{"id":737015,"date":"2024-07-13T09:49:39","date_gmt":"2024-07-13T05:49:39","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=737015"},"modified":"2024-07-13T09:49:39","modified_gmt":"2024-07-13T05:49:39","slug":"az%c9%99rbaycan-respublikasi-konstitusiya-m%c9%99hk%c9%99m%c9%99sinin-f%c9%99aliyy%c9%99t%c9%99-baslamasindan-26-il-kecir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=737015","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131ndan 26 il ke\u00e7ir"},"content":{"rendered":"<div><em>\u201cHaz\u0131rda biz Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin simas\u0131nda milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizi, Konstitusiyaya \u0259saslanan h\u00fcquq qaydas\u0131n\u0131, \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259 insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 h\u0259qiq\u0259t\u0259n m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259sisata malikik. \u00d6z s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si h\u0259m \u00f6lk\u0259mizd\u0259, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz qazanm\u0131\u015fd\u0131r\u201d.<\/em><\/div>\n<div><\/div>\n<div><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00dcmummilli Lideri Heyd\u0259r \u018fliyev<\/em><\/div>\n<div><\/div>\n<p><em>\u201c\u00d6t\u0259n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 v\u0259 q\u0259bul etdiyi q\u0259rarlarla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n aliliyinin t\u0259min edilm\u0259sin\u0259, insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259, milli qanunvericiliyin, dinamik d\u0259yi\u015f\u0259n ictimai m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq, Konstitusiyan\u0131n m\u00fcdd\u0259alar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259, c\u0259miyy\u0259td\u0259 h\u00fcquq m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 h\u00fcququn t\u0259tbiqi t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin daha da inki\u015faf etm\u0259sin\u0259 d\u0259y\u0259rli t\u00f6hf\u0259 vermi\u015fdir.<\/em><\/p>\n<p><em>\u018fmin\u0259m ki, Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si bundan sonra da \u00f6lk\u0259mizd\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t v\u0259 konstitusionalizm ideya v\u0259 prinsipl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 s\u0259yl\u0259rini \u0259sirg\u0259m\u0259y\u0259c\u0259kdir\u201d.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>14 iyul &#8211; ali konstitusiya \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259si orqan\u0131 olan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti ild\u00f6n\u00fcm\u00fc tamam olur.<\/p>\n<p>2024-c\u00fc il bir s\u0131ra \u0259lam\u0259tdar tarix v\u0259 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. Bu ild\u0259 \u00f6lk\u0259nin siyasi h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti se\u00e7kil\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259si oldu. Bel\u0259 ki, 2023-c\u00fc ilin sentyabr ay\u0131nda \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn v\u0259 suverenliyin tam b\u0259rpas\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycanda v\u0259 regionda yeni reall\u0131qlar yaranm\u0131\u015f v\u0259 \u00f6lk\u0259miz inki\u015faf\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 daxil olmu\u015fdur. N\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar Prezident se\u00e7kil\u0259ri \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn v\u0259 suverenliyin daha bir t\u0259sbiti olmaqla, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir. Olduqca b\u00f6y\u00fck ruh y\u00fcks\u0259kliyi il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n bu se\u00e7kil\u0259r harada ya\u015famas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 olduqca q\u00fcrurland\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>2024-c\u00fc il fevral\u0131n 7-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n v\u0259 tariximiz\u0259 Z\u0259f\u0259r se\u00e7kil\u0259ri kimi daxil olan se\u00e7kil\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin se\u00e7icil\u0259rin 92 faizind\u0259n \u00e7oxunun s\u0259sini qazanmas\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n Prezidentin\u0259 olan inam\u0131n\u0131n v\u0259 eyni zamanda, etimad\u0131n\u0131n, onun \u0259traf\u0131nda s\u0131x birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k bundan sonra da etibarl\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 do\u011fru inamla ir\u0259lil\u0259m\u0259k ist\u0259yinin bariz n\u00fcmun\u0259si oldu.<\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, cari il iyunun 21-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisi \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisin\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar se\u00e7kil\u0259rin t\u0259yin edilm\u0259si haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edilm\u0259si bar\u0259d\u0259\u201d Q\u0259rar q\u0259bul edib. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev \u00f6lk\u0259mizin parlamenti t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunan bu Q\u0259rar \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin burax\u0131lmas\u0131n\u0131n v\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar se\u00e7kil\u0259rin t\u0259yin edilm\u0259sinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 981\u2013ci madd\u0259sin\u0259 uy\u011funlu\u011funa dair Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin m\u00f6vqeyinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sini z\u0259ruri hesab etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin sor\u011fusu \u0259sas\u0131nda q\u0259bul edil\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisin\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar se\u00e7kil\u0259rin t\u0259yin edilm\u0259si haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edilm\u0259si bar\u0259d\u0259\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin 2024-c\u00fc il 21 iyun tarixli Q\u0259rar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na uy\u011funlu\u011funun yoxlan\u0131lmas\u0131na dair\u201d 2024-c\u00fc il 27 iyun tarixli Q\u0259rar\u0131nda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu qeyd edib ki, 2024-c\u00fc ilin noyabr ay\u0131nda \u00f6z k\u00fctl\u0259viliyi v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259ti il\u0259 se\u00e7il\u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n olan Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 (COP29), Kioto Protokolunun T\u0259r\u0259fl\u0259r G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 19-cu sessiyas\u0131 v\u0259 Paris Sazi\u015finin T\u0259r\u0259fl\u0259r G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 6-c\u0131 sessiyas\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda ke\u00e7iril\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Q\u0259rarda, h\u0259m\u00e7inin qeyd olunub ki, se\u00e7kil\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n irad\u0259sini ifad\u0259 etm\u0259sinin \u0259v\u0259zsiz h\u00fcquqi vasit\u0259si kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259kl\u0259, se\u00e7kid\u0259 i\u015ftirak\u0131n \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si, namiz\u0259dl\u0259rin se\u00e7icil\u0259rl\u0259 t\u0259mas\u0131n\u0131n, \u00f6z siyasi platformalar\u0131n\u0131 t\u0259qdim etm\u0259l\u0259ri m\u0259qs\u0259dil\u0259 z\u0259ruri v\u0259 \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259raitin yarad\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq \u00f6hd\u0259lik yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n Q\u0259rarda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu bel\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lib ki, \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisin\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar se\u00e7kil\u0259rin t\u0259yin edilm\u0259si haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edilm\u0259si bar\u0259d\u0259\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin 2024-c\u00fc il 21 iyun tarixli 1174-VIQR n\u00f6mr\u0259li Q\u0259rar\u0131 v\u0259 bu Q\u0259rar \u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin burax\u0131lmas\u0131 v\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar se\u00e7kil\u0259rin t\u0259yin edilm\u0259si Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 981\u2013ci madd\u0259sin\u0259 uy\u011fun hesab edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin \u201cAlt\u0131nc\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin burax\u0131lmas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar se\u00e7kil\u0259rin t\u0259yin edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d 2024-c\u00fc il 28 iyun tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar se\u00e7kil\u0259r 2024-c\u00fc il sentyabr\u0131n 1-n\u0259 t\u0259yin edilib.