259sas\u0259n iyun ay\u0131nda d\u00fcnya \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259rinin m\u0259cmu g\u00f6st\u0259ricisi sabit qal\u0131b. Buna tax\u0131l\u0131n qiym\u0259tind\u0259ki azalman\u0131n bitki ya\u011f\u0131, \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131n\u0131n bahala\u015fmas\u0131n\u0131 kompensasiya etm\u0259si s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n<p>2024-c\u00fc ilin iyun ay\u0131nda FAO-nun \u018frzaq Qiym\u0259tl\u0259ri \u0130ndeksi (FPPI) orta hesabla 120,6 b\u0259nd olmaqla may ay\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259yib. H\u0259tta \u00fc\u00e7 ayl\u0131q art\u0131mdan sonra stabill\u0259\u015fm\u0259 olsa bel\u0259, FPPI \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 2,1 faiz a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130yunda tax\u0131l\u0131n qiym\u0259ti indeksi 115,2 b\u0259nd t\u0259\u015fkil edib ki, bu da may ay\u0131ndan 3,5 b\u0259nd (3 faiz), 2023-c\u00fc ilin iyun ay\u0131ndan is\u0259 11,4 b\u0259nd (9 faiz) a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Azalmaya AB\u015e-da qar\u011f\u0131dal\u0131 sah\u0259l\u0259rinin artmas\u0131 v\u0259 \u015eimal yar\u0131mk\u00fcr\u0259sind\u0259 m\u0259hsul y\u0131\u011f\u0131m\u0131 kampaniyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vs\u00fcmi dal\u011falanmalar s\u0259b\u0259b olub. Qazax\u0131stan v\u0259 Ukrayna da daxil olmaqla, bir s\u0131ra ixracat\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259hsul perspektivl\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcv\u0259qq\u0259ti idxal qada\u011fas\u0131 qiym\u0259t t\u0259zyiqini yum\u015fald\u0131r.<\/p>\n<p>Bitki ya\u011f\u0131n\u0131n qiym\u0259t indeksi 4 b\u0259nd artaraq 131,8 b\u0259nd t\u0259\u015fkil edib ki, bu da 2023-c\u00fc ilin mart\u0131ndan b\u0259ri \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259dir. Palma, soya v\u0259 g\u00fcn\u0259baxan ya\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kotirovkalar\u0131n artmas\u0131 Amerika qit\u0259sind\u0259 bioyanacaq sektorunun t\u0259l\u0259bi v\u0259 Qara d\u0259niz regionunda ixrac t\u0259klifinin azalmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r.<\/p>\n<p>S\u00fcd\u00fcn qiym\u0259t indeksi may ay\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 1,5 b\u0259nd artaraq 127,8 b\u0259nd t\u0259\u015fkil edib v\u0259 \u00f6t\u0259n ilin iyun ay\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 7,9 b\u0259nd (6,6 faiz) y\u00fcks\u0259k olub. K\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131 qiym\u0259tl\u0259ri artan qlobal t\u0259l\u0259b, Q\u0259rbi Avropada t\u0259dar\u00fck\u00fcn m\u00f6vs\u00fcmi azalmas\u0131 v\u0259 Okeaniyada ehtiyatlar\u0131n azalmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n son iki ilin \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qalx\u0131b. Ya\u011fs\u0131z s\u00fcd v\u0259 qurudulmu\u015f s\u00fcd\u00fcn d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ri art\u0131b.<\/p>\n<p>\u015e\u0259k\u0259rin qiym\u0259t indeksi \u00fc\u00e7 ayl\u0131q eni\u015fd\u0259n sonra 2,3 b\u0259nd artaraq 119,4 b\u0259nd t\u0259\u015fkil edib. Bahala\u015fmaya Braziliyada may ay\u0131nda g\u00f6zl\u0259nil\u0259nd\u0259n daha a\u015fa\u011f\u0131 m\u0259hsul y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 s\u0259b\u0259b olub. Qiym\u0259tl\u0259r, h\u0259m\u00e7inin Hindistan\u0131n musson d\u00f6vr\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 poz\u011funluqlar v\u0259 AB m\u0259hsul perspektivl\u0259rin\u0259 a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259r etm\u0259kl\u0259 art\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 bu, dollara nisb\u0259td\u0259 real\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259si il\u0259 qism\u0259n kompensasiya edilib.