{"id":738909,"date":"2024-07-21T10:03:57","date_gmt":"2024-07-21T06:03:57","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=738909"},"modified":"2024-07-21T10:03:57","modified_gmt":"2024-07-21T06:03:57","slug":"prezident-ilham-%c9%99liyev-susada-ii-qlobal-media-forumunda-cixis-edib-yenil%c9%99nibfotovideoyenil%c9%99nib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=738909","title":{"rendered":"Prezident \u0130lham \u018fliyev \u015eu\u015fada II Qlobal Media Forumunda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib &#8211; YEN\u0130L\u018fN\u0130BFOTOV\u0130DEOYEN\u0130L\u018fN\u0130B"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p>\u0130y<strong>ulun 20-d\u0259 \u201cYalan m\u0259lumatlar\u0131n if\u015fas\u0131: Dezinformasiyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259\u201d m\u00f6vzusunda 2-ci \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irilib.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ <\/strong>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Forumda i\u015ftirak edib v\u0259 suallar\u0131 cavabland\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p>Moderator &#8211; \u201cEuronews\u201d televiziyas\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131s\u0131 v\u0259 prod\u00fcseri xan\u0131m Rebekka Maklaflin-\u0130stham: Sizi g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00e7ox \u015fadam, c\u0259nab Prezident. T\u0259dbirimiz\u0259 qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 d\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc bildiririk.<\/p>\n<p>Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar, m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir ki, bu c\u00fcr \u00e7ox m\u00f6t\u0259b\u0259r 2-ci \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumunda i\u015ftirak edir\u0259m. Biz buraya s\u0259yah\u0259t ed\u0259rk\u0259n \u00e7ox g\u00f6z\u0259l, s\u0259fal\u0131 t\u0259bi\u0259tin, m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m tunell\u0259rin \u015fahidi olduq v\u0259 m\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, Siz\u0259 bu i\u015fd\u0259 u\u011furlar arzu edir\u0259m. M\u0259n \u015fadam ki, bug\u00fcnk\u00fc t\u0259dbirimiz Zati-alil\u0259ri, c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin himay\u0259si alt\u0131nda ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>M\u0259nim ad\u0131m Rebekka Maklaflin-\u0130sthamd\u0131r, m\u0259n \u201cEuronews\u201d televiziya kanal\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131s\u0131 v\u0259 prod\u00fcseriy\u0259m. \u015eadam ki, bu g\u00fcn m\u0259n bu t\u0259dbirin moderatoru olaca\u011fam.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn \u00e7ox maraql\u0131 g\u00fcnd\u0259liyimiz var. Bilir\u0259m ki, h\u0259r biriniz Zati-alil\u0259ri \u0130lham \u018fliyevl\u0259 sual-cavab hiss\u0259sini s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirsiniz. Bizim b\u00f6y\u00fck i\u015ftirak\u00e7\u0131 siyah\u0131m\u0131z var v\u0259 c\u0259nab Prezident\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edirik ki, o, biz\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r vaxt ay\u0131r\u0131bd\u0131r. M\u0259n \u00e7ox xahi\u015f edir\u0259m suallar q\u0131sa olsun ki, biz vaxt\u0131m\u0131za q\u0259na\u0259t ed\u0259 bil\u0259k. Xahi\u015f edir\u0259m ki, \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc t\u0259qdim ed\u0259siniz v\u0259 t\u0259msil etdiyiniz t\u0259\u015fkilat\u0131n da ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259k\u0259siniz.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn burada \u0259llid\u0259n art\u0131q \u00f6lk\u0259ni t\u0259msil ed\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r var. Biz \u015eu\u015fada yalan m\u0259lumatlar\u0131n if\u015fas\u0131na h\u0259sr edilmi\u015f bir t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak edirik. Bu, dezinformasiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox vacib bir v\u0259zif\u0259dir. Bu g\u00fcn, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, informasiyan\u0131n inki\u015faf\u0131 bizim sah\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Amma burada, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, m\u0259nfi hallar da var. Burada media sektorunu t\u0259msil ed\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rimiz var, onlar da \u00f6z \u0259ll\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259ni edirl\u0259r ki, c\u0259miyy\u0259ti m\u0259lumatland\u0131rs\u0131nlar. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu bax\u0131mdan bu g\u00fcn burada oturan h\u0259r bir \u015f\u0259xs \u00f6z pe\u015f\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259daq\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00f6vzuya g\u0259ldikd\u0259, biz d\u00f6rd \u0259sas m\u0259qam\u0131 qeyd etm\u0259liyik: burada dezinformasiyan\u0131n t\u0259siri, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n siyas\u0259t v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Zati-alil\u0259rinin t\u00f6vsiy\u0259si olacaqd\u0131r. Bu bax\u0131mdan \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, m\u00fcsb\u0259t v\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q. S\u00fcni intellektin, eyni zamanda, media sah\u0259sind\u0259 m\u0259lumatland\u0131rma v\u0259 iqlim f\u0259aliyy\u0259ti, &#8211; \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, COP29-la ba\u011fl\u0131 da biz s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirik bu t\u0259dbiri -, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi v\u0259 ya ke\u00e7id m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu olacaqd\u0131r. T\u0259dbirimizin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fcnd\u0259 d\u0259 Frank Keyn t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik\u201d m\u00f6vzusunda t\u0259qdimat olacaqd\u0131r. O, s\u0131rf COP29 m\u00f6vzusuna h\u0259sr edil\u0259c\u0259kdir v\u0259 orada Elnur Soltanov t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 t\u0259qdimat ke\u00e7iril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Sual-cavab hiss\u0259sin\u0259 ba\u015flamazdan \u0259vv\u0259l qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, burada maraql\u0131 film t\u0259qdimatlar\u0131 olacaq v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, biz \u015f\u0259h\u0259rl\u0259 d\u0259 tan\u0131\u015f olaca\u011f\u0131q. Bu t\u0259dbirin \u00e7ox s\u0259mimi v\u0259 \u015f\u0259ffaf olmas\u0131n\u0131 arzu edir\u0259m v\u0259 buna \u0259min\u0259m.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, bir daha Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u0130lk olaraq, c\u0259nab Prezident\u0259 ke\u00e7\u0259nilki forumla ba\u011fl\u0131 sual verm\u0259k ist\u0259rdim. \u00d6lk\u0259nizd\u0259 o t\u0259dbird\u0259n bu g\u00fcn\u0259d\u0259k media sah\u0259sind\u0259 hans\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f veribdir?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u018fvv\u0259lc\u0259 m\u0259ni bu t\u0259dbir\u0259 d\u0259v\u0259t etdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Bu, b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir. M\u0259n\u0259 m\u0259lumat verildi ki, burada 49 \u00f6lk\u0259d\u0259n v\u0259 ev sahibi \u00f6lk\u0259d\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r var, jurnalistl\u0259r var. Y\u0259ni, bu g\u00fcn Qaraba\u011fda ikinci d\u0259f\u0259 \u0259llid\u0259n art\u0131q \u00f6lk\u0259nin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si bir araya g\u0259libdir.<\/p>\n<p>M\u0259n xat\u0131rlay\u0131ram ki, \u00f6t\u0259n il m\u0259hz bu auditoriyada, m\u0259hz bu tarixd\u0259 m\u0259nim i\u015ftirak\u00e7\u0131larla \u00e7ox maraql\u0131 s\u00f6hb\u0259tim oldu v\u0259 o vaxt m\u0259n arzumu bildirdim ki, bu forum bir \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 \u00e7evrilsin v\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz kimi, bu t\u0259dbir art\u0131q bir \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 \u00e7evrilibdir. Dey\u0259rdim ki, m\u0259n \u00f6t\u0259n forumdan b\u0259ri regionda v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f dan\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flasam, bizim vaxt\u0131m\u0131z qalmaz. Bu, t\u0259kc\u0259 media sah\u0259sind\u0259 deyil, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259 regionda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rdir. C\u0259nubi Qafqaz regionuna g\u0259ldikd\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, biz tarixi transformasiyan\u0131n \u015fahidiyik, tarixi, geosiyasi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verir. \u018fn\u0259n\u0259vi ittifaqlar bir q\u0259d\u0259r z\u0259ifl\u0259yib v\u0259 yeni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q formatlar\u0131 meydana g\u0259lib. \u018flb\u0259tt\u0259, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fcn v\u0259 suverenliyimizin tam b\u0259rpas\u0131, &#8211; bu, \u00f6t\u0259n ilin sentyabr\u0131nda ba\u015f verdi, &#8211; \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259dir. T\u0259kc\u0259 bu, birinci v\u0259 ikinci forum aras\u0131nda deyil, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, m\u00fcasir tariximizd\u0259 m\u00fch\u00fcm hadis\u0259 oldu. Bundan \u0259lav\u0259 bir \u00e7ox hadis\u0259l\u0259r ba\u015f verdi v\u0259 \u00fcmid edir\u0259m ki, b\u00fct\u00fcn bu hadis\u0259l\u0259r regionu daha proqnozla\u015fd\u0131r\u0131labil\u0259n ed\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Y\u0259ni, biz &#8211; bu regionun xalqlar\u0131 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259siz hiss ed\u0259c\u0259yik. Buna \u0259min\u0259m, m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r v\u0259 qar\u015f\u0131durmalar ke\u00e7mi\u015fd\u0259 qal\u0131b. F\u00fczuli hava liman\u0131ndan buraya s\u0259f\u0259r ed\u0259rk\u0259n siz g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz ki, biz n\u0259h\u0259ng yenid\u0259nqurma proqram\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iririk v\u0259 sizin g\u00f6rd\u00fckl\u0259riniz, b\u0259lk\u0259 bu i\u015fl\u0259rin he\u00e7 be\u015f faizi deyil. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda apar\u0131lan b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 biz \u00e7ox nikbinik v\u0259 Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti d\u0259 olduqca nikbindir v\u0259 bu i\u015fl\u0259r\u0259 \u00e7ox h\u0259v\u0259sl\u0259 yana\u015f\u0131r. Bu, h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t\u0259 nail olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas amildir. Burada rahatl\u0131q v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik vacib amildir. Eyni zamanda, g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r vacibdir. C\u0259miyy\u0259t g\u00f6r\u00fcr ki, uzun ill\u0259r can atd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259r art\u0131q reall\u0131\u011fa \u00e7evrilibdir.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: C\u0259nab Prezident, daha bir sual\u0131m yalan m\u0259lumatlar\u0131n if\u015fas\u0131 v\u0259 dezinformasiyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 m\u00f6vzusundad\u0131r. Sizc\u0259, biz n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259td\u0259yik, b\u00f6hran n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 a\u011f\u0131rd\u0131r?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, bu g\u00fcn d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259nl\u0259r m\u0259hz bu m\u00f6vzunun bir n\u00f6v qurban\u0131na \u00e7evrilibdir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu, bizim art\u0131q h\u0259yat t\u0259rzimizin bir hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilibdir. B\u0259z\u0259n biz t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nirik ki, Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda beyn\u0259lxalq mediada yay\u0131lan m\u0259lumatlar h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun olmur &#8211; y\u0259ni, faktlar\u0131n manipulyasiyas\u0131, yanl\u0131\u015f narrativl\u0259r. Biz uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bunun qurban\u0131 olmu\u015fuq, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, onlardan biri Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 idi v\u0259 b\u00fct\u00fcn erm\u0259ni diasporunun s\u0259f\u0259rb\u0259r olmas\u0131 idi. Erm\u0259nip\u0259r\u0259st siyas\u0259t\u00e7il\u0259r, media n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u00fccum edirdil\u0259r, Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda yanl\u0131\u015f narrativl\u0259r yay\u0131rd\u0131lar v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 reall\u0131qdan \u00e7ox uzaq olan bir \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim edirdil\u0259r. M\u0259n xat\u0131rlay\u0131ram ki, m\u00fcxt\u0259lif xarici qonaqlarla g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rimd\u0259, s\u0259mimi s\u00f6hb\u0259tl\u0259rd\u0259, m\u00fctl\u0259q hallarda m\u0259n\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n mesaj olur ki, biz Az\u0259rbaycan\u0131n bu d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259 oldu\u011funu g\u00f6zl\u0259mirdik v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu narrativl\u0259r \u00e7ox z\u0259r\u0259rvericidir. Bu, t\u0259kc\u0259 \u00f6lk\u0259nin n\u00fcfuzunu l\u0259k\u0259l\u0259mir. Bu, \u00f6lk\u0259nin biznes potensial\u0131n\u0131, s\u0259rmay\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 azald\u0131r. Bu, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n diqq\u0259tini yay\u0131nd\u0131r\u0131r v\u0259 tamamil\u0259 qeyri-realist ssenaril\u0259r \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ldir.<\/p>\n<p>Biz etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259nin qurban\u0131 olmu\u015fuq, i\u015f\u011fal\u0131n qurban\u0131 olmu\u015fuq. Bu hal 30 il davam edib. Ancaq bizi d\u00fcnyada t\u0259cav\u00fczkar kimi t\u0259qdim edirdil\u0259r v\u0259 median\u0131n bu m\u0259s\u0259l\u0259ni i\u015f\u0131qland\u0131rmas\u0131, siyasi motivl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n mesajlar v\u0259 q\u0259rarlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz beyn\u0259lxalq sanksiyalara m\u0259ruz qald\u0131q. AB\u015e 1992-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq edibdir. Biz i\u015f\u011fal\u0131n v\u0259 t\u0259cav\u00fcz\u00fcn qurban\u0131 olmu\u015fuq v\u0259 o zaman konqresin erm\u0259nip\u0259r\u0259st n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz\u0259 qar\u015f\u0131 sanksiyalar t\u0259tbiq edildi. Y\u0259ni, bu, absurd bir v\u0259ziyy\u0259tdir ki, humanitar b\u00f6hrana m\u0259ruz qalan, bir milyon qa\u00e7q\u0131n\u0131 olan, i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259ri tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lan bir \u00f6lk\u0259 sanksiyalara m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. O zaman bizim beyn\u0259lxalq media \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131m\u0131z yox idi. Biz m\u00fcst\u0259qilliyini yeni b\u0259rpa etmi\u015f \u00f6lk\u0259 idik v\u0259 biz ciddi s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259li idik. Biz\u0259 el\u0259 g\u0259lirdi ki, mesaj\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7atd\u0131ra bilmirik. Biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc g\u00fcnahland\u0131r\u0131rd\u0131q, resurslar\u0131m\u0131z\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r edirdik, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259ti maarifl\u0259ndirirdik. Daha sonra biz d\u0259rk etdik ki, bir \u00e7ox insanlar, m\u00fcxt\u0259lif f\u0259rdl\u0259r bizim mesajlar\u0131 e\u015fitm\u0259k ist\u0259mir, onlar v\u0259ziyy\u0259ti tamamil\u0259 f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259yir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 yana\u015fman\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 yolu budur: 30 il m\u00fcst\u0259qil olan \u00f6lk\u0259 n\u0259 ed\u0259 bil\u0259r? Sizin kimi \u015f\u0259xsl\u0259ri Bak\u0131ya v\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rimiz\u0259 d\u0259v\u0259t etm\u0259k v\u0259 bizim n\u0259 i\u015fl\u0259r g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fc, planlar\u0131m\u0131z\u0131 t\u0259qdim etm\u0259k, g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rimizi siz\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqd\u0131r ki, biz d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funda n\u0259l\u0259r\u0259 nail olmu\u015fuq. M\u0259hz bu, \u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li \u00fcsuldur. Biz uzun ill\u0259rdir \u00fczl\u0259\u015fdiyimizi bu g\u00fcn g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, Amerika Prezidenti d\u0259 buna m\u0259ruz qal\u0131bd\u0131r. Prezident Tramp \u201cVa\u015finqton Post\u201du v\u0259 \u201cNyu-York Tayms\u201d\u0131 feyknyus, y\u0259ni yalan x\u0259b\u0259r m\u0259nb\u0259yi adland\u0131r\u0131b. M\u0259n tamamil\u0259 onunla raz\u0131yam. M\u0259n t\u0259kc\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 deyil, onun bir \u00e7ox b\u0259yanatlar\u0131 il\u0259 raz\u0131yam. Bu g\u00fcn AB\u015e Prezidenti m\u0259hz media t\u0259r\u0259find\u0259n h\u00fccumlar\u0131n qurban\u0131d\u0131r, ictimai r\u0259yin manipulyasiyas\u0131n\u0131n qurban\u0131d\u0131r. El\u0259, sad\u0259c\u0259, bunu g\u00f6r\u0259nd\u0259 biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc bir az rahat hesab ed\u0259 bil\u0259rik. Y\u0259ni, bu g\u00fcn diqq\u0259t Az\u0259rbaycandan yay\u0131n\u0131bd\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, biz \u00e7ox arzu edirik ki, media obyektiv olsun, h\u0259r k\u0259s obyektiv olsun. Ancaq median\u0131n x\u00fcsusi m\u0259suliyy\u0259ti var. \u00c7\u00fcnki median\u0131n mesajlar\u0131, m\u0259s\u0259l\u0259ni i\u015f\u0131qland\u0131rmas\u0131 bir \u00e7ox insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131na t\u0259sir edir.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: C\u0259nab Prezident, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Bu s\u0259mimiyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirir\u0259m. \u0130ndi is\u0259 auditoriyaya m\u00fcraci\u0259t ed\u0259c\u0259y\u0259m. Birinci, TASS x\u0259b\u0259r agentliyind\u0259n Mixail Qusmana s\u00f6z\u00fc verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: H\u0259r zamank\u0131 kimi&#8230;<\/p>\n<p>Mixail Qusman: C\u0259nab Prezident, bir il bundan \u0259vv\u0259l m\u0259n I \u015eu\u015fa Forumunda i\u015ftirak edirdim v\u0259 orada sual\u0131m\u0131 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 verdim, bu g\u00fcn sual\u0131m\u0131 rus dilind\u0259 s\u0259sl\u0259ndir\u0259c\u0259y\u0259m. Siz Prezident Tramp\u0131 qeyd etdiniz, m\u0259n d\u0259 uzun s\u0259yah\u0259t etmi\u015f\u0259m. A\u00e7\u0131\u011f\u0131, m\u0259n d\u00f6rd g\u00fcn h\u0259min t\u0259dbird\u0259 olmu\u015fam, agentliyi t\u0259msil etmi\u015f\u0259m. Respublika\u00e7\u0131lar Partiyas\u0131n\u0131n bir \u00e7ox r\u0259hb\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u0259m v\u0259 \u00e7ox maraql\u0131 bir toplant\u0131 idi. Qeyd edim ki, orada m\u00f6vzular maraql\u0131 idi v\u0259 bu, r\u0259hb\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si t\u0259dbiri idi, \u0259vv\u0259lki toplant\u0131dan kifay\u0259t q\u0259d\u0259r f\u0259rql\u0259nirdi v\u0259 \u00e7ox maraql\u0131 idi. Sual\u0131m odur ki, &#8211; b\u0259lk\u0259 d\u0259 sual verm\u0259zdim, \u0259g\u0259r orada olmasayd\u0131m, &#8211; Prezident Putin\u0259 v\u0259 dig\u0259r r\u0259hb\u0259rl\u0259r\u0259 bu suallar verilir v\u0259 bir s\u0131ra r\u0259hb\u0259rl\u0259r \u00f6zl\u0259ri bu suallar\u0131 verir. Amerikada v\u0259ziyy\u0259t he\u00e7 d\u0259 birm\u0259nal\u0131 deyil. Bir ay \u0259vv\u0259l f\u0259rqli idi v\u0259 Demokratlar Partiyas\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti f\u0259rqli idi. Bel\u0259likl\u0259, Siz Az\u0259rbaycan Prezidenti olaraq, &#8211; bildiyiniz kimi, Amerika konstitusiyas\u0131na \u0259sas\u0259n se\u00e7kil\u0259r ke\u00e7irilir, &#8211; kimin ad\u0131n\u0131n yanvar\u0131n 20-si s\u0259sl\u0259ndirilm\u0259sini ist\u0259rdiniz. Noyabr\u0131n 6-s\u0131 bu, yuxar\u0131-a\u015fa\u011f\u0131 b\u0259lli olacaq. D\u00fczd\u00fcr, biri il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259s\u0259l\u0259 ayd\u0131nd\u0131r, ikinci il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u015fayi\u0259l\u0259r var, Prezident Baydenin qal\u0131b-qalmamas\u0131.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m sual\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259. T\u0259r\u0259fimd\u0259n b\u0259lk\u0259 d\u0259 tam birm\u0259nal\u0131 cavab verm\u0259k d\u00fczg\u00fcn olmazd\u0131. M\u0259n \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram, \u0259limd\u0259n g\u0259l\u0259ni edir\u0259m ki, maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 fikirl\u0259rimi s\u0259mimi ifad\u0259 edim. \u0130st\u0259nil\u0259n auditoriya qar\u015f\u0131s\u0131nda, ist\u0259r m\u0259tbuat qar\u015f\u0131s\u0131nda v\u0259 yaxud da Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 m\u0259n he\u00e7 bir halda yanl\u0131\u015f m\u0259lumat payla\u015fm\u0131ram. Lakin siyasi m\u0259d\u0259niyy\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131 var v\u0259 bu anlay\u0131\u015f sizin sual\u0131n\u0131za birba\u015fa cavab verm\u0259y\u0259 imkan yaratm\u0131r. Ancaq sizin sual\u0131n\u0131z ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m ki, tamamil\u0259 ritorikdir. Biz bir-birimizi onillikl\u0259rdir tan\u0131y\u0131r\u0131q v\u0259 tamamil\u0259 \u0259min\u0259m, siz d\u0259 yax\u015f\u0131 bilirsiniz ki, m\u0259n kim\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck ver\u0259rdim. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Az\u0259rbaycanda m\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259, bu m\u00f6vqed\u0259 yegan\u0259 deyil\u0259m. Biz\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00f6z n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rimizd\u0259n yana\u015f\u0131r\u0131q. Q\u0259rar\u0131 Amerika xalq\u0131 ver\u0259c\u0259k. Bu, onlar\u0131n prezidentidir. Lakin, eyni zamanda, bu, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. \u00c7\u00fcnki bir \u00e7ox xalqlar\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin taleyi b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n birinci \u015f\u0259xsinin ver\u0259c\u0259yi q\u0259rarlardan as\u0131l\u0131 olacaq. M\u0259nim fikrimc\u0259, Prezident Tramp\u0131n h\u0259l\u0259 d\u0259 davam ed\u0259n kampaniya zaman\u0131 s\u0259sl\u0259ndirdiyi m\u00fch\u00fcm tezisl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 odur ki, onun vaxt\u0131nda he\u00e7 bir m\u00fcharib\u0259 olmayacaq. Onun hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Amerika m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015flamad\u0131, Vyetnam, Koreya, Yuqoslaviya, \u018ffqan\u0131stan, Liviya, \u0130raq, Suriya v\u0259 nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, onlar\u0131n davam\u0131 olmad\u0131. Bax, bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 onlar\u0131n he\u00e7 biri ba\u015f verm\u0259di. Ancaq buna, y\u0259qin ki, b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fma\u011fa d\u0259y\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130kinci tezis d\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Bu m\u00f6vzuya, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, uzun-uzad\u0131 v\u0259 d\u0259rind\u0259n toxunmaq ist\u0259mir\u0259m, amma indiki halda, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, AB\u015e-\u0131n \u00f6z\u00fc v\u0259 onun bilavasit\u0259 t\u0259siri alt\u0131nda olan \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ikinci tezis d\u0259 vacibdir. Bu, t\u0259bii ki, \u0259n\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ayd\u0131n m\u00f6vqedir. Z\u0259nnimc\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti n\u0259inki bu m\u00f6vqeyi b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr, h\u0259m d\u0259 onu f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259bli\u011f edir v\u0259 \u0259m\u0259ld\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irir. Odur ki, m\u0259n daha d\u0259rin\u0259 gets\u0259m, h\u0259r \u015fey \u00e7ox ayd\u0131n olacaq. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bununla fikrimi yekunla\u015fd\u0131r\u0131ram.<\/p>\n<p>Mixail Qusman: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, \u0130lham Heyd\u0259ro\u011flu. Birinci Forumda iki sual verm\u0259k imkan\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u0130st\u0259nil\u0259n halda moderatora m\u00fcraci\u0259t etm\u0259li olacaqs\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>Mixail Qusman: Odur ki, birinci forumun \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 sadiq olaraq ikinci sual\u0131m \u00e7ox q\u0131sa olacaq. Siz qeyd etdiniz ki, Az\u0259rbaycanda \u0259n\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sadiqdirl\u0259r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanla birba\u015fa h\u0259mr\u0259y olan dig\u0259r bir \u00f6lk\u0259 var \u2013 Rusiya. Forumda 2022-ci il fevral\u0131n 22-d\u0259ki g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259r\u0259k, \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda B\u0259yannam\u0259nin imzalanmas\u0131 tarixin\u0259 qay\u0131tmaq ist\u0259yir\u0259m v\u0259 h\u0259min tarixd\u0259n bu g\u00fcn\u0259d\u0259k m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r s\u00fcr\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 artmaqdad\u0131r. Bununla ba\u011fl\u0131 Prezident Putinl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259, h\u0259m\u00e7inin Prezident Putin Sankt-Peterburqda\u00a0<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>-\u0131n \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259drinin sual\u0131na cavab\u0131nda fikir bildirmi\u015fdi v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc ki, daha da davam etdirilm\u0259lidir. El\u0259 m\u00f6vzular varm\u0131 hans\u0131 ki, h\u0259ll olunmur. Bel\u0259 dey\u0259k, Rusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda yaln\u0131z iqtisadiyyat deyil. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, m\u0259n h\u0259r \u015feyi bilm\u0259k haqq\u0131nda maraql\u0131 olan TASS informasiya agentliyini t\u0259msil edir\u0259m v\u0259 Rusiya Prezidentini Az\u0259rbaycana d\u0259v\u0259t etmisiniz v\u0259 bizd\u0259 deyirl\u0259r ki, bu, yax\u0131n zamanda ba\u015f ver\u0259c\u0259k. Bel\u0259 dey\u0259k, Rusiya Prezidenti il\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunacaq hans\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 \u0259n a\u00e7\u0131qd\u0131r?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Qeyd edim ki, ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 h\u0259ll oluna bilm\u0259y\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 m\u00f6vcud deyil v\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, bel\u0259dir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, h\u0259tta m\u00fctt\u0259fiqlik qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l d\u0259 bel\u0259 idi. Prinsip etibaril\u0259 biz b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 maraqlar v\u0259 xalqlar\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin \u00e7ox\u0259srlik tarixi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla nizamlam\u0131\u015f\u0131q. Siz tamamil\u0259 haql\u0131s\u0131n\u0131z, son vaxtlar Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rinin intensivliyi art\u0131b v\u0259 buna b\u00f6y\u00fck ehtiyac var. Biz apreld\u0259 Moskvada, bu ay\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 \u015eanxay \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u00fck v\u0259 g\u00fcman ki, ilin sonuna q\u0259d\u0259r yen\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r olacaq, m\u00f6vzular \u00e7ox geni\u015fdir. Ancaq onu da dem\u0259liy\u0259m ki, indi \u0259sas\u0259n, g\u00fcnd\u0259lik \u00e7ox geni\u015f olsa da, &#8211; siz, \u0259lb\u0259tt\u0259, g\u00fcnd\u0259liy\u0259 ham\u0131dan daha yax\u015f\u0131 b\u0259l\u0259dsiniz, &#8211; d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, yen\u0259 d\u0259 \u00f6n plana \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00e7\u0131x\u0131r. \u00c7\u00fcnki prinsip etibaril\u0259, ikit\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda art\u0131q h\u0259r \u015fey nizamlan\u0131b.