<\/p>\n<p>Qeyd edilm\u0259lidir ki, \u00f6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 d\u00f6vl\u0259timiz olduqca m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 \u00e7\u0259tin d\u00f6vrd\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n h\u0259rc-m\u0259rcliy\u0259 m\u0259hz \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259tli m\u00f6vqeyi say\u0259sind\u0259 son qoyulmu\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 ictimai-siyasi sabitlik tam b\u0259rq\u0259rar edilmi\u015fdir. Xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra siyasi sabitliyin t\u0259min olunmas\u0131 \u00f6lk\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li islahatlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaratd\u0131. M\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 demokratik, h\u00fcquqi v\u0259 d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. \u0130nki\u015faf\u0131n ba\u015fl\u0131ca istiqam\u0259ti olaraq v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti v\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funu se\u00e7\u0259n d\u00f6vl\u0259timiz q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 irimiqyasl\u0131 qanunvericilik islahatlar\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131rma\u011fa nail oldu.<\/p>\n<p>H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u0259sasl\u0131 h\u00fcquq islahatlar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si yolu il\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin ilk Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si oldu. Bununla da \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin bilavasit\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanan bu m\u00fch\u00fcm tarixi s\u0259n\u0259d d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin inki\u015faf\u0131nda tamamil\u0259 yeni s\u0259hif\u0259 a\u00e7d\u0131.<\/p>\n<p>\u018fsas Qanun \u00f6lk\u0259mizd\u0259 insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na laz\u0131mi t\u0259minatlar yaratmaqla h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti quruculu\u011funun t\u0259m\u0259lini t\u0259\u015fkil ed\u0259r\u0259k, insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin ictimai h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na t\u0259kan verdi. M\u0259hz Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulu \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u00fcasir v\u0259 demokratik t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259n d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm add\u0131m oldu.<\/p>\n<p>1995-ci ild\u0259 Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulu \u00f6lk\u0259d\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 qanunvericilik islahatlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 t\u0259kan ver\u0259r\u0259k, dig\u0259r bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, m\u0259hk\u0259m\u0259-h\u00fcquq islahatlar\u0131n\u0131n da \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu.<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259 qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 yeni m\u0259hk\u0259m\u0259-h\u00fcquq sisteminin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131 m\u0259hz \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u018fsas Qanunun q\u0259bulundan sonra m\u00fcst\u0259qil m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259tinin t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259n qanunvericilik bazas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, h\u0259r k\u0259sin h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n daha s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcdafi\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxpill\u0259li m\u0259hk\u0259m\u0259 sisteminin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 o d\u00f6vr\u00fcn \u0259n vacib t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi. Konstitusiyada t\u0259sbit edilmi\u015f hakimiyy\u0259tl\u0259r b\u00f6lg\u00fcs\u00fc prinsipin\u0259 uy\u011fun olaraq m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131 h\u0259m d\u0259 keyfiyy\u0259t bax\u0131m\u0131ndan yeni funksiyalar \u0259ld\u0259 etmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas\u0131n\u0131 qanunlar\u0131n aliliyinin t\u0259min edilm\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si t\u0259\u015fkil edir. Bu bax\u0131mdan, ist\u0259nil\u0259n d\u00f6vl\u0259tin demokratik inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Konstitusiyan\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131, eyni zamanda, onun aliliyinin t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn konstitusiya n\u0259zar\u0259ti institutunun yarad\u0131lmas\u0131 da olduqca vacibdir. Bununla da, d\u00f6vl\u0259timizin \u018fsas Qanununun q\u0259bulundan sonra, 1998-ci ild\u0259 ali konstitusiya \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259si orqan\u0131 olan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. X\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si simas\u0131nda ali konstitusiya \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259si orqan\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bu orqan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin t\u0259min edilm\u0259si, hakiml\u0259rinin sosial t\u0259minat\u0131n\u0131n v\u0259 m\u00fcdafi\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 konstitusionalizm ideyalar\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 bilavasit\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 konstitusiya \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259si h\u00fcququn aliliyinin t\u0259min olunmas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li mexanizml\u0259rind\u0259n biri olmaqla, eyni zamanda, demokratik d\u0259y\u0259rl\u0259rin hakim oldu\u011fu h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259tin ayr\u0131lmaz atributlar\u0131ndan biri kimi q\u0259bul edilir.<\/p>\n<p>\u018fsas t\u0259yinat\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n aliliyini t\u0259min etm\u0259kd\u0259n, h\u0259r k\u0259sin \u00f6lk\u0259mizin \u018fsas Qanununda t\u0259sbit edilmi\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t olan Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si sor\u011fu, m\u00fcraci\u0259t v\u0259 \u015fikay\u0259tl\u0259r \u0259sas\u0131nda q\u0259bul etdiyi m\u0259hk\u0259m\u0259 aktlar\u0131 il\u0259 h\u00fcquq sisteminin inki\u015faf\u0131na, vahid m\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin formala\u015fmas\u0131na v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259tin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259yi h\u0259r zaman olduqca vacib hesab edir.<\/p>\n<p>F\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnd\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 v\u0259 \u201cKonstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas normativ fundament yaradaraq, konstitusiya \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sinin effektiv \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn etibarl\u0131 t\u0259m\u0259l olmu\u015flar.<\/p>\n<p>Qeyd edilm\u0259lidir ki, Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin \u0259sas s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri \u018fsas Qanunda \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 ki, qanunvericilik v\u0259 icra hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n normativ aktlar\u0131n\u0131n, b\u0259l\u0259diyy\u0259 v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 aktlar\u0131n\u0131n Konstitusiyaya v\u0259 h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n daha \u00fcst\u00fcn olan aktlara uy\u011funlu\u011funun yoxlan\u0131lmas\u0131 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin \u0259sas s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. Bu s\u0259lahiyy\u0259ti vasit\u0259sil\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si Konstitusiyan\u0131n v\u0259 qanunlar\u0131n aliliyini t\u0259min etmi\u015f olur. Burada bir m\u0259qama diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir ki, yoxlan\u0131lan norma m\u0259hz Konstitusiyan\u0131n h\u0259rfin\u0259 v\u0259 ruhuna, eyni zamanda, orada \u0259ksini tapan t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259r\u0259 uy\u011funluq bax\u0131m\u0131ndan qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Yoxlan\u0131lan norma v\u0259 ya onun h\u0259r hans\u0131 bir hiss\u0259sinin \u018fsas Qanuna v\u0259 ya \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u00fcst\u00fcn h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik akta uy\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edildikd\u0259, bu norma q\u00fcvv\u0259d\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f elan edilir.