{"id":738677,"date":"2024-07-20T09:11:27","date_gmt":"2024-07-20T05:11:27","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=738677"},"modified":"2024-07-20T09:11:27","modified_gmt":"2024-07-20T05:11:27","slug":"tarixi-donusun-z%c9%99f%c9%99r-cagirisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=738677","title":{"rendered":"Tarixi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn z\u0259f\u0259r \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>22 iyul 1990-c\u0131 ild\u0259\u00a0 ata-baba yurdu Nax\u00e7\u0131vana g\u0259l\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev muxtar respublikada\u00a0 apard\u0131\u011f\u0131 islahatlarla m\u00fcst\u0259qilliyimizi \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirdi, \u00a0xilaskarl\u0131q missiyas\u0131na ba\u015flad\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Tarixi ger\u00e7\u0259klikl\u0259rin t\u0259kzibolunmaz h\u0259qiq\u0259tl\u0259rind\u0259n biri budur ki, d\u00f6vl\u0259t\u00a0\u00a0\u00a0 m\u00fcst\u0259qilliyini,\u00a0 ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 milli m\u0259nsublu\u011funu qoruyub saxlayan, xalq\u0131n\u0131\u00a0\u00a0 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n\u00a0 xilas ed\u0259n m\u00fcdrikl\u0259r dahilik zirv\u0259sin\u0259 ucal\u0131rlar. Ad\u0131\u00a0\u00a0\u00a0 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri, uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259ri il\u0259 xalqlar\u0131n\u0131n xilaskarlar\u0131 ad\u0131n\u0131 qazanan Atat\u00fcrk, Va\u015finqton, Bismark, Nehru, De Qoll kimi dahil\u0259rl\u0259 eyni s\u0131rada yer alan\u00a0 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u00a0\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n xilaskar\u0131, memar\u0131 kimi\u00a0 milyonlar\u0131n q\u0259lbind\u0259 \u0259b\u0259di ya\u015fam haqq\u0131 qazanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>XX y\u00fczilliyin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda ba\u015f ver\u0259n \u00f6l\u00fcm-qal\u0131m sava\u015f\u0131, g\u00fcnd\u0259n- g\u00fcn\u0259 g\u0259rginl\u0259\u015f\u0259n siyasi hadis\u0259l\u0259r\u00a0 insanlar\u0131n \u00a0g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259\u00a0 \u00fcmidini t\u00fck\u0259tmi\u015fdi.\u00a0 Kreslo u\u011frunda ged\u0259n m\u00fcbariz\u0259l\u0259rl\u0259 eyni zamana t\u0259sad\u00fcf ed\u0259n torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131, respublikada davam ed\u0259n h\u0259rc-m\u0259rclik, xarici dair\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanan plana uy\u011fun\u00a0 ba\u015f qald\u0131ran separat\u00e7\u0131l\u0131q\u2026 Az\u0259rbaycan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 t\u0259hl\u00fck\u0259 olan bu sadalananlar\u0131n h\u0259r biri ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda\u00a0 taley\u00fckl\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259 kimi narahatl\u0131q do\u011fururdu.\u00a0 \u00d6lk\u0259d\u0259 yaranan siyasi, iqtisadi b\u00f6hran,\u00a0 hakimiyy\u0259tsizlik insanlar\u0131 t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 sal\u0131rd\u0131.\u00a0 B\u00fct\u00fcn xalq Az\u0259rbaycan\u0131 siyasi t\u0259lat\u00fcml\u0259rd\u0259n xilas ed\u0259c\u0259k\u00a0 m\u00f6c\u00fcz\u0259ni g\u00f6zl\u0259yirdi. Bu m\u00f6c\u00fcz\u0259nin canl\u0131 timsal\u0131\u00a0 o d\u00f6vrd\u0259\u00a0 Kremlin oyunlar\u0131n\u0131n \u015fahidi v\u0259 qurban\u0131 \u00a0olan \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev idi.<\/p>\n<p>SSR\u0130-nin ilk v\u0259 sonuncu prezidenti, erm\u0259ni havadar\u0131\u00a0 Mixail Qorba\u00e7ovun siyasi\u00a0 q\u0131sqancl\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0259r addmda hiss ed\u0259n\u00a0 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti S\u0259drinin birinci m\u00fcavini Heyd\u0259r \u018fliyev a\u011fl\u0131, z\u0259kas\u0131, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259si il\u0259\u00a0 Kreml m\u0259nsublar\u0131ndan f\u0259rql\u0259ndiyi \u00fc\u00e7\u00fcn daim \u00f6z\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131\u00a0 \u0259dal\u0259tsizliyi hiss edirdi. \u00a021 oktyabr 1987-ci ild\u0259 Sov.\u0130KP MK Siyasi B\u00fcrosunun \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n\u00a0 azad edilm\u0259si bar\u0259d\u0259ki q\u0259rar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131\u00a0 \u0259dal\u0259tsizlik adland\u0131ran Ulu \u00d6nd\u0259r \u00abVa\u015finqton post\u00bb q\u0259zetinin Moskva m\u00fcxbiri Devid Remnikin\u00a0 sual\u0131na bel\u0259 cavab verib : \u00ab \u018fsl s\u0259b\u0259b t\u0259kc\u0259 s\u0259hh\u0259timl\u0259 ba\u011fl\u0131 deyildi. H\u0259r\u00e7\u0259nd\u00a0 \u0259lb\u0259tt\u0259, m\u0259n h\u0259qiq\u0259t\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259nmi\u015fdim. S\u0259b\u0259bl\u0259r odur ki, i\u015fl\u0259diyim son d\u00f6vrd\u0259 Qorba\u00e7ov t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a0 \u00f6z\u00fcm\u0259 qar\u015f\u0131\u00a0 qeyri-s\u0259mimi m\u00fcnasib\u0259t hiss edirdim. Bu, \u00e7ox \u015feyd\u0259\u00a0 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verirdi. M\u0259n vicdanla i\u015fl\u0259yirdim, i\u015fimd\u0259 he\u00e7 bir q\u00fcsur g\u00f6rm\u00fcrd\u00fcm. Qorba\u00e7ov is\u0259 subyektiv\u00a0 hissl\u0259rinin \u0259siri oldu, v\u0259ss\u0259lam.