{"id":742849,"date":"2024-08-07T11:49:38","date_gmt":"2024-08-07T07:49:38","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=742849"},"modified":"2024-08-07T11:49:38","modified_gmt":"2024-08-07T07:49:38","slug":"sirin-su-israfi-il%c9%99-mubariz%c9%99-yagis-v%c9%99-qardan-nec%c9%99-faydalanmaq-olar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=742849","title":{"rendered":"\u015eirin su israf\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259: Ya\u011f\u0131\u015f v\u0259 qardan nec\u0259 faydalanmaq olar?"},"content":{"rendered":"<div class=\"post-detail-content-inner resize-area\">\n<p>D\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fcsulu haz\u0131rda su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u015firin su israf\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259n s\u0259rf\u0259li yollardan biridir. T\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131, \u0259sas\u0259n, parklarda bitkil\u0259rin sulanmas\u0131, avtosalonlarda n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin yuyulmas\u0131, k\u0259nd, el\u0259c\u0259 d\u0259 ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda v\u0259 s. sah\u0259l\u0259rd\u0259 istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>&#8220;Report&#8221; ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fcsullar\u0131n\u0131, d\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sini, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycanda t\u0259tbiqi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini ara\u015fd\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p>Ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fcsulundan q\u0259dim zamanlardan b\u0259ri istifad\u0259 edilir. Bu \u00fcsulla toplanan su t\u0259miz v\u0259 pulsuzdur. Eyni zamanda, su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyat su m\u0259nb\u0259yidir.<\/p>\n<p>Ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n \u0259n sad\u0259 toplanma \u00fcsulu evl\u0259rin dam\u0131ndan axan sular\u0131n x\u00fcsusi \u00e7\u0259nl\u0259r\u0259 doldurularaq istifad\u0259 edilm\u0259sidir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"inner-photo\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2024\/08\/07\/dNwGASDx6s4GKcw7HPCQWho8ChqITyYpsExFijiF:640.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"428\" \/><\/p>\n<p><strong>Ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fczr\u0259 Sinqapur v\u0259 Hindistan modeli<\/strong><\/p>\n<p>Bu g\u00fcn d\u00fcnyada ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fczr\u0259 Sinqapur modeli \u00f6z\u00fcn\u00fc daha \u00e7ox do\u011fruldur. Sinqapurda ortaillik ya\u011f\u0131nt\u0131 2 000 millimetrd\u0259n \u00e7oxdur. \u00d6lk\u0259 geni\u015f kanal v\u0259 su anbarlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 malikdir v\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7d\u0259ikisi 17 su anbar\u0131na \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Sinqapurda ya\u011f\u0131\u015f suyunu toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn iki ayr\u0131 sistem var. Bu sisteml\u0259r sular\u0131 toplay\u0131b saxlay\u0131r, sonra is\u0259 t\u0259mizl\u0259n\u0259r\u0259k istifad\u0259y\u0259 verilir. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, binalar\u0131n damlar\u0131nda ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 sisteml\u0259ri qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Daha sonra sular drenaj, kanal v\u0259 \u00e7aylar \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 toplanaraq su anbarlar\u0131na g\u00f6nd\u0259rilir.<\/p>\n<p>Sinqapur H\u00f6kum\u0259tinin t\u0259l\u0259bi il\u0259 f\u0259rdi ya\u015fay\u0131\u015f evl\u0259rind\u0259 istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f ya\u011f\u0131\u015f suyu istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l Su Agentliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f keyfiyy\u0259t standartlar\u0131na cavab verm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n m\u0259qamlardan biri d\u0259 hava limanlar\u0131nda x\u00fcsusi qur\u011fulardan axan sular\u0131n toplanmas\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, &#8220;Changi&#8221; hava liman\u0131 sisteminin su h\u00f6vz\u0259si kimi istifad\u0259 edilm\u0259si potensial\u0131 y\u00fcks\u0259kdir. Burada da ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131 x\u00fcsusi \u00fcsulla toplan\u0131l\u0131r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"inner-photo\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2024\/08\/07\/qEZLXhmENUtsFUWqLeht3cczx9yOPD7vA5i9MkIu:640.