<\/p>\n<p>\u0130nsan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanunvericilik m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131n b\u0259z\u0259n birm\u0259nal\u0131 d\u0259rk edilm\u0259m\u0259si m\u00fcbahis\u0259li h\u00fcquq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259lli zaman\u0131 m\u00fcxt\u0259lif h\u00fcquq kolliziyalar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bununla da, bu h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131n r\u0259smi t\u0259fsir edilm\u0259sin\u0259 ehtiyac yaran\u0131r. Bel\u0259 ki, Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin m\u00fch\u00fcm s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri Konstitusiya v\u0259 qanunlar\u0131n \u015f\u0259rh edilm\u0259sidir. N\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r ki, M\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n \u015f\u0259rhin \u0259sas m\u0259qs\u0259di bu v\u0259 ya dig\u0259r norman\u0131n m\u0259zmununu ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 bununla da, onun vahid t\u0259tbiqi qaydas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kdir.<\/p>\n<p>Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rarlar s\u0131ras\u0131nda m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin m\u00fcraci\u0259tl\u0259ri \u0259sas\u0131nda Konstitusiya v\u0259 qanunlar\u0131n \u015f\u0259rhin\u0259 dair \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f q\u0259rarlar \u00f6n\u0259mli \u00e7\u0259kiy\u0259 malikdir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 qeyd edilm\u0259lidir ki, Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si h\u0259r zaman dig\u0259r m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin g\u00f6st\u0259rilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verir. M\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin m\u00fcraci\u0259tl\u0259ri \u0259sas\u0131nda q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rarlar qanunvericilikd\u0259 m\u00f6vcud olan qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikl\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratmaqla, h\u00fcquqi m\u00fc\u0259yy\u0259nlik prinsipinin t\u0259min edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan \u00fcmumi m\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin formala\u015fmas\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 verir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si Plenumunun q\u0259rarlar\u0131n\u0131n, bu q\u0259rarlarda ifad\u0259 olunan h\u00fcquqi m\u00f6vqel\u0259rin m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n birm\u0259nal\u0131 t\u0259tbiqi m\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin stabilliyin\u0259, eyni zamanda, Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si Plenumunun q\u0259rarlar\u0131n\u0131n m\u0259cburiliyi bar\u0259d\u0259 qanunvericiliyin t\u0259l\u0259bl\u0259rinin yerin\u0259 yetirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p>Qeyd edilm\u0259lidir ki, konstitusiya n\u0259zar\u0259ti orqan\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 d\u0259 zaman ke\u00e7dikc\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, transformasiyalar ba\u015f vermi\u015fdir. Bel\u0259 ki, m\u0259lum oldu\u011fu kimi, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin bilavasit\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 2002-ci il 24 avqust tarixind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f referendumla \u018fsas Qanuna edilmi\u015f \u0259lav\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin \u0259sas s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini ehtiva ed\u0259n 130-cu madd\u0259y\u0259 V, VI v\u0259 VII hiss\u0259l\u0259r \u0259lav\u0259 edilmi\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 konstitusiya \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259si orqan\u0131na m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k h\u00fcquq v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 malik subyektl\u0259rin dair\u0259si xeyli geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015fdir. Edilmi\u015f \u0259lav\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fcv\u0259kkili (ombudsman), m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r v\u0259 h\u0259r k\u0259s Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 birba\u015fa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k h\u00fcququ \u0259ld\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n qeyd edilm\u0259lidir ki, M\u0259hk\u0259m\u0259nin dig\u0259r s\u0259lahiyy\u0259ti f\u0259rdi \u015fikay\u0259tl\u0259r\u0259 bax\u0131lmas\u0131d\u0131r. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, 2023-c\u00fc ilin iyul ay\u0131nda \u201cKonstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si haqq\u0131nda\u201d Qanuna b\u0259zi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n f\u0259rdi \u015fikay\u0259tl\u0259r\u0259 bax\u0131lmas\u0131 hiss\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilmi\u015fdir. Q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan \u201cKonstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanununa \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 130-cu madd\u0259sinin III hiss\u0259sinin 4-c\u00fc b\u0259ndind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dair \u015fikay\u0259t\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n bax\u0131lmas\u0131na bar\u0259sind\u0259 \u015fikay\u0259t edil\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali M\u0259hk\u0259m\u0259sinin q\u0259rar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na v\u0259 ya qanunlar\u0131na uy\u011fun olmayan normativ-h\u00fcquqi akta \u0259sasland\u0131\u011f\u0131 hallarda yol verilir.<\/p>\n<p>M\u00fch\u00fcm m\u0259qam ondan ibar\u0259tdir ki, h\u00fcquq normas\u0131n\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131n t\u0259hrif olunmas\u0131 m\u00fcvafiq Konstitusiya m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Odur ki, norman\u0131n elmi-analitik ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, onun z\u0259ruri oldu\u011fu halda t\u0259fsir edilm\u0259si h\u0259min norman\u0131n konstitusiya h\u00fcquqi mahiyy\u0259tinin Konstitusiya m\u00fcdd\u0259alar\u0131 prizmas\u0131ndan a\u00e7\u0131qlanmas\u0131na geni\u015f imkanlar yarad\u0131r.<\/p>\n<p>F\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi \u00f6t\u0259n 26 il \u0259rzind\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmumilikd\u0259 577 q\u0259rar v\u0259 167 q\u0259rardad q\u0259bul edilib. Bu q\u0259rar v\u0259 q\u0259rardadlarda formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f h\u00fcquqi m\u00f6vqel\u0259r Konstitusiyan\u0131n aliliyinin t\u0259min olunmas\u0131na, burada \u0259ksini tapan insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. Qeyd edilm\u0259lidir ki, 2024-c\u00fc ild\u0259 d\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu t\u0259r\u0259find\u0259n daxil olmu\u015f sor\u011fu, m\u00fcraci\u0259t v\u0259 \u015fikay\u0259tl\u0259r\u0259 dair \u00f6lk\u0259nin \u018fsas Qanununda t\u0259sbit edilmi\u015f normalar v\u0259 prinsipl\u0259r r\u0259hb\u0259r tutularaq bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n q\u0259rar v\u0259 q\u0259rardadlar q\u0259bul edilib. \u018fh\u0259miyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rarlardan v\u0259 orada formala\u015fm\u0131\u015f h\u00fcquqi m\u00f6vqel\u0259rd\u0259n b\u0259zil\u0259ri x\u00fcsusi olaraq vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fcv\u0259kkilinin (ombudsman\u0131n) sor\u011fusu v\u0259 Bak\u0131 Apellyasiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin m\u00fcraci\u0259ti \u0259sas\u0131nda q\u0259bul edil\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u018fm\u0259k M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 47-ci madd\u0259sinin \u201cf\u201d b\u0259ndinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 25-ci madd\u0259sinin I hiss\u0259sin\u0259 v\u0259 35-ci madd\u0259sinin I-IV v\u0259 VIII hiss\u0259l\u0259rin\u0259 uy\u011funlu\u011funun yoxlan\u0131lmas\u0131na dair\u201d 2024-c\u00fc il 31 yanvar tarixli Q\u0259rarda formala\u015fd\u0131r\u0131lan h\u00fcquqi m\u00f6vqed\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu ilk \u00f6nc\u0259 Konstitusiyan\u0131n preambulas\u0131na, 25-ci madd\u0259sinin I hiss\u0259sin\u0259, 35-ci madd\u0259sinin I-IV v\u0259 VIII hiss\u0259l\u0259rin\u0259 istinad edib.