<\/p>\n<p>Siyasi qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t u\u011furla davam etdirilir. Ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si art\u0131r. Rusiya il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda oldu\u011fu kimi deyil. Bildiyiniz kimi, Rusiya il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si son iki ild\u0259 5 d\u0259f\u0259 art\u0131b, 1,5 milyard dollardan 7,3 milyard dollara \u00e7at\u0131b. Bu, biz\u0259 \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r. Maraql\u0131d\u0131r ki, Erm\u0259nistan n\u0259yin hesab\u0131na \u00f6z ixrac\u0131n\u0131 bu q\u0259d\u0259r art\u0131ra bilib. Bu, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, ritorik suald\u0131r. Ancaq bizim ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259miz son bir ild\u0259 t\u0259xmin\u0259n 17 faiz art\u0131b &#8211; 4 milyard 300 v\u0259 ya 4 milyard 400-\u0259 b\u0259rab\u0259r olub. Bu, sabit art\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Ancaq \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qla ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bu sah\u0259d\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259m t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n, h\u0259m d\u0259 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 m\u00fczakir\u0259 etdiyimiz, h\u0259ll etdiyimiz m\u00f6vzular \u00e7oxdur. Bu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, geosiyasi v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 bu layih\u0259nin b\u00fct\u00fcn seqmentl\u0259rinin art\u0131q yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131narsa, bu g\u00fcn Rusiya y\u00fckg\u00f6nd\u0259r\u0259nl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259kind\u0259n daha vacib olan \u015eimal-C\u0259nub N\u0259qliyyat D\u0259hlizidir. Biz bu d\u0259hlizin burax\u0131l\u0131\u015f imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131r\u0131q. Lakin bir \u00e7ox ba\u015fqa m\u00f6vzular da var.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, biz\u0259 x\u00fcsusil\u0259 yax\u0131n olan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunmadan he\u00e7 bir Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ke\u00e7irilmir. Bu, humanitar \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qd\u0131r, insanlar aras\u0131nda t\u0259masd\u0131r, m\u0259d\u0259ni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qd\u0131r, t\u0259hsildir. Y\u0259ni bu, ham\u0131m\u0131z\u0131n yax\u015f\u0131 bildiyimiz b\u00f6y\u00fck bir sah\u0259ni \u0259hat\u0259 edir. \u018fmin\u0259m ki, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizin bel\u0259 intensiv inki\u015faf\u0131 davam ed\u0259c\u0259k. Bu, h\u0259m \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 region \u00fc\u00e7\u00fcn son d\u0259r\u0259c\u0259 z\u0259ruridir.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident. \u0130ndi sual Holqer Fridrixd\u0259ndir. Buyurun, sual\u0131n\u0131z\u0131 verin.<\/p>\n<p>Holqer Fridrix: M\u0259n \u201cBerliner Zeitung\u201d q\u0259zetinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259siy\u0259m. M\u0259nim sual\u0131m bel\u0259dir: Sizin m\u0259hz \u00f6lk\u0259nizl\u0259 v\u0259 prezidentliyinizl\u0259 ba\u011fl\u0131 natamam, qeyri-d\u0259qiq v\u0259 manipulyasiya edilmi\u015f hesabatlara m\u00fcnasib\u0259tiniz nec\u0259dir? F\u0259rq etm\u0259z, bu m\u0259lumatlar haradan qaynaqlan\u0131r?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu, Q\u0259rbd\u0259n qaynaqlan\u0131r v\u0259 dediyim kimi, bu, bizim g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n bir hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. \u018fvv\u0259ll\u0259r biz t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nirdik, sonra m\u0259yus olurduq, indi is\u0259 buna \u00e7ox bigan\u0259 yana\u015f\u0131r\u0131q. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rq etm\u0259z, \u00e7\u00fcnki burada \u0259sas q\u0259rar sahibi Az\u0259rbaycan xalq\u0131d\u0131r v\u0259 h\u00f6kum\u0259tin f\u0259aliyy\u0259ti m\u0259hz xalq\u0131n m\u0259nafeyi namin\u0259dir.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, biz ist\u0259rdik ki, Az\u0259rbaycanda v\u0259 regionda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r obyektiv \u015f\u0259kild\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131ls\u0131n. Bu, m\u00fc\u0259yy\u0259n dezinformasiya say\u0259sind\u0259 obyektiv deyils\u0259, eybi yoxdur. Ancaq bu, m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 edilirs\u0259, bu, Az\u0259rbaycan\u0131 n\u00fcfuzdan salma\u011fa y\u00f6n\u0259libs\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, biz sual veririk ki, bu, n\u0259d\u0259n ba\u015f verir, bu, niy\u0259 bel\u0259 olmal\u0131d\u0131r? Dediyim kimi, bizim bununla ba\u011fl\u0131 ed\u0259 bil\u0259c\u0259yimiz o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7ox deyil. Bu g\u00fcn Qaraba\u011fda apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fl\u0259r, ola bilsin ki, bu v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. Ancaq vaxt ke\u00e7dikc\u0259 siyasi dair\u0259l\u0259rd\u0259 &#8211; Q\u0259rbd\u0259 reall\u0131q daha \u00e7ox \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycana b\u0259rab\u0259r t\u0259r\u0259fda\u015f kimi yana\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bilirsiniz ki, Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u00fcqutundan sonra Q\u0259rbd\u0259 v\u0259 ke\u00e7mi\u015f sovet respublikalar\u0131n\u0131n \u00e7oxunda bel\u0259 bir fikir var idi ki, ir\u0259li getm\u0259yin v\u0259 m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259min etm\u0259yin yegan\u0259 yolu b\u00f6y\u00fck \u00f6lk\u0259l\u0259rin dikt\u0259si alt\u0131nda ya\u015famaqd\u0131r. Biz f\u0259rqli yol se\u00e7dik. Bu, asan deyildi. Bizim \u00f6lk\u0259d\u0259 sabitliyi pozmaq s\u0259yl\u0259ri oldu. 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 nar\u0131nc\u0131 inqilablar, r\u0259ngli inqilablar c\u0259hdl\u0259ri olurdu. Eyni zamanda, bizim se\u00e7imimiz Az\u0259rbaycan\u0131n satellit \u00f6lk\u0259y\u0259, \u201cproksi\u201d \u00f6lk\u0259y\u0259, vassal, qul \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131 v\u0259 bu da \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bizim xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7ox d\u0259h\u015f\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259sin\u0259 imkan verm\u0259di. Biz de-fakto v\u0259 de-yure m\u00fcst\u0259qilliyi se\u00e7dik. M\u00fcst\u0259qil xarici siyas\u0259t, \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259n iqtisadiyyat, t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131zla, &#8211; o \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 ki, onlar biziml\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa can at\u0131rd\u0131, &#8211; s\u0259m\u0259r\u0259li \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, daxili potensial\u0131m\u0131za s\u00f6yk\u0259nirdik. Eyni zamanda, biz region \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 d\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259r qurduq. Bu, biz\u0259 imkan verdi ki, iqtisadi probleml\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tini h\u0259ll ed\u0259k v\u0259 biz \u00f6z \u00fcz\u0259rimizd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131q, diqq\u0259timizi xalq\u0131m\u0131za, \u00f6lk\u0259miz\u0259 y\u00f6n\u0259ltdik v\u0259 dedi-qodulara, Avropa Parlamentind\u0259 v\u0259 ya Avropa \u015euras\u0131nda kimins\u0259 hans\u0131sa b\u0259yanat\u0131na m\u0259h\u0259l qoymad\u0131q, fikir verm\u0259dik. Biz onlara tamamil\u0259 bigan\u0259 yana\u015f\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Y\u0259ni, sizin regionunuzda olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox insan buralara g\u0259ls\u0259, \u00f6lk\u0259mizl\u0259 ba\u011fl\u0131 anlay\u0131\u015f daha d\u0259qiq olar. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, Az\u0259rbaycan\u0131n sizin Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri d\u0259 daha yax\u015f\u0131 olacaq. \u00c7\u00fcnki t\u0259\u0259ss\u00fcratlar, media v\u0259 ictimai h\u0259yat\u0131n dig\u0259r elementl\u0259ri q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259nl\u0259rin m\u00f6vqeyin\u0259 t\u0259sir edir v\u0259 onlar ictimai r\u0259yi n\u0259z\u0259r\u0259 almaya bilm\u0259zl\u0259r. \u00c7\u00fcnki b\u0259z\u0259n biz demonizasiyaya m\u0259ruz qal\u0131r\u0131q. B\u0259z\u0259n el\u0259 siyas\u0259t\u00e7il\u0259r var ki, onlar\u0131n s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz onlar\u0131n \u00f6lk\u0259l\u0259rinin xeyrin\u0259 m\u00fcsb\u0259t q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259 bilmirik. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz daha da yax\u0131nla\u015fmal\u0131y\u0131q v\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131qca daha az yanl\u0131\u015f m\u0259lumatlar olacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: N\u00f6vb\u0259ti sual Gela Vasadzed\u0259ndir. O, m\u00fcst\u0259qil jurnalistdir.<\/p>\n<p>G\u00fcrc\u00fcstanl\u0131 m\u00fcst\u0259qil jurnalist v\u0259 siyasi analitik Gela Vasadze: C\u0259nab Prezident, Sizi salamlay\u0131ram. Bel\u0259 bir t\u0259dbird\u0259 Sizi g\u00f6rm\u0259k \u00e7ox xo\u015fdur. S\u0259mimi des\u0259m, \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm v\u0259 sual\u0131 daha d\u0259qiq bel\u0259 formala\u015fd\u0131rard\u0131m. M\u0259n sual verm\u0259k ist\u0259rdim ki, Siz Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n milli inki\u015faf konsepsiyas\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131n\u0131z. N\u0259y\u0259 nail olmusunuz v\u0259 bug\u00fcnk\u00fc v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir? Sual\u0131m bel\u0259dir: Bu g\u00fcn Sizin arzulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z Az\u0259rbaycan v\u0259 C\u0259nubi Qafqaz n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Sizi g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00e7ox \u015fadam. Ke\u00e7\u0259n il siz i\u015ftirak etmi\u015fdiniz, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m ki, bir daha t\u0259\u015frif buyurmusunuz.<\/p>\n<p>M\u0259n bu haqda fevralda inauqurasiya m\u0259rasimind\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131mda dan\u0131\u015fm\u0131\u015fam. Qeyd etmi\u015f\u0259m ki, biz ham\u0131m\u0131z bir yerd\u0259 c\u0259miyy\u0259t, b\u00fct\u00fcn insanlar &#8211; hans\u0131lar ki, g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015fafa t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k ist\u0259y\u0259n insanlar g\u0259r\u0259k yeni milli ideyan\u0131 formala\u015fd\u0131raq. Bizim bel\u0259 bir ideyam\u0131z var idi. Y\u0259ni, siyasi \u00fcst\u00fcnl\u00fckd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq bel\u0259 bir ideyam\u0131z var idi. Bu da \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u0259rpas\u0131 v\u0259 \u00f6z \u0259razil\u0259rimizin qaytar\u0131lmas\u0131 idi. Biz buna nail olduq, ke\u00e7\u0259n ilin sentyabr\u0131nda biz buna tamamil\u0259 nail olduq.<\/p>\n<p>Lakin biz dinc\u0259lm\u0259m\u0259liyik, biz bu m\u00f6vzunu uzun-uzad\u0131 m\u00fczakir\u0259 etm\u0259m\u0259liyik. \u00c7\u00fcnki bu m\u00f6vzunu \u00e7ox uzun m\u00fcdd\u0259t istismar etm\u0259k olar, lakin bu, biz\u0259 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259y\u0259c\u0259k. S\u00f6zs\u00fcz ki, biz he\u00e7 bir zaman n\u0259 i\u015f\u011fal\u0131, n\u0259 f\u0259sadlar\u0131, n\u0259 verdiyimiz qurbanlar\u0131, n\u0259 b\u00f6y\u00fck Q\u0259l\u0259b\u0259mizi unutmayaca\u011f\u0131q. Biz v\u0259 bizim g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rimiz bu Q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 f\u0259xr ed\u0259c\u0259k. Lakin biz buna fokuslanmamal\u0131y\u0131q, biz bu m\u00f6vzunu daimi istismar etm\u0259m\u0259liyik v\u0259 onu daimi bir r\u0259mz\u0259 \u00e7evirm\u0259m\u0259liyik, biz ir\u0259li getm\u0259liyik. Ona g\u00f6r\u0259 Prezident olaraq m\u0259n c\u0259miyy\u0259t\u0259 \u00fcz tutub dedim ki, g\u0259lin, birg\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259k. M\u0259n bunu t\u0259kba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bilm\u0259r\u0259m. H\u0259tta m\u0259n n\u0259yi is\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcns\u0259m, bu, s\u00f6zs\u00fcz ki, ictimai m\u00fczakir\u0259l\u0259rin, ictimai d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rin, fikirl\u0259rin \u0259sas\u0131nda, yaxud da Az\u0259rbaycanda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda formala\u015facaq. Eyni zamanda, bildirim ki, t\u0259r\u0259fimd\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259 fevral ay\u0131nda qeyd olunmu\u015fdur, lakin h\u0259l\u0259 d\u0259 bu prosesl\u0259r davam edir.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin \u0259min\u0259m ki, yeni milli ideyan\u0131n, yaxud da ideyalar\u0131n nec\u0259 olmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, onlar geosiyasi konteksti n\u0259z\u0259r\u0259 almadan m\u00f6vcud ola bilm\u0259z. B\u00f6lg\u0259d\u0259 geosiyasi kontekst dramatik \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fmi\u015fdir. H\u0259tta kimins\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etdiyind\u0259n daha k\u0259skin d\u0259yi\u015fmi\u015fdir. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011fda Q\u0259l\u0259b\u0259si yegan\u0259 geosiyasi d\u0259yi\u015fiklik deyil. M\u0259n bunu art\u0131q d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 demi\u015f\u0259m v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 demi\u015f\u0259m ki, k\u00f6hn\u0259 alyanslar art\u0131q eroziyaya m\u0259ruz qal\u0131r, yeni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q formatlar\u0131 is\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xmaqdad\u0131r. M\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 daha d\u0259rind\u0259n vara bil\u0259r\u0259m, lakin bu, ham\u0131ya kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumdur.<\/p>\n<p>Biz C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n b\u0259hs ediriks\u0259, bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin h\u0259r birind\u0259 \u00e7ox ciddi siyasi v\u0259 xarici siyasi transformasiyalar ba\u015f vermi\u015fdir v\u0259 ba\u015f verm\u0259kd\u0259dir. H\u0259tta dey\u0259rdim ki, k\u0259skin d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 yax\u0131n transformasiyalar ba\u015f vermi\u015fdir v\u0259 bu da C\u0259nubi Qafqazda yeni v\u0259ziyy\u0259tin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 dem\u0259kdir v\u0259 biz bunu d\u0259rind\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259liyik. Bundan ir\u0259li g\u0259l\u0259r\u0259k G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n, Erm\u0259nistan\u0131n, Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259t vektorlar\u0131n\u0131n nec\u0259 inki\u015faf etm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, biz sizin sual\u0131n\u0131za cavab ver\u0259 bil\u0259rik ki, hans\u0131 C\u0259nubi Qafqazda ya\u015famaq ist\u0259yirik. Ham\u0131 dey\u0259c\u0259k ki, biz s\u00fclh i\u00e7ind\u0259 ya\u015fayan, m\u00fcnaqi\u015f\u0259siz, m\u00fcharib\u0259siz, \u0259razi iddias\u0131 olmayan, ham\u0131n\u0131n bir-birini sevdiyi, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etdiyi C\u0259nubi Qafqaz ist\u0259yirik. Lakin bu, bad\u0259 qald\u0131randa g\u00f6z\u0259l k\u0259lamlard\u0131r, real siyas\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 deyil. Odur ki, h\u0259m G\u00fcrc\u00fcstanda, h\u0259m d\u0259 Erm\u0259nistanda yeni xarici siyas\u0259t g\u00fcnd\u0259liyi formala\u015fan d\u00f6vrd\u0259 onu d\u0259rind\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259li, t\u0259hlil etm\u0259li v\u0259 bundan sonra, &#8211; Az\u0259rbaycanda bu d\u0259yi\u015fm\u0259yib v\u0259 \u0259min\u0259m ki, d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259c\u0259k, &#8211; biz m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259liyik ki, inteqrasiya olmasa da, \u0259n az\u0131ndan m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00f6vcud olsun.<\/p>\n<p>M\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 s\u00f6yl\u0259mi\u015f\u0259m v\u0259 d\u0259rind\u0259n t\u0259\u0259ss\u00fcf edir\u0259m ki, C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259ri &#8211; hans\u0131lar ki, m\u00fcharib\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc, Baltikyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin yolunu t\u0259krarlaya bilm\u0259yibl\u0259r. Bildiyiniz kimi, h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259r a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 olmay\u0131b. \u018fg\u0259r b\u00f6lg\u0259mizd\u0259 d\u0259 bel\u0259 olsayd\u0131, C\u0259nubi Qafqaz iqtisadi inki\u015faf v\u0259 siyasi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q bax\u0131m\u0131ndan n\u00fcmun\u0259 ola bil\u0259rdi. \u00c7\u00fcnki \u0259srl\u0259r boyu bizim \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 xalqlar b\u0259rab\u0259r ya\u015fam\u0131\u015flar. Lakin bu, ba\u015f verm\u0259di. \u0130ndi bu bar\u0259d\u0259 n\u0259 dem\u0259k olar. Ancaq indi bir \u015fans var. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn yen\u0259 d\u0259 h\u0259m G\u00fcrc\u00fcstanda, h\u0259m d\u0259 Erm\u0259nistanda h\u0259min xarici siyas\u0259t modifikasiyalar\u0131n\u0131n n\u0259 il\u0259 yekunla\u015faca\u011f\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan d\u00fczg\u00fcn t\u0259hlil etm\u0259li v\u0259 sonunu g\u00f6rm\u0259liyik. Bundan sonra m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada daha ciddi add\u0131mlar atmal\u0131y\u0131q. H\u0259r halda biz hesab edirik ki, uzunm\u00fcdd\u0259tli s\u00fclh m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr v\u0259 t\u0259bii ki, ona \u00fcst\u00fcnl\u00fck veririk.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: Frans Keyn, buyurun, sual\u0131n\u0131z\u0131 verin.<\/p>\n<p>Frans Keyn: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, Zati-alil\u0259ri, c\u0259nab Prezident. \u018fvv\u0259lc\u0259 minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bildirm\u0259k ist\u0259rdim ki, bu g\u00fcn \u015eu\u015fada, azad olunmu\u015f Qaraba\u011fda t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak edir\u0259m. Bu f\u00fcrs\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259rin minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bildirir\u0259m. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m ki, Siz media il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyini ifad\u0259 edirsiniz. Noyabrdak\u0131 t\u0259dbir h\u0259qiq\u0259t\u0259n Sizin \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck hadis\u0259 olacaqd\u0131r. M\u0259n Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rind\u0259, Dubay \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131ram v\u0259 i\u015fl\u0259yir\u0259m. Bilir\u0259m ki, Siz COP28-d\u0259 Dubayda s\u0259f\u0259rd\u0259 idiniz. O, \u00e7ox u\u011furlu bir t\u0259dbir idi. Baxmayaraq ki, Q\u0259rb medias\u0131 bu t\u0259dbiri \u00e7ox m\u0259nfi i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnki onlar bu t\u0259dbiri g\u00f6rm\u0259zd\u0259n g\u0259ldil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Siz\u0259 sual\u0131m bel\u0259dir: COP29-la ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin mediada i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 nec\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz v\u0259 Sizin yana\u015fman\u0131z nec\u0259 olacaqd\u0131r? \u00c7\u00fcnki b\u00f6y\u00fck ehtimalla bu t\u0259dbir Q\u0259rb medias\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259r\u0259zli \u015f\u0259kild\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Bizim namiz\u0259dliyimiz v\u0259 ev sahibliyimizl\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar verildikd\u0259n sonra &#8211; n\u00f6vb\u0259ti h\u0259ft\u0259 Q\u0259rb medias\u0131nda biz\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00fccumlar ba\u015flad\u0131. Bu, g\u00f6zl\u0259nil\u0259n bir hal idi v\u0259 bunu m\u00fczakir\u0259 etdiyim bir \u00e7ox \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131mda, \u2013 h\u0259mkarlar\u0131m\u0131, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam, \u2013 onlar m\u0259n\u0259 deyirdil\u0259r ki, bu, Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131 olacaq. \u018flb\u0259tt\u0259, biz d\u0259rk etdik ki, h\u00fccumlara m\u0259ruz qalaca\u011f\u0131q. Biz \u0259lb\u0259tt\u0259, bunu proqnozla\u015fd\u0131ra bilm\u0259rik ki, ittihamlar\u0131n m\u00f6vzusu nec\u0259 olacaqd\u0131r? Amma \u0259min\u0259m ki, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ittihamlar olacaqd\u0131r. Biz n\u0259d\u0259 ittiham olunurduq? Neft v\u0259 qazla z\u0259ngin olan \u00f6lk\u0259 oldu\u011fumuz \u00fc\u00e7\u00fcn. Bu, \u00e7ox t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc bir hald\u0131r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, COP28-in ev sahibi olan Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259ri d\u0259 eyni m\u00f6vzuda ittihamlarla \u00fczl\u0259\u015fdi. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, biz\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7ox geni\u015f v\u0259 koordinasiya edilmi\u015f media prosesi ba\u015flad\u0131, biz ilk vaxtlar buna haz\u0131r deyildik. Biz izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131q, bu, bizim g\u00fcnah\u0131m\u0131z deyil ki, biz neft v\u0259 qazla z\u0259nginik. Bizim f\u0259aliyy\u0259timiz onun \u0259sas\u0131nda qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259m\u0259lidir. Biz iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131 nec\u0259 \u015fax\u0259l\u0259ndirmi\u015fik, i\u015fsizliyin \u00f6hd\u0259sind\u0259n nec\u0259 g\u0259lmi\u015fik, yoxsullu\u011fu nec\u0259 azaltm\u0131\u015f\u0131q, m\u00f6vzular bunlar olmal\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcn bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r inki\u015faf ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir, b\u0259z\u0259n ondan daha a\u015fa\u011f\u0131, daha azd\u0131r, yoxsulluq be\u015f faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir v\u0259 b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r bunu he\u00e7 yuxusunda g\u00f6r\u0259 bilm\u0259z. Qaz\u0131nt\u0131 yanacaq n\u00f6vl\u0259rind\u0259n \u0259ld\u0259 etdiyimiz g\u0259lirl\u0259rin \u0259dal\u0259tli paylan\u0131lmas\u0131 \u00e7ox \u015f\u0259ffaf \u015f\u0259kild\u0259, m\u0259suliyy\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Buna baxmayaraq, ittihamlar davam edir. Ancaq dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, vaxt ke\u00e7dikc\u0259 biz\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00fccumlar\u0131n say\u0131 azal\u0131r, bizim COP hey\u0259timiz \u00e7ox s\u0259m\u0259r\u0259li i\u015fl\u0259yir, \u00f6z vaxt\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini xaricd\u0259 ke\u00e7irir, m\u00fcxt\u0259lif g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irir. Bizim COP-la ba\u011fl\u0131 g\u00fcnd\u0259liyimiz proqnozla\u015fd\u0131r\u0131labil\u0259n, ayd\u0131n h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259, m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259, n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 k\u00f6kl\u0259nmi\u015f g\u00fcnd\u0259likdir. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, q\u0259rardan alt\u0131 ay ke\u00e7dikd\u0259n sonra biz daha az h\u00fccuma m\u0259ruz qal\u0131r\u0131q. Ancaq onu bilirik ki, t\u0259dbir yax\u0131nla\u015fd\u0131qca bu ittihamlar\u0131n v\u0259 h\u00fccumlar\u0131n say\u0131 artacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fdal\u0259tsiz v\u0259 ikili standartlara \u0259saslanan i\u015f\u0131qland\u0131rmaya g\u0259ls\u0259k, biz bilirik ki, COP t\u0259dbirinin biri Qlazqoda &#8211; B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n neft hasil etdiyi bir b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ke\u00e7irilirdi v\u0259 he\u00e7 k\u0259s o zaman B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131 ittiham etmirdi ki, onlar\u0131n neft v\u0259 qaz\u0131 var. Bu, m\u0259hz bizim dedikl\u0259rimizin h\u0259qiqi oldu\u011funu s\u00fcbut edir. Bu t\u0259dbirin \u0259h\u0259miyy\u0259ti \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn bu m\u0259nfi hallardan qat-qat \u00e7oxdur. \u00c7\u00fcnki bu, qlobal miqyasda \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Bu, d\u00fcnyada beyn\u0259lxalq arenada bir n\u00f6mr\u0259li konfransd\u0131r v\u0259 ilk d\u0259f\u0259dir ki, postsovet m\u0259kan\u0131nda ke\u00e7irilir. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn bu, misilsiz bir \u015fansd\u0131r ki, \u0259n y\u00fcks\u0259k liqaya daxil oluruq. Biz t\u0259kc\u0259 t\u0259\u015fkilati bax\u0131mdan i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fcr\u00fck, mahiyy\u0259t bax\u0131m\u0131ndan da t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr\u00fck. Biz inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259yirik. Biz Qlobal C\u0259nub v\u0259 Qlobal \u015eimal aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fcl\u0259r qururuq. Bizim \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcm\u00fcz ondan ibar\u0259tdir ki, d\u00f6rd il \u0259rzind\u0259 Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131na s\u0259drlik etmi\u015fik. 120 \u00f6lk\u0259nin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 orada yekdil \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259dr se\u00e7ilmi\u015fdik v\u0259 s\u0259drlik m\u00fcdd\u0259timiz d\u0259 uzad\u0131ld\u0131. S\u0259drliyimiz d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 biz b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz qazand\u0131q.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, Az\u0259rbaycan b\u0259lk\u0259 yegan\u0259 \u00f6lk\u0259dir ki, bizim regionumuzda v\u0259 postsovet m\u0259kan\u0131nda Avropa \u0130ttifaq\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n 10 \u00fczv\u00fc il\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda b\u0259yannam\u0259l\u0259r q\u0259bul edib v\u0259 imzalay\u0131b. Y\u0259ni, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n 10 \u00fczv\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n strateji t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131d\u0131r. Biz \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fcy\u00fck. Biz \u201cOPEC Plus\u201d format\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fcy\u00fck. Biz neft hasil ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259yirik. Biz m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259klifl\u0259r ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015f\u00fck ki, neftl\u0259 z\u0259ngin \u00f6lk\u0259l\u0259r maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rinin toplan\u0131lmas\u0131nda, s\u0259f\u0259rb\u0259r edilm\u0259sind\u0259 nec\u0259 daha vacib rol oynaya bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259n d\u00fcn\u0259n Londondan, \u201cAvropa Siyasi Birliyi\u201dnin Zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131ndan qay\u0131tm\u0131\u015fam. M\u0259n art\u0131q 3-c\u00fc d\u0259f\u0259dir o t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak edir\u0259m. Y\u0259ni, budur bizim \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcm\u00fcz. Biz k\u00f6rp\u00fcl\u0259r qura bilirik. M\u0259n s\u0259mimi des\u0259m, bundan \u0259vv\u0259l iqlim m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 d\u0259rind\u0259n m\u0259\u015f\u011ful olmurdum. Ancaq indi m\u0259n anlad\u0131m ki, inki\u015faf ed\u0259n v\u0259 inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u00e7ox b\u00f6y\u00fck qeyri-s\u0259mimiyy\u0259t, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 ittiham var. Hans\u0131 \u00f6lk\u0259 planetimiz\u0259 daha \u00e7ox ziyan vurubdur, m\u0259suliyy\u0259tli \u00f6lk\u0259 kimdir v\u0259 onlar\u0131 bir n\u00f6v m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb etm\u0259k v\u0259 c\u0259zaland\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259ri var. Biz bunu gerid\u0259 qoymal\u0131y\u0131q. Bu, biz\u0259 he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259y\u0259c\u0259kdir. Biz inki\u015fafda olan ki\u00e7ik ada \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirik. Bizim COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirimiz olacaqd\u0131r v\u0259 orada ittifaq \u00f6lk\u0259l\u0259ri d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259c\u0259k. Biz ittifaq \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 birg\u0259 fond yaradaca\u011f\u0131q ki, inki\u015fafda olan h\u0259min ki\u00e7ik ada \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259k. \u00c7\u00fcnki bu v\u0259ziyy\u0259t onlar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funa t\u0259hl\u00fck\u0259dir. Y\u0259ni, biz m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259td\u0259 ir\u0259lil\u0259yirik. Hesab edir\u0259m ki, biz Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rinin COP28-in ev sahibi kimi t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259c\u0259yik v\u0259 onun \u00fcz\u0259rind\u0259n i\u015fimizi aparaca\u011f\u0131q. Ancaq ondan qabaq COP-a Misir ev sahibliyi edibdir. Onlar\u0131n da neft v\u0259 qaz\u0131 var. Bizd\u0259n sonra da Braziliya ev sahibliyi ed\u0259c\u0259k. Yen\u0259 d\u0259 neft v\u0259 qaz \u00f6lk\u0259sidir. Bu, onu g\u00f6st\u0259rir ki, bu \u00f6lk\u0259l\u0259r enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan \u00f6zl\u0259rini \u00e7ox rahat hiss ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. Onlar m\u0259suliyy\u0259t n\u00fcmayi\u015f etdirirl\u0259r. Onlar ya\u015f\u0131l texnologiyaya, ya\u015f\u0131l ke\u00e7id\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoyur, t\u00f6hf\u0259 verirl\u0259r. Xan\u0131m Rebekka qeyd etdiyi kimi, ya\u015f\u0131l h\u0259mr\u0259ylik m\u00f6vzusu m\u00fczakir\u0259 edil\u0259c\u0259kdir. Bu il Az\u0259rbaycanda \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik ili\u201d elan edilib. \u00dcmid edir\u0259m ki, u\u011furlu t\u0259dbir kimi onun yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri olacaq. B\u00fct\u00fcn dostlar\u0131m\u0131z\u0131 noyabrda biziml\u0259 birlikd\u0259 olma\u011fa d\u0259v\u0259t edir\u0259m.