{"id":736918,"date":"2024-07-12T18:29:03","date_gmt":"2024-07-12T14:29:03","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=736918"},"modified":"2024-07-12T18:29:03","modified_gmt":"2024-07-12T14:29:03","slug":"az%c9%99rbaycanda-irs%c9%99n-kec%c9%99n-v%c9%99-cox-yayilan-x%c9%99st%c9%99likl%c9%99r-hansilardir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=736918","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda irs\u0259n ke\u00e7\u0259n v\u0259 \u00e7ox yay\u0131lan x\u0259st\u0259likl\u0259r hans\u0131lard\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p>X\u0259st\u0259likl\u0259rin bir qisminin irsi oldu\u011fu h\u0259r k\u0259s\u0259 m\u0259lumdur. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n verdiyi son m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, yeni do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n 6 faizi genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lir. Bu x\u0259st\u0259likl\u0259r h\u0259r biri \u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fcruz\u0259 vermir. B\u0259zi x\u0259st\u0259likl\u0259r x\u00fcsusi analizl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur. B\u0259zisi is\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n ya\u015f h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131qdan sonra \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda 4-6 min gen x\u0259st\u0259liyinin oldu\u011fu bildirilir. \u018fn \u00e7ox talassemiya, \u0259qli z\u0259iflik, psixi x\u0259st\u0259likl\u0259r, boyun inki\u015fafdan qalmas\u0131, \u015f\u0259k\u0259rli diabet v\u0259 dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 rast g\u0259linir.<\/p>\n<p>B\u0259s Az\u0259rbaycanda irs\u0259n ke\u00e7\u0259n v\u0259 \u00e7ox yay\u0131lan x\u0259st\u0259likl\u0259r hans\u0131lard\u0131r?<\/p>\n<p>Tibb elml\u0259ri doktoru, professor Adil Qeybulla Bizim.Media-ya deyib ki, Az\u0259rbaycanda irsi yolla ke\u00e7\u0259n xeyli sayda x\u0259st\u0259lik var:<\/p>\n<p>&#8220;X\u0259st\u0259likl\u0259rin bir qrupu da irsi yolla ke\u00e7ir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn u\u015faq h\u0259r iki valideynd\u0259n genl\u0259r g\u00f6t\u00fcrm\u0259lidir. Bunlar xromosom x\u0259st\u0259likl\u0259ri, talassemiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, y\u0259ni hemoqlobinopatiyalard\u0131r. Bunlar aras\u0131nda talassemiya da\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 x\u0259st\u0259liyi geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Amma bir s\u0131ra hallarda da irsi meyillilik var. M\u0259s\u0259l\u0259n, ata-ana x\u0259tti il\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabet\u0259 meyillilik var, bu, \u00f6z\u00fc d\u0259 birba\u015fa olmasa da, irsi faktorun rolunun olmas\u0131 dem\u0259kdir&#8221;.<\/p>\n<p>H\u0259kimin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyinin n\u00f6vl\u0259rind\u0259 d\u0259 bu faktor \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir:<\/p>\n<p>&#8220;Bir s\u0131ra x\u0259st\u0259likl\u0259r, m\u0259s\u0259l\u0259n, n\u0259sillikc\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ngin olmas\u0131, haz\u0131rda x\u0259st\u0259nin analizi g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259nd\u0259 onun kitab\u00e7as\u0131na anas\u0131nda, xalas\u0131nda s\u00fcd v\u0259zi x\u0259r\u00e7\u0259nginin olmas\u0131 qeyd olunur. Gen a\u011fac\u0131n\u0131n \u00e7ox ciddi rolu var, \u00e7\u00fcnki u\u015faq h\u0259r iki valideynd\u0259n gen g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, burda da x\u0259st\u0259 genl\u0259rin g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si imkan\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 qal\u0131r. Bu yax\u0131nlarda yax\u0131n qohumlar\u0131n evl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanun q\u0259bul olundu.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, bu qanunun \u0259sas h\u0259d\u0259fi irsi x\u0259st\u0259likl\u0259rin m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqd\u0131r. D\u00fczd\u00fcr, c\u0259miyy\u0259td\u0259 buna m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcqavim\u0259t oldu. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, genofondun sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 vacib add\u0131md\u0131r. \u0130nsanlar \u0259slind\u0259 buna d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k getm\u0259li idil\u0259r. Bunun qanun hal\u0131na sal\u0131nmas\u0131 yen\u0259 d\u0259 \u00fcmumi i\u015fimizin xeyrin\u0259dir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>X\u0259st\u0259likl\u0259rin bir qisminin irsi oldu\u011fu h\u0259r k\u0259s\u0259 m\u0259lumdur. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n verdiyi son m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, yeni do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n 6 faizi genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lir. Bu x\u0259st\u0259likl\u0259r h\u0259r biri \u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fcruz\u0259 vermir. B\u0259zi x\u0259st\u0259likl\u0259r x\u00fcsusi analizl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur. B\u0259zisi is\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n ya\u015f h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131qdan sonra \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Haz\u0131rda 4-6 min gen x\u0259st\u0259liyinin oldu\u011fu bildirilir. \u018fn \u00e7ox talassemiya, \u0259qli z\u0259iflik, psixi x\u0259st\u0259likl\u0259r, boyun inki\u015fafdan qalmas\u0131, \u015f\u0259k\u0259rli diabet v\u0259 dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 rast g\u0259linir. B\u0259s Az\u0259rbaycanda irs\u0259n ke\u00e7\u0259n v\u0259 \u00e7ox yay\u0131lan x\u0259st\u0259likl\u0259r hans\u0131lard\u0131r? Tibb elml\u0259ri doktoru, professor Adil Qeybulla Bizim.Media-ya deyib ki,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":736919,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/http_95.86.135.60_bpictures_picture195098.jpg",367,275,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/http_95.86.135.60_bpictures_picture195098.jpg",367,275,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/http_95.86.135.60_bpictures_picture195098.jpg",367,275,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/http_95.86.135.60_bpictures_picture195098.jpg",367,275,false],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/http_95.86.135.60_bpictures_picture195098.jpg",367,275,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/http_95.86.135.60_bpictures_picture195098.jpg",367,275,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/http_95.86.135.60_bpictures_picture195098.jpg",367,275,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/http_95.86.135.60_bpictures_picture195098.jpg",367,275,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/http_95.86.135.60_bpictures_picture195098-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/http_95.86.135.60_bpictures_picture195098.jpg",367,275,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"X\u0259st\u0259likl\u0259rin bir qisminin irsi oldu\u011fu h\u0259r k\u0259s\u0259 m\u0259lumdur. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n verdiyi son m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, yeni do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n 6 faizi genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lir. Bu x\u0259st\u0259likl\u0259r h\u0259r biri \u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fcruz\u0259 vermir. B\u0259zi x\u0259st\u0259likl\u0259r x\u00fcsusi analizl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur. B\u0259zisi is\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n ya\u015f h\u0259ddin\u0259 \u00e7atd\u0131qdan sonra \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Haz\u0131rda 4-6 min gen x\u0259st\u0259liyinin oldu\u011fu bildirilir.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/736918"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=736918"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/736918\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/736919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=736918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=736918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=736918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}