\u00bb<br \/>\nMoskvada\u00a0 y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259diyi m\u00fcdd\u0259td\u0259 bel\u0259 xalq\u0131n\u0131n taleyi \u00fc\u00e7\u00fcn narahat olan,\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yaranan f\u00fcrs\u0259tl\u0259rd\u0259n bacar\u0131qla istifad\u0259 ed\u0259n,\u00a0 20 Yanvar 1990-c\u0131 ild\u0259 sovet tanklar\u0131n\u0131n Bak\u0131ya girm\u0259sinin v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 qan\u00a0 t\u00f6k\u00fclm\u0259sinin s\u0259h\u0259ri \u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 \u00a0daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k faci\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n xalq\u0131n\u0131 s\u0259brli olma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131ran Ulu \u00d6nd\u0259r\u00a0 t\u00f6r\u0259dil\u0259n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131\u00a0 respublikan\u0131n suverenliyin\u0259 t\u0259cav\u00fcz adland\u0131rd\u0131. Ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri h\u00fcquqa, demokratiyaya, yaban\u00e7\u0131 humanizm\u0259 v\u0259\u00a0 SSR\u0130-d\u0259\u00a0 elan olunmu\u015f h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prinsipl\u0259rin\u0259 tamamil\u0259 zidd h\u0259r\u0259k\u0259t\u00a0 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirdi.\u00a0 \u00a0\u00a0\u00abO vaxt \u00e7ox n\u00fcfuzlu Moskva D\u00f6vl\u0259t Beyn\u0259lxalq M\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u0130nstitutunun- sovet diplomat kadrlar\u0131 \u00a0yeti\u015fdir\u0259n m\u0259rk\u0259zin m\u00fc\u0259llimi olan o\u011flu \u0130lham da\u00a0 atas\u0131n\u0131n yan\u0131nda idi. Bu , g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bir c\u0259sar\u0259t idi v\u0259\u00a0 \u0130lham bu add\u0131m\u0131 atd\u0131. O, \u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcunu yerin\u0259 yetirdi v\u0259 h\u0259r \u015feyi- i\u015fini, c\u0259miyy\u0259td\u0259ki m\u00f6vqeyini,\u00a0 sosial statusunu itirdi.\u00bb ( \u00abHeyd\u0259r \u018fliyev. Tale yollar\u00bb kitab\u0131ndan.)\u00a0 Bel\u0259ki,\u00a0 a\u011fl\u0131, z\u0259kas\u0131, y\u00fcks\u0259k intellekti il\u0259\u00a0 Qorba\u00e7ovdan qat-qat y\u00fcks\u0259kd\u0259 duran Ulu \u00d6nd\u0259r\u0259\u00a0 Kreml ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n q\u0131sqancl\u0131\u011f\u0131\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyevin ail\u0259sind\u0259n d\u0259 yan ke\u00e7m\u0259di. \u00abHeyd\u0259r \u018fliyev t\u0259kba\u015f\u0131na, \u00f6z\u00fc d\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u00f6z haqq s\u0259sini ucaltm\u0131\u015f, xalqla h\u0259mr\u0259yliyini g\u00f6st\u0259rmi\u015f v\u0259 bu faci\u0259ni b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev o a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u00a0h\u0259myerlil\u0259rinin yan\u0131nda oldu\u011funu bildir\u0259n \u00a0Ulu \u00d6nd\u0259rin\u00a0 xalq\u0131na sonsuz m\u0259h\u0259bb\u0259tind\u0259n q\u00fcrurula b\u0259hs edir.<\/p>\n<p>Xalq\u0131n\u0131 sev\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin bu h\u0259r\u0259k\u0259ti b\u00f6y\u00fck sensasiyaya \u00e7evrildi, nitqi videokameralara \u00e7\u0259kildi,\u00a0 s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131ld\u0131. Kremld\u0259 d\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcl\u0259r ki, n\u00fcmay\u0259nd\u0259likd\u0259ki\u00a0\u00a0 bu tarixi \u00e7\u0131x\u0131\u015f b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tin siyas\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 ola bil\u0259r.\u00a0 Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259\u00a0 Ulu \u00d6nd\u0259r\u00a0 \u00a0Moskvan\u0131 t\u0259rk \u00a0etm\u0259k imkan\u0131ndan m\u0259hrum edildi.<br \/>\nM\u00fclrik siyas\u0259t\u00e7i Heyd\u0259r \u018fliyevin\u00a0 20 Yanvar \u00a0faci\u0259d\u0259n bir g\u00fcn \u0259vv\u0259l Qorba\u00e7ovun\u00a0 t\u0259sad\u00fcf\u0259n ona z\u0259ng etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0 ifad\u0259sind\u0259n b\u0259zi m\u0259qamlar: \u00ab 1987-ci ild\u0259n sonra ilk d\u0259f\u0259 olaraq Qorba\u00e7ov m\u0259n\u0259 z\u0259ng etdi. Bizim \u00e7ox k\u0259skin dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131m\u0131z oldu\u2026 Qorba\u00e7ov dedi ki,\u00a0 Az\u0259rbaycanda v\u0259ziyy\u0259t qar\u0131\u015f\u0131qd\u0131r v\u0259 bu qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131qda\u00a0 s\u0259n g\u00fcnahkarsan. Orada sovet hakimiyy\u0259tinin y\u0131x\u0131lmas\u0131nda guya m\u0259n g\u00fcnahkaram, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259\u00a0 bu h\u0259r\u0259kat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hz m\u0259n t\u0259cili t\u0259dbir g\u00f6rm\u0259liy\u0259m. O, m\u0259ni h\u0259d\u0259l\u0259di ki,\u00a0 \u0259g\u0259r m\u0259n bunu etm\u0259s\u0259m, onlar bilirl\u0259r m\u0259niml\u0259 n\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259r, onlar onsuz da Az\u0259rbaycanda qayda-qanun yaradacaqlar, lakin g\u00fcnahkar m\u0259n olaca\u011fam. M\u0259n ona \u00e7ox k\u0259skin cavablar verdim v\u0259 bildirdim ki,\u00a0 bunlar ham\u0131s\u0131 iftirad\u0131r.