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"428\" \/><\/p>\n<p>T\u0259mizl\u0259m\u0259, suvarma v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 istifad\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri il\u0259 su tamamil\u0259 dezinfeksiya edilm\u0259lidir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;AQUALOOP&#8221; sistemind\u0259n istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p>Bu sistem filtrasiya v\u0259 t\u0259mizl\u0259nmi\u015f su anbarlar\u0131ndan ibar\u0259tdir. Filtrasiya \u00e7\u0259ni suyun keyfiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq sutkada 3 200 litr\u0259 q\u0259d\u0259r suyu distill\u0259 ed\u0259 bilir. Damlardan y\u0131\u011f\u0131lan su \u00e7\u0259nl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir v\u0259 t\u0259mizl\u0259nir. T\u0259mizl\u0259nmi\u015f su daha sonra 1 100 l t\u0259miz su \u00e7\u0259nin\u0259 ax\u0131r. Bundan sonra h\u0259min su m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"inner-photo\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2024\/08\/07\/PbwqxeXUsjMk70TkEzcfPMsN2pPBGJG8jqTbspI0:640.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"428\" \/><\/p>\n<p>Hindistanda, x\u00fcsusil\u0259 k\u0259nd v\u0259 quraq b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 su ehtiyatlar\u0131n\u0131 s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 idar\u0259 etm\u0259k v\u0259 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn su y\u0131\u011f\u0131m\u0131 sisteml\u0259rind\u0259n geni\u015f istifad\u0259 olunur. Hindistan Meteorologiya Departamentinin illik m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259y\u0259 orta hesabla illik 1 000 mm-d\u0259n \u00e7ox ya\u011f\u0131nt\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. Ya\u011f\u0131\u015f suyunun is\u0259 8%-i y\u0131\u011f\u0131la bilir v\u0259 bu, ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n suya ehtiyac\u0131n\u0131n 70%-\u0259 q\u0259d\u0259rini t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Hindistan h\u00f6kum\u0259ti uzun ill\u0259rdir ki, ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq edir. H\u00f6kum\u0259t, h\u0259m\u00e7inin, ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 sisteml\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn subsidiyalar verir. Subsidiya \u0259sas\u0131nda damlardan axan su saxlama \u00e7\u0259nl\u0259rin\u0259 v\u0259 ya yeralt\u0131 sisternl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir. H\u0259m\u00e7inin, yer\u00fcst\u00fc, a\u00e7\u0131q sah\u0259l\u0259rd\u0259n y\u0131\u011f\u0131lan ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131 hovuzlara v\u0259 ya g\u00f6lm\u0259\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir. Bundan ba\u015fqa, Hindistanda q\u0259dim sutoplama qur\u011fular\u0131 da m\u00f6vcuddur. Bel\u0259 ki, yeralt\u0131 sular x\u00fcsusi da\u015flarla tikilmi\u015f d\u0259rin quyularda toplan\u0131r v\u0259 ondan m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131ndan \u0259ld\u0259 edil\u0259n n\u0259tic\u0259 \u0259raziy\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259yi\u015fir<\/p>\n<p>Su Siyas\u0259tl\u0259ri D\u0259rn\u0259yinin \u0130stanbul n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, t\u00fcrkiy\u0259li m\u00fch\u0259ndis H\u00fcseyn \u00d6zdemir &#8220;Report&#8221;a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, ya\u011f\u0131\u015f suyunu y\u0131\u011fmaqla ehtiyat su \u0259ld\u0259 etm\u0259k &#8220;Ya\u015f\u0131l bina&#8221; sertifikatla\u015fd\u0131rma sistemind\u0259 (AB\u015e Ya\u015f\u0131l Tikinti \u015euras\u0131 (USGBC) t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan proqram d\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 edil\u0259n sertifikatla\u015fd\u0131rma sistemidir, LEED ya\u015f\u0131l binalar\u0131n layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, tikintisi, istismar\u0131 v\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f standart yarad\u0131r &#8211; red.) \u00f6n\u0259mli hiss\u0259dir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"inner-photo\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2024\/08\/07\/GEDEJiAdW5f9imtUQzBEJGZDFyJlw4VcFlb3SmWY:640.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"428\" \/><\/p>\n<p>&#8220;Ya\u015f\u0131l bina&#8221; sertifikatla\u015fd\u0131rma sistemind\u0259n, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, AB\u015e, Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri v\u0259 inki\u015faf etmi\u015f Uzaq \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri istifad\u0259 edirl\u0259r. S\u0259naye v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131nda ya\u011f\u0131\u015f suyu sisteminin qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fcmumi tikinti d\u0259y\u0259ri daxilind\u0259 \u00e7ox m\u0259qbul s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Ya\u011f\u0131\u015f suyundan istifad\u0259 sisteminin d\u0259y\u0259ri b\u00fct\u00fcn bina tikintisi x\u0259rcl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, t\u0259xmin\u0259n, 1-5% aras\u0131nda d\u0259yi\u015fir&#8221;, &#8211; m\u00fch\u0259ndis vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>O qeyd edib ki, 2016-19-cu ill\u0259rd\u0259 \u0130stanbulda ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplan\u0131laraq istifad\u0259 edilm\u0259si \u00fcsulunu t\u0259tbiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn layih\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irib.