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: Biz b\u00f6y\u00fck m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 orada i\u015ftirak ed\u0259c\u0259yik. N\u00f6vb\u0259ti sual Karlayl Korbind\u0259ndir. O, BMT-d\u0259 Fransa Polineziyas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259sidir.<\/p>\n<p>Karlayl Korbin: C\u0259nab Prezident, yanl\u0131\u015f narrativl\u0259rd\u0259n biri odur ki, guya kolonializm\u0259 son qoyulmu\u015fdur. Siz bu sah\u0259d\u0259 \u0259n f\u0259al liderl\u0259rd\u0259n birisiniz, b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259n f\u0259al Lidersiniz. \u018flb\u0259tt\u0259, Siz Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131na s\u0259drlik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 buna diqq\u0259t yetirdiniz. Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupu \u00e7ox f\u0259ald\u0131r, koloniya kimi, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 kimi ya\u015fayan \u00f6lk\u0259l\u0259ri bir araya g\u0259tirir. Biz Fransa m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 \u0259razil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fch\u00fcm bir t\u0259dqiqat\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 onu t\u0259qdim ed\u0259c\u0259yik. Siz inki\u015fafda olan ki\u00e7ik ada \u00f6lk\u0259l\u0259rini qeyd etdiniz. \u00c7ox \u015fad\u0131q ki, Siz Karib h\u00f6vz\u0259sind\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 bizi d\u0259st\u0259kl\u0259yirsiniz. \u00c7\u00fcnki bu, bizim m\u00f6vcudlu\u011fumuza t\u0259hl\u00fck\u0259dir. Eyni zamanda, kolonializm\u0259 dair g\u0259l\u0259c\u0259k t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259riniz bar\u0259d\u0259 n\u0259 dey\u0259rdiniz?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Tamamil\u0259 haql\u0131s\u0131n\u0131z ki, biz Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131na s\u0259drliyimiz\u0259 ba\u015flayandan bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 yax\u0131ndan m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131q. \u00c7\u00fcnki Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n bir \u00e7ox \u00fczv\u00fc ke\u00e7mi\u015fd\u0259 kolonializmin qurban\u0131 olmu\u015fdur. Milyonlarla insan bunun qurban\u0131 olmu\u015fdur v\u0259 b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 bundan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Q\u0259m\u0259r adalar\u0131, Mayot adas\u0131. H\u0259l\u0259 d\u0259 onlar kolonial idar\u0259\u00e7ilik alt\u0131ndad\u0131r. Biz bu \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259k ist\u0259yirik ki, ke\u00e7mi\u015fin bu iyr\u0259nc qal\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6zl\u0259rini azad ed\u0259 bilsinl\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, Fransa h\u00f6kum\u0259ti yen\u0259 d\u0259 mediadan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k bizi ittiham edir ki, guya biz onlar\u0131n daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Ancaq bu, q\u0259tiyy\u0259n bel\u0259 deyil. Biz bunu Avropa \u0130ttifaq\u0131nda, BMT-d\u0259 anti-Az\u0259rbaycan m\u00f6vqeyi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndiririk. Onlar Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 soyuq m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar. Biz bunu ona g\u00f6r\u0259 edirik v\u0259 \u0259minik ki, Fransan\u0131n etdikl\u0259ri iyr\u0259ncdir, q\u0259buledilm\u0259zdir v\u0259 buna son qoyulmal\u0131d\u0131r. Onlar\u0131n h\u0259min insanlar\u0131n taleyin\u0259 bu d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259sir etm\u0259y\u0259 ixtiyarlar\u0131 yoxdur. O \u00f6lk\u0259l\u0259r Fransadan minl\u0259rl\u0259 kilometr uzaqda yerl\u0259\u015fir, onlar\u0131 assimilyasiya etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, onlar\u0131 t\u0259hqir edirl\u0259r. Sonuncu hadis\u0259l\u0259rd\u0259 Yeni Kaledoniyada yeddi insan h\u0259lak olub. Bu, Fransan\u0131n v\u0259 onun prezidentinin \u0259m\u0259li n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f verib.<\/p>\n<p>Biz kolonializmd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259y\u0259 davam ed\u0259c\u0259yik, \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni ed\u0259c\u0259yik. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, siz Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupunu qeyd etdiniz. Bu, bir qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131d\u0131r. Ancaq bu qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131 birg\u0259 s\u0259yl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda yarad\u0131l\u0131b v\u0259 onlar, m\u0259nc\u0259, \u00e7ox yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259yirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki kolonializmd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n h\u0259min xalqlar\u0131n s\u0259sini he\u00e7 k\u0259s e\u015fitmir. \u00c7\u00fcnki az sayda \u00f6lk\u0259 var ki, Fransan\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 ittiham etsin. Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r buna g\u00f6z yumma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, ba\u015fqa t\u0259r\u0259f\u0259 baxma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u00d6zl\u0259rin\u0259 ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131 axtarm\u0131rlar. Onlar qorxurlar ki, \u201cFiqaro\u201d v\u0259 ya \u201cLe Monde\u201d q\u0259zetl\u0259rind\u0259 demonizasiyaya m\u0259ruz qalarlar. H\u0259min q\u0259zetl\u0259r bu g\u00fcn Fransa prezidentinin rejiminin t\u0259siri alt\u0131ndad\u0131r. M\u0259n siz\u0259 tam \u0259minlikl\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m, biz \u00e7ox g\u00f6z\u0259l bilirik ki, h\u0259min o media \u015firk\u0259tl\u0259rin\u0259 Yelisey saray\u0131ndan hans\u0131 mesajlar \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Biz buna m\u0259h\u0259l qoymuruq. Biz sizi h\u0259r zaman d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259c\u0259yik. \u018flimizd\u0259n g\u0259l\u0259ni ed\u0259c\u0259yik ki, siz v\u0259 sizin kimi milyonlarla insan \u00f6z torpa\u011f\u0131nda azad ya\u015faya bilsin. Siz \u00f6z g\u0259l\u0259c\u0259yinizi planla\u015fd\u0131rmal\u0131s\u0131n\u0131z. Siz \u00f6z irsinizi v\u0259 l\u0259yaq\u0259tinizi, dilinizi qorumal\u0131s\u0131n\u0131z, hans\u0131 ki, bu g\u00fcn sizi ondan m\u0259hrum etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Biz sizin yan\u0131n\u0131zda olaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, Zati-alil\u0259ri. N\u00f6vb\u0259ti sual Maksim \u015eev\u00e7enkodand\u0131r.<\/p>\n<p>Maksim \u015eev\u00e7enko: C\u0259nab Prezident, g\u00f6z\u0259l \u015eu\u015faya d\u0259v\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. M\u0259n onu xarabal\u0131q v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m. M\u0259n onu V\u0259t\u0259ni il\u0259 \u0259laq\u0259d\u0259n m\u0259hrum olanda, q\u0259m-q\u00fcss\u0259 i\u00e7ind\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m. M\u0259n 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda humanitar dan\u0131\u015f\u0131qlar \u00fczr\u0259 bir c\u0259hdd\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f\u0259m v\u0259 sair\u0259. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 indi i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin bel\u0259 dir\u00e7\u0259li\u015fini g\u00f6r\u0259nd\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fad oldum. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz i\u015fl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 v\u0259 Sizin \u015f\u0259xsinizd\u0259 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131na d\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Sa\u011f olun.<\/p>\n<p>Maksim \u015eev\u00e7enko: M\u0259n bu fikri davam etdir\u0259c\u0259y\u0259m. Yalan m\u0259lumatlar \u00e7ox vacib bir m\u00f6vzudur. Rus dilind\u0259 daha s\u0259rt s\u0259sl\u0259nir &#8211; uydurulmu\u015f hekay\u0259l\u0259r. Bu yalanlar n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? Onlar bu g\u00fcn Sizin haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi, Q\u0259rbin d\u00fcnya xalqlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 davam etdirm\u0259sin\u0259, m\u00fcxt\u0259lif \u0259razil\u0259r\u0259 i\u015far\u0259 ed\u0259r\u0259k, \u00f6z siyasi v\u0259 tarixi hekay\u0259l\u0259rini d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 s\u0131r\u0131ma\u011fa davam etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n yalanlard\u0131r. N\u0259d\u0259ns\u0259, bu r\u0259vay\u0259tl\u0259r orada formala\u015f\u0131r. Kim harada ya\u015fay\u0131b, q\u0259dim tarix\u00e7il\u0259r kim\u0259 harada ya\u015fama\u011fa icaz\u0259 veribl\u0259r, harada kimin n\u0259 haqq\u0131 var, \u00e7\u00fcnki min il \u0259vv\u0259l haradasa filan yerd\u0259 filank\u0259s n\u0259s\u0259 yaz\u0131b, bu g\u00fcn etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 aparmaq v\u0259 ya \u00f6z d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini yaratmaqla ba\u011fl\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 Sizin r\u0259hb\u0259rliyinizl\u0259 bu yalana z\u0259rb\u0259 vuranda, bu, \u0259slind\u0259, b\u00fct\u00fcn bu sistemin, XX \u0259srd\u0259 Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131n\u0131n xarabal\u0131qlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 formala\u015fan aldatma sisteminin m\u0259hv edilm\u0259sinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 idi. Xalqlar\u0131 \u00f6z Q\u0259rb a\u011falar\u0131na tabe etm\u0259k c\u0259hdl\u0259ri il\u0259 Rusiya \u0130mperiyas\u0131n\u0131 m\u0259hv etdil\u0259r.<\/p>\n<p>C\u0259nubi Qafqaz\u0131n taleyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual\u0131m var. M\u0259nim \u00e7oxlu sayda az\u0259rbaycanl\u0131 dostlar\u0131m var, onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u0259sl\u0259n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandand\u0131r. Orada \u0259cdadlar\u0131n\u0131n q\u0259birl\u0259ri var, onlar bu g\u00fcn \u00f6z tarixi V\u0259t\u0259nl\u0259rini, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerl\u0259ri ziyar\u0259t etm\u0259k imkan\u0131ndan m\u0259hrumdurlar. M\u00fcxt\u0259lif xalqlara m\u0259nsub f\u0259rqli dinl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri min ill\u0259r boyu orada ya\u015fay\u0131blar, y\u0259qin ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r olub, lakin bu \u0259razil\u0259r he\u00e7 vaxt etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 \u015fahidlik etm\u0259yib. Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u00fcqutundan sonra 300 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n qovulub. Deyirl\u0259r ki, bu proses h\u0259l\u0259 1980-ci ill\u0259rd\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu bar\u0259d\u0259 m\u0259n\u0259 m\u00fcxt\u0259lif versiyalar s\u00f6yl\u0259dil\u0259r. Amma indi burada, Siz dediyiniz kimi, ke\u00e7mi\u015fin davam\u0131 olaraq h\u0259r hans\u0131 \u0259lav\u0259 fikirl\u0259r s\u00f6yl\u0259m\u0259k ist\u0259mir\u0259m. G\u0259l\u0259c\u0259k &#8211; humanitar \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qd\u0131r. Sual\u0131m bel\u0259dir, biz az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z V\u0259t\u0259nl\u0259rin\u0259 he\u00e7 olmasa, qonaq kimi g\u0259l\u0259 bildiyi g\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u0259 bil\u0259c\u0259yik? B\u0259lk\u0259 d\u0259 kims\u0259 orada ya\u015famaq ist\u0259y\u0259c\u0259k. Dostlar\u0131m var, onlar orada, G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fcn\u00fcn, erm\u0259nic\u0259 Sevan g\u00f6l\u00fcn\u00fcn sahill\u0259rind\u0259 nec\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 xat\u0131rlayan ya\u015fl\u0131 insanlard\u0131r, &#8211; yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, onlar\u0131n \u00e7oxu erm\u0259nic\u0259 bilir, &#8211; bu g\u00fcn onlar bu imkandan m\u0259hrumdurlar. M\u0259nim tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m erm\u0259nil\u0259r var ki, onlar\u0131n bir \u00e7oxu eynil\u0259 Az\u0259rbaycana g\u0259lm\u0259k ist\u0259rdil\u0259r, hans\u0131 ki, n\u0259sill\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259t\u0259n olub. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu humanitar m\u00fcbadil\u0259, \u0259dal\u0259tin, Qafqaz\u0131n \u00f6z \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259sl b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259nin olmamas\u0131 prosesi haqq\u0131nda n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz? Bu, z\u0259nnimc\u0259, G\u00fcrc\u00fcstana da aiddir. Burada m\u0259nim m\u00f6vqeyim d\u0259yi\u015fm\u0259z olaraq qal\u0131r. H\u0259r bir g\u00fcrc\u00fc qovuldu\u011fu torpaqlara qay\u0131tmal\u0131d\u0131r. M\u0259n bunu bir Rusiya v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 kimi c\u0259sar\u0259tl\u0259 deyir\u0259m. Bu prosesd\u0259 h\u0259r hans\u0131 ir\u0259lil\u0259yi\u015f olacaqm\u0131? Az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z V\u0259t\u0259nl\u0259rini &#8211; Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131 g\u00f6r\u0259c\u0259kl\u0259rmi?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Sa\u011f olun, sual\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcm bar\u0259d\u0259 cavab verm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l dem\u0259k ist\u0259rdim ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar h\u0259l\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 &#8211; 1918-ci ild\u0259 v\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n d\u0259rhal sonra, &#8211; m\u0259n \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam, &#8211; Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin Erm\u0259nistana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 onlar\u0131n yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si kimi tam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f bir b\u0259han\u0259 il\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n deportasiyaya m\u0259ruz qal\u0131blar. O vaxt, 1940-1950-ci ill\u0259rd\u0259 sovet h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n bir ne\u00e7\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edildi v\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda ya\u015fad\u0131qlar\u0131, m\u0259skunla\u015fd\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259n s\u00fcrg\u00fcn olundu. Ya\u015fay\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn yarars\u0131z, Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259 v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259rd\u0259ki t\u0259bii-iqlim \u015f\u0259raitind\u0259n tamamil\u0259 f\u0259rqli olan K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na deportasiya edildi. Onlar\u0131n \u00e7oxu, sad\u0259c\u0259, d\u00f6z\u0259 bilm\u0259yib v\u0259 v\u0259fat edib. H\u0259m d\u0259, prinsipc\u0259 h\u0259r \u015fey, \u0259lb\u0259tt\u0259, 1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda ba\u015f ver\u0259n etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259d\u0259n ba\u015flad\u0131. \u00c7\u00fcnki yen\u0259 d\u0259 sual\u0131n\u0131z\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 yalan r\u0259vay\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 dediyiniz o \u015f\u0259rhl\u0259r\u0259 qay\u0131daraq, b\u00fct\u00fcn bunlar bar\u0259d\u0259 Q\u0259rbin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Rusiyan\u0131n, 1990-c\u0131 ill\u0259rin Rusiyas\u0131n\u0131n media m\u0259kan\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131lmay\u0131b. Onlar bu bar\u0259d\u0259 susublar. Qafan b\u00f6lg\u0259sind\u0259 v\u0259 ba\u015fqa rayonlarda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 deportasiyas\u0131 haqq\u0131nda tamamil\u0259 susark\u0259n, Erm\u0259nistan\u0131n yalan hekay\u0259sin\u0259 dair y\u00fcz faizli birt\u0259r\u0259fli meyil var idi. Prinsipc\u0259, el\u0259 h\u0259r \u015fey d\u0259 buradan ba\u015flad\u0131. Bu, sonradan b\u00f6y\u00fck yan\u011f\u0131na \u00e7evril\u0259n q\u0131\u011f\u0131lc\u0131m idi. Bel\u0259likl\u0259, xalq\u0131m\u0131z deportasiyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259zablar\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131.<\/p>\n<p>Konkret suala g\u0259ldikd\u0259 is\u0259, m\u0259n \u0259min\u0259m ki, h\u0259min g\u00fcn m\u00fctl\u0259q g\u0259l\u0259c\u0259k. Burada biz, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyinin siyasi irad\u0259sin\u0259, b\u0259yan etdiyi demokratiya v\u0259 qanunun aliliyi prinsipl\u0259rin\u0259 sadiqliyin\u0259 \u00fcmid b\u0259sl\u0259yirik. Bilirsiniz, h\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n ilin sentyabr\u0131nda antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131 ke\u00e7irilm\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l, biz Qaraba\u011f\u0131n erm\u0259ni \u0259halisinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r\u0259, s\u00f6hb\u0259tl\u0259r\u0259 d\u0259v\u0259t etmi\u015fdik. M\u0259n parlamentin \u00fczvl\u0259ri aras\u0131ndan Prezidentin x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259sini t\u0259yin etdim, o, Qaraba\u011f\u0131n erm\u0259ni \u0259halisi il\u0259 t\u0259maslar\u0131n qurulmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n sonrak\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131n v\u0259 h\u0259yat f\u0259aliyy\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi olaraq t\u0259limatland\u0131r\u0131ld\u0131. O vaxt Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 h\u0259tta ilk g\u00f6r\u00fc\u015f h\u0259l\u0259 n\u0259zar\u0259timiz alt\u0131nda olmayan \u0259razid\u0259, Xocal\u0131da, Rusiya s\u00fclhm\u0259raml\u0131 kontingentinin bazas\u0131nda ba\u015f tutdu. Ancaq biz h\u0259m d\u0259 o vaxt t\u0259klif etdik ki, n\u00f6vb\u0259ti g\u00f6r\u00fc\u015f art\u0131q n\u0259zar\u0259timiz alt\u0131nda olan \u0259razid\u0259 ba\u015f tutsun. Lakin ovaxtk\u0131 separat\u00e7\u0131 rejim bundan imtina etdi. Bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259rzind\u0259 biz onlar\u0131 iki d\u0259f\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 d\u0259v\u0259t etdik v\u0259 iki d\u0259f\u0259 imtina edildi, bundan sonra is\u0259 prosesd\u0259 i\u015ftirak etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq oyun\u00e7ular biz\u0259 sual il\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdil\u0259r: b\u0259s onlar\u0131n h\u0259yat f\u0259aliyy\u0259ti nec\u0259 t\u0259min edil\u0259c\u0259k? Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz reinteqrasiya layih\u0259sini sad\u0259c\u0259 olaraq internetd\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olduq. Layih\u0259y\u0259 giri\u015f a\u00e7\u0131qd\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu probleml\u0259 maraqlananlar\u0131n \u00e7oxu onun m\u0259zmunu il\u0259 tan\u0131\u015f olub. Orada h\u0259r \u015fey ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edilib. Onlar\u0131n orada, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 hans\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259r daxilind\u0259 &#8211; v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul ed\u0259c\u0259kl\u0259ri t\u0259qdird\u0259 qala bil\u0259c\u0259kl\u0259ri qeyd olunmu\u015fdu v\u0259 bunun nec\u0259 etm\u0259yin qaydas\u0131, i\u015f v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f icaz\u0259sinin al\u0131nmas\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ri g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Y\u0259ni, ba\u015fqa \u00f6lk\u0259nin v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n dig\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 daimi ya\u015faya bilm\u0259sinin h\u0259r hans\u0131 ba\u015fqa formas\u0131, sad\u0259c\u0259 olaraq, m\u00f6vcud deyil. Bundan da imtina edildi. Y\u0259ni, o vaxt bizim n\u0259zar\u0259timizd\u0259 olmayan Qaraba\u011fda ya\u015fayan erm\u0259ni mill\u0259tind\u0259n olan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan biz m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r konstruktiv idik. Sentyabr\u0131n 20-d\u0259 biz n\u0259zar\u0259ti b\u0259rpa ed\u0259r\u0259k separatizm\u0259 son qoyanda yen\u0259 erm\u0259ni \u0259halisinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 bir ne\u00e7\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irildi, amma yen\u0259 d\u0259 n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 olunmad\u0131. Bu dedikl\u0259rim bizim m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 olan yana\u015fmam\u0131z haqq\u0131ndad\u0131r. T\u0259bii ki, biz Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 eyni yana\u015fman\u0131 g\u00f6zl\u0259yirik. Biz onlardan a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n b\u0259yanat g\u00f6zl\u0259yirik ki, bug\u00fcnk\u00fc Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar, yaxud oradan did\u0259rgin sal\u0131nanlar\u0131n \u00f6vladlar\u0131 v\u0259 n\u0259sill\u0259ri \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131na nec\u0259 qay\u0131da v\u0259 h\u0259min yerl\u0259r\u0259 ged\u0259 bil\u0259rl\u0259r, yaxud h\u0259min torpaqlarda nec\u0259 ya\u015faya bil\u0259rl\u0259r. \u00dcst\u0259lik, bizd\u0259 olan kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u00f6t\u0259b\u0259r m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u0259ndl\u0259rin 90 faizind\u0259 indi h\u0259yat yoxdur, y\u0259ni h\u0259min yerl\u0259r bo\u015fdur, oralar F\u00fczuli, A\u011fdam v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259r, habel\u0259 b\u00fct\u00fcn dig\u0259r Az\u0259rbaycan k\u0259ndl\u0259ri 30 il \u0259rzind\u0259 da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kimi yerl\u0259-yeksan edilib. Orada b\u0259zi k\u0259ndl\u0259rd\u0259 is\u0259 erm\u0259ni \u0259halisi m\u0259skunla\u015f\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259n \u00e7ox inan\u0131ram ki, h\u0259min g\u00fcn m\u00fctl\u0259q g\u0259l\u0259c\u0259k. M\u0259n bu bar\u0259d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015fanda, t\u0259bii ki, erm\u0259ni diasporunun n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vil\u0259rd\u0259 m\u0259ni az qala i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 fikirl\u0259r\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259 ittiham etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. M\u0259n dedim ki, biz oraya tanklarla yox, avtomobill\u0259rl\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yik. M\u0259n bunu indi d\u0259 deyir\u0259m. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu mesaj, bug\u00fcnk\u00fc erm\u0259ni rejiminin sponsorlar\u0131n\u0131n, x\u00fcsus\u0259n Parisd\u0259 v\u0259 dig\u0259r Q\u0259rb paytaxtlar\u0131ndak\u0131lar\u0131n onlara \u00e7ox ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131rmal\u0131 oldu\u011fu ismar\u0131\u015flardan biridir. Ax\u0131, indi onlar \u00f6zl\u0259rini \u0259n qabaqc\u0131l avropal\u0131lar kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verirl\u0259r. Qoy onlar Avropa \u0130ttifaq\u0131na xas olan\u0131 &#8211; milli azl\u0131qlar\u0131n, onlar\u0131n dilinin, tarixinin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin nec\u0259 qorunmal\u0131 oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirsinl\u0259r. Bunu s\u00f6zd\u0259 deyil, \u0259m\u0259ld\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirsinl\u0259r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, burada t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ist\u0259yi, yaxud Az\u0259rbaycan\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti kifay\u0259t etm\u0259y\u0259c\u0259k. Z\u0259nnimc\u0259, bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 beyn\u0259lxalq media qurumlar\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 qo\u015fulsayd\u0131, \u00e7ox yax\u015f\u0131 olard\u0131. \u00c7\u00fcnki Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n v\u0259 onlar\u0131n n\u0259sill\u0259rinin say\u0131 bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda milyonlarlad\u0131r. \u018fg\u0259r buna Az\u0259rbaycan\u0131n region kontekstind\u0259n yana\u015fsaq, bu, \u0259halisinin say\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00f6lk\u0259mizin \u0259n b\u00f6y\u00fck regionudur.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u201cHaber Global\u201ddan olan n\u00fcmay\u0259nd\u0259nin sual verm\u0259sini ist\u0259rdim.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin \u201cHaber Global\u201d televiziyas\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131s\u0131 Saynur Tezen: C\u0259nab Prezident, d\u0259v\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Bu g\u00fcn Qaraba\u011fda, \u015eu\u015fada olma\u011f\u0131mdan \u015f\u0259r\u0259f hissi ke\u00e7irir\u0259m, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bu \u0259razil\u0259r 30 il \u0259rzind\u0259 i\u015f\u011fala v\u0259 da\u011f\u0131nt\u0131ya m\u0259ruz qal\u0131b. Fantastik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin \u015fahidi oldum.<\/p>\n<p>M\u0259n \u201cHaber Global\u201ddan, \u0130stanbuldan olan jurnalist\u0259m. Haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259t, s\u00fclh sazi\u015fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? Noyabr\u0131n 8-i Qaraba\u011fda Q\u0259l\u0259b\u0259 \u0259ld\u0259 edildi. 2023-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131 ke\u00e7irildi v\u0259 bununla da Qaraba\u011f\u0131n erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131na son qoyuldu. Bu da Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn tam b\u0259rpas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. S\u00fclh sazi\u015fi h\u0259l\u0259 d\u0259 imzalanmay\u0131b. Siz b\u0259yan etmisiniz ki, Erm\u0259nistan konstitusiyas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklik edilm\u0259si s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fl\u0131ca \u015f\u0259rtdir. Son zamanlar Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Pa\u015finyan t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259yanatlar verilib ki, o, s\u00fclh t\u0259r\u0259fdar\u0131d\u0131r. O, parlamentd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda da qeyd edib ki, s\u00fclh t\u0259r\u0259fdar\u0131d\u0131r. Ancaq revan\u015fist ab-havan\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, Prezident \u018frdo\u011fana da bu sual veril\u0259nd\u0259, o dedi ki, yanl\u0131\u015f tarixi narrativl\u0259rd\u0259n uzaqla\u015fmaq laz\u0131md\u0131r v\u0259 realist yana\u015fma n\u00fcmayi\u015f etdirilm\u0259lidir. Prezident \u018frdo\u011fan qeyd etdi ki, Pa\u015finyan art\u0131q bunu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcb. Erm\u0259nistan, erm\u0259ni diasporu v\u0259 revan\u015fist q\u00fcvv\u0259l\u0259r d\u0259 bunu d\u0259rk etm\u0259lidir. \u00dcmid edir\u0259m ki, Erm\u0259nistan d\u00fczg\u00fcn q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki imkanlar h\u0259r zaman olmur v\u0259 bu f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bu, Prezident \u018frdo\u011fan\u0131n s\u00f6zl\u0259ridir. Y\u0259ni, bu imkandan yararlanma\u011f\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259ri hans\u0131lard\u0131r v\u0259 Sizc\u0259 s\u00fclh sazi\u015fi n\u0259 zaman imzalanacaq?