{"id":742562,"date":"2024-08-06T12:54:46","date_gmt":"2024-08-06T08:54:46","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=742562"},"modified":"2024-08-06T12:54:46","modified_gmt":"2024-08-06T08:54:46","slug":"ozu-getdi-izi-qaldi-covid-19-un-bitm%c9%99y%c9%99n-uzaq-f%c9%99sadlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=742562","title":{"rendered":"\u00d6z\u00fc getdi, izi qald\u0131 &#8211; COV\u0130D-19-un bitm\u0259y\u0259n uzaq f\u0259sadlar\u0131"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p><strong>COV\u0130D-19-dan sa\u011falanlar infeksiyadan 2-3 il sonra bel\u0259 depressiya, narahatl\u0131q, yor\u011funluq v\u0259 yadda\u015f probleml\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r. \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 Britaniya aliml\u0259ri bildiribl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259dqiqat diqq\u0259t v\u0259 yadda\u015f testl\u0259rind\u0259 z\u0259if n\u0259tic\u0259l\u0259r d\u0259 daxil olmaqla, davaml\u0131 v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli simptomlar a\u015fkar edib. Bir \u00e7ox i\u015ftirak\u00e7\u0131 depressiya, narahatl\u0131q v\u0259 yor\u011funlu\u011fun artd\u0131\u011f\u0131n\u0131, habel\u0259 ill\u0259r sonra yeni simptomlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib. Respondentl\u0259rin d\u00f6rdd\u0259 birind\u0259n \u00e7oxu is\u0259 s\u0259hh\u0259tin pisl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 qeyri-q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f i\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 i\u015fl\u0259rini d\u0259yi\u015fm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131b.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, koronavirusun yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk zamanlardan b\u0259ri peyv\u0259ndl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259t birm\u0259nal\u0131 deyil. Son vaxtlar q\u0259fil v\u0259fat ed\u0259n g\u0259nc v\u0259 ortaya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n say\u0131 xeyli art\u0131b ki, bunun da s\u0259b\u0259bini \u0259ks\u0259riyy\u0259t koronavirus \u0259leyhin\u0259 vurulan peyv\u0259ndl\u0259rd\u0259 g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Lakin bunun \u0259ksini s\u00f6yl\u0259y\u0259nl\u0259r d\u0259 var. M\u0259s\u0259l\u0259n, Britaniya \u00dcr\u0259k Fondunun (BHF) Elmi M\u0259lumatlar M\u0259rk\u0259zinin d\u0259st\u0259yi il\u0259 Kembric, Bristol v\u0259 Edinburq universitetl\u0259rinin aliml\u0259ri COV\u0130D-19-a qar\u015f\u0131 peyv\u0259ndin g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z t\u0259sirini a\u015fkar edibl\u0259r. Bel\u0259 ki, &#8220;Nature Communication&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, peyv\u0259ndl\u0259r infarkt v\u0259 insult hallar\u0131n\u0131 azald\u0131r. Peyv\u0259ndin ilk dozas\u0131ndan sonra 13-24 h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 infarkt v\u0259 insult hallar\u0131n\u0131n nisb\u0259tinin 10 faiz azald\u0131\u011f\u0131 a\u015fkar edilib. \u0130kinci dozadan sonra bel\u0259 hallar \u201cAstraZeneca\u201d peyv\u0259ndind\u0259n sonra 27 faiz, &#8220;Pfizer&#8221;\/&#8221;Biotech&#8221; peyv\u0259ndind\u0259n sonra is\u0259 20 faiz azal\u0131b. Venoz trombotik hallara dair d\u0259 analoji azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin COV\u0130D-19 vaksinl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259li, m\u0259s\u0259l\u0259n, mRNA vaksinl\u0259rind\u0259n sonra miokardit v\u0259 perikardit, adenovirus peyv\u0259ndl\u0259rind\u0259n sonra is\u0259 trombotik trombositopeniya kimi nadir \u00fcr\u0259k-damar a\u011f\u0131rla\u015fmalar\u0131 a\u015fkar edilib. Lakin peyv\u0259ndl\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni ciddi \u00fcr\u0259k-damar a\u011f\u0131rla\u015fmalar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259yib.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llifl\u0259rin fikrinc\u0259, t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u00fcr\u0259k-damar sistemi \u00fc\u00e7\u00fcn COV\u0130D-19 peyv\u0259ndinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259sdiql\u0259yir. Peyv\u0259ndin faydalar\u0131 riskl\u0259rd\u0259n qat-qat \u00fcst\u00fcnd\u00fcr v\u0259 peyv\u0259nd COV\u0130D-19-un a\u011f\u0131r hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm vasit\u0259 olaraq qal\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259s COV\u0130D-19-un bu kimi uzaq a\u011f\u0131r f\u0259sadlar\u0131 x\u0259st\u0259liyi orta a\u011f\u0131r v\u0259 y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7ir\u0259nl\u0259rd\u0259 v\u0259 peyv\u0259nd olunanlarda da \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rmi, g\u00f6st\u0259rirmi? N\u0259 etm\u0259li? Qidalanmada n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t etm\u0259li?