<\/p>\n<p>&#8220;15 m\u0259rt\u0259b\u0259d\u0259n ibar\u0259t alt\u0131 binada t\u0259cr\u00fcb\u0259 apard\u0131q. Bu binalar\u0131n h\u0259r birinin 1 000 kvadratmetrlik dam\u0131 var idi. \u00dcmumilikd\u0259 alt\u0131 min kvadratmetrlik dam\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131 toplayaraq binan\u0131n qaraj\u0131nda yerl\u0259\u015fdiril\u0259n su anbar\u0131na g\u00f6nd\u0259rdik. Suyu distill\u0259 edib m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 istifad\u0259 etdik. Bel\u0259likl\u0259, suyun \u0259n \u00e7ox israf olundu\u011fu yerd\u0259 &#8211; hamamda su israf\u0131n\u0131n qaba\u011f\u0131n\u0131 25-30% ald\u0131q. Bu sular\u0131, h\u0259m\u00e7inin, parklarda, bitkil\u0259rin suvar\u0131lmas\u0131nda istifad\u0259 etdik&#8221;.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259li ekspertin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131ndan \u0259ld\u0259 edil\u0259n n\u0259tic\u0259 \u0259raziy\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259yi\u015fir. Y\u0259ni ya\u011f\u0131\u015f\u0131n d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc yerl\u0259rd\u0259 faizl\u0259r arta v\u0259 ya azala bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycana d\u00fc\u015f\u0259n orta ya\u011f\u0131nt\u0131 miqdar\u0131n\u0131n statistikas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi yan\u0131nda Milli Hidrometeorologiya Xidm\u0259tinin r\u0259is m\u00fcavini \u018fkb\u0259r \u018fsg\u0259rov deyib ki, Az\u0259rbaycanda atmosfer ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131, \u0259sas\u0259n, hava k\u00fctl\u0259l\u0259rinin \u0259raziy\u0259 m\u00fcdaxil\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n miqdar\u0131n\u0131, m\u00f6vs\u00fcmi v\u0259 illik paylanmas\u0131n\u0131 hava k\u00fctl\u0259l\u0259ri, \u0259razinin relyefi v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizi il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259si formala\u015fd\u0131r\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;Respublikada ya\u011f\u0131nt\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r ETSN yan\u0131nda Milli Hidrometeorologiya Xidm\u0259tinin m\u00fc\u015fahid\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 daxil olan stansiya v\u0259 m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rd\u0259 apar\u0131l\u0131r. \u00c7oxillik orta ya\u011f\u0131nt\u0131 (2002-23-c\u00fc ill\u0259r) m\u0259lumatlar\u0131na \u0259sas\u0259n dem\u0259k olar ki, Bak\u0131-Ab\u015feron \u0259razisind\u0259 275.5 mm, G\u0259nc\u0259-Qazax regionunda 475 mm, Aran regionunda 315.4 mm, Quba-Xa\u00e7maz regionunda 400.5 mm, \u015e\u0259ki-Zaqatala regionunda 683.7 mm, L\u0259nk\u0259ran-Astara regionunda 863 mm, Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur regionunda 525 mm v\u0259 Nax\u00e7\u0131van MR-da 317 mm ya\u011f\u0131nt\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb. Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 \u0259n az ortaillik ya\u011f\u0131nt\u0131 (275.5 mm) Bak\u0131-Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. \u018fn \u00e7ox ya\u011f\u0131nt\u0131 d\u00fc\u015f\u0259n region is\u0259 (863 mm) c\u0259nub regionu hesab edilir&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"inner-photo\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2024\/08\/07\/CIKgzRXJnOQfTj0wFnvQ6M0DbZOAiT00dBKEXToX:640.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"428\" \/><\/p>\n<p>O bildirib ki, respublika \u0259razisind\u0259 son 30 ild\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n azalmas\u0131 (10%) m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir:<\/p>\n<p>&#8220;Bel\u0259 ki, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri ya\u011f\u0131nt\u0131 rejimin\u0259 d\u0259 \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rib. \u018fn \u00e7ox azalma yay f\u0259slind\u0259, \u0259sas\u0259n, iyul ay\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir (11-12%). Paytaxt Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 iyul ay\u0131nda \u0259n az ya\u011f\u0131nt\u0131 normas\u0131 2.4 mm qeyd\u0259 al\u0131n\u0131rd\u0131sa, haz\u0131rda bu r\u0259q\u0259m 2 d\u0259f\u0259 artaraq 4.8 mm t\u0259\u015fkil edir&#8221;.