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u0130caz\u0259nizl\u0259, m\u0259n \u0259vv\u0259l\u0259 qay\u0131d\u0131m, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin sonuna. O zaman AT\u018fT-in ke\u00e7mi\u015f Minsk qrupu f\u0259aliyy\u0259td\u0259 idi v\u0259 onlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, bilirsiniz ki, orada \u00fc\u00e7 h\u0259ms\u0259dr var idi, onlar Az\u0259rbaycana g\u0259ldil\u0259r, s\u0259f\u0259rd\u0259 oldular v\u0259 m\u0259n anlad\u0131m ki, onlar n\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259rini bilmirl\u0259r. Y\u0259ni, g\u0259l\u0259c\u0259k add\u0131mlar\u0131 n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir onu bilmirdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 v\u0259 i\u015f\u011fala Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fc son qoydu v\u0259 20 il \u0259rzind\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn prinsipl\u0259r t\u0259r\u0259fimizd\u0259n t\u0259min edildi. Y\u0259ni, biz bunu etdik.<\/p>\n<p>Bizim \u00f6lk\u0259 v\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n m\u0259n s\u00fclh sazi\u015fi \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259yi t\u0259klif etdim. M\u0259nim fikrim ondan ibar\u0259t idi ki, Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si h\u0259ll edilib. Biz n\u0259 etm\u0259liyik ki, iki \u00f6lk\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri normalla\u015fs\u0131n. Bu, a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259yan edildi. Ancaq Erm\u0259nistandan bir cavab g\u0259lm\u0259di. Bir m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra biz prinsipl\u0259rimizi elan etdik. Bu, be\u015f prinsipdir, t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259ridir, beyn\u0259lxalq h\u00fcququn prinsipl\u0259ridir. \u018fmin\u0259m ki, bu i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar bilir m\u0259n n\u0259d\u0259n dan\u0131\u015f\u0131ram. Yen\u0259 d\u0259 Erm\u0259nistana \u00e7ox uzun m\u00fcdd\u0259t laz\u0131m oldu ki, buna raz\u0131 olsunlar. Y\u0259ni, o zamandan etibar\u0259n dan\u0131\u015f\u0131qlar bizim t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcm\u00fczl\u0259 ba\u015flad\u0131. H\u0259min dan\u0131\u015f\u0131qlar bir m\u00fcdd\u0259t davam etdi v\u0259 burada he\u00e7 bir ciddi ir\u0259lil\u0259yi\u015f olmad\u0131. Bunun bir x\u00fcsusi s\u0259b\u0259bi var idi, \u00e7\u00fcnki Erm\u0259nistan h\u0259min s\u00fclh sazi\u015fin\u0259 d\u0131rnaqaras\u0131 \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u201d m\u0259s\u0259l\u0259sini daxil etm\u0259k ist\u0259yirdi. Biz bunun q\u0259ti \u0259leyhin\u0259 idik. \u00c7\u00fcnki bu, bizim daxili m\u0259s\u0259l\u0259mizdir. Daxili m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu ola v\u0259 t\u0259bii ki, sazi\u015f\u0259 d\u0259 daxil edil\u0259 bilm\u0259z. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 a\u00e7\u0131q qald\u0131qca dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r haqq\u0131nda, o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli olmayan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r haqq\u0131nda dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n m\u0259nas\u0131 yox idi. Az\u0259rbaycan \u00f6z suverenliyini \u00f6t\u0259n ilin sentyabr\u0131nda b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra biz daha \u00fc\u00e7 ay g\u00f6zl\u0259dik ki, Erm\u0259nistan n\u0259hay\u0259t, dan\u0131\u015f\u0131qlara yenid\u0259n ba\u015flas\u0131n. Y\u0259ni, praktiki bax\u0131mdan mahiyy\u0259t etibaril\u0259 real dan\u0131\u015f\u0131qlar alt\u0131 ayd\u0131r &#8211; dekabr ay\u0131ndan ba\u015flayaraq gedir v\u0259 o, xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri s\u0259viyy\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. M\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irilibdir.<\/p>\n<p>S\u00fclh sazi\u015finin m\u0259tnin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, m\u0259n\u0259 xarici i\u015fl\u0259r naziri t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, m\u0259tnin 80-90 faizi raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Erm\u0259nistan h\u0259min o m\u00fcdd\u0259an\u0131 v\u0259 terminologiyan\u0131 oradan g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 raz\u0131 oldu v\u0259 bel\u0259likl\u0259, normalla\u015fma prosesind\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f ba\u015f verdi. Ancaq burada yen\u0259 d\u0259 haz\u0131rda iki m\u0259s\u0259l\u0259 var. Birincisi, Erm\u0259nistan bizim t\u0259klifl\u0259r\u0259 m\u00fcsb\u0259t cavab verm\u0259lidir ki, h\u0259m Erm\u0259nistan, h\u0259m Az\u0259rbaycan birg\u0259 AT\u018fT-\u0259 m\u00fcraci\u0259t etsin ki, Minsk qrupu l\u0259\u011fv edilsin. \u00c7\u00fcnki art\u0131q uzun m\u00fcdd\u0259tdir bu qrup f\u0259aliyy\u0259tsizdir, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir-iki ildir. Minsk qrupunun f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir s\u0259b\u0259b yoxdur. \u00c7\u00fcnki h\u0259ms\u0259drl\u0259r de-fakto bir-biri il\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259dir, y\u0259ni onlar\u0131n ikisi dig\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 bir yerd\u0259dirl\u0259r. Fransa burada b\u00fct\u00fcn imkanlardan m\u0259hrum edilib. Onlar n\u0259inki vasit\u0259\u00e7i, he\u00e7 bu regionda ola bilm\u0259zl\u0259r. Onlar C\u0259nubi Qafqaz regionunda bizim raz\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z olmadan m\u00f6vcud ola bilm\u0259zl\u0259r. Bizsiz onu etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259rs\u0259, onlar u\u011fursuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar olacaqlar v\u0259 bu, bir daha onlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox ac\u0131nacaql\u0131 v\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131 bir m\u0259s\u0259l\u0259 olacaq. Y\u0259ni, Minsk qrupunun burada bir n\u00f6v \u201ccanl\u0131\u201d saxlan\u0131lmas\u0131nda n\u0259 fayda var, n\u0259 m\u0259qs\u0259d var?! AT\u018fT daxilind\u0259 konsensus \u015f\u0259klind\u0259 q\u0259rarlar q\u0259bul edilir. Erm\u0259nistan Minsk qrupunu h\u0259l\u0259 d\u0259 f\u0259aliyy\u0259td\u0259 saxlamaq ist\u0259yirs\u0259, bu o dem\u0259kdir ki, Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259l\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddias\u0131 var v\u0259 bu, \u00e7ox ciddi bir faktordur. Bu, bir testdir, bu, bir g\u00f6st\u0259ricidir. Onlar b\u0259yanatlar\u0131nda b\u0259z\u0259n bir \u015fey deyirl\u0259r, \u0259m\u0259ld\u0259 is\u0259 tam f\u0259rqli h\u0259r\u0259k\u0259t edirl\u0259r. Onlar bu g\u00fcn \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyirl\u0259r ki, \u201cQaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r!\u201d. Halbuki 2019-cu ild\u0259 bir ne\u00e7\u0259 kilometr buradan uzaqda h\u0259min \u015f\u0259xs \u00e7ox emosional \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259yan edirdi ki, \u201cQaraba\u011f Erm\u0259nistand\u0131r!\u201d. Bu g\u00fcn h\u0259min adam deyir ki, \u201cQaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r!\u201d. Bu, \u00e7ox g\u00f6z\u0259l transformasiyad\u0131r v\u0259 m\u0259n bunu t\u0259qdir edir\u0259m. Ancaq indi bunu \u0259m\u0259li add\u0131mlarla s\u00fcbut etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Minsk qrupunun l\u0259\u011fvi il\u0259 ba\u011fl\u0131 AT\u018fT-\u0259 birg\u0259 m\u00fcraci\u0259t edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>N\u00f6vb\u0259ti \u015f\u0259rt odur ki, Erm\u0259nistan konstitusiyas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259lidir. Bizim onlar\u0131n daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259k niyy\u0259timiz yoxdur. Erm\u0259nistan konstitusiyas\u0131nda m\u00fcst\u0259qillik bar\u0259d\u0259 m\u00fcdd\u0259a var v\u0259 orada Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 var, t\u0259hdid var. Orada Erm\u0259nistan\u0131n v\u0259 d\u0131rnaqaras\u0131 \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u201d\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n s\u00f6hb\u0259t gedir. Y\u0259ni, bu m\u00fcdd\u0259a o konstitusiyada oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 s\u00fclh sazi\u015fi m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, m\u0259ni h\u0259r k\u0259s yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fs\u00fcn. Erm\u0259nistan\u0131n daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 bizim h\u0259r hans\u0131 m\u00fcdaxil\u0259mizd\u0259n s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z. Ancaq konstitusiyada bel\u0259 bir madd\u0259nin olmas\u0131 s\u00fclh sazi\u015fini m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz edir. \u00c7\u00fcnki konstitusiya h\u0259r hans\u0131 bir beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259d\u0259n \u00fcst\u00fcn s\u0259n\u0259ddir. Ona g\u00f6r\u0259 biz o v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olmaq ist\u0259mirik ki, bir g\u00fcn onlar yen\u0259 d\u0259 \u00f6z fikirl\u0259rini d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259kl\u0259r v\u0259 biz sentyabrda atd\u0131\u011f\u0131m\u0131z add\u0131mlar\u0131 t\u0259krar etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur qalaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, m\u0259tn \u00fcz\u0259rind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar davam edir. Dey\u0259 bilm\u0259r\u0259m ki, xarici i\u015fl\u0259r nazirl\u0259ri n\u00f6vb\u0259ti g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc n\u0259 zaman ke\u00e7ir\u0259c\u0259k? Bu g\u00fcn m\u0259n daha az nikbin\u0259m. \u00c7\u00fcnki bildiyiniz kimi, ba\u015f nazir Pa\u015finyan m\u0259niml\u0259 Britaniyada g\u00f6r\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259n imtina etdi. Bu, Britaniya H\u00f6kum\u0259tinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc idi. T\u0259klif o idi ki, bizim aram\u0131zda bel\u0259 bir g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irilsin, h\u0259min Oksford t\u0259dbiri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259. Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi bu t\u0259klifi r\u0259dd etdi. Biz buna \u00e7ox t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259ndik, \u00e7\u00fcnki d\u00f6rd ay bundan \u0259vv\u0259l Kansler \u015eolts M\u00fcnxen \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 b\u0259nz\u0259r bir g\u00f6r\u00fc\u015f t\u0259\u015fkil etdi. O, g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 i\u015ftirak edirdi, 5-6 d\u0259qiq\u0259 \u0259rzind\u0259 biziml\u0259 bir yerd\u0259 oldu, sonra ota\u011f\u0131 t\u0259rk etdi. Detallar bu idi. Bel\u0259 bir format d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc ki, o, giri\u015f s\u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra ota\u011f\u0131 t\u0259rk etsin. Bel\u0259likl\u0259, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz ikit\u0259r\u0259fli qaydada davam etdi. Britaniya H\u00f6kum\u0259ti d\u0259 eyni t\u0259klifi verdi. G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 Britaniyan\u0131n Ba\u015f naziri i\u015ftirak ed\u0259c\u0259kdi v\u0259 sonra \u00e7\u0131xacaqd\u0131. Ba\u015f nazir Pa\u015finyan bundan imtina etdi. Y\u0259ni, o, m\u0259niml\u0259 dan\u0131\u015fmaq ist\u0259mirs\u0259, hans\u0131 s\u00fclh sazi\u015find\u0259n s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bil\u0259r. O, Britaniyan\u0131n Ba\u015f naziri il\u0259 dan\u0131\u015fmaq ist\u0259mirs\u0259, Londona v\u0259 Oksforda niy\u0259 s\u0259f\u0259r edirdi? Y\u0259ni, bir s\u0131ra m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ox ciddi ziddiyy\u0259t var. Ancaq biz baxaca\u011f\u0131q, dediyim kimi, m\u0259n Londondan d\u00fcn\u0259n qay\u0131tm\u0131\u015fam. Bir istiqam\u0259t m\u0259tndir &#8211; s\u00fclh sazi\u015finin m\u0259tni, dig\u0259ri is\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, dediyim kimi, Erm\u0259nistan konstitusiyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: \u00c7ox t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Professor Paulo Liebl Fon \u015eirak, s\u00f6z sizindir. O, Va\u015finqtonun Bey Atlantik Universitetini t\u0259msil edir.<\/p>\n<p>Paulo Liebl Fon \u015eirak: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident. M\u0259n \u00f6t\u0259n il d\u0259 bu t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f\u0259m. Bir daha t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m ki, m\u0259ni d\u0259v\u0259t etmisiniz. \u0130caz\u0259nizl\u0259, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 toxunmaq ist\u0259yir\u0259m. Biz Va\u015finqtonda bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si il\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck, bunu \u0259trafl\u0131 m\u00fczakir\u0259 etdik. Biz bilirik ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 nec\u0259 q\u0259r\u0259zli i\u015f\u0131qland\u0131rma var. \u00dc\u00e7 y\u00fcz min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n oradan did\u0259rgin sal\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 he\u00e7 k\u0259sd\u0259 m\u0259lumat yoxdur. Burada h\u0259r hans\u0131 kompensasiya edilm\u0259yib, bunun h\u0259r hans\u0131 bir \u0259sasland\u0131r\u0131lmas\u0131 olmay\u0131b, t\u0259qdim edilm\u0259yib. M\u0259n \u015fadam ki, bel\u0259 bir g\u00f6r\u00fc\u015f ke\u00e7irildi v\u0259 biz m\u0259lumatland\u0131r\u0131ld\u0131q.<\/p>\n<p>M\u0259nim sual\u0131m COP29-la ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bildiyiniz kimi, Q\u0259rbin d\u00fcnyan\u0131n h\u0259yat\u0131na t\u0259sir v\u0259 dekarbonizasiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6z iddialar\u0131 var. Ola bil\u0259r, bu, bu g\u00fcn ba\u015f verm\u0259y\u0259c\u0259k, yax\u015f\u0131 fikirdir. Ancaq bu, n\u0259 q\u0259d\u0259r reald\u0131r? M\u0259n s\u0259mimi \u015f\u0259kild\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, neft-qaz aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 saxlayacaqd\u0131r. M\u0259n AB\u015e-\u0131 t\u0259msil edir\u0259m v\u0259 orada biz bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 100 milyardlarla dollar x\u0259rcl\u0259mi\u015fik. Ancaq \u00f6t\u0259n il AB\u015e tarixind\u0259 neft-qaz sah\u0259sind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck hasilata nail olundu. Bu, Bayden Administrasiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015f verdi. O Administrasiya ki, ya\u015f\u0131l enerji m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 sadiqdir v\u0259 m\u0259nim sual\u0131m bundan ibar\u0259tdir. Siz tezlikl\u0259 COP29-a ev sahibliyi ed\u0259c\u0259ksiniz. Siz neft-qaz hasil ed\u0259n \u00f6lk\u0259siniz. Siz \u00f6t\u0259n il dediniz ki, biz b\u0259rpaolunan enerji sah\u0259sind\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259c\u0259yik. Siz h\u0259r iki istiqam\u0259td\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259 bilirsiniz. Burada Siz bu narrativl\u0259ri bir n\u00f6v idar\u0259 ed\u0259 bilirsiniz. Y\u0259ni, Sizin d\u00fcnyaya mesaj\u0131n\u0131z n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? B\u0259li, biz ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 sadiqik, ancaq bu texnologiya h\u0259l\u0259 tam haz\u0131r deyil. Bunlar \u00e7ox bahal\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rdir. D\u00fcnya buna h\u0259l\u0259 haz\u0131r deyil v\u0259 Siz qeyd etdiyiniz kimi, \u00f6lk\u0259niz Qlobal C\u0259nub v\u0259 Qlobal \u015eimalla k\u00f6rp\u00fc ola bil\u0259r. Siz neft hasilat\u00e7\u0131s\u0131s\u0131n\u0131z, Sizin \u00f6lk\u0259d\u0259n \u0130taliyaya q\u0259d\u0259r uzanan boru k\u0259m\u0259rl\u0259riniz var. Sizin bu bax\u0131mdan &#8211; hibrid atmosferd\u0259 ya\u015famaqla ba\u011fl\u0131, y\u0259ni, h\u0259m faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 n\u00f6vl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, h\u0259m d\u0259 yeni b\u0259rpaolunan enerjiy\u0259 diqq\u0259tin t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 mesaj\u0131n\u0131z n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: M\u0259nim mesaj\u0131m q\u0131sa \u015f\u0259kild\u0259 ola bil\u0259r. M\u0259n dey\u0259rdim ki, riyakarl\u0131\u011fa son qoyulmal\u0131d\u0131r. M\u0259n dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u00f6t\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fczd\u0259n bu g\u00fcn\u0259d\u0259k Az\u0259rbaycan b\u0259rpaolunan enerji sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 imza at\u0131b. Biz \u0259n b\u00f6y\u00fck G\u00fcn\u0259\u015f Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131 &#8211; 230 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 stansiyan\u0131 istifad\u0259y\u0259 verdik. \u0130ndi is\u0259 240 meqavatl\u0131q k\u00fcl\u0259k elektrik enerjisi stansiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r yekunla\u015f\u0131r v\u0259 tezlikl\u0259 biz 240 meqavatl\u0131q G\u00fcn\u0259\u015f Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 ed\u0259c\u0259yik. Birinci layih\u0259 \u201cMasdar\u201d \u015firk\u0259ti, ikinci layih\u0259 is\u0259 \u201cAcwa Power\u201d \u015firk\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc is\u0259 BP t\u0259r\u0259find\u0259n in\u015fa edil\u0259c\u0259k. Y\u0259ni, bunlar d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 enerji \u015firk\u0259tl\u0259ridir. Bununla yana\u015f\u0131, \u00f6t\u0259n ay Bak\u0131da biz \u00fc\u00e7 G\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k elektrik stansiyas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lini qoyduq, \u00fcmumi h\u0259cm bir qiqavatd\u0131r. Biz bu sah\u0259d\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcr\u00fck. B\u00f6y\u00fck potensial\u0131m\u0131z var, h\u0259m texniki, h\u0259m d\u0259 iqtisadi potensial\u0131m\u0131z. Texniki bax\u0131mdan d\u0259nizd\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisi potensial\u0131 157 qiqavatd\u0131r. Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 Korporasiyas\u0131n\u0131n hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, iqtisadi bax\u0131mdan quruda G\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k stansiyalar\u0131n\u0131n potensial\u0131, g\u00f6st\u0259rir ki, biz 27 qiqavat h\u0259cm istehsal ed\u0259 bil\u0259rik, y\u0259ni, h\u0259cm b\u00f6y\u00fckd\u00fcr.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, biz texniki \u0259sasland\u0131rma i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7iririk. S\u00f6hb\u0259t X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259ki k\u00fcl\u0259k enerji stansiyalar\u0131ndan Rum\u0131niyaya Qara d\u0259nizin dibi il\u0259 uzanacaq elektrik kabel layih\u0259sind\u0259n gedir. Orada da potensial d\u00f6rd qiqavatd\u0131r. Biz \u201cAcwa Power\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 sazi\u015f imzalam\u0131\u015f\u0131q ki, istehsal edil\u0259n b\u0259rpaolunan enerjinin saxlanma \u015f\u0259raiti olmal\u0131d\u0131r, imkanlar olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu, \u0259n b\u00f6y\u00fck problemdir. Siz bunu istehsal ed\u0259 bil\u0259rsiniz, ancaq bir n\u00f6v n\u0259h\u0259ng bir batareya \u015f\u0259klind\u0259 in\u015fa edil\u0259c\u0259k bu layih\u0259. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz oraya h\u0259m s\u0259rmay\u0259 c\u0259lb edirik v\u0259 bu i\u015f\u0259 \u00f6z s\u0259rmay\u0259mizi d\u0259 yat\u0131r\u0131r\u0131q. Bununla yana\u015f\u0131, bu, biz\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k ki, t\u0259bii qaza q\u0259na\u0259t ed\u0259k. Bu g\u00fcn Avropan\u0131n bizim qaza b\u00f6y\u00fck ehtiyac\u0131 var. M\u0259n n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 dedim ki, g\u0259lin riyakarl\u0131\u011fa son qoyaq?! Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Avropa bizd\u0259n xahi\u015f edir ki, hasilat\u0131 art\u0131raq v\u0259 onu Avropaya n\u0259ql ed\u0259k. \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n buna ciddi ehtiyac\u0131 var. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, onlar bunu maliyy\u0259l\u0259\u015fdirmirl\u0259r v\u0259 bu, m\u0259nim avropal\u0131 h\u0259mkarlar\u0131mla m\u00fczakir\u0259l\u0259rimd\u0259 m\u00f6vzudur. Avropa \u0130nvestisiya Bank\u0131 faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 yanaca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 layih\u0259l\u0259ri maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259yi tamamil\u0259 dayand\u0131r\u0131b. Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 dem\u0259k olar ki, bu sah\u0259y\u0259 maliyy\u0259 ay\u0131rm\u0131r. C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi &#8211; bu, 3500 kilometr uzunlu\u011funda olan inteqrasiya edilmi\u015f boru k\u0259m\u0259ridir, tam h\u0259cmd\u0259, 100 faiz h\u0259cml\u0259 i\u015fl\u0259yir. Bu g\u00fcn Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259lav\u0259 qaza b\u00f6y\u00fck ehtiyac\u0131 var. Biz Sloveniyadan olan bir \u015firk\u0259tl\u0259 sazi\u015f imzalad\u0131q v\u0259 bu da Az\u0259rbaycan\u0131n doqquzuncu t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131d\u0131r ki, bizim qaz\u0131n istehlak\u00e7\u0131s\u0131 olacaqd\u0131r. Ancaq Avropan\u0131n maliyy\u0259 institutlar\u0131 bunu maliyy\u0259l\u0259\u015fdirmir. Onlar ist\u0259yirl\u0259r ki, biz C\u0259nub Qaz D\u0259hlizini 16 milyard kubmetrd\u0259n 32 milyard kubmetr\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015fl\u0259ndir\u0259k. S\u00f6hb\u0259t TANAP-dan gedir v\u0259 TAP-\u0131 10 milyarddan 20 milyard kubmetr\u0259 \u00e7atd\u0131raq. Biz oraya milyardlarla pul yat\u0131rmal\u0131y\u0131q. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizin\u0259 yat\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u0259rmay\u0259nin h\u0259l\u0259 d\u0259 tam m\u0259nf\u0259\u0259tini g\u00f6t\u00fcrm\u0259mi\u015fik v\u0259 bizim neft-qaz sah\u0259sind\u0259n \u0259ld\u0259 etdiyimiz g\u0259lir h\u0259l\u0259 d\u0259 bu borcun \u00f6d\u0259nilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lib. Onlar g\u00f6zl\u0259yirl\u0259r ki, biz oraya milyardlarla v\u0259sait yat\u0131raq v\u0259 eyni zamanda, deyirl\u0259r ki, 10 ild\u0259n sonra Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n qaza ehtiyac\u0131 yoxdur. Y\u0259ni, biz a\u011f\u0131ls\u0131z\u0131q ki, onlar\u0131n ehtiyac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 qaza 10 milyardlarla v\u0259sait qoyaq? Y\u0259ni, sonra da dey\u0259k ki, bizim qaz\u0131m\u0131z haradad\u0131r. Y\u0259ni, m\u0259nim mesaj\u0131m o oldu ki, g\u0259lin, bu oyuna son qoyaq, faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131 yanaca\u011f\u0131 olmadan ya\u015famaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bu, birincisi.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, m\u0259n bilir\u0259m ki, Avropa \u015firk\u0259tl\u0259ri b\u0259rpaolunan enerjiy\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r yat\u0131r\u0131m edirl\u0259r. M\u0259n bunu t\u0259qdir edir\u0259m. Ancaq beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259rin hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, n\u0259 q\u0259d\u0259r ets\u0259l\u0259r d\u0259, bu, d\u00fcnyan\u0131n v\u0259 Avropan\u0131n ehtiyac\u0131n\u0131 tam \u00f6d\u0259y\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz h\u0259min kabel \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirik. Layih\u0259 t\u0259kc\u0259 bu deyil. Biz \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 Qazax\u0131stanla bir ne\u00e7\u0259 ay bundan \u0259vv\u0259l X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin dibi il\u0259 ged\u0259c\u0259k elektrik kabeli haqq\u0131nda sazi\u015f imzalam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 bunun texniki \u0259sasland\u0131r\u0131lmas\u0131 olacaq. Onlar\u0131n da bu sah\u0259d\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si var. Bizim planlar\u0131m\u0131z ist\u0259diyimiz kimi h\u0259yata ke\u00e7s\u0259, \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 Qazax\u0131standan X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycana, G\u00fcrc\u00fcstana, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Rum\u0131niyaya uzanacaq kabel x\u0259tti in\u015fa ed\u0259 bil\u0259rik. Y\u0259ni, bu layih\u0259 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizind\u0259n d\u0259 daha b\u00f6y\u00fck layih\u0259 olacaq. Amma bizim \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa, eyni zamanda, koordinasiyaya ehtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r doqquz v\u0259 ya on d\u0259f\u0259, h\u0259r ilin fevral ay\u0131nda C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131n\u0131n iclas\u0131 ke\u00e7irilib. \u0130clasda onlarla \u00f6lk\u0259d\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r i\u015ftirak edir. Buna s\u0259drliyi Az\u0259rbaycan v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 edir v\u0259 bu m\u00f6vzulardan biri d\u0259 m\u0259hz ya\u015f\u0131l enerjidir. Biz sinerjinin t\u0259r\u0259fdar\u0131y\u0131q. Y\u0259ni, bir i\u015fi g\u00f6r\u00fcb, dig\u0259rini g\u00f6rm\u0259s\u0259k, bu, m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq. Burada \u015f\u00fcurlu yana\u015fma v\u0259 h\u0259m istehsal\u00e7\u0131, h\u0259m tranzit, h\u0259m istehlak\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda maraqlar\u0131n balans\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: \u00c7ox sa\u011f olun, c\u0259nab Prezident. Bu, COP29-un da \u0259sas m\u00f6vzular\u0131ndan biridir. N\u00f6vb\u0259ti sual Ramis Yunisd\u0259ndir.<\/p>\n<p>Ramis Yunis: H\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident, Sizi Qaraba\u011f\u0131n tac\u0131 olan m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 salamlamaq m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir. Bu f\u00fcrs\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259n \u015f\u0259xs\u0259n Siz\u0259 \u00f6z d\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Allah Sizd\u0259n raz\u0131 olsun, Allah Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 qorusun!<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: V\u0259t\u0259n\u0259 xo\u015f g\u0259lmisiniz.<\/p>\n<p>Ramis Yunis: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. C\u0259nab Prezident, n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bu g\u00fcn bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m t\u0259dbird\u0259 \u00e7oxlu sayda h\u00f6rm\u0259tli qonaqlar i\u015ftirak edir, icaz\u0259nizl\u0259, m\u0259n \u00f6z sual\u0131m\u0131 ingilis dilind\u0259 Siz\u0259 \u00fcnvanlay\u0131m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Buyurun.<\/p>\n<p>Ramis Yunis: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. H\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident, m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn burada &#8211; m\u00fcq\u0259dd\u0259s Qaraba\u011f\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 olmaq b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir. Bu imkana g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. M\u0259nim sual\u0131m AB\u015e-Az\u0259rbaycan \u0259laq\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259dir. Bildiyiniz kimi, noyabrda AB\u015e-da se\u00e7kil\u0259r olacaq. Siz se\u00e7kil\u0259r haqq\u0131nda c\u0259nab Qusman\u0131n sual\u0131na \u00e7ox g\u00f6z\u0259l diplomatik cavab verdiniz. M\u0259nim sual\u0131m se\u00e7kil\u0259r bar\u0259d\u0259 deyil. Eyni zamanda, Sizin h\u0259r iki &#8211; h\u0259m Respublika\u00e7\u0131lar, h\u0259m Demokratlarla \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259 yax\u015f\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259niz var. C\u0259nab Prezident, Sizc\u0259, Demokratlar v\u0259 ya Respublika\u00e7\u0131lar administrasiyalar\u0131ndan hans\u0131 il\u0259 daha yax\u015f\u0131, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, dil tapmaq olur. Sizc\u0259, A\u011f evd\u0259 d\u0259yi\u015fikliyin regionumuzla ba\u011fl\u0131 hans\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri olacaq, hans\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r olacaq?