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, \u0259tin qiym\u0259t indeksi may ay\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259n faktiki olaraq d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259r\u0259k 116,9 b\u0259nd t\u0259\u015fkil edib v\u0259 \u00f6t\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2,1 b\u0259nd (1,8 faiz) a\u015fa\u011f\u0131 olub. FAO-nun m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, qu\u015f \u0259tinin d\u00fcnya bazar\u0131nda ucuzla\u015fmas\u0131 quzu, donuz v\u0259 mal \u0259tinin bahala\u015fmas\u0131 il\u0259 kompensasiya edilib. \u018fh\u0259miyy\u0259tli ixrac t\u0259dar\u00fck\u00fcn\u0259 baxmayaraq, y\u00fcks\u0259k idxal t\u0259l\u0259binin davam etm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n mal \u0259tinin qiym\u0259tl\u0259ri art\u0131b. FAO qeyd edir ki, mal \u0259tinin qiym\u0259tl\u0259ri \u00fcmumilikd\u0259 sabit qal\u0131b, donuz \u0259tinin qiym\u0259tl\u0259ri is\u0259 y\u00fcks\u0259k idxal t\u0259l\u0259binin t\u0259siri alt\u0131nda art\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda 2024-c\u00fc ilin iyun ay\u0131nda istehlak qiym\u0259tl\u0259ri indeksi 2023-c\u00fc ilin iyun ay\u0131na nisb\u0259t\u0259n 1,1 faiz, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qida m\u0259hsullar\u0131, i\u00e7kil\u0259r v\u0259 t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131 0,2 faiz, qeyri-qida m\u0259hsullar\u0131 1,0 faiz, \u0259haliy\u0259 g\u00f6st\u0259rilmi\u015f \u00f6d\u0259ni\u015fli xidm\u0259tl\u0259r 2,4 faiz t\u0259\u015fkil edib. 2024-c\u00fc ilin iyun ay\u0131nda istehlak qiym\u0259tl\u0259ri indeksi \u0259vv\u0259lki aya nisb\u0259t\u0259n 0,01 faiz azal\u0131b, yanvar-iyun aylar\u0131nda is\u0259 \u0259vv\u0259lki ilin m\u00fcvafiq d\u00f6vr\u00fcn\u0259 nisb\u0259t\u0259n 0,7 faiz art\u0131b.<\/p>\n<p>Cari ilin iyun ay\u0131nda \u0259vv\u0259lki aya nisb\u0259t\u0259n ayr\u0131-ayr\u0131 qida m\u0259hsullar\u0131ndan daha \u00e7ox ucuzla\u015fma qaraba\u015faq yarmas\u0131n\u0131n, t\u0259z\u0259 bal\u0131\u011f\u0131n, pasteriz\u0259 olunmam\u0131\u015f \u00fczl\u00fc s\u00fcd\u00fcn, \u00a0 g\u00fcn\u0259baxan v\u0259 qar\u011f\u0131dal\u0131 ya\u011flar\u0131n\u0131n, banan\u0131n, gilas\u0131n, al\u00e7an\u0131n, \u0259riyin,\u00a0 pomidorun, xiyar\u0131n, \u015firin bib\u0259rin, bad\u0131mcan\u0131n, g\u00f6y lobyan\u0131n, s\u00fcfr\u0259 \u00e7u\u011fundurunun, yerk\u00f6k\u00fcn\u00fcn, sar\u0131msa\u011f\u0131n, ba\u015f so\u011fan\u0131n, kartofun, bahala\u015fma is\u0259 \u0259sas\u0259n unun, makaronun, mal v\u0259 qoyun \u0259tinin, yumurtan\u0131n, zeytun ya\u011f\u0131n\u0131n, limonun, alman\u0131n, \u00e7iy\u0259l\u0259yin, kivinin, a\u011f k\u0259l\u0259min, g\u00f6y\u0259rtinin qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<\/p>\n<p><strong>M\u0259lumdur ki, \u0259rzaq t\u0259minat\u0131 aqrar sektorun hesab\u0131na h\u0259yata ke\u00e7irilir. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, x\u00fcsusil\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sidir. Bu, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada \u0259sas qida, g\u0259lir v\u0259 m\u0259\u015f\u011fulluq m\u0259nb\u0259yidir. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli art\u0131m olmayan v\u0259 \u0259rzaq idxal\u0131ndan as\u0131l\u0131 olan d\u00f6vl\u0259t ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail ola bilmirl\u0259r &#8211; m\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n qlobal iqtisadi art\u0131ma t\u00f6hf\u0259si son bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rd apar\u0131c\u0131 qida istehsal\u00e7\u0131s\u0131 &#8211; \u00c7in, Hindistan, AB\u015e v\u0259 Braziliya &#8211; b\u00f6y\u00fck \u0259halinin, geni\u015f \u0259razil\u0259rin v\u0259 m\u0259hsul istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli iqlimin \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr. Dig\u0259r bir \u00e7ox m\u0259hsullar \u00fczr\u0259 oldu\u011funu kimi, aqrar istehsalda da birinci olan \u00c7in d\u00fcnya \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin 7 faizin\u0259 sahibdir, d\u00fcnya \u0259halisinin 22 faizini \u0259rzaqla t\u0259min edir. \u00c7in d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qu\u015f \u0259ti, yumurta, meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z, tax\u0131l v\u0259 pamb\u0131q istehsal\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Bununla bel\u0259, \u00fc\u00e7 \u0259sas m\u0259hsul &#8211; bu\u011fda, d\u00fcy\u00fc v\u0259 qar\u011f\u0131dal\u0131 &#8211; \u00c7inin \u00fcmumi \u0259rzaq istehsal\u0131n\u0131n 90 faizd\u0259n \u00e7oxunu t\u0259\u015fkil edir. \u00c7in ild\u0259 500 milyon ton t\u0259r\u0259v\u0259z istehsal edir ki, bu da qlobal istehsal\u0131n 50 faizini t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>\u0130kinci b\u00f6y\u00fck k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131na malik olan Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131 il\u0259 tan\u0131n\u0131r v\u0259 eyni zamanda d\u00fcnyan\u0131n \u0259n qabaqc\u0131l k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 texnologiyalar\u0131na malikdir. AB\u015e elmi \u0259saslara, qabaqc\u0131l texnikaya v\u0259 m\u0259hsul analizin\u0259 \u0259saslanan k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 \u00fczr\u0259 d\u00fcnya liderl\u0259rind\u0259n biridir. AB\u015e-\u0131n \u0259kin sah\u0259sinin 90 faizini qar\u011f\u0131dal\u0131, soya, bu\u011fda, pamb\u0131q v\u0259 \u00e7\u0259m\u0259nlikl\u0259r tutur &#8211; b\u00fct\u00fcn bu bitkil\u0259r qida v\u0259 heyvan yemi \u00fc\u00e7\u00fcn bec\u0259rilir. AB\u015e-da k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131 1990-c\u0131 ild\u0259n b\u0259ri 5 faiz art\u0131b.<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck q\u0259hv\u0259 istehsal\u00e7\u0131s\u0131 olan Braziliya k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n h\u0259cmin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yerd\u0259dir. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Braziliyan\u0131n \u00fcmumi \u0259razisinin 42 faizini tutur. \u018fsas k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131na q\u0259hv\u0259, \u015f\u0259k\u0259r, soya, manyok, d\u00fcy\u00fc, qar\u011f\u0131dal\u0131, pamb\u0131q, yem\u0259li lobya v\u0259 bu\u011fda daxildir. Braziliya h\u0259m d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck tax\u0131l, soya, qar\u011f\u0131dal\u0131, banan v\u0259 \u015fokolad istehsal\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. \u00d6lk\u0259 \u0259razisinin 7 faizini soya tutur. Son iki onillikd\u0259 Braziliyan\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00dcDM-in 25 faizini t\u0259min edib.<\/p>\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131n\u0131n h\u0259cmin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnya d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc olan Hindistan\u0131n ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 heyvandarl\u0131\u011f\u0131n daxil oldu\u011fu \u00fcmumi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00dcDM-i qlobal k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsulunun 60 faizini t\u0259\u015fkil edir. D\u00fcnyada pamb\u0131q, d\u00fcy\u00fc, bu\u011fda, f\u0131st\u0131q, \u015f\u0259k\u0259r qam\u0131\u015f\u0131, meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 \u015f\u0259k\u0259r istehsal\u0131na g\u00f6r\u0259 ikinci yerd\u0259dir. Hindistanl\u0131lar g\u0259lirl\u0259rinin t\u0259xmin\u0259n 58 faizini k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131ndan al\u0131rlar. Son statistik m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, \u0259halinin t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131 g\u0259liri ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131ndan al\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n Hindistan\u0131n \u00dcDM-\u0259 t\u00f6hf\u0259si 2020-21-ci ill\u0259rd\u0259 19,9 faiz\u0259 y\u00fcks\u0259lib.<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnya k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131nda 5-ci yerd\u0259 Rusiya g\u0259lir. Rusiya d\u00fcnyadak\u0131 b\u00fct\u00fcn \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin t\u0259xmin\u0259n 10 faizin\u0259 sahibdir. 