\u00bb<\/p>\n<p>Bu s\u00f6zl\u0259r d\u0259\u00a0 g\u00f6st\u0259rir ki, \u00f6z\u00fcn\u00fcn, ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin h\u0259yat\u0131 bahas\u0131na olsa\u00a0 bel\u0259\u00a0 yen\u0259 d\u0259\u00a0 xalq\u0131n\u0131n taleyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r q\u0259tiyy\u0259tinin ,\u00a0 xalq\u0131na sonsuz m\u0259h\u0259bb\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 he\u00e7 bir q\u00fcvv\u0259 ala bilm\u0259di.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin Kremld\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si ba\u015fland\u0131.\u00a0 \u00a0M\u0259cburi \u00a0\u00a0\u00abistefas\u0131ndan\u00bb sonra ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri\u00a0\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyev bel\u0259 izah edir : \u00ab Siyasi B\u00fcrodan istefa verdikd\u0259n 15 g\u00fcn sonra Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259si ortaya \u00e7\u0131xd\u0131. Qorba\u00e7ovun \u0259n yax\u0131n adam\u0131, iqtisadiyyat \u00fczr\u0259 m\u00fc\u015faviri, milliyy\u0259tc\u0259 erm\u0259ni olan\u00a0 professor Aqanbekyan Parisd\u0259 ke\u00e7irdiyi bir m\u0259tbuat konfrans\u0131nda \u00abDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Erm\u0259nistana verilm\u0259lidir\u00bb demi\u015f, bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar Qorba\u00e7ovu da q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Dem\u0259li bu plan h\u0259l\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n\u00a0 haz\u0131rlanm\u0131\u015f, lakin t\u0259tbiq olunmas\u0131nda m\u0259n ciddi mane\u0259 imi\u015f\u0259m.\u00bb<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Moskvan\u0131 t\u0259rk etm\u0259m\u0259si,\u00a0 do\u011fma V\u0259t\u0259ni Az\u0259rbaycana qay\u0131tmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 t\u0259zyiql\u0259r davam etdirils\u0259 d\u0259\u00a0 do\u011fma yurda \u00a0m\u0259h\u0259bb\u0259ti b\u00fct\u00fcn t\u0259zyiql\u0259r\u0259\u00a0 qalib g\u0259ldi.\u00a0 T\u0259qibl\u0259r\u0259\u00a0 baxmayan f\u0259rdi pensiya\u00e7\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev do\u011fma V\u0259t\u0259nin\u0259 qay\u0131da bildi.<\/p>\n<p>20 iyul 1990-c\u0131 ild\u0259\u00a0\u00a0 can\u0131ndan art\u0131q sevdiyi V\u0259t\u0259nin\u0259 d\u00f6n\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r \u00abs\u00fcrprizl\u0259rl\u0259\u00bb qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131. Kremlin h\u0259r bir \u0259mrin\u0259 ita\u0259t etm\u0259kl\u0259 milli- m\u0259n\u0259vi\u00a0 d\u0259y\u0259rl\u0259rini itir\u0259n\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131n o d\u00f6vrd\u0259ki kommunist ideologiyas\u0131n\u0131n quluna \u00e7evrilmi\u015f\u00a0 r\u0259hb\u0259rliyi \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00a0d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n t\u0259la\u015fland\u0131.\u00a0\u00a0 B\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n sevib, h\u00f6rm\u0259t etdiyi bu m\u00fcdrik\u00a0 dahini\u00a0\u00a0 qorxutmaq,\u00a0 Az\u0259rbaycandan \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onun \u0259laq\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131\u00a0 d\u00f6vl\u0259t adamlar\u0131na qar\u015f\u0131\u00a0 t\u0259xribatlar haz\u0131rland\u0131. Respublikada is\u0259\u00a0 siyasi v\u0259ziyy\u0259t d\u00f6z\u00fclm\u0259z, adamlar t\u0259\u015fvi\u015f i\u00e7\u0259risind\u0259 idi. Erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin torpaqlar\u0131m\u0131za t\u0259cav\u00fcz etdiyi bir zamanda\u00a0 \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn real t\u0259hl\u00fck\u0259 olan \u00a0\u00abkreslo davas\u0131\u00bb n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan\u00a0 qar\u015f\u0131durma\u00a0 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si h\u0259ddin\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. S\u0259bats\u0131z,\u00a0 d\u00f6vl\u0259ti idar\u0259t etm\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si olmayan \u00abr\u0259hb\u0259rl\u0259rin\u00bb d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u0259mi\u015f ,\u00a0 \u0259l\u0259bax\u0131m siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunur,\u00a0 \u00f6lk\u0259 \u0259halisi\u00a0 iqtisadi b\u00f6hrandan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir,\u00a0\u00a0\u00a0 xaos i\u00e7\u0259risind\u0259\u00a0 qalan insanlar\u0131n sabaha \u00fcmidi t\u00fck\u0259nirdi.