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Bir daha sizi bu uzun ill\u0259rd\u0259n sonra V\u0259t\u0259nd\u0259 salamlamaq xo\u015fdur. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, Az\u0259rbaycan-AB\u015e \u0259laq\u0259l\u0259ri, onun g\u00f6r\u00fcn\u0259n t\u0259r\u0259fi haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131qda, bizim Respublika\u00e7\u0131lar hakimiyy\u0259ti il\u0259 daha n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 u\u011furlu v\u0259 n\u0259tic\u0259y\u00f6n\u00fcml\u00fc \u0259laq\u0259l\u0259rimiz olubdur. Siz m\u0259nim Amerika liderl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rim\u0259, t\u0259maslar\u0131ma n\u0259z\u0259r salsan\u0131z, bu, ayd\u0131n olar. Eyni zamanda, Prezident Tramp\u0131n prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bizim \u00e7ox s\u0259m\u0259r\u0259li \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z olub. Bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015fdur v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 d\u0259st\u0259yin y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259n ibar\u0259t idi.<\/p>\n<p>Bizim AB\u015e-la m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz dem\u0259k olar ki, h\u0259r zaman sabit olub. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n eni\u015fli-yoxu\u015flu d\u00f6vrl\u0259r olub v\u0259 o da bizim g\u00fcnah\u0131m\u0131z deyildi. \u00c7\u00fcnki b\u0259z\u0259n Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015fi\u015firdilmi\u015f g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r olub. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, onlar bizim siyasi h\u0259yat\u0131m\u0131za m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar, siyasi m\u00fcxalif\u0259ti maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k c\u0259hdl\u0259ri edibl\u0259r. Bu c\u0259hdl\u0259r birba\u015fa v\u0259 ya m\u00fc\u0259yy\u0259n QHT-l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 olub. Bildiyiniz kimi, Az\u0259rbaycan balaca \u00f6lk\u0259dir v\u0259 Bak\u0131da h\u0259r k\u0259s h\u0259r \u015feyi bilir. Ona g\u00f6r\u0259 bunu gizl\u0259tm\u0259k \u00e7\u0259tin olard\u0131. B\u00fct\u00fcn bu eni\u015fli-yoxu\u015flu d\u00f6vrl\u0259r\u0259 baxmayaraq, biz m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 strateji, vacib m\u00f6vqed\u0259n yana\u015fm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 biz burada m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 bizim praktiki bax\u0131mdan s\u00fclhm\u0259raml\u0131 \u0259m\u0259liyyatlarda i\u015ftirak\u0131m\u0131z\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam.<\/p>\n<p>Bildiyiniz kimi, bu \u0259m\u0259liyyatlar ba\u015flayanda Az\u0259rbaycan ilk qeyri-NATO \u00f6lk\u0259si idi ki, \u018ffqan\u0131standa h\u0259min \u0259m\u0259liyyatlara qo\u015fuldu v\u0259 oradan sonuncu \u00e7\u0131xd\u0131. AB\u015e qo\u015funlar\u0131 \u00f6lk\u0259ni t\u0259rk etdi v\u0259 daha d\u0259qiq des\u0259k, oran\u0131 qoyub qa\u00e7d\u0131lar. Biz h\u0259l\u0259 d\u0259 orada idik. Biz T\u00fcrkiy\u0259nin Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 hava liman\u0131n\u0131 t\u0259rk ed\u0259n sonuncu \u00f6lk\u0259l\u0259r olduq. Bu idi bizim t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z. \u018ffqan\u0131stanla ba\u011fl\u0131 onlar\u0131n biz\u0259 ehtiyac\u0131 var idi. M\u0259n xat\u0131rlay\u0131ram ki, AB\u015e-\u0131n y\u00fcks\u0259kr\u00fctb\u0259li m\u0259murlar\u0131 v\u0259 n\u0259qliyyat komandanl\u0131\u011f\u0131, M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin n\u0259qliyyat komandan\u0131 Az\u0259rbaycana d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 g\u0259lirdil\u0259r v\u0259 biz\u0259 minn\u0259tdarl\u0131q bildirirdil\u0259r ki, Az\u0259rbaycan \u201c\u015eimal \u015f\u0259b\u0259k\u0259\u201d adland\u0131r\u0131lan bir d\u0259hliz idi v\u0259 biz onun t\u0259rkib hiss\u0259si idik. Onu da qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u018ffqan\u0131stana ged\u0259n \u0259sas mar\u015frut \u00e7ox \u00e7\u0259tin mar\u015frut idi. Ancaq \u018ffqan\u0131standa missiya ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra onlar\u0131n etdikl\u0259ri n\u0259 oldu? Onlar yenid\u0259n biz\u0259 qar\u015f\u0131 sanksiyan\u0131 b\u0259rpa etdil\u0259r. M\u0259n 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015fd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131ram. Buna he\u00e7 bir m\u0259ntiqi \u0259sasland\u0131rma v\u0259 izah t\u0259qdim etm\u0259d\u0259n, bu da onlar\u0131n biz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fc. Uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 biz onlara qar\u015f\u0131 etdiyimizin v\u0259 yax\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f oldu\u011fumuzun m\u00fcqabilind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bil\u0259r bu Administrasiya haqq\u0131nda? Y\u0259ni, dem\u0259li, siz onlara laz\u0131m olanda olursunuz yax\u015f\u0131 bir adam, yax\u015f\u0131 bir \u00f6lk\u0259, sizin haqq\u0131n\u0131zda t\u0259rifl\u0259r ya\u011fd\u0131r\u0131rlar. Onlar\u0131n siz\u0259 ehtiyac\u0131 olmayanda n\u0259inki siz\u0259 bigan\u0259 yana\u015f\u0131rlar, h\u0259tta sanksiyalar t\u0259tbiq edirl\u0259r. N\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259? \u00c7\u00fcnki biz suverenliyimizi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fc b\u0259rpa etmi\u015fik. M\u0259n bunu dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn liderl\u0259r\u0259 demi\u015f\u0259m bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Oksfordda &#8211; Britaniyada. \u00c7\u00fcnki onlar ham\u0131s\u0131 m\u0259n\u0259 Erm\u0259nistan haqq\u0131nda, s\u00fclh sazi\u015fi haqq\u0131nda suallar verirl\u0259r. Sanki Avropada b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r h\u0259ll edilib v\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u0259s\u0259l\u0259si yerd\u0259 qalan yegan\u0259 problemdir. M\u0259n t\u0259\u0259cc\u00fcb edirdim ki, onlar h\u0259r zaman b\u00fct\u00fcn s\u00f6hb\u0259tl\u0259rd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni qald\u0131r\u0131rlar. M\u0259n he\u00e7 vaxt Avropa liderl\u0259ri v\u0259 ya dig\u0259r liderl\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131mda biz\u0259, m\u0259n\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n aid olmayan he\u00e7 bir m\u0259s\u0259l\u0259ni m\u00fczakir\u0259 etmir\u0259m. M\u0259n bu g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 onlara izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m ki, bizim etdiyimiz sizin d\u0259st\u0259kl\u0259diyiniz t\u0259r\u0259fin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259n he\u00e7 n\u0259 il\u0259 f\u0259rql\u0259nmir. F\u0259rq ondan ibar\u0259tdir ki, b\u00fct\u00fcn milyardlar\u0131na r\u0259\u011fm\u0259n, onlar u\u011fursuz oldular, biz is\u0259 bunu bacard\u0131q. Biz Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rini geri qaytard\u0131q. Bunu h\u0259rbi v\u0259 siyasi yolla etdik v\u0259 d\u0259rhal biz\u0259 qar\u015f\u0131 sanksiya t\u0259tbiq edildi. Y\u0259ni, bu, \u00e7ox m\u0259yusedici bir hald\u0131r. H\u0259min o m\u00fcxt\u0259lif b\u0259yanatlarda biz\u0259 qar\u015f\u0131 istifad\u0259 edil\u0259n terminl\u0259r, y\u0259ni, \u201cAz\u0259rbaycanla bundan sonra \u0259laq\u0259l\u0259r \u0259vv\u0259lki kimi ola bilm\u0259z\u201d, bel\u0259 bir b\u0259yanat verdil\u0259r, amma n\u0259 oldu? Yenid\u0259n adi qaydada \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 qay\u0131td\u0131q. Y\u0259ni, biz h\u0259min o \u015fi\u015firdilmi\u015f g\u00f6zl\u0259ntil\u0259ri t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir \u015fey etm\u0259dik, he\u00e7 bir add\u0131m atmad\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259n bir daha t\u0259krar etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m v\u0259 c\u0259nab Qusman da sual\u0131n\u0131 ver\u0259nd\u0259 art\u0131q cavab\u0131 bilirdi. Siz\u0259 d\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m ki, m\u0259n\u0259 bu bar\u0259d\u0259 sual verdiniz.<\/p>\n<p>Biz haz\u0131rk\u0131 AB\u015e Administrasiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n, h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259n d\u0259rind\u0259n m\u0259yus olmu\u015fuq. Bu, birt\u0259r\u0259fli yana\u015fmad\u0131r. Qafqazda ay\u0131r\u0131c\u0131 x\u0259tl\u0259rin \u00e7\u0259kilm\u0259si olduqca t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fcd\u00fcr. Bildiyiniz kimi, AB\u015e D\u00f6vl\u0259t katibi, Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n prezidenti v\u0259 onlar\u0131n bir n\u00f6v xarici i\u015fl\u0259r naziri hesab edil\u0259n ali komissar\u0131 Br\u00fcsseld\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 onlar Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi bax\u0131mdan maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fczakir\u0259 etdil\u0259r. Onlar h\u0259rbi sah\u0259d\u0259 maliyy\u0259 ay\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dini g\u00fcd\u00fcrl\u0259r v\u0259 bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn tamamil\u0259 q\u0259buledilm\u0259zdir. Biz b\u0259z\u0259n a\u00e7\u0131q, ictimai \u015f\u0259kild\u0259, b\u0259z\u0259n d\u0259 p\u0259rd\u0259arxas\u0131 mesajlar\u0131m\u0131z\u0131 veririk ki, Az\u0259rbaycan\u0131n maraqlar\u0131 C\u0259nubi Qafqazda t\u0259min edilm\u0259lidir. Kims\u0259 bizim maraqlar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6rm\u0259zd\u0259n g\u0259lm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsa, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, onlar yan\u0131lacaqlar v\u0259 u\u011fursuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar olacaqlar. Biz \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, AB\u015e-da prezident se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, m\u0259n s\u0259mimi deyir\u0259m ki, anti-Az\u0259rbaycan f\u0259aliyy\u0259tin bir hiss\u0259si prezident se\u00e7kil\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Onlar erm\u0259nil\u0259rin s\u0259sl\u0259rini qazanmaq ist\u0259yirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 z\u0259nnimc\u0259, m\u0259qs\u0259d m\u0259hz el\u0259 bundan ibar\u0259t idi. M\u0259n tamamil\u0259 obyektiv olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram. \u00dcmid edir\u0259m ki, se\u00e7kid\u0259n sonra AB\u015e-da v\u0259 Avropada Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda, bizim potensial\u0131m\u0131z, rolumuz haqq\u0131nda daha yax\u015f\u0131 anlay\u0131\u015f olsun. Y\u0259ni, biz \u015fou qurmuruq, \u00f6y\u00fcnm\u00fcr\u00fck. Biz bilirik potensial\u0131m\u0131z n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir v\u0259 bunu biziml\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259n h\u0259r k\u0259s bilir. Bu potensialdan xo\u015f niyy\u0259t, xo\u015f m\u0259ram, konsolidasiya, t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259lidir v\u0259 biz demonizasiya qurban\u0131 olmamal\u0131y\u0131q. M\u0259n c\u0259nab Prezident Tramp\u0131 \u201cVa\u015finqton Post\u201d v\u0259 \u201cNyu-York Tayms\u201d\u0131 \u201cfeyk nyus\u201d adland\u0131rmas\u0131n\u0131 art\u0131q qeyd etdim. Y\u0259ni, \u201cVa\u015finqton Post\u201d t\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, redaktorlar s\u0259viyy\u0259sind\u0259 onlarla m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edir. M\u0259ni diktator, satrap adland\u0131r\u0131rlar. Hikm\u0259t Hac\u0131yev bunu bilir. Y\u0259ni, bir daha Ramis, sizi g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u015fadam. V\u0259t\u0259n\u0259 xo\u015f g\u0259lmisiniz.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: Zati-alil\u0259ri, bizim yen\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n suallar\u0131m\u0131z var.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Buyurun, davam ed\u0259k.<\/p>\n<p>Rebekka Maklaflin-\u0130stham: Cordan Morqan, buyurun, xahi\u015f edir\u0259m, aya\u011fa qalxas\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>Cordan Morqan: C\u0259nab Prezident, bir daha \u015eu\u015fada olma\u011f\u0131mdan m\u0259mnunam v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lara t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. M\u0259n Londonda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n QHT-d\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram. Bizim \u0259sas istiqam\u0259timiz F\u0259l\u0259stin-\u0130srail m\u00fcnaqi\u015f\u0259sidir. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyi n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir ki, Q\u0259zza b\u00f6lg\u0259sind\u0259 s\u00fclh t\u0259min edilsin, \u0259n az\u0131 at\u0259\u015fk\u0259s t\u0259min edilsin?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: M\u0259n bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyimi bildirmi\u015f\u0259m ki, bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 \u0259n q\u0131sa zamanda dayand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r, ona son qoyulmal\u0131d\u0131r. Biz uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 siyasi v\u0259 iqtisadi bax\u0131mdan F\u0259l\u0259stin\u0259 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rmi\u015fik. Biz onlar\u0131n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurmaq arzusunu h\u0259r zaman d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015fik. Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 s\u00fclh\u00fcn t\u0259min edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan iki d\u00f6vl\u0259tli h\u0259ll yolu yegan\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yoludur: F\u0259l\u0259stin d\u00f6vl\u0259t qurmal\u0131d\u0131r v\u0259 \u015e\u0259rqi Q\u00fcds onun paytaxt\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni, bu m\u00f6vqe d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259r\u0259fimizd\u0259n vur\u011fulan\u0131b. Biz BMT-d\u0259 se\u00e7kil\u0259r zaman\u0131 da m\u00f6vqeyimizi bildirmi\u015fik, \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131nda v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259sisatlarda bununla ba\u011fl\u0131 m\u00f6vqeyimizi a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etmi\u015fik. Bu m\u00f6vqe d\u0259yi\u015fm\u0259z v\u0259 ayd\u0131n olaraq qal\u0131r. Bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 d\u0259rhal dayand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Biz bilirik ki, haz\u0131rda m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259\u00e7ilik s\u0259yl\u0259ri var. Biz he\u00e7 bir zaman he\u00e7 bir yerd\u0259 vasit\u0259\u00e7i olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131\u015f\u0131q, o yerl\u0259rd\u0259 ki, bizi he\u00e7 k\u0259s d\u0259v\u0259t etm\u0259yib. \u018flb\u0259tt\u0259, biz\u0259 bel\u0259 bir d\u0259v\u0259t daxil olsa, biz \u00f6z rolumuzu oynay\u0131b t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bil\u0259rik. Ancaq \u018fr\u0259b Liqas\u0131 daha f\u0259al olmal\u0131d\u0131r v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 dair daha a\u00e7\u0131q m\u00f6vqe ifad\u0259 etm\u0259lidir. Bu, m\u0259nim Prezident olaraq m\u00f6vqeyimdir ki, \u018fr\u0259b Liqas\u0131 bir t\u0259\u015fkilat olaraq burada daha \u00e7ox i\u015ftirak etm\u0259lidir. Bunun obyektiv s\u0259b\u0259bl\u0259ri var.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident. Mariana Qon\u00e7aruk ukraynal\u0131 jurnalistdir. Buyurun, s\u00f6z sizindir.<\/p>\n<p>Mariana Qon\u00e7aruk: H\u00f6rm\u0259tli c\u0259nab Prezident, m\u0259n Ukraynan\u0131 t\u0259msil edir\u0259m. \u018fvv\u0259lc\u0259, m\u0259n \u00f6lk\u0259m\u0259 &#8211; Ukraynaya humanitar d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc il\u0259 yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq mediada dezinformasiyan\u0131n da qurban\u0131 olmu\u015fdur. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n bu dezinformasiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si \u00e7ox vacibdir. \u00c7\u00fcnki bu g\u00fcn Ukrayna, bildiyiniz kimi, Rusiyan\u0131n h\u0259m h\u0259rbi, h\u0259m d\u0259 informasiya t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn qurban\u0131d\u0131r. Bizim kimi \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 Sizin t\u00f6vsiy\u0259niz n\u0259d\u0259n ibar\u0259t olar ki, biz h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri nec\u0259 \u00e7atd\u0131rmal\u0131y\u0131q v\u0259 bizim n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rimiz bu sah\u0259d\u0259 nec\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259 bil\u0259r?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Humanitar d\u0259st\u0259yimizi qeyd etdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Bu g\u00fcn\u0259d\u0259k biz Ukrayna xalq\u0131na humanitar v\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi g\u00f6st\u0259rmi\u015fik. Q\u0131rx milyon avroya yax\u0131n yard\u0131m edilibdir v\u0259 bu yard\u0131m davam edir, tamamil\u0259 \u015f\u0259ffaf yard\u0131md\u0131r. O, humanitar xarakterlidir. Biz Ukraynada bir ne\u00e7\u0259, x\u00fcsusil\u0259 \u0130rpen \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 sosial infrastrukturun b\u0259rpas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fik. Bu d\u0259st\u0259k davam ed\u0259c\u0259kdir. Ukraynal\u0131 u\u015faqlar Az\u0259rbaycana g\u0259lir, burada reabilitasiya ke\u00e7irl\u0259r. Biz k\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni ed\u0259c\u0259yik. \u00c7\u00fcnki bilirik ki, sizin bu sah\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck probleminiz var.<\/p>\n<p>Mediaya g\u0259ldikd\u0259, haz\u0131rda Ukrayna daha yax\u015f\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir. \u00c7\u00fcnki Q\u0259rb medias\u0131 sizin t\u0259r\u0259finizd\u0259dir. Y\u0259ni, bu g\u00fcn CNN, BBC, \u201cFrance24\u201d, h\u0259tta yapon medias\u0131, Koreya medias\u0131, b\u00fct\u00fcn Q\u0259rb v\u0259 dig\u0259r media kanallar\u0131 sizi d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Bu, bizim v\u0259ziyy\u0259td\u0259n tamamil\u0259 f\u0259rqlidir. Ona g\u00f6r\u0259 m\u0259n burada m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i olmaq ist\u0259m\u0259zdim. \u018flb\u0259tt\u0259, iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcharib\u0259 davam etdiyi vaxtda siz onu g\u00f6zl\u0259y\u0259 bilm\u0259zsiniz ki, qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f sizin haqq\u0131n\u0131zda n\u0259s\u0259 bir m\u00fcsb\u0259t m\u0259qal\u0259 d\u0259rc etsin v\u0259 ya material yay\u0131mlas\u0131n. Ona g\u00f6r\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 &#8211; Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si bit\u0259nd\u0259n sonra, y\u0259ni art\u0131q bundan xeyli vaxt ke\u00e7ib, h\u0259l\u0259 d\u0259 bax\u0131rs\u0131n\u0131z ki, Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan medias\u0131nda m\u00fcsb\u0259t bir m\u0259qal\u0259 bel\u0259 d\u0259rc edils\u0259, o adam xain adland\u0131r\u0131l\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 siz g\u00f6zl\u0259y\u0259 bilm\u0259zsiniz ki, Rusiya medias\u0131nda v\u0259 ya onlara yax\u0131n olan mediada \u00f6lk\u0259niz haqq\u0131nda m\u00fcsb\u0259t bir m\u0259qal\u0259 v\u0259 ya material d\u0259rc edilsin. Yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, bu g\u00fcn b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya medias\u0131 sizin t\u0259r\u0259finizd\u0259dir. Ancaq g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ki, bu, he\u00e7 d\u0259 m\u00fcharib\u0259nin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t etmir.<\/p>\n<p>Oksforddak\u0131 t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 Ukrayna m\u00f6vzusuna b\u00f6y\u00fck vaxt ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. M\u0259n dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, h\u0259m a\u00e7\u0131l\u0131\u015fda v\u0259 h\u0259m ba\u011flan\u0131\u015f sessiyas\u0131nda, h\u0259m plenar sessiyada liderl\u0259rin \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n 90 faizi Ukraynaya h\u0259sr edilmi\u015fdi. Ona g\u00f6r\u0259 bu g\u00fcn sizin \u00e7ox g\u00fccl\u00fc d\u0259st\u0259yiniz var. Ancaq yen\u0259 d\u0259 bu, m\u00fcharib\u0259nin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t deyil.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, m\u0259nim m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rim\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u00fc\u0259yy\u0259n vasit\u0259\u00e7ilik g\u00f6st\u0259rm\u0259k s\u0259yl\u0259ri var. Ancaq bu, \u0259lb\u0259tt\u0259, h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n as\u0131l\u0131 olan m\u0259s\u0259l\u0259dir, h\u0259r iki t\u0259r\u0259f dan\u0131\u015f\u0131qlar aparma\u011fa haz\u0131rd\u0131rm\u0131. Z\u0259nnimc\u0259, dan\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. Siz\u0259 bir analogiya g\u0259tir\u0259 bil\u0259r\u0259m: bizim m\u00fcnaqi\u015f\u0259 davam etdiyi d\u00f6vrd\u0259 Erm\u0259nistanla daimi prosesimiz var idi. \u018flb\u0259tt\u0259, onun he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259si olmad\u0131, ancaq bu proses davam edirdi. AT\u018fT-in ke\u00e7mi\u015f Minsk qrupu, &#8211; biz onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n naraz\u0131 idik v\u0259 buna haqq\u0131m\u0131z da var idi, ancaq buna baxmayaraq, bu proses davam edirdi, dan\u0131\u015f\u0131qlar var idi. M\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n liderl\u0259ri il\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u0259m, indiki hakimiyy\u0259t v\u0259 ondan \u0259vv\u0259lki prezidentl\u0259rl\u0259 d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar aparm\u0131\u015fam. Ona baxmayaraq ki, \u0259vv\u0259lki iki prezident Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Xocal\u0131dak\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259rd\u0259n idi. Bu, m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 d\u0259 xo\u015fag\u0259l\u0259n hal deyildi ki, m\u0259n m\u0259cbur onlarla \u0259l il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcm. Ancaq m\u0259n bunu s\u00fclh namin\u0259 v\u0259 \u0259razil\u0259rimizin azad edilm\u0259si namin\u0259 edirdim v\u0259 Prezident olaraq b\u00fct\u00fcn hissl\u0259rimi, b\u00fct\u00fcn emosiyalar\u0131m\u0131 k\u0259nara qoymal\u0131 idim. Y\u0259ni, s\u0259n bu v\u0259zif\u0259ni da\u015f\u0131y\u0131rsansa, emosiyalar\u0131n\u0131 k\u0259nara qoyacaqsan. H\u0259min g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r biz\u0259 k\u00f6m\u0259k etdimi \u0259razil\u0259rimizi b\u0259rpa ed\u0259k? M\u0259nc\u0259 b\u0259li, onlar\u0131n xeyri oldu. Detallara varmaq ist\u0259mir\u0259m, ancaq bir \u00e7oxlar\u0131 anlay\u0131r, m\u0259n n\u0259 haqda dan\u0131\u015f\u0131ram v\u0259 b\u00fct\u00fcn o ill\u0259r \u0259rzind\u0259 biz bunu edirdik. El\u0259 bir d\u00f6vr var idi ki, biz at\u0259\u015fk\u0259s\u0259 raz\u0131 olmal\u0131 olduq. Bu, 1994-c\u00fc ild\u0259 ba\u015f verdi. Bu, \u00e7ox \u00e7\u0259tin q\u0259rar idi, sizi \u0259min edir\u0259m v\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259n qonaqlar m\u0259n\u0259 sual verirdil\u0259r, bu m\u0259s\u0259l\u0259 nec\u0259 h\u0259ll edil\u0259 bil\u0259r? M\u0259n onlara deyirdim: m\u0259nim atam Az\u0259rbaycan\u0131 m\u0259nd\u0259n az sevmirdi v\u0259 ya h\u0259r hans\u0131 bir az\u0259rbaycanl\u0131dan az sevmirdi. Ancaq o, m\u0259cbur\u0259n 1994-c\u00fc ild\u0259 bu at\u0259\u015fk\u0259s\u0259 raz\u0131 oldu, \u00e7\u00fcnki \u00f6lk\u0259ni xilas etm\u0259li idi. O zaman Az\u0259rbaycan\u0131n faktiki olaraq ordusu yox idi. Biz ordumuzu h\u0259l\u0259 yeni qururduq v\u0259 bu proses sonra davam etdi v\u0259 bu g\u00fcn biz q\u00fcrur duya bil\u0259c\u0259yimiz ordu qurmu\u015fuq.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, insan b\u0259z\u0259n \u00e7\u0259tin q\u0259rarlar verm\u0259li olur v\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n m\u0259n 17 il idi ki, Prezident idim Qaraba\u011f\u0131 azad ed\u0259rk\u0259n. Laz\u0131m olsayd\u0131, biz daha 17 il g\u00f6zl\u0259y\u0259rdik ki, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 azad ed\u0259k. O zaman f\u0259rqi yoxdur kim prezident olacaqd\u0131. Y\u0259ni, bunun he\u00e7 bir f\u0259rqi yoxdur. Bu hadis\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 bundan 50 il sonra ba\u015f ver\u0259c\u0259kdi. Y\u0259ni burada insan eqoist olmal\u0131 deyil. Bu, m\u0259niml\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil, f\u0259rq etm\u0259z lider v\u0259 prezident kimdir, bu, l\u0259yaq\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259si idi v\u0259 bizim tarixd\u0259n d\u0259rsl\u0259rimiz olub. T\u0259krar edir\u0259m, b\u0259z\u0259n biz \u00e7\u0259tin q\u0259rarlar verm\u0259li idik ki, \u0259sas m\u0259qs\u0259dimiz\u0259 \u00e7ataq.<\/p>\n<p>Y\u0259ni bu, uzun bir hekay\u0259dir. Ancaq bu bax\u0131mdan Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259si maraql\u0131 ola bil\u0259r. Yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, media bax\u0131m\u0131ndan b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya medias\u0131 sizin arxan\u0131zda dayan\u0131bd\u0131r. Sizin m\u0259s\u0259l\u0259 beyn\u0259lxalq mediada \u00e7ox g\u00f6z\u0259l i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 bir daha t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m ki, bizim Ukrayna il\u0259 ba\u011fl\u0131 humanitar d\u0259st\u0259yimizi qeyd edirsiniz.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident. \u201cRadio Latviya\u201dn\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Ansis Boqustovs buyurun.<\/p>\n<p>Ansis Boqustovs: C\u0259nab Prezident, bizi buraya d\u0259v\u0259t etdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edirik. M\u0259n Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n v\u0259 bu regionun m\u00fc\u0259yy\u0259n ambisiyalar\u0131 v\u0259 iddialar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual\u0131ma cavab almaq ist\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m. Siz \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcz\u00fc b\u0259rpa etmisiniz. Bununla ba\u011fl\u0131 Sizi t\u0259brik edir\u0259m. Ancaq bu \u0259razil\u0259r mina il\u0259 doludur v\u0259 Siz bu i\u015fi nec\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r ail\u0259, ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r art\u0131q qay\u0131d\u0131b? R\u0259q\u0259ml\u0259r n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? Daha n\u0259 q\u0259d\u0259r ail\u0259 qay\u0131dacaq? Bu karbon neytrall\u0131\u011f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, o \u0259razil\u0259ri bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259 ya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131 elan etmisiniz. Halbuki Avropa \u0130ttifaq\u0131 h\u0259l\u0259 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r bu m\u0259s\u0259l\u0259ni h\u0259ll ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259kdi. Bunu nec\u0259 edirsiniz? Hans\u0131 v\u0259sait yat\u0131r\u0131l\u0131r? Bu maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259yi n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? Neft-qaz pullar\u0131d\u0131r? Eyni zamanda, minalar\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si prosesi nec\u0259 davam ed\u0259c\u0259k? H\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259ni Ukraynaya da \u015famil etm\u0259k olar.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, d\u00fcn\u0259n insident ba\u015f verdi, \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259r mina partlay\u0131\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaraland\u0131. 2020-ci ild\u0259n bu yana 300-d\u0259n \u00e7ox insan ya h\u0259lak olub, ya da yaralan\u0131b. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, n\u0259hay\u0259t, Erm\u0259nistan\u0131n biz\u0259 verdiyi mina x\u0259rit\u0259l\u0259ri tamamil\u0259 yarars\u0131zd\u0131r, onlar d\u0259qiq deyil. \u018fvv\u0259l biz onlardan xahi\u015f ed\u0259nd\u0259 deyirdil\u0259r ki, &#8211; onlar\u0131n ba\u015f nazirl\u0259ri m\u0259n\u0259 deyirdi ki, &#8211; bizd\u0259 x\u0259rit\u0259l\u0259r yoxdur. Ancaq sonra etiraf etm\u0259li oldular ki, x\u0259rit\u0259l\u0259r var, amma onlar tamamil\u0259 yarars\u0131z x\u0259rit\u0259l\u0259rdir.