2000-ci ill\u0259rd\u0259n etibar\u0259n Rusiya k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n \u0259n f\u0259al v\u0259 u\u011furla inki\u015faf ed\u0259n sah\u0259l\u0259rind\u0259n biri olub.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Qlobal k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131 bax\u0131m\u0131ndan qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259 10-cu yerd\u0259dir. Bu \u00f6lk\u0259 geni\u015f \u00e7e\u015fidd\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 bitkil\u0259rinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n f\u0131nd\u0131q, \u015fabal\u0131d, \u0259rik, al\u00e7a, \u0259ncir, zeytun, t\u00fct\u00fcn v\u0259 \u00e7ay\u0131n ixrac\u0131nda da y\u00fcks\u0259k m\u00f6vqey\u0259 malikdir. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259sas s\u0259nayesidir, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n 8 faizini t\u0259\u015fkil edir v\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rin 25 faizini i\u015fl\u0259dir. D\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n \u0259sas sah\u0259l\u0259ri bu\u011fda, arpa, qar\u011f\u0131dal\u0131, \u015f\u0259k\u0259r \u00e7u\u011funduru, kartof, pomidor, \u00fcz\u00fcm, alma, qarp\u0131z v\u0259 s\u00fcd istehsal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u0259n \u00e7ox yay\u0131lm\u0131\u015f k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 aras\u0131nda \u0259rik, albal\u0131, f\u0131nd\u0131q, \u0259ncir, heyva v\u0259 xa\u015fxa\u015f da var. Da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259rd\u0259 qu\u015f\u00e7uluq m\u00fch\u00fcm sah\u0259dir. D\u00fcnya k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n 25 faizini T\u00fcrkiy\u0259 istehsal edir; \u00d6lk\u0259d\u0259 \u0259n populyar tax\u0131l bitkisi bu\u011fdad\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u0259halisinin \u00f6z\u00fcn\u00fc qidaland\u0131rmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 olmas\u0131na baxmayaraq, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131 qeyri-m\u00fct\u0259nasib olaraq \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 \u0259kin\u00e7ilik rayonlar\u0131n\u0131n \u0259n \u0259lveri\u015fli iqlim\u0259 malik oldu\u011fu \u0259razil\u0259rd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fib. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n qlobal ticar\u0259ti getdikc\u0259 geni\u015fl\u0259ns\u0259 d\u0259, bu istehsal\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si h\u0259l\u0259 d\u0259 istehsal\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 istehlak olunur, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259halinin say\u0131 he\u00e7 d\u0259 az \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etmir.<\/p>\n<p><strong>Qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyi d\u00fcnyada \u0259sas k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 imkanlar\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r. Bu, \u00f6lk\u0259l\u0259ri az sah\u0259d\u0259n daha \u00e7ox m\u0259hsul g\u00f6t\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif \u00fcsullara \u0259l atma\u011fa vadar edir. Bu sah\u0259d\u0259 genetik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r ged\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r y\u00fcks\u0259k m\u0259hsuldarl\u0131\u011fa nail olurlar. Lakin bel\u0259 \u00fcsullarla \u0259ld\u0259 olunan m\u0259hsullar\u0131n onunla qidalanan canl\u0131lara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n insanlara m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259ri getdikc\u0259 art\u0131r. Bu, d\u00fcnyan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259ks\u0259r \u0259sas \u0259rzaqlarla \u00f6z\u00fcn\u00fc tam t\u0259min etm\u0259k g\u00fcc\u00fcnd\u0259 olmayan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Bu is\u0259 getdikc\u0259 azalan qida istehsal\u0131 fonunda \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox ciddi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar formala\u015fd\u0131r\u0131r. H\u0259l\u0259lik Az\u0259rbaycan bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara effektiv cavab mexanizml\u0259rin\u0259 nail ola bilm\u0259yib. \u00d6lk\u0259mizin h\u0259m d\u0259 qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 \u0259n \u00e7ox m\u0259ruz qalan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, \u0259rzaq t\u0259minat\u0131nda t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn el\u0259 d\u0259 \u00e7ox vaxt\u0131m\u0131z\u0131n qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259y\u0259 bilm\u0259rik.