{"id":740309,"date":"2024-07-27T09:36:28","date_gmt":"2024-07-27T05:36:28","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=740309"},"modified":"2024-07-27T09:36:28","modified_gmt":"2024-07-27T05:36:28","slug":"moht%c9%99s%c9%99m-q%c9%99l%c9%99b%c9%99miz-30-illik-h%c9%99sr%c9%99t%c9%99-son-qoydu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=740309","title":{"rendered":"M\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m q\u0259l\u0259b\u0259miz 30 illik h\u0259sr\u0259t\u0259 son qoydu"},"content":{"rendered":"<p>30 il davam ed\u0259n i\u015f\u011fal<\/p>\n<p>1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131na a\u00e7\u0131q formada \u0259razi iddialar\u0131 ed\u0259r\u0259k, etnik t\u0259xribatlar v\u0259 terror t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Onlar SSR\u0130-nin m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tinin z\u0259ifl\u0259m\u0259sind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin (DQMV) Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7dil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 XX \u0259srin \u0259n faci\u0259li m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rind\u0259n biri ba\u015flad\u0131.<br \/>\nAz\u0259rbaycanl\u0131lar 1905-1906-c\u0131, 1918-1920-ci, 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 d\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 did\u0259rgin sal\u0131n\u0131b v\u0259 deportasiya edilibl\u0259r. Yaln\u0131z 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 150 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 Erm\u0259nistan SSR \u0259razisind\u0259ki tarixi yurdlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 v\u0259 zorak\u0131l\u0131qla s\u00fcrg\u00fcn olunub. Bu zaman onlar\u0131n bir hiss\u0259si, x\u00fcsusil\u0259 qocalar v\u0259 k\u00f6rp\u0259l\u0259r a\u011f\u0131r k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259 \u015f\u0259raitin\u0259, k\u0259skin iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259, fiziki sars\u0131nt\u0131lara v\u0259 m\u0259n\u0259vi iztirablara d\u00f6zm\u0259y\u0259r\u0259k h\u0259lak olub.<br \/>\n1990-c\u0131 ilin may ay\u0131nda Erm\u0259nistanda ke\u00e7iril\u0259n parlament se\u00e7kil\u0259rind\u0259 Erm\u0259ni \u00dcmummilli H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n qalib g\u0259lm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 respublikada m\u00fcharib\u0259ni t\u0259bli\u011f ed\u0259n ifrat mill\u0259t\u00e7i v\u0259 \u015fovinist q\u00fcvv\u0259l\u0259r hakimiyy\u0259t\u0259 yiy\u0259l\u0259ndil\u0259r. Bu is\u0259 onlar\u0131n t\u0259cav\u00fczkar m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flamas\u0131n\u0131 daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirdi. Yerevan b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rini qeyri-r\u0259smi h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131na v\u0259 onlar\u0131n silahland\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ld\u0259r\u0259k problemi \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 uy\u011fun, g\u00fcc yolu il\u0259 h\u0259ll etm\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdi. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Erm\u0259nistan dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesin\u0259 he\u00e7 vaxt ciddi yana\u015fmay\u0131b v\u0259 bundan yaln\u0131z beyn\u0259lxalq ictimai r\u0259yd\u0259 g\u00f6r\u00fcnt\u00fc yaratmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 yararlanma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.<br \/>\n\u0130st\u0259r m\u00fcharib\u0259 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyi SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131 bax\u0131m\u0131ndan tam haql\u0131 olub. Lakin o d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan siyasi elitas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tsizliyi, respublikada siyasi liderin olmamas\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti daha da \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirirdi.<br \/>\nH\u0259rbi kampaniya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri h\u0259rbi v\u0259 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259r aras\u0131nda he\u00e7 bir f\u0259rq qoymadan i\u015f\u011fal etdikl\u0259ri rayon v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halini amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetirib.<br \/>\nAz\u0259rbaycanl\u0131lar etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qal\u0131blar. Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi-siyasi r\u0259hb\u0259rliyi \u018fsg\u0259ran\u0131n Me\u015f\u0259li k\u0259ndind\u0259, \u015eu\u015fan\u0131n Mal\u0131b\u0259yli v\u0259 Qu\u015f\u00e7ular k\u0259ndl\u0259rind\u0259, Xocav\u0259ndin Qarada\u011fl\u0131 k\u0259ndind\u0259, Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, K\u0259lb\u0259c\u0259rin A\u011fdaban k\u0259ndind\u0259 v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259rd\u0259 dinc \u0259halinin amans\u0131z \u015f\u0259kild\u0259 sistematik v\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n\u0131, soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131 m\u00fclki \u0259halinin bir hiss\u0259sini fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259hv etm\u0259k, qalan hiss\u0259sinin is\u0259 m\u00fcqavim\u0259t \u0259zmini q\u0131r\u0131b regionu onlardan t\u0259mizl\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcrd\u00fc.<br \/>\n1992-ci il fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-s\u0131na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Erm\u0259nistan az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259dib. N\u0259tic\u0259d\u0259 106-s\u0131 qad\u0131n, 63-\u00fc u\u015faq olmaqla, 613 n\u0259f\u0259r dinc sakin q\u0259tl\u0259 yetirilib.<br \/>\n1993-c\u00fc il iyunun 15-d\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131danda \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b \u015f\u0259rait h\u00f6km s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Ulu \u00d6nd\u0259r bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259ldi ki, Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259llind\u0259 kompleks yana\u015fma, m\u00fch\u00fcm daxili v\u0259 xarici siyas\u0259t amill\u0259rinin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131 t\u0259l\u0259b olunur. Bunlar ictimai-siyasi sabitliyin t\u0259min edilm\u0259si, d\u00f6y\u00fc\u015f qabiliyy\u0259tli nizami ordunun yarad\u0131lmas\u0131, d\u00f6vl\u0259t institutlar\u0131n\u0131n yenid\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259tinin t\u0259min edilm\u0259si, iqtisadiyyat\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 k\u00f6kl\u00fc idar\u0259\u00e7ilik islahatlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, \u00f6lk\u0259nin yax\u0131n onillikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k strateji neft m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin ba\u011flanmas\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259 olaraq mill\u0259tin bir amal \u2013 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirilm\u0259sini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edirdi.