{"id":737777,"date":"2024-07-16T15:02:29","date_gmt":"2024-07-16T11:02:29","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=737777"},"modified":"2024-07-16T15:02:29","modified_gmt":"2024-07-16T11:02:29","slug":"qohum-evliliyi-n%c9%99tic%c9%99sind%c9%99-x%c9%99st%c9%99-usaqlarin-dogulma-ehtimali-yuks%c9%99kdir-agarza-agayev","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=737777","title":{"rendered":"Qohum evliliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 x\u0259st\u0259 u\u015faqlar\u0131n do\u011fulma ehtimal\u0131 y\u00fcks\u0259kdir &#8211; A\u011farza A\u011fayev"},"content":{"rendered":"<p>Qohum evliliyi nikaha daxil olan \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda qan ba\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131d\u0131r. Bu v\u0259ziyy\u0259t genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rin epidemiyologiyas\u0131na t\u0259sir ed\u0259n \u0259sas m\u0259qamlardan biridir. N\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m ki, genetik risk bax\u0131m\u0131ndan ata v\u0259 ya ana t\u0259r\u0259find\u0259n edil\u0259n qohum evlilikl\u0259ri eyni risk da\u015f\u0131y\u0131r (\u0259miq\u0131z\u0131 \u0259mio\u011flu v\u0259 ya xalao\u011flu xalaq\u0131z\u0131 nikahlar\u0131 kimi). <\/p>\n<p>Bu fikirl\u0259ri &#8220;\u0130ki sahil&#8221;\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Milli Hematologiya v\u0259 Transfuziologiya M\u0259rk\u0259zinin Talassemiya B\u00f6lm\u0259sinin genetiki A\u011farza A\u011fayev bildirdi.<\/p>\n<p>A\u011farza A\u011fayev qeyd etdi ki, insan genomu bilin\u0259n y\u00fczl\u0259rl\u0259 resessiv x\u0259st\u0259likd\u0259n birin\u0259 yol a\u00e7acaq 6-8 geni (alleli) heteroziqot olaraq da\u015f\u0131y\u0131r. Birinci d\u0259r\u0259c\u0259 evlilikl\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00fcn genomun ~1\/8 hiss\u0259si ortaq payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, x\u00fcsusi il\u0259 resessiv x\u0259st\u0259likl\u0259rin (da\u015f\u0131y\u0131c\u0131 qavram\u0131 olan x\u0259st\u0259lik qrupu) g\u00f6r\u00fclm\u0259 ehtimal\u0131 artm\u0131\u015f olur. Da\u015f\u0131y\u0131c\u0131 s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcks\u0259k olan (rastg\u0259lm\u0259 tezliyi y\u00fcks\u0259k olan b\u0259zi x\u0259st\u0259likl\u0259r, endemik x\u0259st\u0259lik qruplar\u0131) x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259 qohum evliliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 x\u0259st\u0259 u\u015faqlar\u0131n do\u011fulma ehtimal\u0131 ayr\u0131 bir \u00f6n\u0259m qazan\u0131r v\u0259 eyni zamanda sosial, iqtisadi v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 y\u00fck\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Genetik n\u00fcmun\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd edib ki, qapal\u0131 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 genetik metabolik x\u0259st\u0259lik olan &#8220;Tay Sachs&#8221; x\u0259st\u0259liyi bax\u0131m\u0131ndan sa\u011flam olan \u015f\u0259xsin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131 olan bir \u015f\u0259xsl\u0259 nikaha daxil olma ehtimal\u0131 1\/20 olduqda, normal populasiyada bu nisb\u0259t 1\/400 olaraq qeyd edilir. Eyni zamanda, bizim populasiyam\u0131zda da da\u015f\u0131y\u0131c\u0131 s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcks\u0259k olan talassemiya, \u0259z\u0259l\u0259 atrofiyalar\u0131 v\u0259 metabolik x\u0259st\u0259likl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan x\u0259st\u0259 u\u015faqlar\u0131n do\u011fulmas\u0131 da qohum evliliyi etmi\u015f c\u00fctl\u00fckl\u0259rin ail\u0259l\u0259rind\u0259 daha s\u0131x g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu x\u0259st\u0259likl\u0259rin diaqnozu, m\u00fcalic\u0259si v\u0259 profilaktikas\u0131 (evlilik \u00f6nc\u0259si skrininq, prenatal v\u0259 preimplantasiya \u00f6nc\u0259si genetik diaqnostikas\u0131 v\u0259 ail\u0259 planlanmas\u0131na y\u00f6n\u0259lik genetik m\u0259sl\u0259h\u0259tin t\u0259\u015fkili) s\u0259hiyy\u0259 qurumlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u00f6n\u0259m k\u0259sb edir v\u0259 nikaha daxil olacaq \u015f\u0259xsl\u0259rin, ail\u0259l\u0259rin v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 b\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259tin maarifl\u0259ndirilm\u0259si bu istiqam\u0259td\u0259ki \u0259n z\u0259ruri i\u015fl\u0259rdir.