\u00a0 \u018fn \u0259sas\u0131 is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131\u00a0 sual alt\u0131nda idi. Bel\u0259 bir qar\u0131\u015f\u0131q, g\u0259rgin zamanda\u00a0 ham\u0131n\u0131 bir sual d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcrd\u00fc: H\u0259r an g\u00f6zl\u0259nil\u0259n faci\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131\u00a0 almaq olarm\u0131? M\u0259hz o zaman insanlar\u00a0 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdil\u0259r : Olar. \u018fg\u0259r hakimiyy\u0259t xalqa d\u0259y\u0259r ver\u0259n, V\u0259t\u0259nini can\u0131ndan art\u0131q sev\u0259n m\u00fcdrik r\u0259hb\u0259rin \u0259lind\u0259 olsayd\u0131 bu c\u00fcr xaos yaranmazd\u0131. O z\u0259ka sahibi is\u0259 el a\u011fsaqqal\u0131\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyev idi.\u00a0 Xalq\u0131n bu se\u00e7imini \u00f6zl\u0259rinin m\u0259hvi kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n\u00a0 \u00abkommunist \u00fcsul-idar\u0259sinin\u00bb ba\u015fbil\u0259nl\u0259ri Ulu \u00d6nd\u0259ri Az\u0259rbaycandan uzaqla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr \u00e7irkin \u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 \u0259l atd\u0131lar.\u00a0 Fenomen, z\u0259kaya, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259y\u0259\u00a0 sahib \u00a0Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 at\u0131lan iftiralar n\u0259tic\u0259siz qald\u0131. Bel\u0259c\u0259 iki g\u00fcn Bak\u0131da qalan, paytaxtda sabitliyin pozulmas\u0131n\u0131 ist\u0259m\u0259y\u0259n m\u00fcdrik insan 22 iyulda do\u011fulub boya- ba\u015fa \u00e7atd\u0131\u011f\u0131\u00a0 Nax\u00e7\u0131vana \u00a0uz tutdu.\u00a0 22 iyulda\u00a0 ata-baba yurdunda\u00a0 \u00a0\u00a080 mind\u0259n art\u0131q sakinin topla\u015fd\u0131\u011f\u0131 meydanda\u00a0 h\u0259myerlil\u0259ri il\u0259\u00a0 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259rin xilaskarl\u0131q missiyas\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n nitqi tarixi\u00a0 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn z\u0259f\u0259r \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 idi.\u00a0 H\u0259myerlil\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 \u00ab Do\u011fma v\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131na he\u00e7 d\u0259\u00a0 yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259\u00a0 qalxmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yox, ancaq v\u0259 ancaq respublikan\u0131n bu a\u011f\u0131r v\u0259 \u00e7\u0259tin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xalq\u0131n d\u0259rdin\u0259 \u015f\u0259rik olma\u011fa, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcumu yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259, azadl\u0131q u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qo\u015fulma\u011fa g\u0259lmi\u015f\u0259m\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev respublikaya r\u0259hb\u0259rliyinin birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 oldu\u011fu kimi \u00a0yen\u0259 d\u0259 \u00a0\u00a0yaln\u0131z Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda qalan taleyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc.\u00a0 M\u0259qs\u0259d Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini, suverenliyini, bir s\u00f6zl\u0259, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumaqla \u00fcmidsizliy\u0259 qap\u0131lan insanlar\u0131n \u00fcr\u0259yind\u0259 sabaha inam hissini\u00a0 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k,\u00a0 m\u00fcst\u0259qilliyin \u0259b\u0259diliyin\u0259 nail olmaq, insanlarda milli t\u0259f\u0259kk\u00fcr v\u0259\u00a0 \u015f\u00fcurun m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k idi.<br \/>\nZ\u0259ngin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 malik\u00a0 q\u00fcdr\u0259tli \u015f\u0259xsiyy\u0259tin, \u00f6mr\u00fcn\u00fc V\u0259t\u0259nin\u0259, xalq\u0131na h\u0259sr ed\u0259n \u0259v\u0259zedilm\u0259z liderin do\u011fulub boya-ba\u015fa \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 diyara g\u0259li\u015fi \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sl bayrama \u00e7evrilmi\u015fdir. Sonralar \u00dcmummilli Liderimiz bu bar\u0259d\u0259 demi\u015fdir:\u00a0\u00ab1990-c\u0131 ilin yay\u0131 idi. M\u0259n buraya g\u0259l\u0259rk\u0259n Nax\u00e7\u0131van\u0131 \u00e7ox \u00e7\u0259tin bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 g\u00f6rd\u00fcm. Amma eyni zamanda \u00f6z\u00fcm\u00fc \u00e7ox rahat hiss etdim. Moskvada m\u0259ni t\u0259qib edirdil\u0259r. H\u0259tta yanvar hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rim\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 repressiya planlar\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 onlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r. Bak\u0131ya g\u0259l\u0259nd\u0259 xalq t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259nim g\u0259li\u015fim b\u00f6y\u00fck ruh y\u00fcks\u0259kliyi il\u0259 q\u0259bul olundu, lakin hakimiyy\u0259td\u0259 olan ayr\u0131-ayr\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Bak\u0131da ya\u015fama\u011f\u0131ma imkan verilm\u0259dis\u0259 d\u0259, m\u0259n Nax\u00e7\u0131vana g\u0259l\u0259nd\u0259 Nax\u00e7\u0131van aya\u011fa qalxd\u0131, Nax\u00e7\u0131van m\u0259ni qucaqlad\u0131, ba\u011fr\u0131na basd\u0131. Son ill\u0259r \u00e7\u0259kdiyim b\u00fct\u00fcn \u0259zab-\u0259ziyy\u0259ti unutdum. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, m\u0259nim Nax\u00e7\u0131vana g\u0259li\u015fim taleyin i\u015fi imi\u015f\u201d.