<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/yenixeber.az\/uploads\/news\/9f6ea6698f0d401f8aa8a2942d247c1e.jpg\" alt=\"Adil Qeybulla prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 \u0130lham \u018fliyevi d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259c\u0259k\" width=\"1026\" height=\"605\" \/><\/p>\n<p><strong>Adil Qeybulla<\/strong><\/p>\n<p>Tibb elml\u0259ri doktoru, professor Adil Qeybulla m\u00f6vzu il\u0259\u00a0<strong>ba\u011fl\u0131<\/strong>\u00a0\u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b: \u201cHaz\u0131rda pandemiya \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n raportu il\u0259 bitdiyi elan olunub. Lakin h\u0259l\u0259lik\u00a0 x\u0131rda epidemik ocaqlar davam edir, \u00e7\u00fcnki Omikron \u015ftamm\u0131n\u0131n mutasiya variantlar\u0131 davam edir.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, COV\u0130D-19 virusu ke\u00e7ir\u0259nl\u0259rin \u00e7ox ciddi travmatik f\u0259sadlar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, sinir sistemind\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r oldu\u011funun, x\u0259r\u00e7\u0259ng, autizm x\u0259st\u0259likl\u0259rinin artmas\u0131n\u0131n \u015fahidi oluruq. Lakin m\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, d\u00fcnyan\u0131n b\u00f6y\u00fck elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Oxsford, Kembric, Harvard v\u0259 sair\u0259 tibb m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin \u00e7ox ciddi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 var v\u0259 onlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri yava\u015f-yava\u015f elan olunmaqdad\u0131r. Y\u0259qin ki, yax\u0131n vaxtlarda b\u00fct\u00f6v n\u0259tic\u0259l\u0259r bildiril\u0259c\u0259k. Elan etdikl\u0259ri n\u0259tic\u0259l\u0259r onu g\u00f6st\u0259rir ki, COV\u0130D-19 ke\u00e7ir\u0259n insanlarda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r \u00e7ox ciddi \u015f\u0259kild\u0259 qal\u0131r, n\u0259inki\u00a0 vaksinasiya olunanlar. Amma hesab edir\u0259m ki, h\u0259min m\u0259rk\u0259zl\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131ndan sonra nec\u0259 davranmaq laz\u0131m oldu\u011fu haqda da t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r olacaq v\u0259 biz o istiqam\u0259td\u0259 davranmal\u0131 olaca\u011f\u0131q&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.medicina.az\/uploads\/doctors\/2019-11-13-00-08-06FwXYvfvCjD7xMrpRWxKu_file.jpg\" alt=\"Medicina.az - Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov - MD, F\u0130PP, C\u0130PS, TTT, \u0130nvaziv a\u011fr\u0131  m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, fleboloq\" width=\"1106\" height=\"737\" \/><\/p>\n<p><strong>Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201cAnkara\u201d klinikas\u0131n\u0131n ba\u015f h\u0259kimi Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov\u00a0qeyd edib ki, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r pasiyent COV\u0130D-19-dan sonra \u0259hvallar\u0131n\u0131n pisl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n, uzunm\u00fcdd\u0259tli narahatl\u0131qlardan b\u0259hs edir, h\u0259tta peyv\u0259nd olunan yerin narahatl\u0131q yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir:<\/strong>\u00a0\u201c\u018flb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259r bir x\u0259st\u0259lik \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra orqanizmd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n bir iz qoyur, hans\u0131sa orqan v\u0259 sisteml\u0259ri daha \u0259lveri\u015fsiz v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, COV\u0130D-19 h\u0259m d\u0259 sistem x\u0259st\u0259liyidir, orqanizmi ciddi z\u0259d\u0259l\u0259yir. Bundan ba\u015fqa, m\u00fcalic\u0259sind\u0259 d\u0259 orqanizm\u0259 z\u0259r\u0259r vura bil\u0259n \u00e7ox sayda d\u0259rmanlardan istifad\u0259 olundu ki, bu da f\u0259sadlar yarada bilir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u0259h\u015f\u0259tli sistemi d\u0259 \u0259lav\u0259 ed\u0259nd\u0259, sinir sisteminin n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox y\u00fckl\u0259ndiyini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Y\u0259ni COV\u0130D-19 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 h\u0259m ayr\u0131-ayr\u0131 orqanlara, h\u0259m d\u0259 \u00fcr\u0259k-damar, sinir sistemin\u0259 a\u011fr\u0131 z\u0259rb\u0259 vuran x\u0259st\u0259likdir, bu bax\u0131mdan x\u0259st\u0259likd\u0259n sonra insanlarda m\u00fc\u0259yy\u0259n narahatl\u0131qlar\u0131n qalmas\u0131 anla\u015f\u0131land\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259s n\u0259 