<\/p>\n<p>Burada, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u0259n b\u00f6y\u00fck mane\u0259 m\u0259hz minalard\u0131r. Bizim h\u0259min \u0259razil\u0259rin reabilitasiyas\u0131n\u0131n daha s\u00fcr\u0259tli apar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn infrastruktur layih\u0259l\u0259rinin v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131na ba\u015flamam\u0131\u015fdan \u0259vv\u0259l o \u0259razil\u0259r minalardan t\u0259mizl\u0259nir. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, bizim kifay\u0259t q\u0259d\u0259r resursumuz, t\u0259cr\u00fcb\u0259li hey\u0259timiz yoxdur. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259r biz\u0259 el\u0259 qiym\u0259tl\u0259r t\u0259klif edirl\u0259r ki, h\u0259r bir kvadratmetr\u0259 t\u0259klif edil\u0259n qiym\u0259t 5-10 d\u0259f\u0259 art\u0131qd\u0131r. \u00c7\u00fcnki bizim d\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn Minat\u0259mizl\u0259m\u0259 Agentliyimiz v\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259rimiz var. Bu, n\u0259 q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k, bunu dem\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Bu yax\u0131nlarda Balkanlardan olan b\u0259zi h\u0259mkarlar\u0131m m\u0259n\u0259 dedil\u0259r ki, h\u0259l\u0259 d\u0259 onlarda mina partlay\u0131\u015f\u0131 olur. Y\u0259ni, Balkanlarda m\u00fcnaqi\u015f\u0259 ill\u0259rdir sona \u00e7atmas\u0131na baxmayaraq, h\u0259l\u0259 d\u0259 bu hallar ba\u015f verir. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, biz d\u0259 onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 bununla \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259yik. Bu g\u00fcn bizd\u0259 olan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, orada bir milyondan art\u0131q mina basd\u0131r\u0131l\u0131b. \u018fn qorxulusu o idi ki, 2020-ci ilin 10 noyabr tarixli \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat\u0131ndan sonra &#8211; bizim La\u00e7\u0131n d\u0259hlizi \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259timiz olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Erm\u0259nistandan mina da\u015f\u0131n\u0131rd\u0131 v\u0259 onlar orada basd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Biz bunu nec\u0259 bilirik? \u00c7\u00fcnki o minalar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u201c\u0130stehsal tarixi 2021-ci il, Erm\u0259nistanda istehsal edilmi\u015fdir\u201d yaz\u0131lar\u0131 var. Y\u0259ni, t\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra bel\u0259 onlar biz\u0259 qar\u015f\u0131 mina terroru h\u0259yata ke\u00e7irirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Qay\u0131d\u0131\u015f m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, d\u00f6rd \u015f\u0259h\u0259r\u0259 v\u0259 d\u00f6rd k\u0259nd\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar art\u0131q qay\u0131d\u0131blar. Azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 art\u0131q 8 min\u0259 yax\u0131n \u0259hali ya\u015fay\u0131r. \u0130lin sonuna q\u0259d\u0259r bu r\u0259q\u0259m 20 min\u0259 \u00e7atacaq. Bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259vv\u0259l biz 23 binadan ibar\u0259t ya\u015fay\u0131\u015f kompleksini istifad\u0259y\u0259 verdik, \u00fc\u00e7, d\u00f6rd, be\u015fm\u0259rt\u0259b\u0259li binalard\u0131r. Buraya yax\u0131nd\u0131r, oran\u0131 gedib g\u00f6r\u0259 bil\u0259rsiniz. Art\u0131q orada sakinl\u0259r ya\u015fay\u0131rlar. Y\u0259ni, Qaraba\u011fda v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda geni\u015f reabilitasiya proqram\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>B\u0259li, siz d\u00fczg\u00fcn qeyd etdiniz ki, Qaraba\u011f, \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Nax\u00e7\u0131van co\u011frafi bax\u0131mdan da eyni regiondur. Onlar ya\u015f\u0131l enerji zonalar\u0131 elan edilib. Burada \u00e7ox b\u00f6y\u00fck potensial var, h\u0259m d\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f elektrik enerjisi bax\u0131m\u0131ndan. M\u0259nim bayaq qeyd etdiyim, BP t\u0259r\u0259find\u0259n in\u015fa olunan G\u00fcn\u0259\u015f Elektrik Stansiyas\u0131 buraya yax\u0131n yerl\u0259\u015f\u0259n C\u0259bray\u0131l rayonunda tikil\u0259c\u0259k. Nax\u00e7\u0131vanda 500 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f Elektrik Stansiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00f6y\u00fck plan\u0131m\u0131z var. \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si bitdikd\u0259n sonra biz hidroelektrik enerjisi sah\u0259sin\u0259 v\u0259sait yat\u0131rm\u0131\u015f\u0131q. Bu \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 270 meqavat h\u0259cmind\u0259 su elektrik stansiyalar\u0131 art\u0131q f\u0259aliyy\u0259td\u0259dir. Z\u0259nnimc\u0259, bu r\u0259q\u0259m 500 meqavata \u00e7atd\u0131r\u0131lacaq. Bu, biz\u0259 regionu tam \u0259hat\u0259 etm\u0259y\u0259 kifay\u0259t ed\u0259c\u0259kdir. Tam inteqrasiya olunmu\u015f elektrik kabeli layih\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irildikd\u0259n sonra Qaraba\u011fda istehsal edil\u0259n elektrik enerjisi Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259ql olunacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Bizim \u0259sas investorlar\u0131m\u0131z xarici \u015firk\u0259tl\u0259rdir. Az\u0259rbaycan burada ki\u00e7ik pay sahibi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Bu, o dem\u0259kdir ki, bizim \u00f6lk\u0259d\u0259 biznes m\u00fchitimiz v\u0259 s\u0259rmay\u0259 imkanlar\u0131m\u0131z, s\u0259rmay\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda g\u0259lir \u0259ld\u0259 edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox u\u011furlu bir m\u00f6vqed\u0259yik. \u018fks t\u0259qdird\u0259, he\u00e7 k\u0259s bura bir dollar bel\u0259 v\u0259sait qoymazd\u0131. Dediyim kimi, art\u0131q iki qiqavata yax\u0131n h\u0259cml\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rarlar verilib v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259, 10 meqavat h\u0259cmind\u0259 sazi\u015f v\u0259 memorandumlar imzalan\u0131b. G\u0259l\u0259n il buraya g\u0259l\u0259nd\u0259 g\u00f6r\u0259c\u0259ksiniz ki, bu region tamamil\u0259 ya\u015f\u0131l enerji regionuna \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: Nail\u0259 Balayevaya s\u00f6z verm\u0259k ist\u0259rdim.<\/p>\n<p>Nail\u0259 Balayeva: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. M\u0259n \u201cReuters\u201d x\u0259b\u0259r agentliyini t\u0259msil edir\u0259m. C\u0259nab Prezident, Rusiya Ukrayna \u0259razisind\u0259n Avropaya qaz\u0131n n\u0259qlini 2025-ci ild\u0259 dayand\u0131racaq. Az\u0259rbaycan Avropaya qaz n\u0259qlinin h\u0259cmini nec\u0259 art\u0131ra bil\u0259r? Buna Ukrayna vasit\u0259sil\u0259 Avropaya svop \u0259m\u0259liyyat\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Slovakiyan\u0131 misal g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Bu, nec\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r? Bu, m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? Avropaya 2027-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259cmin iki d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? Bu, Az\u0259rbaycan qaz\u0131 olacaqd\u0131r v\u0259 ya dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259 qaz h\u0259cml\u0259ri c\u0259lb edil\u0259 bil\u0259r?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Biz 2022-ci ilin iyul ay\u0131nda Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n Prezidenti il\u0259 enerji sah\u0259sind\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda sazi\u015f imzalayanda qar\u015f\u0131ya konkret h\u0259d\u0259f qoyduq. Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n Avropaya n\u0259qlini iki d\u0259f\u0259 art\u0131rmaq \u00f6hd\u0259lik deyil, bu, bizim h\u0259d\u0259fimizdir. Biz bu h\u0259d\u0259f\u0259 do\u011fru ir\u0259lil\u0259yirik. 2021-ci ild\u0259 biz Avropaya 8 milyard kubmetr qaz n\u0259ql edirdik. Bu il t\u0259kc\u0259 Avropaya 13 milyard kubmetr\u0259 yax\u0131n h\u0259cmd\u0259 n\u0259ql edil\u0259c\u0259k. \u00dcmumi h\u0259cm is\u0259 25 milyard kubmetr olacaqd\u0131r. 2027-ci il haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131r\u0131qsa, biz Avropaya ixrac\u0131 16 milyard kubmetr\u0259 \u00e7atd\u0131rmal\u0131y\u0131q. Bu resurslar\u0131n Avropaya m\u00f6vcud \u015f\u0259b\u0259k\u0259 &#8211; C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi, h\u0259m d\u0259 onun interkonnektorlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Ukrayna il\u0259 Rusiya aras\u0131nda m\u00fcqavil\u0259y\u0259 xitam verilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, Ukrayna v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 biz\u0259 m\u00fcraci\u0259t edib ki, biz bu m\u00fcqavil\u0259nin uzad\u0131lmas\u0131nda yard\u0131m\u00e7\u0131 olaq. Hesab edir\u0259m v\u0259 m\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, h\u0259r iki t\u0259r\u0259f bunda maraql\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki Ukraynan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn bu qaza ehtiyac\u0131 var. D\u00fczg\u00fcn qeyd etdiniz, Avstriya, Slovakiya kimi \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259 \u00e7ox ciddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259kl\u0259r. Onlar ya, &#8211; d\u0259qiq r\u0259q\u0259m dem\u0259k ist\u0259mir\u0259m, &#8211; dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n qaz almaq \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fczl\u0259rl\u0259 milyon dollar v\u0259 ya avro h\u0259cmind\u0259 \u0259lav\u0259 pul verm\u0259li olacaqlar v\u0259 fiziki olaraq da onlar\u0131n \u0259lav\u0259 qaz h\u0259cml\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olmayacaq. \u00c7\u00fcnki dig\u0259r Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri kimi, bu iki \u00f6lk\u0259 d\u0259 \u0259n \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir. Y\u0259qin ki, m\u0259lumat\u0131n\u0131z var, Az\u0259rbaycan, &#8211; yen\u0259 d\u0259 m\u00f6vzuya qay\u0131d\u0131r\u0131q, &#8211; Rusiya qaz\u0131n\u0131 satmaqda ittiham edilirdi. Bu, tamamil\u0259 \u201cfeyknyus\u201d, yalan x\u0259b\u0259rdir. Sizin \u00fc\u00e7\u00fcn bir misal \u00e7\u0259kim: b\u0259li, biz Rusiya il\u0259 1 milyard kubmetr h\u0259cmind\u0259 qazla ba\u011fl\u0131 m\u00fcqavil\u0259 imzalad\u0131q. Bazarlarda qiym\u0259t \u00e7ox y\u00fcks\u0259k olanda Rusiya qaz\u0131n\u0131n qiym\u0259ti daha m\u00fcnasib idi v\u0259 bu, tamamil\u0259 kommersiya prinsipli bir biznes sazi\u015fi idi. Dediyim kimi, biz 25 milyard kubmetr ixrac edirik, yaln\u0131z 1 milyard\u0131 idxal etmi\u015fik. Y\u0259ni, burada Rusiya qaz\u0131n\u0131n ixrac\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r hans\u0131 bir kanal olmaqda ittiham edilm\u0259miz \u00e7ox yanl\u0131\u015f v\u0259 nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r \u201cfeyk\u201d x\u0259b\u0259rdir.<\/p>\n<p>Biz \u00e7ox diqq\u0259tli olmal\u0131y\u0131q. \u00c7\u00fcnki h\u0259r bir \u015fey bizi qane edir. Dediyim kimi, s\u0259kkiz v\u0259 bu yax\u0131nlarda daha bir Avropa \u00f6lk\u0259si bizim m\u00fc\u015ft\u0259rimizdir. Bizim \u201cAb\u015feron\u201d adlanan n\u0259h\u0259ng qaz yata\u011f\u0131m\u0131z var. Bu il biz 1,5 milyard kubmetr qaz hasil ed\u0259c\u0259yik, qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259n ill\u0259rd\u0259 bu r\u0259q\u0259m 5 milyard kubmetr\u0259 \u00e7atacaq. G\u0259l\u0259n il biz \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131ndan \u0259lav\u0259 qaz alaca\u011f\u0131q. Y\u0259ni, bizim he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259nin qaz\u0131na ehtiyac\u0131m\u0131z yoxdur. Y\u0259qin, bilirsiniz, T\u00fcrkm\u0259nistan qaz\u0131n\u0131n \u0130ran \u0259razisind\u0259n Az\u0259rbaycan vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql edilm\u0259si d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n dayand\u0131. Y\u0259ni, bizim buna ehtiyac\u0131m\u0131z yoxdur. Ukrayna t\u0259r\u0259fi v\u0259 Avropa Komissiyas\u0131 biz\u0259 m\u00fcraci\u0259t edib. Biz Rusiya il\u0259 bu bax\u0131mdan dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131r\u0131q. Biz burada yard\u0131m\u00e7\u0131 ola bils\u0259k, bunu ed\u0259c\u0259yik. Amma yen\u0259 d\u0259 t\u0259krar edir\u0259m, bu sual\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m ki, h\u0259r hans\u0131 bir ittihamlardan uzaq olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn biz h\u0259r hans\u0131 m\u00f6ht\u0259kirliy\u0259 yol vermirik. Hesab edir\u0259m ki, bu m\u00fcqavil\u0259nin uzad\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu, Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 faydal\u0131 olacaq, \u00e7\u00fcnki o istiqam\u0259td\u0259 50 milyard kubmetrd\u0259n art\u0131q premium bazar\u0131nda sat\u0131lacaq qaz\u0131 var. Biz bilirik ki, bu g\u00fcn Rusiya dig\u0259r bazarlar\u0131 da n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irir. Bunu da anlamaq olar. Onlar qaz\u0131 Qazax\u0131stana n\u0259ql etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar, art\u0131q \u00d6zb\u0259kistana da qaz n\u0259ql edilir. \u00c7\u00fcnki bu iki \u00f6lk\u0259nin \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259chizat\u00e7\u0131larla ba\u011fl\u0131 probleml\u0259ri var. Dig\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n fikirl\u0259r d\u0259 var. H\u0259r bir \u00f6lk\u0259 \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir. Bizim Rusiyaya, \u0130rana, G\u00fcrc\u00fcstana, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, \u0130taliyaya \u2013 h\u0259r yer\u0259 uzanan boru k\u0259m\u0259rl\u0259rimiz var. Biz bu bax\u0131mdan \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc rahat v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz hiss edirik. Sizin sual\u0131n\u0131za uzun cavab verdim, \u00e7\u00fcnki bu, \u00e7oxt\u0259r\u0259fli sual v\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bir daha qeyd edir\u0259m ki, biz k\u00f6m\u0259k etm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q. Ancaq biz yaln\u0131z vasit\u0259\u00e7iyik. Bundan ba\u015fqa h\u0259r hans\u0131 dig\u0259r m\u00f6vzudan s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: C\u0259nab Prezident, Siz geni\u015f cavab verirsiniz. Biz bunun yaln\u0131z t\u0259r\u0259fdar\u0131y\u0131q. C\u0259nab Prezident, icaz\u0259nizl\u0259, n\u00f6vb\u0259ti suala ke\u00e7\u0259k. Sual ver\u0259n xan\u0131m \u00d6zb\u0259kistan\u0131 t\u0259msil edir.<\/p>\n<p>\u00d6zb\u0259kistan\u0131n Milli \u0130nformasiya Agentliyinin (UZA) ba\u015f redaktoru Durdona Salixova: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u018fvv\u0259lc\u0259, ist\u0259rdim d\u0259v\u0259t\u0259 v\u0259 bu Forumda i\u015ftiraka imkan yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirim. Sual\u0131m bel\u0259dir ki, Siz media s\u0259nayesinin g\u0259l\u0259c\u0259yini v\u0259 s\u00fcni intellektin bu prosesd\u0259 rolunu nec\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Burada m\u0259n\u0259 m\u0259\u015fhur media s\u0259nayesinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 girm\u0259k \u00e7\u0259tin olacaq. Onlar\u0131n bilm\u0259dikl\u0259rini dey\u0259 bilm\u0259r\u0259m. O ki qald\u0131, s\u00fcni intellekt\u0259, do\u011frudan da bu m\u00f6vzu haz\u0131rda tamamil\u0259 yeni m\u00fcst\u0259viy\u0259 \u00e7\u0131xmaqdad\u0131r. Vaxta\u015f\u0131r\u0131 r\u0259smi m\u0259lumatlar, Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tli qurumlar\u0131n\u0131n r\u0259smi m\u0259lumatlar\u0131 onu g\u00f6st\u0259rir ki, m\u0259nim ad\u0131mdan f\u0259rqli biznes layih\u0259l\u0259rinin elan olunmas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar daxil olur v\u0259 bunlar\u0131n he\u00e7 birinin n\u0259 m\u0259n\u0259, n\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycana aidiyy\u0259ti yoxdur. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u0259zi insanlar, b\u00f6y\u00fck sayda insanlar buna inan\u0131r. S\u0259n bunun \u00f6hd\u0259sind\u0259n nec\u0259 g\u0259lm\u0259lis\u0259n? Cavab \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. \u00c7\u00fcnki kims\u0259 etiraz\u0131, t\u0259kzibi oxuyacaq, ya oxumayacaq, yaxud da \u00e7ox gec olacaq. Bu feyki d\u0259rhal tapmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tin olur. S\u0259n bir m\u00fcdd\u0259t sonra onu a\u015fkarlay\u0131rsan. H\u0259min m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 insanlar art\u0131q buna inan\u0131r. Bu, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada \u00e7ox k\u0259skin mahiyy\u0259t da\u015f\u0131m\u0131r. Kims\u0259 bunun \u00fcz\u0259rind\u0259n pul qazanmaq ist\u0259yir v\u0259 m\u0259nim ad\u0131mdan s\u00fcni intellektd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k elanlar d\u0259rc olunur ki, m\u0259s\u0259l\u0259n, buraya pul yat\u0131r\u0131n, oraya pul yat\u0131r\u0131n. Lakin bu yolla gets\u0259l\u0259r f\u0259rqli elanlar olacaq: m\u0259nim ad\u0131mdan b\u0259lk\u0259 d\u0259 m\u00fcharib\u0259 elan ed\u0259rl\u0259r v\u0259 kims\u0259 buna inana bil\u0259r v\u0259 hans\u0131sa dig\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 yaln\u0131z Az\u0259rbaycandan getmir. N\u00fcv\u0259 silah\u0131na malik \u00f6lk\u0259l\u0259r var. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259r, eyni zamanda, s\u00fcni intellekt t\u0259r\u0259find\u0259n manipulyasiyaya m\u0259ruz qala bil\u0259r. H\u0259tta m\u0259i\u015f\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox hadis\u0259l\u0259r var ki, bir \u00e7oxlar\u0131na &#8211; insanlar\u0131n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259, l\u0259yaq\u0259tin\u0259, n\u00fcfuzuna b\u0259rpa olunmayan x\u0259l\u0259l yetiril\u0259 bil\u0259r. \u0130ctimai \u015f\u0259xsl\u0259rin f\u0259rqli feyk video, vizual v\u0259 audiom\u0259lumatlarla tamamil\u0259 yams\u0131lanmas\u0131 gedir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, siz d\u0259, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 media ictimaiyy\u0259ti siyas\u0259t\u00e7il\u0259r\u0259 yol g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir. Siyas\u0259t\u00e7il\u0259r \u00e7ox ciddi q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259lidirl\u0259r ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada bunu m\u0259hdudla\u015fd\u0131rs\u0131nlar. \u00c7\u00fcnki bu, yaln\u0131z feyk x\u0259b\u0259r deyil. Bu, insanlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, h\u0259yat\u0131na, c\u0259miyy\u0259t\u0259, \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259, f\u0259rdl\u0259r\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259dir, t\u0259hdiddir, onlar\u0131n \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131na, f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ciddi t\u0259hdiddir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu m\u00f6vzu bu g\u00fcn, sabah v\u0259 birisi g\u00fcn sizin t\u0259r\u0259finizd\u0259n m\u00fczakir\u0259 olunacaq m\u00f6vzulardan biridir.<\/p>\n<p>Z\u0259nnimc\u0259, beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 bel\u0259 bir mexanizm i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlana bil\u0259r. Bu, he\u00e7 bir halda s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi q\u0259bul olunmayacaq. Beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259, BMT s\u0259viyy\u0259sind\u0259, yaxud da \u201cB\u00f6y\u00fck 20\u201dlik t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259r ki, buna son qoyulsun. Bu, \u00e7ox ciddi bir t\u0259hdiddir v\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m ki, siz bu m\u00f6vzuya toxunursunuz.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m, c\u0259nab Prezident. N\u00f6vb\u0259ti sual Mir\u015fahin A\u011fayevindir.<\/p>\n<p>\u201cReal\u201d televiziyas\u0131, Az\u0259rbaycan, Mir\u015fahin: C\u0259nab Prezident, bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 Siz bu m\u00f6vzuya toxunmusunuz ki, Az\u0259rbaycana karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n hasil edilm\u0259sini irad tutublar v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 bu m\u00f6vzuya toxundunuz. Bu g\u00fcn m\u0259n Sizin yad\u0131n\u0131za 30 il bundan \u0259vv\u0259li salmaq ist\u0259yir\u0259m. 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d imzalanm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 o m\u00fcqavil\u0259 imzalanandan t\u0259xmin\u0259n 10 d\u0259qiq\u0259 sonra m\u0259n Sizd\u0259n m\u00fcsahib\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcm. Siz o m\u00fcqavil\u0259 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n onun n\u0259tic\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 i\u015fl\u0259diyini bildirmi\u015fdiniz. \u00c7ox maraql\u0131d\u0131r m\u0259n\u0259, Ulu \u00d6nd\u0259rl\u0259 m\u00fcsahib\u0259l\u0259rimizd\u0259, s\u00f6hb\u0259tl\u0259rimizd\u0259 d\u0259 bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131q ki, m\u00fcqavil\u0259nin haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259rin dem\u0259k olar, ham\u0131s\u0131nda Siz i\u015ftirak etmisiniz, haz\u0131rlanma prosesi Sizin r\u0259hb\u0259rliyiniz alt\u0131nda ke\u00e7ib. R\u0259hm\u0259tlik Xo\u015fb\u0259xt Yusifzad\u0259 bu bar\u0259d\u0259 geni\u015f dan\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131. M\u0259n\u0259 \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r, indi Az\u0259rbaycana irad tutan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r ki var, ax\u0131, onlar \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin haz\u0131rlanmas\u0131nda cidd-c\u0259hdl\u0259 i\u015ftirak edirdil\u0259r. Onlar \u00f6zl\u0259rini onda nec\u0259 apar\u0131rd\u0131lar. Onda deyirl\u0259r yox, laz\u0131m deyil, m\u00fcqavil\u0259ni imzalamayaq. Yox, g\u0259lin bunu saxlayaq, ekoloji filan, filan, filan, yoxsa onlar \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar, ax\u0131 m\u0259n bilir\u0259m, o layih\u0259l\u0259r\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259k o q\u0259d\u0259r asan deyildi. Onlar b\u00f6y\u00fck r\u0259qab\u0259td\u0259n sonra se\u00e7ilmi\u015fdil\u0259r. Xat\u0131rlay\u0131ram, \u201cAmoco\u201dnu xat\u0131rlay\u0131ram, \u201cBenzoil\u201di xat\u0131rlay\u0131ram, BP-ni. M\u0259n\u0259 bu, maraql\u0131d\u0131r v\u0259 bir d\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, n\u0259 q\u0259d\u0259r inanmaq olar bu m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin s\u0259mimiyy\u0259tin\u0259 ki, onlar COP29-la guya d\u00fcnyan\u0131n xilas\u0131na \u00e7al\u0131\u015facaqlar. M\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n bu bar\u0259d\u0259 s\u0259mimiyy\u0259tin\u0259 Sizin \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131zdan \u00f6z\u00fcm q\u0259d\u0259r \u0259min\u0259m. Amma haradan bil\u0259 bil\u0259rik ki, 30 il bundan sonra onlar ya\u015f\u0131l enerjini d\u0259 Az\u0259rbaycana irad tutmayacaqlar ki. Ax\u0131 bu g\u00fcn o d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bir yandan k\u0259p\u0259n\u0259k effektind\u0259n qorxurlar ki, ay aman, \u00e7i\u00e7\u0259yin \u00fcst\u00fcn\u0259 ehmalca qonsun ki, d\u00fcnya da\u011f\u0131lar, o t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn pulunu, dollarlar\u0131n\u0131, avrolar\u0131n\u0131 s\u0259rf edirl\u0259r Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259sin\u0259, az qala n\u00fcv\u0259 ba\u015fl\u0131qlar\u0131n\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7irm\u0259k haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r. N\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tindir Siz\u0259 bel\u0259 qeyri-s\u0259mimi t\u0259r\u0259fda\u015flarla i\u015f aparmaq v\u0259 COP29-dan Siz n\u0259 g\u00f6zl\u0259yirsiniz? Do\u011frudanm\u0131, onlar \u00f6z s\u00f6zl\u0259rinin sahibi olacaqlar? T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Bilirsiniz, siz yax\u015f\u0131 bilirsiniz, bizim sizinl\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 s\u00f6hb\u0259tl\u0259rimiz olub. Biz bu qeyri-s\u0259mimi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 bir n\u00f6v \u00f6yr\u0259\u015fmi\u015fik, \u0259fsuslar olsun. B\u0259zi hallarda ikili standartlar\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259nd\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz-\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 sual veririk, g\u00f6r\u0259s\u0259n, n\u0259l\u0259r ba\u015f verir? Biz buna o q\u0259d\u0259r \u00f6yr\u0259\u015fmi\u015fik ki, y\u0259ni, a\u011fa qara, qaraya a\u011f dem\u0259k adi hala \u00e7evrilib. Burada bunun yegan\u0259 yolu buna m\u0259h\u0259l qoymamaq, fikir verm\u0259m\u0259k, \u00f6z yolundan d\u00f6nm\u0259m\u0259k v\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn, xalq \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan b\u00fct\u00fcn add\u0131mlar\u0131 vaxt\u0131nda atmaqd\u0131r. Nec\u0259 ki, 1994-c\u00fc ild\u0259, siz d\u0259 bunu qeyd edirsiniz, Ulu \u00d6nd\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n tarixi q\u0259rar q\u0259bul edildi. O, tarixi q\u0259rar idi v\u0259 o vaxt m\u0259n d\u0259 xat\u0131rlay\u0131ram, bu m\u00fcqavil\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar bir \u00e7ox m\u00fclahiz\u0259l\u0259r, bir \u00e7ox fikirl\u0259r var idi. Bunu q\u0259bul etm\u0259y\u0259nl\u0259r var idi. Siz d\u0259 yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131z v\u0259 o hadis\u0259l\u0259ri i\u015f\u0131qland\u0131rm\u0131s\u0131n\u0131z. O m\u00fcqavil\u0259 imzalanandan iki h\u0259ft\u0259 ke\u00e7m\u0259mi\u015f d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fin\u0259 c\u0259hd edildi v\u0259 bunun s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri m\u0259hz bu m\u00fcqavil\u0259 idi. Ondan sonrak\u0131 geosiyasi gedi\u015fatlar\u0131n da t\u0259m\u0259lind\u0259 m\u0259hz bu dayan\u0131rd\u0131. Bu m\u00fcqavil\u0259 Az\u0259rbaycana \u0259sl m\u00fcst\u0259qillik g\u0259tir\u0259 bil\u0259c\u0259k bir m\u00fcqavil\u0259 idi v\u0259 onu o vaxt biz d\u0259 bilirdik, dostlar\u0131m\u0131z da bilirdi, bizi ist\u0259m\u0259y\u0259nl\u0259r d\u0259 bilirdi. Bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u0259f\u0259s borusu, bir oksigen borusu idi. Xat\u0131rlay\u0131ram, m\u0259nim atam o m\u00fcqavil\u0259 imzalanandan sonra tez-tez m\u0259nd\u0259n soru\u015furdu, n\u0259 vaxt biz art\u0131q onu g\u00f6r\u0259c\u0259yik, n\u0259 vaxt g\u00f6r\u0259c\u0259yik v\u0259 biz \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni, y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn bizim komandam\u0131z, r\u0259hm\u0259tlik Xo\u015fb\u0259xt m\u00fc\u0259llim, r\u0259hm\u0259tlik Natiq \u018fliyev, Valeh \u018fl\u0259sg\u0259rov, Allah can\u0131n\u0131 sa\u011f el\u0259sin v\u0259 dig\u0259r yolda\u015flar, m\u0259n daxil olmaq \u015f\u0259rtil\u0259, &#8211; \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni edirdik ki, biz maksimum q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 ilk nefti hasil ed\u0259k. \u018fg\u0259r d\u00fcnya neft kontraktlar\u0131n\u0131n tarix\u00e7\u0259sin\u0259 n\u0259z\u0259r yetirs\u0259niz g\u00f6r\u0259rsiniz ki, bel\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 bu c\u00fcr n\u0259h\u0259ng neft yata\u011f\u0131ndan neft \u00e7\u0131xarmaq c\u0259mi \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 tarixd\u0259 olmay\u0131b. 1994-c\u00fc ilin sentyabr ay\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 imzaland\u0131, 3-4 aydan sonra parlamentd\u0259 ratifikasiya edildi, qanun kimi q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi v\u0259 1997-ci ilin noyabr ay\u0131nda \u201c\u00c7\u0131raq-1\u201d platformas\u0131ndan ilk neft \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. Ondan iki il sonra Bak\u0131-Supsa k\u0259m\u0259ri tikildi, daha sonra Ulu \u00d6nd\u0259r \u00f6z \u0259ll\u0259ri il\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan\u0131n t\u0259m\u0259lini qoydu. Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn bunlar o vaxt da, bu g\u00fcn d\u0259 bizim g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz i\u015fl\u0259rin n\u0259 q\u0259d\u0259r uzunm\u00fcdd\u0259tli oldu\u011funu bir daha g\u00f6st\u0259rir. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, \u0259g\u0259r o vaxt bu m\u00fcqavil\u0259 imzalanmasayd\u0131, yaxud ondan iki il ke\u00e7m\u0259mi\u015f \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d \u00fczr\u0259 m\u00fcqavil\u0259 imzalanmasayd\u0131, bu g\u00fcn h\u0259m biz, h\u0259m d\u0259 bizim qaz\u0131m\u0131zdan b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259n, ondan \u00f6z enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 istifad\u0259 ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r hans\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259kdil\u0259r? Y\u0259ni, o, qlobal t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn v\u0259 m\u00fcdrikliyin t\u0259zah\u00fcr\u00fc idi.<\/p>\n<p>O ki qald\u0131 iradlara, bilirsiniz, o vaxt da biz\u0259 ba\u015fqa iradlar tuturdular. B\u0259lk\u0259 d\u0259 siz d\u0259 y\u0259qin ki, xat\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131z. Deyirdil\u0259r ki, Az\u0259rbaycanda neft yoxdur, neft k\u0259m\u0259rl\u0259ri tikilm\u0259m\u0259lidir, Az\u0259rbaycan blef edir, nefti yoxdur, n\u0259 bilim yalan m\u0259lumatlar \u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq\u201ddan hasilat\u0131m\u0131z davam edir. \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d m\u00fcqavil\u0259si ba\u011flananda sonra da ortal\u0131\u011fa bir uydurma atm\u0131\u015fd\u0131lar ki, Az\u0259rbaycanda qaz yoxdur. Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fc filan yerd\u0259n qaz al\u0131r v\u0259 he\u00e7 vaxt, he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259y\u0259 qaz n\u0259ql ed\u0259 bilm\u0259z. Art\u0131q s\u0259kkiz \u00f6lk\u0259y\u0259 qaz n\u0259ql edirik, bu il bizd\u0259 50 milyard kubmetr hasilat g\u00f6zl\u0259nilir. Onun bir hiss\u0259si yenid\u0259n neft laylar\u0131na vurulacaq ki, oradan neft hasilat\u0131 daha da arts\u0131n, bir hiss\u0259si daxili istehlaka y\u00f6n\u0259ldil\u0259c\u0259k, 25 milyard kubmetri is\u0259 d\u00fcnya bazarlar\u0131na n\u0259ql olunacaq. Bu, t\u0259kc\u0259 m\u0259nf\u0259\u0259t deyil. Bu, geosiyasi \u0259h\u0259miyy\u0259tdir, bu sah\u0259 il\u0259 yax\u0131ndan tan\u0131\u015f olanlar\u0131n ham\u0131s\u0131 yax\u015f\u0131 bilirl\u0259r ki, bu g\u00fcn qaz amili enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin bir n\u00f6mr\u0259li amilidir. M\u0259n istisna etmir\u0259m, b\u0259lk\u0259 d\u0259 siz haql\u0131s\u0131n\u0131z, g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k biz\u0259 ya\u015f\u0131l enerjini d\u0259 irad tutacaqlar. \u00c7\u00fcnki ya\u015f\u0131l enerji il\u0259 ba\u011fl\u0131 indi \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xan bir \u00e7ox m\u0259qamlar var ki, insanlar\u0131 v\u0259 q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259nl\u0259ri d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 vadar edir. Y\u0259ni, orada o materiallar\u0131n utilizasiyas\u0131 nec\u0259 olacaq? Batareyalar\u0131n, akkumulyatorlar\u0131n taleyi nec\u0259 olacaq? Y\u0259ni, indid\u0259n art\u0131q bunun alt\u0131na da bir mina qoyulur ki, laz\u0131m olan vaxtda o, kimins\u0259 ba\u015f\u0131nda \u00e7atlas\u0131n. Amma yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, bizim atd\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn add\u0131mlar v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rimiz \u0259sas m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcr &#8211; \u00f6lk\u0259mizi g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, iqtisadi g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc art\u0131rmaq, iqtisadi v\u0259 siyasi m\u00fcst\u0259qilliyimizi daha da g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 y\u00fcks\u0259k liqaya daxil etdirm\u0259k.<\/p>\n<p>COP29 bu istiqam\u0259td\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259mli bir add\u0131m olacaq. Biz bu ist\u0259kd\u0259 olanda b\u0259zil\u0259ri b\u0259lk\u0259 d\u0259 bunu anlam\u0131rd\u0131. Bu g\u00fcn d\u0259 buna a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 b\u00fcz\u0259nl\u0259r var ki, n\u0259y\u0259 laz\u0131md\u0131, qoyun rahat ya\u015fayaq. Yen\u0259 t\u0259dbir olacaq, yen\u0259 qonaq g\u0259l\u0259c\u0259k. Biz art\u0131q bunun b\u0259hr\u0259sini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Az\u0259rbaycan\u0131n geosiyasi \u00f6n\u0259mi \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131b. Bizim beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 t\u0259masda oldu\u011fumuz \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 ikit\u0259r\u0259fli \u0259laq\u0259l\u0259r tamamil\u0259 ba\u015fqa m\u0259crada inki\u015faf edir. \u018fn\u0259n\u0259vi m\u00f6vzulardan ba\u015fqa, bu m\u00f6vzu v\u0259 buna paralel olan m\u00f6vzular da daxil edilir.<\/p>\n<p>M\u0259n art\u0131q qeyd etdim, inki\u015fafda olan 50-d\u0259n \u00e7ox ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri var. Onlar \u00fc\u00e7\u00fcn biz x\u00fcsusi fond t\u0259sis edirik v\u0259 o fonda \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 v\u0259sait d\u0259 qoyaca\u011f\u0131q. Onlara k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yik. \u018flb\u0259tt\u0259, onlar bizim t\u0259bii m\u00fctt\u0259fiql\u0259rimiz\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k v\u0259 m\u0259n dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259ri sadalam\u0131ram. Biz bu add\u0131mlar\u0131 atmaqla \u00f6lk\u0259mizi b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 g\u00fccl\u0259ndiririk v\u0259 bu g\u00fcn burada bizim COP n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, komandam\u0131z i\u015ftirak edir. Onlar da \u00e7ox f\u0259al i\u015fl\u0259yir v\u0259 m\u0259n demi\u015f\u0259m, siz xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259lisiniz, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 dola\u015fmal\u0131s\u0131n\u0131z ki, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyini, Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00fcnd\u0259liyini b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259f-m\u00fcqabill\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131ras\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>T\u0259\u015fkilati n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n m\u0259n s\u00f6z\u00fcn d\u00fcz\u00fc, h\u0259r hans\u0131 bir \u00e7\u0259tinlik g\u00f6rm\u00fcr\u0259m. \u00c7\u00fcnki bizim t\u0259cr\u00fcb\u0259miz kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 n\u0259 hasil edil\u0259c\u0259k, bunu b\u0259ri ba\u015fdan dem\u0259k \u00e7\u0259tindir. Bir d\u0259 ki, bu, art\u0131q bizd\u0259n as\u0131l\u0131 deyil. Biz maksimum ed\u0259 bil\u0259c\u0259yimizi ed\u0259c\u0259yik, k\u00f6rp\u00fcl\u0259r quraca\u011f\u0131q, Qlobal C\u0259nubla Qlobal \u015eimal aras\u0131nda t\u0259maslar\u0131 g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259yik. Ancaq \u0259lb\u0259tt\u0259, bu iqlim m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u0259sas s\u00f6z sahibl\u0259ri t\u0259bii ki, Az\u0259rbaycan boyda \u00f6lk\u0259l\u0259r deyil. O b\u00f6y\u00fck \u00f6lk\u0259l\u0259rdir ki, onlar\u0131 da bir araya g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn biz indi s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259ririk.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: Zati-alil\u0259ri, Siz kifay\u0259t q\u0259d\u0259r vaxt ay\u0131rm\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: M\u0259n qorxuram ki, bizim auditoriyam\u0131z art\u0131q yorulubdur. \u018fg\u0259r yorulmam\u0131s\u0131n\u0131zsa, biz davam ed\u0259 bil\u0259rik. Y\u0259ni, \u00e7ox uzun \u00e7\u0259kdikd\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r bir n\u00f6v dar\u0131xd\u0131r\u0131c\u0131 ola bil\u0259r. Auditoriyam\u0131z h\u0259l\u0259 d\u0259 f\u0259ald\u0131rsa, biz davam ed\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Rebekka Maklaflin-\u0130stham: G\u0259lin raz\u0131la\u015faq ki, \u0259lav\u0259 d\u00f6rd sual veril\u0259c\u0259k. Bizim Nigeriyadan olan i\u015ftirak\u00e7\u0131m\u0131z var, m\u00fcst\u0259qil jurnalistdir.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qil jurnalist Con Ayomide: C\u0259nab Prezident, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Burada olmaq m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir. M\u0259n ikinci d\u0259f\u0259dir \u015eu\u015faya s\u0259f\u0259r edir\u0259m v\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259rin \u015fahidi olmu\u015fam. Beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda sual verm\u0259k ist\u0259rdim. Siz\u0259 T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 Afrika \u0130ttifaq\u0131 aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259r haqq\u0131nda sual verm\u0259k ist\u0259rdim. Sizin fikrinizc\u0259, hans\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259r ki, bel\u0259 bir \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q g\u00fccl\u0259ndirilsin? T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u0130ki h\u0259ft\u0259 bundan \u0259vv\u0259l m\u0259hz burada T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n qeyri-formal Zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131 ke\u00e7irildi v\u0259 m\u00f6vzulardan biri ba\u011fl\u0131l\u0131q v\u0259 n\u0259qliyyat idi. Dig\u0259ri is\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131n potensial\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si idi v\u0259 biz b\u0259yan etdik ki, Az\u0259rbaycan t\u0259\u015fkilat\u0131n katibliyin\u0259 iki milyon dollar m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 ian\u0259 ay\u0131rd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 ki, t\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 daha f\u0259al olsun. Biz beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla praktiki v\u0259 m\u00f6hk\u0259m \u0259laq\u0259l\u0259r qurmaq ist\u0259yirik, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Afrika \u0130ttifaq\u0131 il\u0259. Bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, bizim t\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131n Afrika \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 r\u0259smi t\u0259maslar\u0131 olmam\u0131\u015fd\u0131r. Ancaq biz bunu ciddi \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259liyik.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycana g\u0259ldikd\u0259, biz Afrika \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 Afrika \u0130ttifaq\u0131nda &#8211; Efiopiyada \u00f6z s\u0259firliyimizi t\u0259sis etmi\u015fik ki, orada \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yarada bil\u0259k. H\u0259min qit\u0259d\u0259 Afrika \u0130ttifaq\u0131n\u0131n bir \u00e7ox \u00fczvl\u0259ri il\u0259 bizim f\u0259al t\u0259maslar\u0131m\u0131z var. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131na s\u0259drliyimiz biz\u0259 Afrika qit\u0259sind\u0259n olan \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 praktiki t\u0259maslar qurma\u011fa k\u00f6m\u0259k etmi\u015fdir. Bu g\u00fcn art\u0131q oradan r\u0259smil\u0259r Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259r edir v\u0259 m\u0259n COP29-la ba\u011fl\u0131 d\u0259v\u0259tl\u0259r g\u00f6nd\u0259rmi\u015f\u0259m. Bir \u00e7ox Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259rinin prezidentl\u0259ri \u00f6z i\u015ftiraklar\u0131n\u0131 t\u0259sdiq edibl\u0259r. Bu da yax\u015f\u0131 f\u00fcrs\u0259t olacaq ki, t\u0259maslar qurulsun. Y\u0259ni, haz\u0131rda dey\u0259 bil\u0259c\u0259yim odur ki, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 Afrika \u0130ttifaq\u0131 aras\u0131nda r\u0259smi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q kanallar\u0131 yoxdur. M\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259 etmir\u0259m, bu, olacaqd\u0131r. Ancaq milli s\u0259viyy\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Afrikan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q var. H\u0259r hans\u0131 fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoxdur. \u018fksin\u0259, biz Afrika \u0130ttifaq\u0131ndan olan bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259ri COVID d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015fik. Biz 80-d\u0259n art\u0131q \u00f6lk\u0259y\u0259 COVID d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 humanitar v\u0259 maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 g\u00f6st\u0259rmi\u015fik v\u0259 onlar\u0131n bir \u00e7oxu Afrika \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ridir.<\/p>\n<p>Biz Afrika \u0130ttifaq\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n olan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rda t\u0259qa\u00fcd mexanizmi \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirik. \u00c7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q f\u0259al olaq v\u0259 sa\u011f olun ki, bu forumda i\u015ftirakla ba\u011fl\u0131 bizim \u00f6lk\u0259y\u0259 bir daha s\u0259f\u0259r edirsiniz.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: N\u00f6vb\u0259ti sual \u0130sraild\u0259n g\u0259l\u0259n m\u00fcst\u0259qil jurnalistd\u0259ndir.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qil jurnalist Roman Qurevi\u00e7: C\u0259nab Prezident, d\u0259v\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim ki, 2021-ci ild\u0259 m\u0259n \u015eu\u015fada olmu\u015fam, da\u011f\u0131nt\u0131lar, h\u0259r \u015fey \u00e7ox pis v\u0259ziyy\u0259td\u0259 idi, minalar. Mehmanxanalar\u0131n he\u00e7 biri yox idi. Bu g\u00fcn g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131nda xar\u0131b\u00fclb\u00fcl\u00fcn \u00e7i\u00e7\u0259k a\u00e7mas\u0131, \u015eu\u015fan\u0131n g\u00f6z\u0259l \u00e7i\u00e7\u0259yinin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k do\u011frudan da unudulmaz bir xatir\u0259dir. \u00c7a\u011fda\u015f d\u00fcnyada ksenofobiya, yadlara nifr\u0259t, insanlar\u0131n bir-birini q\u0259bul etm\u0259m\u0259si \u0259n ciddi problemdir. Az\u0259rbaycanda, eyni zamanda, m\u00fcxt\u0259lif dinl\u0259r\u0259 m\u0259nsub insanlar ya\u015fay\u0131rlar: m\u00fcs\u0259lmanlar, xristianlar, y\u0259hudil\u0259r v\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259rl\u0259ri. Onlar h\u0259r zaman bir-biri il\u0259 mehriban, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fay\u0131blar. Novruz bayram\u0131nda bir-birin\u0259 s\u0259m\u0259ni ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r, xanuka zaman\u0131 xanuka gelt ke\u00e7irirl\u0259r. Xristianlar\u0131n pasxas\u0131 zaman\u0131 bir-birin\u0259 qonaq gedib kuli\u00e7 yeyirl\u0259r v\u0259 bu, h\u0259r zaman yax\u015f\u0131 olub v\u0259 bir-birin\u0259 mane olmay\u0131b. Bu, h\u0259r zaman, \u0259srl\u0259rl\u0259 bel\u0259 olub v\u0259 indi d\u0259 bel\u0259 olmaqdad\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan insanlar\u0131n bir-biri il\u0259 nec\u0259 ya\u015famas\u0131n\u0131n, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t, d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck, tolerantl\u0131q n\u00fcmun\u0259sidir. Sual\u0131m bel\u0259dir, Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda, Az\u0259rbaycan xalq\u0131nda hans\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259t bunu m\u00fcmk\u00fcn edir, buna imkan yarad\u0131r? T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u018fvv\u0259lc\u0259 eviniz\u0259 xo\u015f g\u0259lmisiniz. Sizi yenid\u0259n g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00e7ox \u015fadam. \u0130kincisi, azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz i\u015fl\u0259r\u0259 dair xo\u015f s\u00f6zl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirir\u0259m. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, sual\u0131n\u0131z\u0131n cavab\u0131 siz\u0259 d\u0259 m\u0259lumdur. Lakin sual verdiyiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, burada bir sintez var, f\u0259rqli amill\u0259rin v\u0259hd\u0259ti var. Burada bu amill\u0259rd\u0259n biri olmasayd\u0131, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t, m\u0259h\u0259bb\u0259t m\u00fchiti m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. Qeyd etm\u0259k ist\u0259diyim dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259 odur ki, bu m\u00fchiti s\u00fcni yaratmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u018fsas odur ki, bunu qoruyasan, g\u00fccl\u0259ndir\u0259s\u0259n v\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra n\u00f6vb\u0259ti n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u0259s\u0259n.<\/p>\n<p>B\u0259hs etdiyiniz m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r biz\u0259 y\u00fczillikl\u0259rl\u0259, minillikl\u0259rl\u0259 xas olan bir x\u00fcsusiyy\u0259tdir v\u0259 birg\u0259 ya\u015fam, m\u00fcxt\u0259lif dini etiqadlar\u0131n, m\u00fcxt\u0259lif etnik qruplar\u0131n birg\u0259 ya\u015fam\u0131, bunlar\u0131n h\u0259r biri Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin qurulmas\u0131nda, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n qurulmas\u0131nda rol oynay\u0131b v\u0259 h\u0259min o t\u00f6hf\u0259ni verm\u0259kd\u0259 davam edirl\u0259r. Bu, b\u00f6y\u00fck bir f\u0259aliyy\u0259tdir. \u018frazil\u0259rimiz i\u015f\u011faldan azad olunandan sonra m\u0259n t\u0259klif etdim ki, ilk Xar\u0131b\u00fclb\u00fcl festival\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 h\u0259sr ed\u0259k. Bu, m\u0259nim ideyamd\u0131r v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m, \u00e7ox d\u00fczg\u00fcn bir ideyad\u0131r ki, Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn xalqlar, bilirsiniz ki, azadl\u0131q namin\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 i\u015ftirak edibl\u0259r. Dinind\u0259n, etnik m\u0259nsubiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r biri, h\u0259r bir n\u00fcmay\u0259nd\u0259si \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131 qurban verib, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131ndan m\u0259hrum olub. 2021-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Xar\u0131b\u00fclb\u00fcl festival\u0131nda biz bunun h\u0259r birini n\u00fcmayi\u015f etdirdik. \u015e\u0259xs\u0259n bundan daha emosional, daha m\u0259d\u0259ni t\u0259dbir xat\u0131rlam\u0131ram v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 he\u00e7 olmayacaq. C\u0259miyy\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t, \u0259sas\u0259n d\u0259 h\u00f6kum\u0259t bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 g\u00fcnd\u0259lik \u0259sasda diqq\u0259t yetirm\u0259lidir. Bu, el\u0259 bir m\u00f6vzu deyil ki, onu k\u0259nara qoyub sonradan m\u0259\u015f\u011ful olasan, ikinci d\u0259r\u0259c\u0259li hesab ed\u0259s\u0259n v\u0259 ya da iqtisadiyyat deyil, b\u00fcdc\u0259 deyil. Bu, maddi bir aktiv deyil. \u00c7\u00fcnki bu, h\u0259r bir \u015feyin t\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u00c7oxmill\u0259tli c\u0259miyy\u0259t Az\u0259rbaycan\u0131n f\u0259xr etdiyi amildir &#8211; d\u00fczg\u00fcn siyas\u0259t, t\u0259hsil, t\u0259rbiy\u0259, n\u00fcmun\u0259, davran\u0131\u015f n\u00fcmun\u0259si. Biz b\u0259rpa prosesind\u0259 bir \u00e7ox m\u0259scidl\u0259ri b\u0259rpa etm\u0259li idik. Son ill\u0259rd\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131\u015flar zaman\u0131 kiml\u0259r \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdi, \u015feyx\u00fclislam, arxiyepiskop Aleksandr ata v\u0259 y\u0259hudi icmas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri c\u0259nab Milix v\u0259 yaxud da ondan sonrak\u0131 icma r\u0259hb\u0259ri. M\u0259n ad\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n dini icmalar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rini toplay\u0131rd\u0131m. Onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 g\u0259lirdi, G\u0259nc\u0259d\u0259n \u0130mamzad\u0259nin, yaxud da \u015eamax\u0131 m\u0259scidinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n, onlar g\u0259lib m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n, katolikl\u0259rin, pravoslavlar\u0131n v\u0259 y\u0259hudil\u0259rin r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin m\u0259scidd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259sinin \u015fahidi olurlar. Onlar bu ismar\u0131\u015flar\u0131 \u00f6zl\u0259ri il\u0259 \u00f6z \u0259razil\u0259rin\u0259, \u00f6z yerl\u0259rin\u0259 apar\u0131r v\u0259 bunu payla\u015f\u0131rlar. Bu, yaln\u0131z bir epizoddur, lakin bunlar\u0131n say\u0131 \u00e7oxdur. H\u0259r \u015feyin t\u0259m\u0259lind\u0259 c\u0259miyy\u0259tin \u00f6z m\u0259fkur\u0259si dayan\u0131r, bu, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck d\u0259y\u0259rdir. El\u0259 bir d\u0259y\u0259rdir ki, onu qucaqlamaq ist\u0259yirs\u0259n, \u00f6pm\u0259k ist\u0259yirs\u0259n v\u0259 Tanr\u0131ya t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fc ifad\u0259 etm\u0259k ist\u0259yirs\u0259n ki, bunu s\u0259n\u0259 n\u0259sib edib v\u0259 biz bunu qorumal\u0131y\u0131q. Bizim h\u00fcququmuz yoxdur ki, bunu qorumayaq v\u0259 biz c\u0259miyy\u0259t olaraq, h\u00f6kum\u0259t olaraq bunu qoruyuruq, ya\u015fad\u0131r\u0131q. S\u00f6zs\u00fcz ki, dini liderl\u0259r, onlar\u0131n s\u00f6zl\u0259ri, onlar\u0131n k\u0259lamlar\u0131 \u00e7ox vacibdir v\u0259 konkret bu halda biz deyirik, din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r. Lakin \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn, onun inki\u015faf\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn f\u00f6vq\u0259l\u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 dini r\u0259hb\u0259rl\u0259r vahid m\u00f6vqed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirl\u0259r. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m v\u0259 eviniz\u0259 tez-tez g\u0259lin.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: \u0130ndi is\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq X\u0259b\u0259r Agentliyind\u0259n (MENA) Tarek Abdel Qaffar, buyurun, sual\u0131n\u0131z\u0131 ver\u0259 bil\u0259rsiniz.<\/p>\n<p>Tarek Abdel Qaffar: M\u0259n Misirin MENA agentliyini t\u0259msil edir\u0259m. C\u0259nab Prezident, Sizin inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan v\u0259 inki\u015faf ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u201cu\u00e7urumu\u201d aradan qald\u0131rmaq bax\u0131m\u0131ndan, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 z\u0259ngin \u00f6lk\u0259l\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259traf m\u00fchit\u0259 vurulan z\u0259r\u0259r, m\u00fc\u0259yy\u0259n kompensasiyalar haqda n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, bu istiqam\u0259td\u0259 hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r? \u00c7\u00fcnki bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r bu bax\u0131mdan he\u00e7 bir t\u0259zminat almay\u0131b. COP29-un ev sahibi olaraq Sizin \u00f6lk\u0259nizl\u0259 Misir v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259ri aras\u0131nda m\u0259hz bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q varm\u0131?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Biz \u201cTroyka\u201dn\u0131n t\u0259sis edilm\u0259sinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 olduq. Bu, \u00f6t\u0259n, haz\u0131rk\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k s\u0259drl\u0259rin &#8211; Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rinin, Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 Braziliyan\u0131n \u201cTroykas\u0131\u201dd\u0131r. Bu, bir mexanizmdir. Buna q\u0259d\u0259r bu, m\u00f6vcud deyildi. Bizim bu t\u0259klifimiz Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259ri v\u0259 Braziliya t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259ndi. COP, sad\u0259c\u0259, bir v\u0259 ya iki h\u0259ft\u0259 davam ed\u0259n t\u0259dbir deyil. Bu, davaml\u0131 bir prosesdir. \u018fg\u0259r bir \u00f6lk\u0259 h\u0259r hans\u0131 miras qoymaq ist\u0259yirs\u0259, bu, tutarl\u0131 v\u0259 konkret t\u00f6hf\u0259 olmal\u0131d\u0131r. S\u00f6zl\u0259r, b\u0259yanatlar kifay\u0259t deyil. Burada real add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r v\u0259 koordinasiya h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. \u201cTroyka\u201d mexanizmini biz yaratm\u0131\u015f\u0131q v\u0259 \u0259min\u0259m ki, bu mexanizm g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 davam ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>O ki qald\u0131, hans\u0131 \u00f6lk\u0259 planetin m\u0259hv edilm\u0259sin\u0259 daha \u00e7ox d\u0131rnaqaras\u0131 \u201ct\u00f6hf\u0259\u201d verib, bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmaq s\u0259m\u0259r\u0259siz olar. \u00c7\u00fcnki biz \u00e7ox g\u00f6z\u0259l bilirik ki, \u0259n b\u00f6y\u00fck karbon tullant\u0131lar\u0131n\u0131 istehsal ed\u0259n v\u0259 \u0259traf m\u00fchiti \u00e7irkl\u0259ndir\u0259n b\u00f6y\u00fck \u00f6lk\u0259l\u0259r hans\u0131lard\u0131r. Ancaq el\u0259 bir platforma yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, daha geni\u015f maliyy\u0259 imkanlar\u0131na malik olan \u00f6lk\u0259l\u0259r dig\u0259rl\u0259rin\u0259 k\u00f6m\u0259k etsin. M\u0259n m\u00fct\u0259x\u0259ssis deyil\u0259m. Dediyim kimi, alt\u0131 ayd\u0131r ki, m\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 d\u0259rind\u0259n m\u0259\u015f\u011fulam. S\u0259mimi des\u0259m, bu, m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn o q\u0259d\u0259r d\u0259 ayd\u0131n deyil. \u00c7\u00fcnki e\u015fitdikl\u0259rimiz h\u0259qiq\u0259t\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 uy\u011fun deyil v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259n tam \u0259min deyil\u0259m. B\u0259li, y\u0259ni, biz\u0259 deyilir ki, temperatur 1,5 d\u0259r\u0259c\u0259 artsa, faci\u0259 olacaq. Ancaq biz ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fck ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259 var. Dediyim kimi, \u201cOPEC+\u201d format\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olaraq biz neft istehsal\u00e7\u0131s\u0131 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u00f6z i\u015fimizi g\u00f6rd\u00fck. \u018flb\u0259tt\u0259, daha \u00e7ox g\u0259lir \u0259ld\u0259 ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r daha \u00e7ox maliyy\u0259 t\u00f6hf\u0259si verm\u0259lidir. O \u00f6lk\u0259l\u0259r ki, atmosfer\u0259 daha \u00e7ox tullant\u0131 burax\u0131r v\u0259 pullar\u0131 var, onlar da maliyy\u0259 bax\u0131m\u0131ndan t\u00f6hf\u0259 verm\u0259lidir. Ancaq beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 odur ki, buna trilyonlarla dollar v\u0259sait laz\u0131md\u0131r v\u0259 bu v\u0259sait haradan g\u0259l\u0259c\u0259k? Bu, \u00e7ox a\u00e7\u0131q bir suald\u0131r. Y\u0259ni, inki\u015faf ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir v\u0259 dediyim kimi, biz inki\u015fafda olan ki\u00e7ik ada \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn fond yaratd\u0131q. Ancaq biz inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 fond yarada bilm\u0259rik. Bizim o q\u0259d\u0259r pulumuz yoxdur. \u018flb\u0259tt\u0259, bu i\u015fd\u0259 h\u0259mr\u0259ylik olmal\u0131d\u0131r v\u0259 dig\u0259rl\u0259rini t\u0259\u015fviq etm\u0259liyik ki, bizim n\u00fcmun\u0259miz\u0259 uy\u011fun olaraq h\u0259r\u0259k\u0259t etsinl\u0259r. Biz ist\u0259yirik ki, Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259c\u0259k COP29 m\u0259hz h\u0259mr\u0259ylik t\u0259dbiri olsun. Biz ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu ili \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik ili\u201d elan etmi\u015fik. Demir\u0259m ki, biz b\u00fct\u00fcn h\u0259d\u0259fl\u0259rimiz\u0259 tam \u015f\u0259kild\u0259 nail olaca\u011f\u0131q, ancaq bu i\u015f\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259mizi verm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: \u201cThe Pakistan Daily\u201d q\u0259zetind\u0259n jurnalist buradad\u0131r, sual ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u201cThe Pakistan Daily\u201d q\u0259zetinin redaktoru Hamza Azhar Salam: C\u0259nab Prezident, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u015eu\u015fada olmaqdan \u00e7ox m\u0259mnunam. Pakistan v\u0259 Az\u0259rbaycan strateji t\u0259r\u0259fda\u015fd\u0131rlar v\u0259 h\u0259r iki \u00f6lk\u0259 dezinformasiya kampaniyalar\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kmi\u015fdir. \u0130slamabada sonuncu s\u0259f\u0259riniz zaman\u0131 Siz Pakistan\u0131n Ba\u015f naziri M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015eahbaz \u015e\u0259rifl\u0259 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 etdiniz. \u0130ki qarda\u015f \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda media sah\u0259sind\u0259 hans\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edil\u0259 bil\u0259r?