\u00bb<\/p>\n<p>Do\u011fma yurdunda \u00a0el a\u011fsaqqal\u0131, sonra deputat, n\u0259hay\u0259t\u00a0 Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin S\u0259dri\u00a0 kimi h\u0259lli \u00e7\u0259tin \u00a0probleml\u0259rin \u0259sl mahiyy\u0259tini m\u00fcdrikc\u0259sin\u0259 d\u0259rk edib,\u00a0 v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u00a0 \u00fc\u00e7\u00fcn alternativ yollar axtaran Ulu \u00d6nd\u0259rin\u00a0 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi islahatlar\u0131n h\u0259r biri \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259m\u0259l, m\u00fcst\u0259qilliyimizin \u0259b\u0259diyy\u0259t \u00a0yolu\u00a0 idi.<\/p>\n<p>Havadarlar\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n i\u015f\u011fal ed\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri Nax\u00e7\u0131vana da hucumlar edirdil\u0259r. Amma unudurdular ki, onlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda\u00a0 \u0259n m\u00fcasir silahlardan bel\u0259\u00a0 bel\u0259 g\u00fccl\u00fc\u00a0\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyev q\u0259tiyy\u0259ti \u00a0sip\u0259rdir.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 ilin 17 noyabr\u0131nda Nax\u00e7\u0131van parlamentinin yeni t\u0259rkibd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n ilk sessiyas\u0131 g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi, el a\u011fsaqqal\u0131n\u0131n s\u0259drliyi il\u0259 \u00f6z i\u015fin\u0259 ba\u015flad\u0131. H\u0259min sessiyada \u00abNax\u00e7\u0131van MSSR-in ad\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si\u00bb\u201d, \u00a0\u00abNax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t r\u0259mz\u00adl\u0259ri\u00bb\u201d, \u00ab1990-c\u0131 ilin yanvar ay\u0131nda Bak\u0131 hadis\u0259l\u0259rin\u0259 siyasi qiym\u0259t verilm\u0259si\u00bb il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00a0tarixi q\u0259rarlar q\u0259bul edildi.\u00a0 Nax\u00e7\u0131van MSSR ad\u0131ndan \u00abSovet Sosialist\u201d\u00bb s\u00f6zl\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. \u00a0\u00a0Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u00fc\u00e7r\u0259ngli D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 Az\u0259rbaycanda il\u0259 d\u0259f\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda qald\u0131r\u0131ld\u0131. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 bu c\u00fcr q\u0259tiyy\u0259tli add\u0131mlar\u0131, ancaq Ulu \u00d6nd\u0259r ata bil\u0259rdi. \u00a0\u00a0Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin 1991-ci il sentyabr\u0131n 3-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n f\u00f6vq\u0259lad\u0259 sessiyas\u0131nda deputatlar\u0131n v\u0259 iclas ke\u00e7iril\u0259n binan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na topla\u015fan minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n t\u0259kidi il\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n sevimlisi \u00a0Heyd\u0259r \u018fliyev Ali M\u0259clisin S\u0259dri se\u00e7ildi. Bununla da Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 \u00a0Ulu \u00d6nd\u0259rin \u00a0xilaskarl\u0131q missiyas\u0131 ba\u015fland\u0131. Sessiyadak\u0131 ilk \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t \u00f6z taleyini xalqa tap\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259r\u0259k demi\u015fdir:\u00a0\u00abM\u0259n bu zaman\u0131n, bu d\u0259qiq\u0259l\u0259rin, bu saat\u0131n h\u00f6km\u00fcn\u00fc n\u0259z\u0259r\u0259 almaya bilm\u0259zdim. &#8230;M\u0259n \u00f6z prinsipl\u0259rim\u0259 sadiq qalaraq Az\u0259rbaycan\u0131n, Nax\u00e7\u0131van\u0131n bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259, \u00e7\u0259tin g\u00fcn\u00fcnd\u0259, d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u0259nim \u00fcz\u0259rim\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259zif\u0259nin ifas\u0131ndan geri \u00e7\u0259kil\u0259 bilm\u0259zdim. M\u0259n \u00f6z taleyimi xalqa tap\u015f\u0131rm\u0131\u015fam v\u0259 xalq\u0131n irad\u0259sini, y\u0259qin ki, indi bu m\u00fcdd\u0259td\u0259, bu \u00e7\u0259tin d\u00f6vrd\u0259 yerin\u0259 yetirm\u0259liy\u0259m\u201d.\u00bb<\/p>\n<p>Ali M\u0259clisin S\u0259dri Heyd\u0259r \u018fliyev\u00a0 blokada \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fayan Nax\u00e7\u0131van\u0131n, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, m\u00fcdafi\u0259 qabiliyy\u0259tini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. 1991-ci il sentyabr\u0131n 7-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Ali M\u0259clisi \u00abNax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Milli M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259si\u00bbnin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d Q\u0259rar q\u0259bul etdi. Bu q\u0259rar Nax\u00e7\u0131van\u0131n m\u00fcdafi\u0259 qabiliyy\u0259tinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan ilk add\u0131m idi. Sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f tarixi q\u0259rarlarla Nax\u00e7\u0131vanda yerl\u0259\u015f\u0259n sovet qo\u015funlar\u0131na m\u0259xsus h\u0259rbi texnika v\u0259 silahlar\u0131n muxtar respublikada saxlanmas\u0131 t\u0259min olunmaqla\u00a0 SSR\u0130 h\u0259rb\u00e7il\u0259ri\u00a0 muxtar respublikadan \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. \u0130lk \u00a0S\u0259rh\u0259d D\u0259st\u0259si \u00a0yarad\u0131ld\u0131, \u00a0Nax\u00e7\u0131van\u0131n m\u00fcdafi\u0259 potensial\u0131 g\u00fccl\u0259ndirildi v\u0259 bel\u0259likl\u0259, bug\u00fcnk\u00fc q\u00fcdr\u0259tli Az\u0259rbaycan Ordusunun \u0259sas\u0131 bu q\u0259dim diyarda qoyuldu. Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t o d\u00f6vrd\u0259, h\u0259m d\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n milli h\u0259mr\u0259yliyinin ideoloji \u0259saslar\u0131n\u0131 yaradaraq d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131 bir ideya \u0259traf\u0131nda \u2013 V\u0259t\u0259n\u0259 v\u0259 xalqa xidm\u0259t u\u011frunda birl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 s\u0259sl\u0259di. 1991-ci il dekabr\u0131n 16-da Ali M\u0259clis t\u0259r\u0259find\u0259n \u00ab31 Dekabr \u2013 D\u00fcnya Az\u0259rbaycan T\u00fcrkl\u0259rinin H\u0259mr\u0259ylik v\u0259 Birlik G\u00fcn\u00fc haqq\u0131nda\u00bb q\u0259rar\u0131n q\u0259bulu il\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideyas\u0131n\u0131n, milli t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn t\u0259m\u0259li qoyuldu.\u00a0 20 Yanvar faci\u0259sin\u0259, Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131na siyasi qiym\u0259t verilm\u0259si t\u0259l\u0259bi d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirildi.<\/p>\n<p>T\u0259cav\u00fczkar Erm\u0259nistan\u0131n blokadaya sald\u0131\u011f\u0131, m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tin\u00a0 \u00a0\u00f6gey m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi \u00a0muxtar respublikada \u00a0qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 d\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131, blokadan\u0131n vurdu\u011fu ciddi z\u0259rb\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259li idi. Bu m\u0259s\u0259l\u0259ni x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259td\u0259 saxlayan Ulu \u00d6nd\u0259r 1992-ci ild\u0259 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131na v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 s\u0259f\u0259rl\u0259r etdi, bu zaman ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 iqtisadi sah\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015f\u00adl\u0131\u011fa dair protokollar imzaland\u0131. H\u0259min protokollara \u0259sas\u0259n h\u0259r iki d\u00f6vl\u0259tl\u0259 iqtisadi, m\u0259d\u0259ni, t\u0259hsil v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r quruldu, Araz \u00e7ay\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00ab\u00dcmid\u201d k\u00f6rp\u00fcs\u00fc\u00bb tikilib istifad\u0259y\u0259 verildi, g\u00f6mr\u00fck-ke\u00e7id m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. \u00a0\u00a0\u00abM\u00fcst\u0259qilliy\u0259 ged\u0259n yol Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 m\u0259hz Nax\u00e7\u0131vanda ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r&#8230; M\u0259hz Nax\u00e7\u0131vanda Ulu \u00d6nd\u0259rin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 apar\u0131lan siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259min edilmi\u015fdir&#8230; Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir siyasi sistemi m\u0259hz Nax\u00e7\u0131vanda yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev<br \/>\nstrateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik\u00a0 muxtar respublikan\u0131n\u00a0 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcnd\u0259n m\u00fcdafi\u0259sind\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri olan Ulu \u00d6nd\u0259rin f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00a0qeyd edir: \u00abNax\u00e7\u0131van\u0131n u\u011furlu inki\u015faf\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 daim Nax\u00e7\u0131vana b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir v\u0259 o vaxt respublikan\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u2013 Nax\u00e7\u0131van \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n a\u011f\u0131r ill\u0259rd\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r nax\u00e7\u0131vanl\u0131larla birlikd\u0259 burada \u00e7ox a\u011f\u0131r \u015f\u0259raitd\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131 b\u00f6y\u00fck b\u0259lalardan qurtara bilmi\u015fdir. Biz ham\u0131m\u0131z o ill\u0259ri yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131r\u0131q, bilirik ki, bizim m\u0259nfur d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimizin niyy\u0259ti, eyni zamanda, Nax\u00e7\u0131van\u0131 da i\u015f\u011fal etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi. Nax\u00e7\u0131vana qar\u015f\u0131 onlar silahl\u0131 h\u00fccumlar t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r. Ancaq nax\u00e7\u0131vanl\u0131lar Ulu \u00d6nd\u0259rin \u0259traf\u0131nda s\u0131x birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 layiqli cavab verib onlar\u0131 yerin\u0259 oturtmu\u015flar\u201d.