<\/p>\n<p>\u018f.\u018fsg\u0259rov, h\u0259m\u00e7inin, qeyd edib ki, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnl\u0259rin say\u0131nda da azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir:<\/p>\n<p>&#8220;Ki\u00e7ik Qafqazda 6%, B\u00f6y\u00fck Qafqazda is\u0259 18% azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. T\u0259hl\u00fck\u0259li atmosfer ya\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 say\u0131lan dolu il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan g\u00fcnl\u0259rin say\u0131nda da 2.9 d\u0259f\u0259 art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. \u018fn \u00e7ox dolu q\u0259rb v\u0259 \u015fimal-q\u0259rb \u0259razil\u0259rind\u0259, \u0259n az dolu m\u0259rk\u0259zi Aran rayonlar\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanda ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131 toplan\u0131l\u0131rm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyi yan\u0131nda \u0130ctimai \u015euran\u0131n \u00fczv\u00fc, \u0259traf m\u00fchit m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 ekspert R\u00f6v\u015f\u0259n Abbasov deyib ki, m\u00fcasir d\u00fcnyada ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131 kanalizasiya sular\u0131ndan ayr\u0131l\u0131b, onlar t\u0259miz su m\u0259nb\u0259l\u0259ri olaraq \u00e7aylara ax\u0131d\u0131l\u0131r v\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilir:<\/p>\n<p>&#8220;Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00e7ox m\u0259hduddur, irimiqyasl\u0131 layih\u0259 kimi h\u0259l\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259yib. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259r gets\u0259 d\u0259, real add\u0131mlar at\u0131lmay\u0131b. Ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131ndan istifad\u0259 olduqca b\u00f6y\u00fck v\u0259sait t\u0259l\u0259b edir. Onu da qeyd edim ki, bu sulardan istifad\u0259 yerli icra v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin s\u0259yi il\u0259 \u0259n az\u0131ndan ya\u015fay\u0131\u015f binalar\u0131n\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 parklar\u0131n sulanmas\u0131nda istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 n\u0259zdind\u0259 Co\u011frafiya \u0130nstitutunun X\u0259z\u0259rin hidrometeorologiyas\u0131 \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, co\u011frafiya elml\u0259ri doktoru S\u0259id S\u0259f\u0259rov bildirib ki, d\u00fcnyan\u0131n \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 bu i\u015f h\u0259m f\u0259rdi, h\u0259m d\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130ndividual formada sakinl\u0259r evl\u0259rin dam\u0131nda x\u00fcsusi qur\u011fular yerl\u0259\u015fdirirl\u0259r v\u0259 h\u0259min qur\u011fular t\u0259yinat\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq m\u0259tb\u0259xd\u0259, du\u015f v\u0259 ya ba\u011f\u00e7alarda istifad\u0259 edilir. H\u0259tta x\u00fcsusi t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fularla distill\u0259 edil\u0259n ya\u011f\u0131\u015f suyunu i\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k olur. Bununla da suya q\u0259na\u0259t etmi\u015f olar\u0131q&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"inner-photo\" src=\"https:\/\/images.oxu.az\/2024\/08\/07\/WYMeztbSkFRKfyQHIN303cFvhrr5sSyXD748ZAmU:640.webp\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"428\" \/><\/p>\n<p>AMEA r\u0259smisi, h\u0259m\u00e7inin, bu sistemin Az\u0259rbaycanda olmamas\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b:<\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rbaycanda ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi x\u0259tl\u0259r olmal\u0131d\u0131r. Bak\u0131da kanalizasiya sular\u0131 il\u0259 ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131 eyni x\u0259td\u0259 birl\u0259\u015fdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn ondan istifad\u0259 ed\u0259 bilmirik. \u018fg\u0259r x\u0259tl\u0259r ayr\u0131 olsa, x\u00fcsusi anbarlar qura\u015fd\u0131r\u0131lsa, o zaman biz bu i\u015fin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bil\u0259rik. Bak\u0131da bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u00fczg\u00fcn t\u0259nziml\u0259nm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u011f\u0131\u015f ya\u011fanda subasmalar yaran\u0131r, \u015f\u0259h\u0259rin b\u0259zi yerl\u0259ri su alt\u0131nda qal\u0131r. Bunun ba\u015f verm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131ca x\u0259tl\u0259r \u00e7\u0259kilm\u0259lidir. Ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131ndan, he\u00e7 olmasa, a\u011faclar\u0131n suvar\u0131lmas\u0131nda istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik. \u00c7\u00fcnki haz\u0131rda su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olan bir d\u00f6vrd\u0259 parklarda, avtosalonlarda i\u00e7m\u0259li sudan istifad\u0259 edilir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>A\u011fdamda &#8220;A\u011f\u0131ll\u0131 su&#8221; layih\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Su Ehtiyatlar\u0131 Agentliyind\u0259n bildirilib ki, bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259r hans\u0131 layih\u0259 icra edilmir.<\/p>\n<p>&#8220;Lakin A\u011fdamda &#8220;A\u011f\u0131ll\u0131 su&#8221; layih\u0259sind\u0259 ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplan\u0131laraq istifad\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub&#8221;, &#8211; m\u0259lumatda qeyd olunub.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcged\u0259n agentliyin tabeliyind\u0259ki \u0130ri \u015e\u0259h\u0259rl\u0259rin Birl\u0259\u015fmi\u015f Su T\u0259chizat\u0131 Xidm\u0259tind\u0259n veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, ya\u011f\u0131\u015f v\u0259 qar sular\u0131n\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin \u0259razisind\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259c\u0259yi f\u0259sadlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 h\u0259m t\u0259bii sututarlar, h\u0259m d\u0259 in\u015fa olunmu\u015f su anbarlar\u0131nda t\u0259nziml\u0259m\u0259 v\u0259 ehtiyat suyun y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir:<\/p>\n<p>&#8220;Bu sular\u0131n m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f qaydada idar\u0259 olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259razid\u0259 q\u0259bulu, n\u0259qli v\u0259 toplanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259 v\u0259 qur\u011fulardan, o c\u00fcml\u0259d\u0259n mexaniki t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fulardan ibar\u0259t sisteml\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 t\u0259l\u0259b olunur. Bu sular\u0131n istifad\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 t\u0259tbiq n\u00f6qt\u0259l\u0259ri v\u0259 t\u0259l\u0259bat m\u00fc\u0259yy\u0259n edildikd\u0259n sonra paylay\u0131c\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259 v\u0259 qur\u011fulardan ibar\u0259t texniki su sisteminin yarad\u0131lmas\u0131 vacibdir. Ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259razid\u0259 olan t\u0259bii g\u00f6ll\u0259r v\u0259 sututarlardan istifad\u0259 oluna bil\u0259r ki, bu da, misal \u00fc\u00e7\u00fcn, &#8220;Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131n\u0131n su t\u0259chizat\u0131, kanalizasiya v\u0259 ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131 sisteml\u0259rinin 2035-ci h\u0259d\u0259f ilin\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f Ba\u015f Plan\u0131&#8221;nda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub&#8221;.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin, qeyd edilib ki, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin 2040-c\u0131 il \u00fc\u00e7\u00fcn Ba\u015f Plan\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 zaman\u0131 su t\u0259chizat\u0131, tullant\u0131 v\u0259 ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131 \u00fczr\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i olaraq Niderland\u0131n &#8220;Witteveen + Bos&#8221; \u015firk\u0259ti c\u0259lb olunub v\u0259 Ba\u015f Planda bu \u015firk\u0259tin t\u0259klifl\u0259ri \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>&#8220;\u00dcmumilikd\u0259 alternativ su m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259, tullant\u0131 sular\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131ndan t\u0259krar istifad\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri fonunda g\u00fcn\u00fcn aktual m\u00f6vzular\u0131ndan olmaqla diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir&#8221;, &#8211; xidm\u0259td\u0259n vur\u011fulan\u0131b.<\/p>\n<p>Qurumdan, h\u0259m\u00e7inin, bildirilib ki, i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 apar\u0131lan b\u0259rpa-quruculuq layih\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 bu m\u00f6vzu n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131b. Bel\u0259 ki, h\u0259m tullant\u0131, h\u0259m d\u0259 ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n t\u0259krar istifad\u0259si m\u00fcvafiq layih\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcn\u0259n odur ki, Az\u0259rbaycanda bu sistemin qurulmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin \u0259halini ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanaraq istifad\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fviq etm\u0259k, bu \u00fcsulun t\u0259tbiqi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259k bir q\u0259d\u0259r vaxt alacaq. Bununla