<\/p>\n<p>Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu \u018fm\u0259k M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 45-ci madd\u0259sinin 4-c\u00fc hiss\u0259sin\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k qeyd edib ki, \u0259m\u0259k qanunvericiliyin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u0259m\u0259k funksiyas\u0131n\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259si \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 i\u015fin v\u0259 ya g\u00f6st\u0259ril\u0259n xidm\u0259tl\u0259rin daimi xarakter\u0259 malik oldu\u011fu qabaqcadan b\u0259lli oldu\u011fu hallarda, bu M\u0259c\u0259ll\u0259nin 47-ci madd\u0259si il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n hallar istisna olmaqla, \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259si m\u00fcdd\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259d\u0259n ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd edilib ki, bel\u0259 t\u0259nzimetm\u0259 il\u0259 qanunverici d\u00f6vl\u0259tin Konstitusiyan\u0131n 35-ci madd\u0259sinin VIII hiss\u0259sind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259rinin icras\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dini g\u00fcd\u00fcr. Bel\u0259 ki, \u0259m\u0259yin, m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun f\u0259rdi v\u0259 ictimai rifahda rolu n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq i\u015fsizliyin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, daimi m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun t\u0259min edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 yaln\u0131z qanunvericilikd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f hallarda m\u00fcdd\u0259tli \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259sinin ba\u011flanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn hesab edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si Plenumunun q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 qanunverici i\u015faxtaranlar\u0131n daimi m\u0259\u015f\u011fullu\u011funun, sosial m\u00fcdafi\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si, \u0259m\u0259k bazar\u0131nda qeyri-sabit v\u0259ziyy\u0259tin yaranmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259di il\u0259 m\u00fcdd\u0259tli \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259sinin ba\u011flanmas\u0131na imkan ver\u0259n istisnalar\u0131n siyah\u0131s\u0131n\u0131 \u018fm\u0259k M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 47-ci madd\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir. Bununla yana\u015f\u0131, qanunverici h\u0259min madd\u0259nin dig\u0259r b\u0259ndl\u0259rind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f hallar (\u0259saslar) olmad\u0131\u011f\u0131 halda da \u0259m\u0259k bazar\u0131 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n s\u0259rb\u0259st irad\u0259 ifad\u0259l\u0259ri v\u0259 h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi \u015f\u0259raitind\u0259 onlar\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcdd\u0259tli \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259sinin ba\u011flanmas\u0131n\u0131 \u018fm\u0259k M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 47-ci madd\u0259sinin \u201cf\u201d b\u0259ndi il\u0259 m\u00fcmk\u00fcn hesab etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u00e7inin \u0259m\u0259k qanunvericiliyi il\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 qanuni m\u0259nafel\u0259rinin qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin diqq\u0259tini ona c\u0259lb etm\u0259yi vacib hesab edib ki, m\u00fcdd\u0259tli \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r\u0259 bax\u0131lark\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259fl\u0259rin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin h\u0259qiqi xarakterini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259li, dig\u0259r i\u015f\u00e7il\u0259rl\u0259 ox\u015far m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin ba\u011flan\u0131b-ba\u011flanmamas\u0131na, m\u00fcdd\u0259tsiz \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n i\u015f\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f t\u0259minatlar\u0131n t\u0259min edilm\u0259sind\u0259n yay\u0131nmaq m\u0259qs\u0259dinin olub-olmamas\u0131na diqq\u0259t yetirm\u0259li, t\u0259r\u0259fl\u0259rin \u0259sl niyy\u0259tinin v\u0259 irad\u0259l\u0259rinin a\u015fkar edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fin faktiki hallar\u0131n\u0131 v\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rin d\u0259lill\u0259rini h\u0259rt\u0259r\u0259fli ara\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>Ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n Q\u0259rarda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu bel\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lib ki, \u018fm\u0259k M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 47-ci madd\u0259sinin \u201cf\u201d b\u0259ndi h\u0259min madd\u0259nin dig\u0259r b\u0259ndl\u0259rind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f hallar olmad\u0131\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259, t\u0259r\u0259fl\u0259rin h\u00fcquq b\u0259rab\u0259rliyi \u015f\u0259raitind\u0259 azad irad\u0259 ifad\u0259l\u0259ri v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0131nda m\u00fcdd\u0259tli \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259sini ba\u011flamaq imkan\u0131n\u0131 ehtiva etm\u0259kl\u0259, Konstitusiyan\u0131n 25-ci madd\u0259sinin I hiss\u0259sin\u0259 v\u0259 35-ci madd\u0259sinin I-IV v\u0259 VIII hiss\u0259l\u0259rin\u0259 uy\u011fun hesab edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>M\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r \u018fm\u0259k M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 47-ci madd\u0259sinin \u201cf\u201d b\u0259ndi il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r\u0259 baxark\u0259n m\u00fcqavil\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259rinin h\u0259qiqi irad\u0259 ifad\u0259l\u0259rini bu Q\u0259rar\u0131n t\u0259sviri-\u0259sasland\u0131r\u0131c\u0131 hiss\u0259sind\u0259 \u0259ks olunan h\u00fcquqi m\u00f6vqel\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq ara\u015fd\u0131r\u0131b n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u015eirvan Apellyasiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin m\u00fcraci\u0259ti \u0259sas\u0131nda q\u0259bul edil\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 71-ci madd\u0259sinin VIII v\u0259 X hiss\u0259l\u0259ri, 80-ci madd\u0259si bax\u0131m\u0131ndan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 499.1 v\u0259 499.2-ci madd\u0259l\u0259rinin h\u0259min M\u0259c\u0259ll\u0259nin 38-ci madd\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259rh edilm\u0259sin\u0259 dair\u201d 2024-c\u00fc il 28 mart tarixli Q\u0259rarda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu Konstitusiyan\u0131n 71-ci madd\u0259sinin VIII v\u0259 X hiss\u0259l\u0259rin\u0259, h\u0259m\u00e7inin 80-ci madd\u0259sin\u0259 istinad edib.<\/p>\n<p>Bu Q\u0259rarda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu qeyd etm\u0259yi z\u0259ruri hesab edib ki, \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 499.2-ci madd\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan inzibati x\u0259ta o halda t\u00f6r\u0259dilmi\u015f hesab olunur ki, mallar v\u0259 ya n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n g\u00f6mr\u00fck \u0259razisind\u0259n k\u0259nara apar\u0131lmas\u0131n\u0131n v\u0259 ya bu \u0259raziy\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131n gecikdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259min M\u0259c\u0259ll\u0259nin 499.1-ci madd\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u00fcdd\u0259tl\u0259rin bitm\u0259sin\u0259d\u0259k mallar v\u0259 ya n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n g\u00f6mr\u00fck \u0259razisind\u0259n k\u0259nara apar\u0131lmam\u0131\u015f v\u0259 ya bu \u0259raziy\u0259 qaytar\u0131lmam\u0131\u015f olsun.<\/p>\n<p>\u018fks yana\u015fma, y\u0259ni mallar\u0131n v\u0259 ya n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin g\u0259tirilm\u0259si v\u0259 ya apar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6mr\u00fck orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f m\u00fcdd\u0259tin bitdiyi an, onlar\u0131n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n g\u00f6mr\u00fck \u0259razisind\u0259n apar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ya bu \u0259raziy\u0259 g\u0259tirilm\u0259diyi t\u0259qdird\u0259 \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 499.2-ci madd\u0259sind\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f t\u0259rkibin yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si, \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 499.1-ci madd\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f inzibati x\u0259ta t\u0259rkibl\u0259rinin \u00f6z \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259kl\u0259, onlar\u0131n t\u0259tbiqini qeyri-m\u00fcmk\u00fcn ed\u0259rdi. Bel\u0259 ki, \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 499.2-ci madd\u0259sind\u0259ki inzibati x\u0259ta t\u0259rkibinin yaranmas\u0131, eyni h\u00fcquqi faktla ba\u011fl\u0131 \u015f\u0259xsin h\u0259min M\u0259c\u0259ll\u0259nin 499.1-ci madd\u0259si il\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131mas\u0131n\u0131 istisna edir.