<\/p>\n<p>Yaqut A\u011fa\u015fahq\u0131z\u0131, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qohum evliliyi nikaha daxil olan \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda qan ba\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131d\u0131r. Bu v\u0259ziyy\u0259t genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rin epidemiyologiyas\u0131na t\u0259sir ed\u0259n \u0259sas m\u0259qamlardan biridir. N\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m ki, genetik risk bax\u0131m\u0131ndan ata v\u0259 ya ana t\u0259r\u0259find\u0259n edil\u0259n qohum evlilikl\u0259ri eyni risk da\u015f\u0131y\u0131r (\u0259miq\u0131z\u0131 \u0259mio\u011flu v\u0259 ya xalao\u011flu xalaq\u0131z\u0131 nikahlar\u0131 kimi). Bu fikirl\u0259ri &#8220;\u0130ki sahil&#8221;\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Milli Hematologiya v\u0259 Transfuziologiya M\u0259rk\u0259zinin Talassemiya B\u00f6lm\u0259sinin genetiki A\u011farza A\u011fayev bildirdi. A\u011farza A\u011fayev qeyd etdi ki, insan genomu bilin\u0259n y\u00fczl\u0259rl\u0259 resessiv x\u0259st\u0259likd\u0259n birin\u0259 yol a\u00e7acaq 6-8 geni (alleli) heteroziqot olaraq da\u015f\u0131y\u0131r. Birinci d\u0259r\u0259c\u0259 evlilikl\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00fcn genomun ~1\/8&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":737778,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/9d86d83f172111999080974970510761163.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/9d86d83f172111999080974970510761163.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/9d86d83f172111999080974970510761163.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/9d86d83f172111999080974970510761163-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/9d86d83f172111999080974970510761163-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/9d86d83f172111999080974970510761163-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/9d86d83f172111999080974970510761163.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/9d86d83f172111999080974970510761163.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/9d86d83f172111999080974970510761163-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/9d86d83f172111999080974970510761163.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Qohum evliliyi nikaha daxil olan \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda qan ba\u011f\u0131n\u0131n olmas\u0131d\u0131r. Bu v\u0259ziyy\u0259t genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rin epidemiyologiyas\u0131na t\u0259sir ed\u0259n \u0259sas m\u0259qamlardan biridir. N\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m ki, genetik risk bax\u0131m\u0131ndan ata v\u0259 ya ana t\u0259r\u0259find\u0259n edil\u0259n qohum evlilikl\u0259ri eyni risk da\u015f\u0131y\u0131r (\u0259miq\u0131z\u0131 \u0259mio\u011flu v\u0259 ya xalao\u011flu xalaq\u0131z\u0131 nikahlar\u0131 kimi). Bu fikirl\u0259ri &#8220;\u0130ki sahil&#8221;\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Milli Hematologiya&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/737777"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=737777"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/737777\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/737778"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=737777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=737777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=737777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}