<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: Siz d\u00fczg\u00fcn bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 toxundunuz. Pakistan medias\u0131nda biz h\u0259r zaman qarda\u015f d\u0259st\u0259yi g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fck. M\u0259n Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 beyn\u0259lxalq median\u0131 izl\u0259yir\u0259m v\u0259 \u00f6lk\u0259mizl\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131sa beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarda h\u0259r hans\u0131 bir material d\u0259rc edilibs\u0259, h\u0259r s\u0259h\u0259r m\u0259n\u0259 m\u0259lumat verilir. Pakistana g\u0259ldikd\u0259, biz h\u0259r zaman qarda\u015f d\u0259st\u0259yini hiss etmi\u015fik. Biz buna g\u00f6r\u0259 olduqca minn\u0259tdar\u0131q.<\/p>\n<p>Bu sah\u0259d\u0259 s\u0259yl\u0259rimizin birl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00e7ox yax\u015f\u0131 fikirdir. Hesab edir\u0259m, biz birg\u0259 media i\u015f\u00e7i qrupu da yarada bil\u0259rik ki, bir-birimizi m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259k. B\u0259zi beyn\u0259lxalq media t\u0259\u015fkilatlar\u0131na bizim \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131z var, b\u0259zil\u0259rin\u0259 sizin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131z var v\u0259 bunu t\u0259kc\u0259 Pakistan deyil, dig\u0259r dost \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 d\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik. Siz tamamil\u0259 d\u00fczg\u00fcn qeyd etdiniz ki, \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz haqq\u0131nda faktlar\u0131n t\u0259hrif edilm\u0259si onun n\u00fcfuzunu ciddi \u015f\u0259kild\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259k n\u0259tic\u0259 verir.<\/p>\n<p>Qeyd etdiyiniz kimi, m\u0259nim Pakistana \u00e7ox g\u00f6z\u0259l s\u0259f\u0259rim oldu. M\u0259n\u0259 h\u0259m Ba\u015f nazir, h\u0259m Prezident t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ox y\u00fcks\u0259k qonaqp\u0259rv\u0259rlik g\u00f6st\u0259rildi. M\u0259n o s\u0259f\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox \u015fadam. Biz s\u0259f\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 17-y\u0259 yax\u0131n s\u0259n\u0259d imzalad\u0131q. Onlar\u0131n bir \u00e7oxu art\u0131q icra olunur. Eyni zamanda, biz Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn Pakistanda s\u0259rmay\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irdik v\u0259 m\u0259nim qarda\u015f\u0131m, Ba\u015f nazir M\u0259h\u0259mm\u0259d \u015eahbaz \u015e\u0259rifl\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131q ki, Az\u0259rbaycana konkret s\u0259rmay\u0259 layih\u0259l\u0259ri t\u0259qdim edil\u0259c\u0259k. M\u00fcvafiq nazirl\u0259r t\u0259limatland\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 o layih\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iril\u0259c\u0259k v\u0259 \u0259min\u0259m ki, icra olunacaq. \u00c7\u00fcnki bu, \u0259lb\u0259tt\u0259, kommersiya bax\u0131m\u0131ndan n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Hesab edir\u0259m ki, burada n\u0259h\u0259ng potensial var. \u0130kit\u0259r\u0259fli ticar\u0259t v\u0259 s\u0259rmay\u0259, h\u0259m\u00e7inin m\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesi m\u0259s\u0259l\u0259sini d\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259 etdik, h\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin potensial\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 etdik. \u018fmin\u0259m ki, biz \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: Son iki sual. Sizi \u0259min edir\u0259m ki, suallar q\u0131sa olacaq. \u201cAl Jazeera English\u201d kanal\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259sin\u0259 s\u00f6z verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/p>\n<p>\u201cAl Jazeera English\u201d kanal\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si: D\u0259v\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox sa\u011f olun. Burada biz yalan m\u0259lumatlar\u0131n if\u015fas\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q. M\u0259n qorxuram ki, yalan m\u0259lumatlar bir \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn yalan, dig\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 do\u011fru ola bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 burada \u00e7ox \u00e7\u0259tin bir se\u00e7im qar\u015f\u0131s\u0131nday\u0131q.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: \u018fn vacibi odur ki, m\u0259lumat v\u0259 narrativ h\u0259qiqi olsun, h\u0259qiq\u0259t\u0259 s\u00f6yk\u0259nsin. Bu, birt\u0259r\u0259fli, q\u0259r\u0259zli olmas\u0131n. \u00c7\u00fcnki q\u0259r\u0259zli olsa v\u0259 koordinasiya \u015f\u0259klind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f kampaniyan\u0131n media h\u00fccumunun bir n\u0259tic\u0259sidirs\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bu, q\u0259buledilm\u0259zdir. Bu, m\u0259lumat q\u0131tl\u0131\u011f\u0131ndan qaynaqlan\u0131rsa, o hiss\u0259ni b\u0259lk\u0259 d\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k olar. Ancaq Az\u0259rbaycana g\u0259ldikd\u0259, bu, koordinasiya edilmi\u015f media h\u00fccumlar\u0131d\u0131r. Bunlar ad\u0259t\u0259n m\u00fch\u00fcm geosiyasi hadis\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. O, idar\u0259edil\u0259n bir media h\u00fccumu olanda onlar ist\u0259kl\u0259rin\u0259 nail olmurlar. \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n ist\u0259kl\u0259ri, h\u0259d\u0259fl\u0259ri bizim maraqlar\u0131m\u0131za ziddir. Bir \u00e7ox dig\u0259r mexanizml\u0259r var. T\u0259sir mexanizml\u0259rind\u0259n s\u00f6hb\u0259t gedir. Burada QHT-l\u0259ri dey\u0259 bil\u0259r\u0259m, maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 ola bil\u0259r. Dig\u0259r m\u00fcxt\u0259lif m\u00fcdaxil\u0259l\u0259rd\u0259n, suveren \u00f6lk\u0259l\u0259rin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259l\u0259rd\u0259n s\u00f6hb\u0259t gedir. \u018flb\u0259tt\u0259, media \u0259n \u00e7ox g\u00f6r\u00fcn\u0259n, \u0259n h\u0259ssas bir sah\u0259dir. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 bu, b\u00f6y\u00fck v\u0259 m\u0259\u015fhur media \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259n h\u00fccumdursa.<\/p>\n<p>Art\u0131q \u00fc\u00e7 saatd\u0131r ki, biz bunu m\u00fczakir\u0259 edirik. \u00dcmid edir\u0259m, biz bu vasit\u0259 il\u0259 \u00f6z fikrimizi o \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 dair\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r\u0131q ki, mediadan silah kimi istifad\u0259 edir. \u018flb\u0259tt\u0259, burada fikir m\u00fcxt\u0259lifliyi olmal\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcn biz g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 media yaln\u0131z bir dair\u0259nin m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259yini \u0259ks etdirir. Avropaya ged\u0259nd\u0259 bir narrativ g\u00f6r\u00fcr\u00fck, Asiyaya getdikd\u0259 f\u0259rqli bir m\u0259nz\u0259r\u0259nin \u015fahidi oluruq. Rusiyaya ged\u0259nd\u0259 art\u0131q dig\u0259r bir m\u0259nz\u0259r\u0259dir, Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259nd\u0259 ba\u015fqa bir m\u0259nz\u0259r\u0259nin \u015fahidi olursunuz. Y\u0259ni, media sah\u0259si k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 siyasil\u0259\u015fdirilib. Bir daha deyir\u0259m ki, biz siyas\u0259t\u00e7il\u0259r\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verm\u0259k sizin v\u0259zif\u0259nizdir.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: Sonuncu sual\u0131m\u0131z. C\u0259nab Yusuf \u00d6zk\u0131r, Anadolu Agentliyinin \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc.<\/p>\n<p>Yusuf \u00d6zk\u0131r: C\u0259nab Prezident, \u00e7ox t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, \u015eu\u015fada olmaq \u00e7ox g\u00f6z\u0259ldir. H\u0259m\u00e7inin yol boyunca tikil\u0259n tunell\u0259r, yollar, bu q\u0259d\u0259r q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 bel\u0259 in\u015faat i\u015fl\u0259rinin g\u00f6r\u00fclm\u0259sind\u0259n heyranl\u0131\u011f\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 s\u00f6yl\u0259m\u0259liy\u0259m.<\/p>\n<p>Sual\u0131m T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. G\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz kimi, Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 m\u00f6vzusuna da ciddi m\u0259nada t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib. \u00c7\u00fcnki Z\u0259f\u0259rd\u0259n sonrak\u0131 proses\u0259 baxd\u0131qda n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq ir\u0259lil\u0259yi\u015f var. H\u0259m ad\u0131 d\u0259yi\u015fdi, h\u0259m toplant\u0131lar\u0131 artd\u0131. Sonuncu toplant\u0131 da iyulda burada ke\u00e7irildi.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Prezident \u018frdo\u011fan \u015eimali Kipr T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tind\u0259dir. Bunu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, bu g\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n Kipr adas\u0131ndak\u0131 t\u00fcrkl\u0259ri oradak\u0131 yunan hakimiyy\u0259tinin i\u015f\u011fal\u0131ndan azad etm\u0259sinin 50-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Bu g\u00fcn \u015eimali Kipr T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tind\u0259 t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irilir. C\u0259nab Prezident \u018frdo\u011fan da geni\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti il\u0259 oradad\u0131r. O, Sizin d\u0259 ad\u0131n\u0131z\u0131 qeyd ed\u0259r\u0259k, bu ev sahibliyinizi d\u0259 vur\u011fulayaraq, \u015eimali Kipr T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Prezidenti Ersin Tatar\u0131n buradak\u0131 Zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131nda i\u015ftirak\u0131na da toxundu v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcrl\u0259rini ifad\u0259 etdi.<\/p>\n<p>Sual\u0131m bel\u0259dir: bundan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 h\u0259m qlobal miqyasda h\u00fccumlar\u0131n \u00e7ox artd\u0131\u011f\u0131, tez-tez III D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n b\u0259hs olundu\u011fu bir d\u00f6vrd\u0259, bir s\u0131ra ittifaqlar\u0131n sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir \u015f\u0259raitd\u0259 T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 m\u00fcsb\u0259t m\u0259nada d\u0259yi\u015fm\u0259kd\u0259dir. Bundan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n siyasi, iqtisadi, ticari bax\u0131mdan, eyni zamanda, h\u0259rbi sah\u0259d\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 nec\u0259 bir g\u0259l\u0259c\u0259yi var? Siz bunu nec\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirsiniz? Bu prosesd\u0259 \u015eimali Kipr T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tinin beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 v\u0259 tan\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259 fikirl\u0259rinizi \u00f6yr\u0259n\u0259 bils\u0259m \u00e7ox m\u0259mnun olaram. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev: T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, kiprli qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 bu bayram m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik edir\u0259m v\u0259 onlara yeni u\u011furlar v\u0259 xo\u015fb\u0259xtlik arzulay\u0131ram. H\u00f6rm\u0259tli Ersin Tatar\u0131 m\u0259n Az\u0259rbaycana d\u0259v\u0259t etmi\u015fdim. Bir ne\u00e7\u0259 ay \u00f6nc\u0259 m\u0259nim qona\u011f\u0131m olmu\u015fdu v\u0259 onu x\u00fcsusil\u0259 qeyri-r\u0259smi Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 d\u0259 d\u0259v\u0259t etdim. Bildiyiniz kimi, \u015eimali Kipr T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259ti T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131nda art\u0131q m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i \u00fczv statusuna malikdir v\u0259 Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 bu statusla i\u015ftirak edib. Ancaq ilk d\u0259f\u0259 olaraq bu t\u0259dbird\u0259 \u00f6z bayra\u011f\u0131 il\u0259 i\u015ftirak etmi\u015fdi. Burada biz qarda\u015fl\u0131q borcumuz n\u0259dirs\u0259, onu da etdik.<\/p>\n<p>Hesab edir\u0259m ki, h\u00f6rm\u0259tli Ersin b\u0259yin bu toplant\u0131da i\u015ftirak\u0131 \u015eimali Kipr T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tinin m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 do\u011fru at\u0131lan \u00f6n\u0259mli bir add\u0131md\u0131r. Biz h\u0259r zaman kiprli qarda\u015flar\u0131m\u0131zla birlikd\u0259 olaca\u011f\u0131q. Az\u0259rbaycandan b\u00f6y\u00fck hey\u0259t gedib. Bug\u00fcnk\u00fc bayramlar\u0131 birlikd\u0259 qeyd etdil\u0259r. H\u0259m d\u00f6vl\u0259t m\u0259murlar\u0131, eyni zamanda, mill\u0259t v\u0259kill\u0259ri d\u0259 bu g\u00fcn Kiprd\u0259dirl\u0259r.<\/p>\n<p>O ki qald\u0131, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131na, m\u0259nim bax\u0131\u015flar\u0131m burada tamamil\u0259 ayd\u0131nd\u0131r. \u018fmin\u0259m ki, bu t\u0259\u015fkilat\u0131n \u00e7ox b\u00f6y\u00fck g\u0259l\u0259c\u0259yi var. T\u0259\u015fkilat\u0131 daha y\u00fcks\u0259k pill\u0259y\u0259 qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq s\u0259yl\u0259r laz\u0131md\u0131r. Co\u011frafiyam\u0131z \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r, n\u0259qliyyat yollar\u0131, g\u0259nc v\u0259 artan \u0259hali &#8211; b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 m\u0259n \u00f6z \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131mda s\u00f6yl\u0259dim. Y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn bu amill\u0259r t\u0259\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131n potensial\u0131n\u0131 \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir. Biz birliyi daha da g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 d\u00fcnya miqyas\u0131nda g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evirm\u0259liyik. \u00c7\u00fcnki bu g\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat var. B\u0259zil\u0259ri b\u00f6hran i\u00e7ind\u0259, b\u0259zil\u0259ri t\u0259n\u0259zz\u00fcld\u0259dir, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 is\u0259 y\u00fcks\u0259li\u015fd\u0259dir. Bu y\u00fcks\u0259li\u015f rahat olmal\u0131d\u0131r v\u0259 buna ortaq s\u0259yl\u0259rl\u0259 nail olaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>O ki qald\u0131, h\u0259rbi sah\u0259d\u0259 i\u015fbirliyin\u0259, buradan bir ne\u00e7\u0259 y\u00fcz metr m\u0259saf\u0259d\u0259 \u0259ziz qarda\u015f\u0131m Tayyib b\u0259yl\u0259 biz 2021-ci il iyunun 15-d\u0259 \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sini imzalad\u0131q. T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan r\u0259sm\u0259n m\u00fctt\u0259fiql\u0259r oldu, o c\u00fcml\u0259d\u0259n h\u0259rbi sah\u0259d\u0259.<\/p>\n<p>Y\u0259ni, hesab edir\u0259m ki, bu, b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk c\u00fcmhuriyy\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6z\u0259l bir \u00f6rn\u0259kdir. T\u0259bii ki, h\u0259r c\u00fcmhuriyy\u0259tin \u00f6z siyas\u0259ti, \u00f6z bax\u0131\u015flar\u0131 var v\u0259 biz t\u0259\u015fkilat olaraq h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyini d\u0259st\u0259kl\u0259yirik, qoruyuruq v\u0259 h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00fcst\u00fcn tuturuq. Ancaq sizin d\u0259 qeyd etdiyiniz kimi, Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri bir \u00e7ox \u00fcnvanlara g\u00f6z\u0259l mesaj oldu. G\u00fcc\u00fcm\u00fcz bir olanda d\u0259mir yumru\u011fumuz da a\u011f\u0131r olur, daha m\u00f6hk\u0259m olur. \u0130n\u015fallah, bel\u0259 d\u0259 olacaq.<\/p>\n<p>Moderator Rebekka Maklaflin-\u0130stham: Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar, bu \u00e7ox g\u00f6z\u0259l m\u0259qamda c\u0259nab Prezident \u0130lham \u018fliyev\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/p>\n<p>Mixail Qusman: M\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m ki, protokolu pozuram. \u0130\u015ftirak ed\u0259nl\u0259r ad\u0131ndan, \u0130lham Heyd\u0259r o\u011flu, Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u015f\u0259rh bildirm\u0259k ist\u0259rdim.<\/p>\n<p>Siz \u0130sraild\u0259n olan dostumun sual\u0131na cavab verdiniz. \u0130ki m\u00fch\u00fcm komponenti qeyd etdiniz. Bildirdiniz ki, onlar tarix\u0259n Az\u0259rbaycanda nadir bir m\u00fchit yarad\u0131r &#8211; c\u0259miyy\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t. Az\u0259rbaycanl\u0131 olaraq v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Prezidenti olaraq Siz t\u0259vaz\u00f6karl\u0131qdan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc amili dem\u0259diniz, bu da nadir, fantastik tolerantl\u0131qd\u0131r. Bu, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n nadir, fantastik tolerantl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z tolerantl\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131ql\u0131\u011f\u0131 il\u0259 imkan verib ki, Az\u0259rbaycanda \u0259z\u0259ld\u0259n, q\u0259dimd\u0259n bel\u0259 bir m\u00fchit yarans\u0131n.<\/p>\n<p>M\u0259n h\u0259yat\u0131m\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini Az\u0259rbaycanda ya\u015fam\u0131\u015fam v\u0259 \u00f6z\u00fcm \u015fahid\u0259m. Bizim t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fcz yaln\u0131z h\u00f6kum\u0259t\u0259 deyil, yaln\u0131z c\u0259miyy\u0259t\u0259 deyil, b\u00fct\u00fcn xalqad\u0131r. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Moderator: \u00c7ox t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130yulun 20-d\u0259 \u201cYalan m\u0259lumatlar\u0131n if\u015fas\u0131: Dezinformasiyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259\u201d m\u00f6vzusunda 2-ci \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irilib.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ <\/strong>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Forumda i\u015ftirak edib v\u0259 suallar\u0131 cavabland\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, 50-y\u0259 yax\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259n 150-d\u0259n \u00e7ox xarici qona\u011f\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 30-a yax\u0131n \u00f6lk\u0259nin informasiya agentliyi, 3 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat v\u0259 82 media qurumunun qat\u0131laca\u011f\u0131 Forum i\u015ftirak\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 m\u00fczakir\u0259 v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t platformas\u0131 rolunu oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cT\u0259sirin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si: Dezinformasiyan\u0131n \u0259hat\u0259 dair\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k\u201d, \u201cDezinformasiyaya qar\u015f\u0131 daha davaml\u0131 c\u0259miyy\u0259t qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn siyas\u0259t v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r\u201d, \u201cS\u00fcni intellektin reall\u0131\u011fa, mediaya v\u0259 dezinformasiyaya t\u0259siri: Media savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviqi\u201d v\u0259 \u201c\u0130qlim h\u0259r\u0259kat\u0131 v\u0259 media\u201d m\u00f6vzular\u0131nda d\u00f6rd panel sessiya t\u0259\u015fkil olunacaq. Panel sessiyalarda m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n olan r\u0259smil\u0259r, media v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 biznes n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n t\u0259msil\u00e7il\u0259ri v\u0259 media ekspertl\u0259ri \u0259trafl\u0131 fikir v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259si aparacaqlar.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 (COP29) il\u0259 \u0259laq\u0259dar h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259ri, \u00f6lk\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 apar\u0131lan m\u00fcbariz\u0259, azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 b\u0259rpa v\u0259 yenid\u0259nqurma prosesind\u0259 s\u0259rgil\u0259n\u0259n dayan\u0131ql\u0131 yana\u015fma bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, \u201c4-c\u00fc S\u0259naye inqilab\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yeni media\u201d m\u00f6vzusunda I \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumu \u00f6t\u0259n il iyulun 21-23-d\u0259 ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130yulun 20-d\u0259 \u201cYalan m\u0259lumatlar\u0131n if\u015fas\u0131: Dezinformasiyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259\u201d m\u00f6vzusunda 2-ci \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumu ke\u00e7irilir.<\/strong><\/p>\n<p><b>ARANTV.AZ <\/b>x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Forumda \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p><strong>x x x<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, 50-y\u0259 yax\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259n 150-d\u0259n \u00e7ox xarici qona\u011f\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 30-a yax\u0131n \u00f6lk\u0259nin informasiya agentliyi, 3 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat v\u0259 82 media qurumunun qat\u0131laca\u011f\u0131 Forum i\u015ftirak\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 m\u00fczakir\u0259 v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t platformas\u0131 rolunu oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cT\u0259sirin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si: Dezinformasiyan\u0131n \u0259hat\u0259 dair\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k\u201d, \u201cDezinformasiyaya qar\u015f\u0131 daha davaml\u0131 c\u0259miyy\u0259t qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn siyas\u0259t v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r\u201d, \u201cS\u00fcni intellektin reall\u0131\u011fa, mediaya v\u0259 dezinformasiyaya t\u0259siri: Media savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviqi\u201d v\u0259 \u201c\u0130qlim h\u0259r\u0259kat\u0131 v\u0259 media\u201d m\u00f6vzular\u0131nda d\u00f6rd panel sessiya t\u0259\u015fkil olunacaq. Panel sessiyalarda m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n olan r\u0259smil\u0259r, media v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 biznes n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n t\u0259msil\u00e7il\u0259ri v\u0259 media ekspertl\u0259ri \u0259trafl\u0131 fikir v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259si aparacaqlar.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 (COP29) il\u0259 \u0259laq\u0259dar h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259ri, \u00f6lk\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 apar\u0131lan m\u00fcbariz\u0259, azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 b\u0259rpa v\u0259 yenid\u0259nqurma prosesind\u0259 s\u0259rgil\u0259n\u0259n dayan\u0131ql\u0131 yana\u015fma bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, \u201c4-c\u00fc S\u0259naye inqilab\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yeni media\u201d m\u00f6vzusunda I \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumu \u00f6t\u0259n il iyulun 21-23-d\u0259 ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p><iframe title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/RRk1o4Kiy_c?si=C_Db7gmqdHv2vVt9\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/PROD%201.jpeg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/PROD%202.jpeg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/PROD.jpeg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/SONUN.jpeg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/SON%20%C4%B0CLAS.jpeg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/R%C4%B0ZVAN%201.jpeg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/R%C4%B0ZVAN%202.jpeg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/QLOB%201.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/QLOB%202.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/QLOB%203.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/QLOB%204.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/QLOB%205.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/QLOB%206.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/QLOB%207.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/QLOB%208.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/QLOB%209.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/QLOB%2010.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/QLOB.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/DLOB%201.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/DLOB%202.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/DLOB%203.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/DLOB%204.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/DLOB%205.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/DLOB%206.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/DLOB.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130yulun 20-d\u0259 \u201cYalan m\u0259lumatlar\u0131n if\u015fas\u0131: Dezinformasiyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259\u201d m\u00f6vzusunda 2-ci \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irilib. ARANTV.AZ \u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Forumda i\u015ftirak edib v\u0259 suallar\u0131 cavabland\u0131r\u0131b. Moderator &#8211; \u201cEuronews\u201d televiziyas\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131s\u0131 v\u0259 prod\u00fcseri xan\u0131m Rebekka Maklaflin-\u0130stham: Sizi g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00e7ox \u015fadam, c\u0259nab Prezident. T\u0259dbirimiz\u0259 qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 d\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc bildiririk. Xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar, m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir ki, bu c\u00fcr \u00e7ox m\u00f6t\u0259b\u0259r 2-ci \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumunda i\u015ftirak edir\u0259m. Biz buraya s\u0259yah\u0259t ed\u0259rk\u0259n \u00e7ox g\u00f6z\u0259l, s\u0259fal\u0131 t\u0259bi\u0259tin, m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m tunell\u0259rin \u015fahidi olduq v\u0259 m\u00f6ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":738910,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/e1ec0c241971886e661d0c72d274787b.jpg",850,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/e1ec0c241971886e661d0c72d274787b.jpg",850,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/e1ec0c241971886e661d0c72d274787b.jpg",850,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/e1ec0c241971886e661d0c72d274787b-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/e1ec0c241971886e661d0c72d274787b-621x365.jpg",621,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/e1ec0c241971886e661d0c72d274787b-840x494.jpg",640,376,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/e1ec0c241971886e661d0c72d274787b.jpg",850,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/e1ec0c241971886e661d0c72d274787b.jpg",850,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/e1ec0c241971886e661d0c72d274787b-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/e1ec0c241971886e661d0c72d274787b.jpg",850,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130yulun 20-d\u0259 \u201cYalan m\u0259lumatlar\u0131n if\u015fas\u0131: Dezinformasiyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259\u201d m\u00f6vzusunda 2-ci \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irilib. ARANTV.AZ \u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Forumda i\u015ftirak edib v\u0259 suallar\u0131 cavabland\u0131r\u0131b. Moderator &#8211; \u201cEuronews\u201d televiziyas\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131s\u0131 v\u0259 prod\u00fcseri xan\u0131m Rebekka Maklaflin-\u0130stham: Sizi g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00e7ox \u015fadam, c\u0259nab Prezident. T\u0259dbirimiz\u0259 qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 d\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc bildiririk.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/738909"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=738909"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/738909\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":738911,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/738909\/revisions\/738911"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/738910"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=738909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=738909"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=738909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}