{"id":742072,"date":"2024-08-04T11:58:38","date_gmt":"2024-08-04T07:58:38","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=742072"},"modified":"2024-08-04T11:58:38","modified_gmt":"2024-08-04T07:58:38","slug":"az%c9%99rbaycanda-ail%c9%99-institutlarinin-qorunmasi-n%c9%99l%c9%99r-etm%c9%99liyik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=742072","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda ail\u0259 institutlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 \u2013 N\u0259l\u0259r etm\u0259liyik?"},"content":{"rendered":"<p>\u018fhalinin demoqrafik art\u0131m\u0131 ist\u0259nil\u0259n \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf istiqam\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fch\u00fcm yer tutur. D\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 n\u0259z\u0259r yetirs\u0259k, x\u00fcsus\u0259n q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259halinin t\u0259bii art\u0131m tempinin olduqca a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc, h\u0259tta b\u0259zil\u0259rind\u0259 \u201cm\u0259nfil\u0259rd\u0259\u201d dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Lakin bunun \u0259ksin\u0259, c\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda Az\u0259rbaycan, 1991-ci ild\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n m\u00fcst\u0259qillikd\u0259n sonra y\u00fcks\u0259k demoqrafik g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri il\u0259 se\u00e7ilib. R\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r yetirs\u0259k, m\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259 region \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda Az\u0259rbaycanda 7, G\u00fcrc\u00fcstanda 5, Erm\u0259nistanda is\u0259 3 milyon n\u0259f\u0259r \u0259hali ya\u015fay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259ksin\u0259, dig\u0259r iki \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259halinin demoqrafik azalmas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rib. Bel\u0259 ki, \u00f6t\u0259n 30 ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259halisi 10 milyonu \u00f6td\u00fcy\u00fc halda, G\u00fcrc\u00fcstanda 4, Erm\u0259nistanda is\u0259 3 milyon t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>Burada dini bax\u0131\u015f, mental d\u0259y\u0259rl\u0259r v\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r \u00f6n\u0259mli faktor kimi \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xsa da, ba\u015fl\u0131ca m\u0259s\u0259l\u0259 sosial rifahla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ancaq son ill\u0259r, Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 daha f\u0259rqli tendensiya \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir. Statistikalara n\u0259z\u0259r salsaq, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 evlilikl\u0259rin azald\u0131\u011f\u0131n\u0131, bo\u015fanmalar\u0131n is\u0259 olduqca artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Art\u0131q s\u00f6z\u00fcn riyazi m\u0259nas\u0131nda dem\u0259k olar ki, evl\u0259n\u0259n h\u0259r 2 c\u00fctl\u00fckd\u0259n 1 bo\u015fan\u0131r. Bu is\u0259 \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n demoqrafik probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ail\u0259 institutlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r? M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Yenisabah.az-a dan\u0131\u015fan sosioloq Mail Yaqub bildirib ki, haz\u0131rda bo\u015fanmalar\u0131n say\u0131n\u0131n art\u0131m\u0131 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ciddi probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r:<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycanda son ill\u0259r bo\u015fanmalar\u0131n say\u0131nda art\u0131m oldu\u011fu kimi, evl\u0259n\u0259nl\u0259rin say\u0131nda da k\u0259skin azalma var. H\u0259tta 2024-c\u00fc ilin birinci r\u00fcb\u00fcn\u00fcn statistikas\u0131na n\u0259z\u0259r salsaq, evl\u0259n\u0259nl\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 50 faizd\u0259n \u00e7oxu bo\u015fan\u0131b.<\/p>\n<p>Bu \u00f6z\u00fcnd\u0259 olduqca d\u0259h\u015f\u0259tli v\u0259 Az\u0259rbaycana yara\u015fmayan r\u0259q\u0259mdir. Haz\u0131rda uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, nigaha gir\u0259nl\u0259rin say\u0131nda ciddi azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bunun is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259ri var. H\u0259r bir sosioloji hadis\u0259ni yaradan y\u00fczl\u0259rl\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Onlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259sas s\u0259b\u0259b, sad\u0259c\u0259 maddi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r deyil. Burada m\u0259n\u0259vi-psixoloji probleml\u0259r var. Az\u0259rbaycan efirind\u0259 \u0259n reytinqli verili\u015fl\u0259rd\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda a\u00e7\u0131q-a\u015fkar bo\u015fanm\u0131\u015f, dava-dala\u015fla ayr\u0131lm\u0131\u015f insanlar\u0131n reklam\u0131 gedir. Bu birba\u015fa Az\u0259rbaycan ail\u0259sinin \u201cba\u015f\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259kdir\u201d. B\u0259li, h\u0259min verili\u015fl\u0259r \u201cu\u011fur\u201d qazand\u0131. Onlar\u0131n t\u0259siri il\u0259, son ill\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259m evl\u0259n\u0259nl\u0259rin say\u0131 azald\u0131, h\u0259m d\u0259 bo\u015fananlar\u0131n say\u0131 artd\u0131. Bu kimi \u015feyl\u0259r bizim mentalitet\u0259 uy\u011fun g\u0259lmir\u201d.<\/p>\n<p>Sosioloq ail\u0259 institutunun qorunub-saxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmal\u0131 oldu\u011funu diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b:<\/p>\n<p>\u201c\u0130kinci s\u0259b\u0259b is\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 insanlarda eqoizmin artmas\u0131 v\u0259 bir-birl\u0259rin\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259k ist\u0259m\u0259m\u0259sidir. Ail\u0259d\u0259 hans\u0131sa x\u0131rda problem olan kimi, d\u0259rhal bo\u015fanma\u011fa qa\u00e7\u0131rlar. Bu s\u0131rf son ill\u0259rin m\u0259s\u0259l\u0259sidir. \u018fvv\u0259ll\u0259r bel\u0259 deyildi.