<\/p>\n<p>Ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n Q\u0259rarda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu bel\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259lib ki, Konstitusiyan\u0131n 71-ci madd\u0259sinin VIII v\u0259 X hiss\u0259l\u0259rinin, 80-ci madd\u0259sinin konstitusion h\u00fcquqi mahiyy\u0259tind\u0259n v\u0259 t\u0259yinat\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259r\u0259k, \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 499.1.1-499.1.5-ci madd\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259sbit edilmi\u015f inzibati x\u0259talar \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u00fcv\u0259qq\u0259ti g\u0259tirilmi\u015f v\u0259 ya apar\u0131lm\u0131\u015f mallar v\u0259 ya n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f m\u00fcdd\u0259tl\u0259r pozulmaqla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n g\u00f6mr\u00fck \u0259razisind\u0259n k\u0259nara apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ya bu \u0259raziy\u0259 qaytar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn t\u00f6r\u0259dilmi\u015f hesab edilir v\u0259 \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 38.1-ci madd\u0259si il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n inzibati m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lbetm\u0259 m\u00fcdd\u0259tinin ax\u0131m\u0131 h\u0259min tarixd\u0259n ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin qeyd edilib ki, \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 499.1.5-ci madd\u0259sind\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f \u201cbir ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259t\u0259 gecikdirilm\u0259kl\u0259\u201d m\u00fcdd\u0259as\u0131n\u0131n hans\u0131 m\u00fcdd\u0259ti \u0259hat\u0259 etm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259 qanunvericilik qaydas\u0131nda h\u0259ll edil\u0259n\u0259d\u0259k \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 499.1.5-ci madd\u0259sind\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f \u201cbir ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259t\u0259 gecikdirilm\u0259kl\u0259\u201d m\u00fcdd\u0259as\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n g\u00f6mr\u00fck \u0259razisind\u0259n k\u0259nara apar\u0131lmas\u0131 v\u0259 ya bu \u0259raziy\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131 m\u0259cburi olan, \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u00fcv\u0259qq\u0259ti g\u0259tirilmi\u015f v\u0259 ya apar\u0131lm\u0131\u015f mallar v\u0259 ya n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n g\u00f6mr\u00fck \u0259razisind\u0259n k\u0259nara apar\u0131lmas\u0131n\u0131n v\u0259 ya bu \u0259raziy\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131n bir ild\u0259n art\u0131q v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti bir ilin sonunad\u0259k olan m\u00fcdd\u0259t\u0259 gecikdirilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n g\u00f6mr\u00fck \u0259razisind\u0259n k\u0259nara apar\u0131lmas\u0131 v\u0259 ya bu \u0259raziy\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131 m\u0259cburi olan, \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u00fcv\u0259qq\u0259ti g\u0259tirilmi\u015f v\u0259 ya apar\u0131lm\u0131\u015f mallar v\u0259 ya n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259ri \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 499.1.5-ci madd\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n bir ild\u0259n art\u0131q v\u0259 bu Q\u0259rara m\u00fcvafiq olaraq n\u00f6vb\u0259ti bir il bit\u0259n\u0259d\u0259k Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n g\u00f6mr\u00fck \u0259razisind\u0259n k\u0259nara apar\u0131lmad\u0131qda v\u0259 ya bu \u0259raziy\u0259 qaytar\u0131lmad\u0131qda, n\u00f6vb\u0259ti g\u00fcn h\u0259min M\u0259c\u0259ll\u0259nin 499.2-ci madd\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan inzibati x\u0259tan\u0131n t\u00f6r\u0259dildiyi g\u00fcn kimi q\u0259bul edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r bir q\u0259rar, Bak\u0131 Apellyasiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin m\u00fcraci\u0259ti \u0259sas\u0131nda q\u0259bul edil\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 17-ci madd\u0259sinin I hiss\u0259si bax\u0131m\u0131ndan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 M\u00fclki M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 673.1.2-ci v\u0259 673.3-c\u00fc madd\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259rh edilm\u0259sin\u0259 dair\u201d 2024-c\u00fc il 26 aprel tarixli Q\u0259rarda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu qeyd edib ki, M\u00fclki M\u0259c\u0259ll\u0259nin 673.1.2-ci madd\u0259sinin \u201cail\u0259 h\u00fcquq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq h\u0259diyy\u0259 alan\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 qoyulmu\u015f v\u0259zif\u0259l\u0259r\u201d m\u00fcdd\u0259as\u0131 ail\u0259 qanunvericiliyinin m\u00fcvafiq normalar\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259r\u0259k h\u0259diyy\u0259 ver\u0259n v\u0259 onun yax\u0131n qohumlar\u0131 bar\u0259sind\u0259 h\u0259diyy\u0259 alan\u0131n da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259ri ehtiva edir. Bu v\u0259zif\u0259l\u0259rin pozulmas\u0131 h\u0259m h\u0259r\u0259k\u0259t, h\u0259m d\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tsizlikl\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu onu da qeyd edib ki, M\u00fclki M\u0259c\u0259ll\u0259nin 673.1.2-ci madd\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan hal qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 t\u0259l\u0259b ed\u0259n \u0259lam\u0259t oldu\u011fundan, onu t\u0259\u015fkil ed\u0259 bil\u0259c\u0259k b\u00fct\u00fcn ehtimal edil\u0259n hallar\u0131 \u0259hat\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bu bax\u0131mdan, m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259diyy\u0259 alan\u0131n da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259rin pozulmas\u0131n\u0131n n\u0259d\u0259 ifad\u0259 olunmas\u0131 v\u0259 pozuntunun kobud olub-olmamas\u0131 konkret i\u015fin hallar\u0131ndan (fiziki v\u0259 psixoloji z\u0259r\u0259rin d\u0259r\u0259c\u0259si, b\u0259zi hallarda h\u0259diyy\u0259 ver\u0259nin v\u0259 onun yax\u0131n qohumlar\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131 v\u0259 s\u0259hh\u0259ti v\u0259 s.) as\u0131l\u0131 olaraq m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Q\u0259rarda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu eyni zamanda hesab edib ki, M\u00fclki M\u0259c\u0259ll\u0259nin 673.3-c\u00fc madd\u0259sinin dispozisiyas\u0131nda qanunvericinin m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi bir illik m\u00fcdd\u0259tin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011f\u0131\u015flamaqdan imtina h\u00fcququnun xitam\u0131na s\u0259b\u0259b olan m\u00fcdd\u0259t k\u0259sici m\u00fcdd\u0259t kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir. H\u0259m\u00e7inin ba\u011f\u0131\u015flama m\u00fcqavil\u0259sinin n\u0259 zaman ba\u011flan\u0131lmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, h\u0259diyy\u0259 ver\u0259n m\u0259hz imtinaya \u0259sas ver\u0259n hallar ona m\u0259lum oldu\u011fu g\u00fcnd\u0259n yaln\u0131z bir il \u0259rzind\u0259 imtina haqq\u0131nda bildiri\u015fi h\u0259diyy\u0259 alana g\u00f6nd\u0259r\u0259 bil\u0259r. Bu m\u00fcdd\u0259tin bitm\u0259si is\u0259 h\u0259diyy\u0259 ver\u0259nin h\u0259diyy\u0259 predmetini geri t\u0259l\u0259b ed\u0259 bilm\u0259m\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir.<\/p>\n<p>Ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n Q\u0259rarda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu bel\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259lib ki, Konstitusiyan\u0131n 17-ci madd\u0259sinin I hiss\u0259sinin t\u0259l\u0259bl\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan M\u00fclki M\u0259c\u0259ll\u0259nin 673.1.2-ci madd\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan \u201cail\u0259 h\u00fcquq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq h\u0259diyy\u0259 alan\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 qoyulmu\u015f v\u0259zif\u0259l\u0259r\u201d m\u00fcdd\u0259as\u0131 ail\u0259 qanunvericiliyi il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n hallarda v\u0259 h\u0259dd\u0259 \u0259mlak v\u0259 \u015f\u0259xsi qeyri-\u0259mlak m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259ri ehtiva edir.