\u00bb<\/p>\n<p>\u00abNax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131nda z\u0259r\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n kolxoz v\u0259 sovxozlar haqq\u0131nda\u00bb, \u00abRentabelli i\u015fl\u0259y\u0259n kolxoz v\u0259 sovxozlar\u0131n ictimai mal-qaras\u0131n\u0131n \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirilm\u0259si\u00bb haqq\u0131nda\u201d q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulu il\u0259 bazar iqtisadiyyat\u0131na ke\u00e7id ba\u015fland\u0131. Torpaq islahat\u0131na da ilk d\u0259f\u0259 muxtar respublikada start verildi.<\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadiminin muxtar respublikan\u0131n xilas\u0131, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik namin\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r o zamank\u0131 Az\u0259rbaycan iqtidar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0131sqancl\u0131qla qar\u015f\u0131lan\u0131rd\u0131. \u00d6lk\u0259 miqyas\u0131nda yaranan xaos, qar\u015f\u0131durmalar Az\u0259rbaycan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r yarad\u0131rd\u0131. V\u0259ziyy\u0259tin d\u00f6z\u00fclm\u0259zliyini g\u00f6r\u0259n \u00a0bir qrup ziyal\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r\u0259\u00a0 xalq\u0131n \u00fcr\u0259yind\u0259n ke\u00e7\u0259n ist\u0259kl\u0259rin yer ald\u0131\u011f\u0131 m\u00fcraci\u0259t q\u0259bul etdil\u0259r.\u00a0 Milyonlar\u0131n\u00a0 nicat\u0131n\u0131n, \u00fcmidinin ifad\u0259si olan m\u00fcraci\u0259t\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin cavab\u00a0 m\u0259ktubunda qeyd olunan\u00a0 \u00abG\u00fcman edir\u0259m ki, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259yat\u0131n\u0131n v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n demokratiya v\u0259 siyasi pl\u00fcralizm \u015f\u0259raitind\u0259 sizin m\u00fcraci\u0259tinizd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n Yeni Az\u0259rbaycan siyasi partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 obyektiv z\u0259rur\u0259td\u0259n do\u011fur. Bel\u0259 partiya Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k yeni, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 v\u0259 inki\u015faf\u0131nda tarixi rol oynaya bil\u0259r\u201d\u00bb s\u00f6zl\u0259ri insanlar\u0131n q\u0259lbin\u0259 i\u015f\u0131q sald\u0131.\u00a0Bel\u0259likl\u0259,\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n Nax\u00e7\u0131vana g\u0259l\u0259n 550-d\u0259n art\u0131q n\u00fcmay\u0259nd\u0259nin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 1992-ci il noyabr\u0131n 21-d\u0259 Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131n\u0131n t\u0259sis konfrans\u0131 ke\u00e7irildi. Blokada \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fayan Nax\u00e7\u0131vanda t\u0259m\u0259li qoyulan bu partiya q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00f6z s\u0131ralar\u0131nda milli ruhlu insanlar\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideyalar\u0131na m\u0259nsub k\u00fctl\u0259vi siyasi t\u0259\u015fkilata \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan xaosa s\u00fcr\u00fckl\u0259ndiyi, par\u00e7alanma, yox olma t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259 xalq\u0131m\u0131z milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi qorumaq v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sinin a\u011f\u0131r f\u0259sadlar\u0131ndan qurtulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00dcmummilli Lideri Nax\u00e7\u0131vandan Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t etdi. Bu \u00a0QAYIDI\u015e xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7ox\u00ad\u0259srlik tarixin\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m hadis\u0259 kimi yaz\u0131ld\u0131. 15 iyun 1993-c\u00fc il Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin tarixin\u0259 Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc kimi h\u0259kk edildi. \u00dcmummilli Lider q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ba\u015f qald\u0131rm\u0131\u015f v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131n\u0131n, xaos v\u0259 anarxiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131, qanunun aliliyi t\u0259min olunaraq demokratik prinsipl\u0259r\u0259 \u0259saslanan Konstitusiyam\u0131z q\u0259bul edildi, m\u00fcasir idar\u0259\u00e7ilik sistemi yarad\u0131ld\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259mr\u0259yliyi b\u0259rpa olundu, m\u00fch\u00fcm iqtisadi layih\u0259l\u0259r realla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131, \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 n\u00fcfuzu m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndi, b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011furlar qazan\u0131ld\u0131. Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan, Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum kimi n\u0259h\u0259ng neft-qaz layih\u0259l\u0259rinin \u0259fsan\u0259d\u0259n reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259si m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi,\u00a0 xalq\u0131m\u0131z\u0131n xo\u015fb\u0259xtliyi u\u011frunda h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f t\u0259dbirl\u0259r kimi tarix\u0259 yaz\u0131ld\u0131. \u00d6lk\u0259mizin beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 n\u00fcfuzu m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndi, b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011furlar qazan\u0131ld\u0131. \u00d6t\u0259n ill\u0259r bir daha t\u0259sdiq etdi ki, Az\u0259rbaycan\u0131n nicat\u0131 v\u0259 t\u0259r\u0259qqisi m\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev ideyalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00a0M\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m \u00a0ideyalar\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259si \u00a0Prezident \u0130lham \u018fliyevin bu irs\u0259 sadiqliyidir.<\/p>\n<p><strong>Xuraman \u0130smay\u0131lq\u0131z\u0131,<\/strong>\u00a0<em>\u00ab\u0130ki sahil\u00bb<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>22 iyul 1990-c\u0131 ild\u0259\u00a0 ata-baba yurdu Nax\u00e7\u0131vana g\u0259l\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev muxtar respublikada\u00a0 apard\u0131\u011f\u0131 islahatlarla m\u00fcst\u0259qilliyimizi \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirdi, \u00a0xilaskarl\u0131q missiyas\u0131na ba\u015flad\u0131 Tarixi ger\u00e7\u0259klikl\u0259rin t\u0259kzibolunmaz h\u0259qiq\u0259tl\u0259rind\u0259n biri budur ki, d\u00f6vl\u0259t\u00a0\u00a0\u00a0 m\u00fcst\u0259qilliyini,\u00a0 ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 milli m\u0259nsublu\u011funu qoruyub saxlayan, xalq\u0131n\u0131\u00a0\u00a0 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n\u00a0 xilas ed\u0259n m\u00fcdrikl\u0259r dahilik zirv\u0259sin\u0259 ucal\u0131rlar. Ad\u0131\u00a0\u00a0\u00a0 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri, uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259ri il\u0259 xalqlar\u0131n\u0131n xilaskarlar\u0131 ad\u0131n\u0131 qazanan Atat\u00fcrk, Va\u015finqton, Bismark, Nehru, De Qoll kimi dahil\u0259rl\u0259 eyni s\u0131rada yer alan\u00a0 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u00a0\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n xilaskar\u0131, memar\u0131 kimi\u00a0 milyonlar\u0131n q\u0259lbind\u0259 \u0259b\u0259di ya\u015fam haqq\u0131 qazanm\u0131\u015fd\u0131r. XX y\u00fczilliyin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda ba\u015f ver\u0259n \u00f6l\u00fcm-qal\u0131m sava\u015f\u0131, g\u00fcnd\u0259n- g\u00fcn\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":738678,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/808e22af171747564061347786110484404.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/808e22af171747564061347786110484404.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/808e22af171747564061347786110484404.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/808e22af171747564061347786110484404-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/808e22af171747564061347786110484404-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/808e22af171747564061347786110484404-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/808e22af171747564061347786110484404.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/808e22af171747564061347786110484404.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/808e22af171747564061347786110484404-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/808e22af171747564061347786110484404.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"22 iyul 1990-c\u0131 ild\u0259\u00a0 ata-baba yurdu Nax\u00e7\u0131vana g\u0259l\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev muxtar respublikada\u00a0 apard\u0131\u011f\u0131 islahatlarla m\u00fcst\u0259qilliyimizi \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirdi, \u00a0xilaskarl\u0131q missiyas\u0131na ba\u015flad\u0131 Tarixi ger\u00e7\u0259klikl\u0259rin t\u0259kzibolunmaz h\u0259qiq\u0259tl\u0259rind\u0259n biri budur ki, d\u00f6vl\u0259t\u00a0\u00a0\u00a0 m\u00fcst\u0259qilliyini,\u00a0 ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 milli m\u0259nsublu\u011funu qoruyub saxlayan, xalq\u0131n\u0131\u00a0\u00a0 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n\u00a0 xilas ed\u0259n m\u00fcdrikl\u0259r dahilik zirv\u0259sin\u0259 ucal\u0131rlar. Ad\u0131\u00a0\u00a0\u00a0 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri, uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259ri il\u0259 xalqlar\u0131n\u0131n xilaskarlar\u0131 ad\u0131n\u0131 qazanan Atat\u00fcrk, Va\u015finqton,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/738677"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=738677"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/738677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":738679,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/738677\/revisions\/738679"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/738678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=738677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=738677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=738677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}