<\/p>\n<p>Yanl\u0131\u015f anlamay\u0131n, m\u0259n ail\u0259d\u0259 zorak\u0131l\u0131\u011fa, \u015fidd\u0259t\u0259 d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u00fc q\u0259tiyy\u0259n t\u0259\u015fviq etmir\u0259m. Amma adi bir s\u00f6zd\u0259n \u0259s\u0259bil\u0259\u015fib v\u0259 gedib bo\u015fanmaq ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 ciddi z\u0259rb\u0259 vurur. \u018fg\u0259r tendensiya bel\u0259 davam ets\u0259, haz\u0131rda 50 faiz olan bo\u015fanma g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri 60-70 faiz kimi qalxa bil\u0259r. Bununla ba\u011fl\u0131 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259y\u0259can t\u0259bili \u00e7al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ham\u0131 bundan narahat olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki ail\u0259nin da\u011f\u0131lmas\u0131 b\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259ti t\u0259hdid edir.<\/p>\n<p>Ail\u0259nin m\u00f6hk\u0259m olmad\u0131\u011f\u0131 c\u0259miyy\u0259t inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259z. Bu birm\u0259nal\u0131 olaraq bel\u0259dir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc problem sosial m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r ola bil\u0259r. D\u00fczd\u00fc, Az\u0259rbaycan ail\u0259sind\u0259 h\u0259r zaman m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r sosial probleml\u0259r olub, amma yana\u015fma indiki kimi olmay\u0131b. \u018fvv\u0259ll\u0259r \u0259n kas\u0131b vaxtlarda bel\u0259 ail\u0259l\u0259r da\u011f\u0131lmay\u0131b, c\u00fctl\u00fckl\u0259r bir-birin\u0259 s\u0259daq\u0259tli qal\u0131b. Y\u0259ni bu birba\u015fa ciddi amil ola bilm\u0259z. M\u00fc\u015fahid\u0259 ets\u0259k, sosial rifah\u0131 y\u00fcks\u0259k olan ail\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 bo\u015fanma hallar\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259rdir. B\u0259s burada problem n\u0259dir? Sad\u0259c\u0259 bir s\u0259b\u0259b var: m\u0259n\u0259viyyat. \u0130lk \u00f6nc\u0259 ail\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259liyik\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fhalinin demoqrafik art\u0131m\u0131 ist\u0259nil\u0259n \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf istiqam\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fch\u00fcm yer tutur. D\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 n\u0259z\u0259r yetirs\u0259k, x\u00fcsus\u0259n q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259halinin t\u0259bii art\u0131m tempinin olduqca a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc, h\u0259tta b\u0259zil\u0259rind\u0259 \u201cm\u0259nfil\u0259rd\u0259\u201d dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik. Lakin bunun \u0259ksin\u0259, c\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda Az\u0259rbaycan, 1991-ci ild\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n m\u00fcst\u0259qillikd\u0259n sonra y\u00fcks\u0259k demoqrafik g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri il\u0259 se\u00e7ilib. R\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r yetirs\u0259k, m\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259 region \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda Az\u0259rbaycanda 7, G\u00fcrc\u00fcstanda 5, Erm\u0259nistanda is\u0259 3 milyon n\u0259f\u0259r \u0259hali ya\u015fay\u0131rd\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259ksin\u0259, dig\u0259r iki \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259halinin demoqrafik azalmas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rib. Bel\u0259 ki, \u00f6t\u0259n 30 ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259halisi 10 milyonu \u00f6td\u00fcy\u00fc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":742073,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1722668002_resize-2024-08-03t105230.002.jpg",770,415,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1722668002_resize-2024-08-03t105230.002.jpg",770,415,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1722668002_resize-2024-08-03t105230.002.jpg",770,415,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1722668002_resize-2024-08-03t105230.002-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1722668002_resize-2024-08-03t105230.002-660x356.jpg",660,356,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1722668002_resize-2024-08-03t105230.002.jpg",640,345,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1722668002_resize-2024-08-03t105230.002.jpg",770,415,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1722668002_resize-2024-08-03t105230.002.jpg",770,415,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1722668002_resize-2024-08-03t105230.002-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1722668002_resize-2024-08-03t105230.002.jpg",770,415,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u018fhalinin demoqrafik art\u0131m\u0131 ist\u0259nil\u0259n \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf istiqam\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fch\u00fcm yer tutur. D\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 n\u0259z\u0259r yetirs\u0259k, x\u00fcsus\u0259n q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259halinin t\u0259bii art\u0131m tempinin olduqca a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc, h\u0259tta b\u0259zil\u0259rind\u0259 \u201cm\u0259nfil\u0259rd\u0259\u201d dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik. Lakin bunun \u0259ksin\u0259, c\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda Az\u0259rbaycan, 1991-ci ild\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n m\u00fcst\u0259qillikd\u0259n sonra y\u00fcks\u0259k demoqrafik g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri il\u0259 se\u00e7ilib. R\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r yetirs\u0259k, m\u00fcst\u0259qilliyin ilk&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/742072"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=742072"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/742072\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":742074,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/742072\/revisions\/742074"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/742073"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=742072"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=742072"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=742072"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}