<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnya SAK\u0130T,<br \/>\n\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi d\u00fcnyada \u0259sas k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131b; Az\u0259rbaycan\u0131n da vaxt\u0131 daral\u0131r&#8230;\u00a0 BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (FAO) hesablamalar\u0131na \u0259sas\u0259n iyun ay\u0131nda d\u00fcnya \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259rinin m\u0259cmu g\u00f6st\u0259ricisi sabit qal\u0131b. Buna tax\u0131l\u0131n qiym\u0259tind\u0259ki azalman\u0131n bitki ya\u011f\u0131, \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131n\u0131n bahala\u015fmas\u0131n\u0131 kompensasiya etm\u0259si s\u0259b\u0259b olub. 2024-c\u00fc ilin iyun ay\u0131nda FAO-nun \u018frzaq Qiym\u0259tl\u0259ri \u0130ndeksi (FPPI) orta hesabla 120,6 b\u0259nd olmaqla may ay\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259yib. H\u0259tta \u00fc\u00e7 ayl\u0131q art\u0131mdan sonra stabill\u0259\u015fm\u0259 olsa bel\u0259, FPPI \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 2,1 faiz a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. \u0130yunda tax\u0131l\u0131n qiym\u0259ti indeksi 115,2 b\u0259nd t\u0259\u015fkil edib&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":736765,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/79f45e67bceefd1e40d939242654a430.jpg",850,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/79f45e67bceefd1e40d939242654a430.jpg",850,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/79f45e67bceefd1e40d939242654a430.jpg",850,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/79f45e67bceefd1e40d939242654a430-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/79f45e67bceefd1e40d939242654a430-621x365.jpg",621,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/79f45e67bceefd1e40d939242654a430-840x494.jpg",640,376,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/79f45e67bceefd1e40d939242654a430.jpg",850,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/79f45e67bceefd1e40d939242654a430.jpg",850,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/79f45e67bceefd1e40d939242654a430-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/79f45e67bceefd1e40d939242654a430.jpg",850,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi d\u00fcnyada \u0259sas k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131b; Az\u0259rbaycan\u0131n da vaxt\u0131 daral\u0131r&#8230;\u00a0 BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (FAO) hesablamalar\u0131na \u0259sas\u0259n iyun ay\u0131nda d\u00fcnya \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259rinin m\u0259cmu g\u00f6st\u0259ricisi sabit qal\u0131b. Buna tax\u0131l\u0131n qiym\u0259tind\u0259ki azalman\u0131n bitki ya\u011f\u0131, \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131n\u0131n bahala\u015fmas\u0131n\u0131 kompensasiya etm\u0259si s\u0259b\u0259b olub. 2024-c\u00fc ilin iyun ay\u0131nda FAO-nun \u018frzaq Qiym\u0259tl\u0259ri \u0130ndeksi (FPPI)&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/736764"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=736764"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/736764\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/736765"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=736764"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=736764"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=736764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}