<br \/>\n1994-c\u00fc il may\u0131n 12-d\u0259 at\u0259\u015fk\u0259s\u0259 dair raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 olundu. Bu vaxta q\u0259d\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 20 faiz \u0259razisi \u2013 Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259ri, Xocal\u0131, \u015eu\u015fa, La\u00e7\u0131n, Xocav\u0259nd, K\u0259lb\u0259c\u0259r, A\u011fdam, F\u00fczuli, C\u0259bray\u0131l, Qubadl\u0131, Z\u0259ngilan rayonlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin T\u0259rt\u0259r rayonunun 13, Qazax rayonunun 7, Nax\u00e7\u0131van\u0131n S\u0259d\u0259r\u0259k rayonunun is\u0259 1 k\u0259ndi Erm\u0259nistan ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmu\u015fdu. Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 1 milyondan art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb, 20 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb, 50 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7oxu is\u0259 \u0259lil olub.<br \/>\nI Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 aralar\u0131nda 71 u\u015faq, 267 qad\u0131n, 326 qoca olmaqla, itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f 3890 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f 872 n\u0259f\u0259rin (2020-ci il dekabr\u0131n 1-n\u0259 olan m\u0259lumata \u0259sas\u0259n) sonrak\u0131 taleyi m\u0259lum deyil. 1988-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Qaraba\u011fda, \u00fcmumilikd\u0259, 900 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si, 150 min ev, 7 min ictimai bina, 693 m\u0259kt\u0259b, 855 u\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131, 695 tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259si, 927 kitabxana, 44 m\u0259b\u0259d, 9 m\u0259scid, 473 tarixi abid\u0259, saray v\u0259 muzeyl\u0259r, 40 min muzey eksponat\u0131, 6 min s\u0259naye v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259si, 160 k\u00f6rp\u00fc v\u0259 dig\u0259r infrastruktur obyektl\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.<br \/>\n2020-ci ilin iyul ayindan ba\u015flayaraq at\u0259\u015fk\u0259sin m\u00fct\u0259madi \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131,d\u00f6vl\u0259tin v\u0259 xalq\u0131n s\u0259brini da\u015f\u0131rd\u0131.Az\u0259rbaycan Ordusunun sentyabr\u0131n 27-d\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u0259ks-h\u00fccum \u0259m\u0259liyyat\u0131nda \u0259ld\u0259 etdiyi m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m q\u0259l\u0259b\u0259 30 illik h\u0259sr\u0259t\u0259 son qoydu v\u0259 Az\u0259rbaycan ordusunun\u00a0 q\u00fcdr\u0259tini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya s\u00fcbut etdi.<\/p>\n<p><strong>Elmira Cabbarova,<\/strong><br \/>\n<em>Bak\u0131\u00a0\u015f\u0259h\u0259ri, X\u0259tai rayonu 24 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimi,<br \/>\nYAP X\u0259tai rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>30 il davam ed\u0259n i\u015f\u011fal 1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131na a\u00e7\u0131q formada \u0259razi iddialar\u0131 ed\u0259r\u0259k, etnik t\u0259xribatlar v\u0259 terror t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Onlar SSR\u0130-nin m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tinin z\u0259ifl\u0259m\u0259sind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin (DQMV) Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7dil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 XX \u0259srin \u0259n faci\u0259li m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rind\u0259n biri ba\u015flad\u0131. Az\u0259rbaycanl\u0131lar 1905-1906-c\u0131, 1918-1920-ci, 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 d\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 did\u0259rgin sal\u0131n\u0131b v\u0259 deportasiya edilibl\u0259r. Yaln\u0131z 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 150 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 Erm\u0259nistan SSR \u0259razisind\u0259ki tarixi yurdlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 v\u0259 zorak\u0131l\u0131qla s\u00fcrg\u00fcn olunub. Bu zaman onlar\u0131n bir hiss\u0259si, x\u00fcsusil\u0259 qocalar v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":740310,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/70162fe6170600079324967880510692125.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/70162fe6170600079324967880510692125.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/70162fe6170600079324967880510692125.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/70162fe6170600079324967880510692125-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/70162fe6170600079324967880510692125-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/70162fe6170600079324967880510692125-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/70162fe6170600079324967880510692125.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/70162fe6170600079324967880510692125.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/70162fe6170600079324967880510692125-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/70162fe6170600079324967880510692125.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"30 il davam ed\u0259n i\u015f\u011fal 1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131na a\u00e7\u0131q formada \u0259razi iddialar\u0131 ed\u0259r\u0259k, etnik t\u0259xribatlar v\u0259 terror t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Onlar SSR\u0130-nin m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tinin z\u0259ifl\u0259m\u0259sind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin (DQMV) Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7dil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 XX \u0259srin \u0259n faci\u0259li m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rind\u0259n biri ba\u015flad\u0131. Az\u0259rbaycanl\u0131lar 1905-1906-c\u0131, 1918-1920-ci, 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 d\u0259 indiki&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/740309"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=740309"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/740309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":740311,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/740309\/revisions\/740311"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/740310"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=740309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=740309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=740309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}