bel\u0259, bu istiqam\u0259td\u0259 layih\u0259l\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u0259si v\u0259 m\u00fcvafiq Ba\u015f Planlarda konkret tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n qoyulmas\u0131 \u00fcmidl\u0259ri art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"tag-area tag-area-slide tag-area--slider\">\n<div class=\"swiper swiper-initialized swiper-horizontal swiper-pointer-events swiper-free-mode swiper-watch-progress swiper-backface-hidden\">\n<div id=\"swiper-wrapper-5fb826741dd68687\" class=\"swiper-wrapper\" aria-live=\"polite\">\n<div class=\"swiper-slide swiper-slide-visible swiper-slide-active\" role=\"group\" aria-label=\"1 \/ 4\">\n<div class=\"tag-item\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"swiper-slide swiper-slide-visible swiper-slide-next\" role=\"group\" aria-label=\"2 \/ 4\">\n<div class=\"tag-item\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fcsulu haz\u0131rda su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u015firin su israf\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259n s\u0259rf\u0259li yollardan biridir. T\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131, \u0259sas\u0259n, parklarda bitkil\u0259rin sulanmas\u0131, avtosalonlarda n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin yuyulmas\u0131, k\u0259nd, el\u0259c\u0259 d\u0259 ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda v\u0259 s. sah\u0259l\u0259rd\u0259 istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. &#8220;Report&#8221; ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fcsullar\u0131n\u0131, d\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sini, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycanda t\u0259tbiqi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini ara\u015fd\u0131r\u0131b. Ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fcsulundan q\u0259dim zamanlardan b\u0259ri istifad\u0259 edilir. Bu \u00fcsulla toplanan su t\u0259miz v\u0259 pulsuzdur. Eyni zamanda, su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ehtiyat su m\u0259nb\u0259yidir. Ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n \u0259n sad\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":742850,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/su-tasarrufu-icin-bunlari-yapin-9019.jpg",641,380,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/su-tasarrufu-icin-bunlari-yapin-9019.jpg",641,380,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/su-tasarrufu-icin-bunlari-yapin-9019.jpg",641,380,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/su-tasarrufu-icin-bunlari-yapin-9019-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/su-tasarrufu-icin-bunlari-yapin-9019-616x365.jpg",616,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/su-tasarrufu-icin-bunlari-yapin-9019.jpg",640,379,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/su-tasarrufu-icin-bunlari-yapin-9019.jpg",641,380,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/su-tasarrufu-icin-bunlari-yapin-9019.jpg",641,380,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/su-tasarrufu-icin-bunlari-yapin-9019-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/su-tasarrufu-icin-bunlari-yapin-9019.jpg",641,380,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnyan\u0131n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fcsulu haz\u0131rda su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u015firin su israf\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259n s\u0259rf\u0259li yollardan biridir. T\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131, \u0259sas\u0259n, parklarda bitkil\u0259rin sulanmas\u0131, avtosalonlarda n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin yuyulmas\u0131, k\u0259nd, el\u0259c\u0259 d\u0259 ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda v\u0259 s. sah\u0259l\u0259rd\u0259 istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. &#8220;Report&#8221; ya\u011f\u0131\u015f sular\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 \u00fcsullar\u0131n\u0131, d\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sini, h\u0259m\u00e7inin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/742849"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=742849"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/742849\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":742851,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/742849\/revisions\/742851"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/742850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=742849"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=742849"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=742849"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}