<\/p>\n<p>M\u00fclki M\u0259c\u0259ll\u0259nin 673.1.2-ci madd\u0259sinin dispozisiyas\u0131nda \u0259ks olunan \u201ckobudcas\u0131na pozulduqda\u201d m\u00fcdd\u0259as\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 t\u0259l\u0259b etdiyind\u0259n, m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u011f\u0131\u015flamaqdan imtina m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259ll edil\u0259rk\u0259n i\u015fin hallar\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq h\u0259diyy\u0259 alan\u0131n ail\u0259 h\u00fcquq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 uy\u011fun onun \u00fcz\u0259rin\u0259 qoyulmu\u015f v\u0259zif\u0259l\u0259rin pozulmas\u0131n\u0131n n\u0259d\u0259n ibar\u0259t olmas\u0131 d\u0259qiq olaraq m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131\u015flama m\u00fcqavil\u0259sinin n\u0259 zaman ba\u011flan\u0131lmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, ba\u011f\u0131\u015flamaqdan imtinaya \u0259sas ver\u0259n hallar h\u0259diyy\u0259 ver\u0259n\u0259 m\u0259lum oldu\u011fu g\u00fcnd\u0259n M\u00fclki M\u0259c\u0259ll\u0259nin 673.3-c\u00fc madd\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f bir illik m\u00fcdd\u0259tin ke\u00e7m\u0259si il\u0259 h\u0259diyy\u0259 ver\u0259nin ba\u011f\u0131\u015flamaqdan imtina h\u00fcququna xitam verilir.<\/p>\n<p>Qeyd edilm\u0259lidir ki, M\u0259hk\u0259m\u0259miz konstitusiya \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sinin inki\u015faf meyill\u0259rinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin konstitusiya m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rinin t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 v\u0259 bu t\u0259cr\u00fcb\u0259nin t\u0259tbiq edilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirir. Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu q\u0259bul edil\u0259n bir \u00e7ox q\u0259rarlar\u0131nda beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi aktlar\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 \u201c\u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si haqq\u0131nda\u201d Konvensiyan\u0131n m\u00fcdd\u0259alar\u0131na, \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 Avropa M\u0259hk\u0259m\u0259sinin presedent h\u00fcququna, h\u0259m\u00e7inin Respublikam\u0131z\u0131n t\u0259r\u0259fdar \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 dig\u0259r beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0259 istinadlar\u0131n edilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verir.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m ver\u0259r\u0259k, bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin konstitusiya n\u0259zar\u0259ti orqanlar\u0131 il\u0259 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q h\u0259yata ke\u00e7irir. Eyni zamanda qeyd edilm\u0259lidir ki, Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259-h\u00fcquq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin konstitusiya n\u0259zar\u0259ti orqanlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil olunan beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edir. Bu c\u00fcr t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n biri cari il may\u0131n 22-23-d\u0259 Ki\u015fineu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f Avropa Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n XIX Konqresi oldu. Bu m\u00f6t\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq konqres \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra aktual h\u00fcquqi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 \u0259trafl\u0131 fikir m\u00fcbadil\u0259si v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131lm\u0131\u015f, m\u0259ruz\u0259l\u0259r dinl\u0259nilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, bel\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rin t\u0259\u015fkil edilm\u0259si konstitusiya \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259si sah\u0259sind\u0259 qabaqc\u0131l t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 tendensiyalar\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan geni\u015f imkanlar yarad\u0131r, eyni zamanda, yeni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli v\u0259 universal platforma qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p>Bir daha vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f tarixi Z\u0259f\u0259r v\u0259 \u00f6t\u0259n il sentyabr\u0131n 19-20-d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f lokal xarakterli antiterror t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 30 il \u0259rzind\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n taley\u00fckl\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259 &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n suverenliyinin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn tam b\u0259rpa edilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259ll edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin siyasi irad\u0259si v\u0259 q\u0259tiyy\u0259ti, s\u0259rk\u0259rd\u0259lik m\u0259har\u0259ti v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259zmi v\u0259 r\u0259\u015fad\u0259ti bu tarixi Q\u0259l\u0259b\u0259ni t\u0259min etdi. Cari ilin may ay\u0131nda is\u0259 daha bir olduqca m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n, \u0259lam\u0259tdar v\u0259 tarixi hadis\u0259 ba\u015f verdi. Bel\u0259 ki, m\u0259lum oldu\u011fu kimi, 2024-c\u00fc il aprelin 19-da Qazax rayonunun d\u00f6rd k\u0259ndinin Az\u0259rbaycana geri qaytar\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 edildi. May\u0131n 24-d\u0259 is\u0259 bu proses u\u011furla ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131. Bununla da Az\u0259rbaycan xalq\u0131 daha bir m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m z\u0259f\u0259r ya\u015fad\u0131.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, d\u00f6rd k\u0259ndin dinc yolla geri qaytar\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si v\u0259 Qaraba\u011fda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n lokal xarakterli antiterror t\u0259dbirl\u0259rind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi Z\u0259f\u0259rin davam\u0131 olmaqla, istisnas\u0131z olaraq d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259tli siyas\u0259tinin m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p>Otuz il\u0259 yax\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 add\u0131m-add\u0131m geri qaytaran Qalib Lider, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin z\u0259f\u0259r m\u00fcjd\u0259l\u0259ri h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 q\u00fcrurland\u0131r\u0131r, xalq\u0131m\u0131z\u0131n yenilm\u0259zliyini bir daha b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdirir.<\/p>\n<p>Qeyd edilm\u0259lidir ki, Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan prosesi il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 a\u00e7\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 qalmaqdad\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev iyunun 6-da T\u00dcRKPA-n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tini q\u0259bul ed\u0259rk\u0259n bildirib. Bel\u0259 ki, Erm\u0259nistan\u0131n Konstitusiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fch\u00fcm m\u0259qama toxunaraq d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 tam haql\u0131 olaraq vur\u011fulay\u0131b ki, Erm\u0259nistan\u0131n haz\u0131rk\u0131 konstitusiyas\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259z qald\u0131\u011f\u0131 halda Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda s\u00fclh sazi\u015finin ba\u011flanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 xalq\u0131 formala\u015fm\u0131\u015f yeni reall\u0131qlar \u015f\u0259raitind\u0259 q\u00fcrurla v\u0259 inamla \u00f6z inki\u015faf\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti, tamamil\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub. 2024-c\u00fc il fevral\u0131n 14-d\u0259 andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimind\u0259ki nitqind\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev qeyd edib ki, indi yeni d\u00f6vr ba\u015flay\u0131r. M\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezidentin qeyd etdiyi kimi, \u201cbiz bu d\u00f6vr\u0259 aln\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131q, \u00fcz\u00fcm\u00fcz a\u011f, ba\u015f\u0131m\u0131z dik daxil oluruq\u201d.<\/p>\n<p>Q\u00fcrurverici hald\u0131r ki, \u00f6lk\u0259miz bu yeni d\u00f6vr\u0259, m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 suverenliyini tam t\u0259min etmi\u015f, g\u00fccl\u00fc, s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u0259n, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 m\u00fch\u00fcm v\u0259 etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi q\u0259bul olunan d\u00f6vl\u0259t kimi q\u0259d\u0259m qoyur. Yeni d\u00f6vrd\u0259 qar\u015f\u0131da duran \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edilmi\u015f nailiyy\u0259tl\u0259ri daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k, Az\u0259rbaycan\u0131n dayan\u0131ql\u0131 v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n\u0131 davam etdirm\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 irimiqyasl\u0131 b\u0259rpa v\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259 prioritet istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. Prezident \u0130lham \u018fliyevin d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd etdiyi kimi, Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun b\u0259rpa edilm\u0259si qar\u015f\u0131da duran \u0259n \u00f6n\u0259mli v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259ndir. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri, eyni zamanda, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u00f6lk\u0259mizin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n \u0259saslar\u0131n\u0131 daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin\u0259 B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015fa dair I D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda geni\u015fmiqyasl\u0131 b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259ri tam s\u00fcr\u0259tl\u0259 sistemli v\u0259 planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirilir, m\u00fcasir infrastruktur formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, dayan\u0131ql\u0131 m\u0259skunla\u015fma v\u0259 iqtisadi reinteqrasiya \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri \u015f\u0259rait yarad\u0131l\u0131r. Burada da\u011f\u0131d\u0131lan h\u0259r bir k\u0259nd, q\u0259s\u0259b\u0259 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r tamamil\u0259 yenid\u0259n qurulur.<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n \u00f6t\u0259n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m, misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f layih\u0259l\u0259rin t\u0259m\u0259li qoyulur, bir \u00e7ox irimiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r is\u0259 art\u0131q ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. N\u0259h\u0259ng quruculuq meydan\u0131na \u00e7evrilmi\u015f Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n, geni\u015f yol \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin, k\u00f6rp\u00fc v\u0259 tunell\u0259rin, hava limanlar\u0131n\u0131n, otell\u0259rin, istehsalat m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin, sosial infrastruktur obyektl\u0259rinin tikintisi onu g\u00f6st\u0259rir ki, i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259rin b\u0259rpas\u0131 kompleks xarakter da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r ki, f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131n\u0131n bu il 20 ili tamam olan Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rimizd\u0259 b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Birinci vitse-prezidenti, Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n bilavasit\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131m\u0131zda da\u011f\u0131d\u0131lan dini, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 tarixi abid\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131na v\u0259 in\u015fas\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilir. Bel\u0259 ki, Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n art\u0131q bir s\u0131ra m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. Molla P\u0259nah Vaqifin muzey-m\u0259qb\u0259r\u0259 kompleksi, Mehmandarovlar\u0131n malikan\u0259 kompleksi, Saatl\u0131 m\u0259scidi, \u015eu\u015fa R\u0259sm Qalereyas\u0131, Milli Xal\u00e7a Muzeyinin \u015eu\u015fa filial\u0131, Yuxar\u0131 G\u00f6vh\u0259r A\u011fa m\u0259scidi, Xan q\u0131z\u0131 bula\u011f\u0131, Z\u0259ngilan m\u0259scidi v\u0259 dig\u0259r tarixi binalar\u0131n v\u0259 abid\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131na d\u0259st\u0259k verilib. Eyni zamanda, bir s\u0131ra dig\u0259r m\u0259scid v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r davam etdirilir.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin m\u0259hz Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 bu b\u00f6lg\u0259d\u0259ki m\u0259d\u0259ni t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri d\u0259 b\u0259rpa edilir. B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015fa dair I D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131na uy\u011fun olaraq ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131tmalar\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn imkanlar s\u0259f\u0259rb\u0259r edilib. Art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 k\u0259nd v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 &#8211; Z\u0259ngilan rayonunun A\u011fal\u0131 k\u0259ndin\u0259, T\u0259rt\u0259r rayonunun Tal\u0131\u015f k\u0259ndin\u0259, La\u00e7\u0131n \u015f\u0259h\u0259rin\u0259, La\u00e7\u0131n rayonunun Zabux k\u0259ndin\u0259, F\u00fczuli \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n ail\u0259l\u0259r do\u011fma torpaqlar\u0131na qay\u0131d\u0131blar. Cari ilin may ay\u0131nda is\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 v\u0259 La\u00e7\u0131n rayonunun Sus k\u0259ndin\u0259 ilk k\u00f6\u00e7 karvan\u0131 yola sal\u0131nd\u0131. Otuz iki ild\u0259n sonra \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 ilk qay\u0131d\u0131\u015f tarixi hadis\u0259 olmaqla, bu qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin do\u011fum g\u00fcn\u00fcnd\u0259 ba\u015f tutmas\u0131 olduqca \u0259lam\u0259tdar v\u0259 anlaml\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, 2023-c\u00fc il sentyabr\u0131n 25-d\u0259 \u0130slam D\u00fcnyas\u0131 M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirl\u0259rinin 12-ci Konfrans\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri 2024-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn \u201c\u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131\u201d elan edilmi\u015fdir. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri h\u0259r zaman Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259r\u0259k r\u0259mzi xarakter da\u015f\u0131y\u0131b. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f ilk sakinl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 qeyd etdiyi kimi: \u201c\u015eu\u015fa bizim \u0259yilm\u0259z ruhumuzun r\u0259mzidir. \u015eu\u015fa h\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n q\u0259lbind\u0259 el\u0259 bir b\u00f6y\u00fck iz burax\u0131b ki, \u015eu\u015fas\u0131z m\u00fcharib\u0259nin u\u011furla ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyildi\u201d.<\/p>\n<p>May\u0131n 28-d\u0259 &#8211; M\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fcnd\u0259 is\u0259 Xocal\u0131ya qay\u0131d\u0131\u015f realla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Bel\u0259 ki, xocal\u0131l\u0131lar\u0131n do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131n m\u0259hz M\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fcnd\u0259 ba\u015flanmas\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, tarixi hadis\u0259dir. Q\u00fcrurverici hald\u0131r ki, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Xocal\u0131da olduqca b\u00f6y\u00fckh\u0259cmli i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb, bir s\u0131ra layih\u0259l\u0259r u\u011furla tamamlan\u0131b.<\/p>\n<p>Tam \u0259minlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bu qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n Xocal\u0131 s\u0259hif\u0259si Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn v\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyevin i\u015f\u011faldan azad edil\u0259n torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n b\u0259rpas\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi q\u0259tiyy\u0259tinin, siyasi irad\u0259sinin bariz n\u00fcmayi\u015fidir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn xalq\u0131m\u0131z v\u0259 d\u00f6vl\u0259timiz misilsiz nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 imza at\u0131r. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc v\u0259 ard\u0131c\u0131l siyasi kurs, uzaq perspektiv\u0259 hesablanan daxili v\u0259 xarici siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 s\u00fcr\u0259tli v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf, g\u00fccl\u00fc iqtisadi potensial\u0131n formala\u015fmas\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n rifah\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 m\u00fcasir ordu quruculu\u011fu kimi m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin effektiv h\u0259lli t\u0259min edilmi\u015f, eyni zamanda, \u00f6lk\u0259mizin beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzu v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259ti olduqca artm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus iqtisadi inki\u015faf modeli yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259, bu model \u00fcmumi d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si olmaqla, iqtisadi t\u0259r\u0259qqiy\u0259, d\u00fcnya birliyind\u0259 m\u00f6vqeyin \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 \u0259lveri\u015fli z\u0259min yarad\u0131b. Bununla ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev qeyd etmi\u015fdir: \u201cBiz iqtisadi inki\u015fafa nail olduq, iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 nail olduq v\u0259 bu g\u00fcn he\u00e7 kimd\u0259n iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n v\u0259 t\u0259bii ki, siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n as\u0131l\u0131 deyilik. G\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat biz\u0259 imkan verdi ki, siyasi m\u00fcst\u0259vid\u0259 \u00f6z siyas\u0259timizi m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259 aparaq. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00fcnya miqyas\u0131nda nadir \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir ki, onun siyas\u0259ti tamamil\u0259 m\u00fcst\u0259qildir, ancaq v\u0259 ancaq Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n maraqlar\u0131na, irad\u0259sin\u0259 \u0259saslan\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn d\u00f6vl\u0259timizin liderliyi il\u0259 n\u0259h\u0259ng enerji, n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259ri realla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, regional v\u0259 h\u0259m\u00e7inin d\u00fcnya miqyasda yeni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformalar\u0131 yarad\u0131l\u0131r, \u00f6lk\u0259miz m\u00f6t\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara s\u0259drlik edir, eyni zamanda, qlobal xarakterli t\u0259dbirl\u0259r\u0259 u\u011furla ev sahibliyi edir. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, bu il \u00f6lk\u0259miz d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n biri olan Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131na (COP29) ev sahibliyi ed\u0259c\u0259k. Bununla ba\u011fl\u0131, d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin m\u00fcvafiq S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 2024-c\u00fc il Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik ili\u201d elan edilib.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, bu c\u00fcr m\u00f6t\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin \u00f6lk\u0259miz\u0259 olan b\u00f6y\u00fck ehtiram v\u0259 etimad\u0131n\u0131n \u0259yani g\u00f6st\u0259ricisidir. H\u0259m\u00e7inin bel\u0259 qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbir\u0259 ev sahibliyinin edilm\u0259si d\u00f6vl\u0259timizin etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi n\u00fcfuzunun daha bir t\u0259sdiqidir. Eyni zamanda, bu t\u0259dbir \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla daha s\u0131x t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli imkanlar yarad\u0131r.<\/p>\n<p>COP29-un \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si s\u00f6zs\u00fcz ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev diplomatiyas\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti q\u0259l\u0259b\u0259si, daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tinin u\u011furudur.<\/p>\n<p>Sabitlik v\u0259 t\u0259r\u0259qqi yolu il\u0259 inamla ir\u0259lil\u0259y\u0259n Az\u0259rbaycan Prezident \u0130lham \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259n inki\u015faf strategiyas\u0131 say\u0259sind\u0259 tarixi d\u00f6n\u00fc\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir. H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n q\u0259tiyy\u0259tli v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f bu inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259saslanan idar\u0259\u00e7ilik, t\u0259r\u0259qqi, sosialy\u00f6n\u00fcml\u00fc inki\u015faf, stabillik v\u0259 insan faktoru dayan\u0131r. H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 y\u00fcks\u0259k sosial, iqtisadi inki\u015faf v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 ictimai-siyasi sabitliy\u0259 nail olunub. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 v\u0259 lokal xarakterli antiterror t\u0259dbirl\u0259ri zaman\u0131 qazan\u0131lan v\u0259 tariximiz\u0259 q\u0131z\u0131l h\u0259rfl\u0259rl\u0259 yaz\u0131lan \u015fanl\u0131 Q\u0259l\u0259b\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259mizi d\u00fcnyada olduqca g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131daraq, xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259zmini v\u0259 h\u0259mr\u0259yliyini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya bir daha n\u00fcmayi\u015f etdirdi.<\/p>\n<p>\u018fminlikl\u0259 bildirm\u0259k ist\u0259rdik ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin d\u00f6vl\u0259timizin siyasi, iqtisadi v\u0259 h\u00fcquqi \u0259saslar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si konsepsiyas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u00e7ox\u015fax\u0259li islahatlar \u00f6lk\u0259mizin davaml\u0131 t\u0259r\u0259qqisini t\u0259min edir v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si d\u0259, \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259, d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi u\u011furlu f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 d\u0259st\u0259k olaraq \u018fsas Qanunun aliliyinin t\u0259min edilm\u0259si, insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcdafi\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259zif\u0259l\u0259ri bundan sonra da layiqinc\u0259 yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 daim \u00e7al\u0131\u015facaq.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em><strong>F\u0259rhad Abdullayev<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em><strong>Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin s\u0259dri<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cHaz\u0131rda biz Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin simas\u0131nda milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizi, Konstitusiyaya \u0259saslanan h\u00fcquq qaydas\u0131n\u0131, \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259 insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 h\u0259qiq\u0259t\u0259n m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259sisata malikik. \u00d6z s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si h\u0259m \u00f6lk\u0259mizd\u0259, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz qazanm\u0131\u015fd\u0131r\u201d. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00dcmummilli Lideri Heyd\u0259r \u018fliyev \u201c\u00d6t\u0259n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 v\u0259 q\u0259bul etdiyi q\u0259rarlarla Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n aliliyinin t\u0259min edilm\u0259sin\u0259, insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259, milli qanunvericiliyin, dinamik d\u0259yi\u015f\u0259n ictimai m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq, Konstitusiyan\u0131n m\u00fcdd\u0259alar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":737016,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/1720835880650924275_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/1720835880650924275_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/1720835880650924275_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/1720835880650924275_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/1720835880650924275_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/1720835880650924275_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/1720835880650924275_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/1720835880650924275_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/1720835880650924275_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/1720835880650924275_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cHaz\u0131rda biz Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin simas\u0131nda milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizi, Konstitusiyaya \u0259saslanan h\u00fcquq qaydas\u0131n\u0131, \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259 insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 h\u0259qiq\u0259t\u0259n m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259sisata malikik. \u00d6z s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si h\u0259m \u00f6lk\u0259mizd\u0259, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz qazanm\u0131\u015fd\u0131r\u201d. \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00dcmummilli Lideri Heyd\u0259r \u018fliyev&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/737015"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=737015"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/737015\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/737016"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=737015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=737015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=737015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}