etm\u0259li? \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ail\u0259d\u0259, evd\u0259, i\u015fd\u0259 psixologiyan\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rait yaratmaq laz\u0131md\u0131r. Bundan ba\u015fqa, b\u0259zi g\u00fcnd\u0259lik normal h\u0259yatdan uzaqla\u015f\u0131b, istirah\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Orqanizmd\u0259 qida, energetik balans\u0131 d\u00fczg\u00fcn t\u0259nziml\u0259m\u0259k, t\u0259miz havada \u00e7ox olmaq, stressd\u0259n uzaqla\u015fmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fn \u0259sas\u0131, m\u00fct\u0259madi olaraq h\u0259kim m\u00fcayin\u0259sin\u0259 getm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u018fg\u0259r sistem v\u0259 orqanizmd\u0259 hans\u0131sa d\u0259st\u0259y\u0259 ehtiyac varsa, bunlar\u0131 da h\u0259kimin k\u00f6m\u0259kliyi il\u0259 onun t\u0259yinat\u0131na uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k laz\u0131md\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u018fRAY,<br \/>\n\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>COV\u0130D-19-dan sa\u011falanlar infeksiyadan 2-3 il sonra bel\u0259 depressiya, narahatl\u0131q, yor\u011funluq v\u0259 yadda\u015f probleml\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r. \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 Britaniya aliml\u0259ri bildiribl\u0259r. T\u0259dqiqat diqq\u0259t v\u0259 yadda\u015f testl\u0259rind\u0259 z\u0259if n\u0259tic\u0259l\u0259r d\u0259 daxil olmaqla, davaml\u0131 v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli simptomlar a\u015fkar edib. Bir \u00e7ox i\u015ftirak\u00e7\u0131 depressiya, narahatl\u0131q v\u0259 yor\u011funlu\u011fun artd\u0131\u011f\u0131n\u0131, habel\u0259 ill\u0259r sonra yeni simptomlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib. Respondentl\u0259rin d\u00f6rdd\u0259 birind\u0259n \u00e7oxu is\u0259 s\u0259hh\u0259tin pisl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 qeyri-q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f i\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 i\u015fl\u0259rini d\u0259yi\u015fm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qal\u0131b. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, koronavirusun yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk zamanlardan b\u0259ri peyv\u0259ndl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcnasib\u0259t birm\u0259nal\u0131 deyil. Son vaxtlar q\u0259fil v\u0259fat ed\u0259n g\u0259nc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":742563,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c60afaf3431a5f71f78771ff4e10b1d3.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c60afaf3431a5f71f78771ff4e10b1d3.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c60afaf3431a5f71f78771ff4e10b1d3.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c60afaf3431a5f71f78771ff4e10b1d3-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c60afaf3431a5f71f78771ff4e10b1d3-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c60afaf3431a5f71f78771ff4e10b1d3-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c60afaf3431a5f71f78771ff4e10b1d3.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c60afaf3431a5f71f78771ff4e10b1d3.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c60afaf3431a5f71f78771ff4e10b1d3-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c60afaf3431a5f71f78771ff4e10b1d3.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"COV\u0130D-19-dan sa\u011falanlar infeksiyadan 2-3 il sonra bel\u0259 depressiya, narahatl\u0131q, yor\u011funluq v\u0259 yadda\u015f probleml\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r. \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 Britaniya aliml\u0259ri bildiribl\u0259r. T\u0259dqiqat diqq\u0259t v\u0259 yadda\u015f testl\u0259rind\u0259 z\u0259if n\u0259tic\u0259l\u0259r d\u0259 daxil olmaqla, davaml\u0131 v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli simptomlar a\u015fkar edib. Bir \u00e7ox i\u015ftirak\u00e7\u0131 depressiya, narahatl\u0131q v\u0259 yor\u011funlu\u011fun artd\u0131\u011f\u0131n\u0131, habel\u0259 ill\u0259r sonra yeni simptomlar\u0131n ortaya&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/742562"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=742562"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/742562\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":742565,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/742562\/revisions\/742565"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/742563"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=742562"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=742562"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=742562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}