{"id":743753,"date":"2024-08-11T10:43:33","date_gmt":"2024-08-11T06:43:33","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=743753"},"modified":"2024-08-11T10:43:33","modified_gmt":"2024-08-11T06:43:33","slug":"dunyada-x%c9%99rc%c9%99ng-niy%c9%99-sur%c9%99tl%c9%99-cavanlasir-aliml%c9%99r-x%c9%99b%c9%99rdarliq-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=743753","title":{"rendered":"D\u00fcnyada x\u0259r\u00e7\u0259ng niy\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 cavanla\u015f\u0131r? &#8211; Aliml\u0259r X\u018fB\u018fRDARLIQ ED\u0130R"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bir \u00e7ox x\u0259r\u00e7\u0259ng m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq trakt\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir, bu da mikroplastikl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>G\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 n\u00f6v x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 yoluxma nisb\u0259ti daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r.<\/p>\n<p>Amerika X\u0259r\u00e7\u0259ng C\u0259miyy\u0259tinin aliml\u0259ri bu tendensiyan\u0131 t\u0259sdiql\u0259yibl\u0259r. Qeyd edilir ki, X n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri valideynl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u00f6v x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 daha \u00e7ox meyllidirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1990-c\u0131 il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc insanlar aras\u0131nda m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zi v\u0259 b\u00f6yr\u0259k x\u0259r\u00e7\u0259ngin\u0259 tutulma hallar\u0131 1955-ci il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fcl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 iki-\u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Ke\u00e7\u0259n h\u0259ft\u0259 Lancet \u0130ctimai Sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z n\u0259tic\u0259l\u0259rini d\u0259rc ed\u0259n elm adamlar\u0131 bunun &#8220;x\u0259r\u00e7\u0259ng riskind\u0259 n\u0259sil d\u0259yi\u015fikliyi&#8221; oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yibl\u0259r. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin d\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri var. G\u0259nc x\u0259st\u0259l\u0259rin dal\u011fas\u0131 x\u0259r\u00e7\u0259ng m\u00fcalic\u0259sinin g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn problem yarad\u0131r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar eyni d\u00f6vrd\u0259 24 n\u00f6v x\u0259r\u00e7\u0259ngd\u0259n 7 milyondan \u00e7ox \u00f6l\u00fcm\u00fc qeyd ed\u0259n reyestrl\u0259rd\u0259n d\u0259 istifad\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n<p>X\u0259st\u0259l\u0259r do\u011fum ill\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 1920-ci ild\u0259n 1990-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r be\u015f illik fasil\u0259l\u0259rl\u0259 qrupla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. T\u0259dqiqat 50 ya\u015f\u0131ndan \u0259vv\u0259l ba\u011f\u0131rsaq, m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zi, b\u00f6yr\u0259k, \u00f6d kis\u0259si v\u0259 testis x\u0259r\u00e7\u0259ngi d\u0259 daxil olmaqla bir ne\u00e7\u0259 n\u00f6v x\u0259r\u00e7\u0259ngin rastlanmas\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131na dair s\u00fcbutlar tap\u0131b.<\/p>\n<p>G\u0259nc n\u0259sill\u0259r aras\u0131nda artmaqda davam ed\u0259n inki\u015faf ed\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 kolon x\u0259r\u00e7\u0259ngi, qad\u0131nlarda qaraciy\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ngi v\u0259 ki\u015fil\u0259rd\u0259 anal x\u0259r\u00e7\u0259ng daxildir. B\u0259zi hallarda, x\u00fcsusil\u0259 ba\u011f\u0131rsaq v\u0259 qaraciy\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ngind\u0259n (qad\u0131nlarda) \u00f6l\u00fcm nisb\u0259ti insidansla birlikd\u0259 artm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu tap\u0131nt\u0131lar d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr, \u00e7\u00fcnki onlar g\u00f6st\u0259rir ki, g\u0259nc n\u0259sill\u0259rd\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng riskinin artmas\u0131 sad\u0259c\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ngin a\u015fkarlanmas\u0131 v\u0259 diaqnozunun artmas\u0131n\u0131n artefakt\u0131 deyil. Bu, \u0259hali s\u0259viyy\u0259sind\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng riskinin h\u0259qiqi art\u0131m\u0131na i\u015far\u0259 edir. sa\u011f qalma\u011f\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259tdir.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, g\u0259nc x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir ed\u0259n x\u0259r\u00e7\u0259ngl\u0259rin \u00e7oxunun m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq trakt\u0131na aid olmas\u0131 bir ipucu ver\u0259 bil\u0259r. Harvard Universitetinin Dana-Farber X\u0259r\u00e7\u0259ng \u0130nstitutunun klinik t\u0259dqiqat direktoru Jeffrey Meyerhardt deyir ki, nam\u0259lum risk faktorlar\u0131 olsa da, oturaq h\u0259yat t\u0259rzi, p\u0259hriz d\u0259yi\u015fikliyi, piyl\u0259nm\u0259 v\u0259 diabet kimi m\u0259lum olanlar da var.<\/p>\n<p>Bu amill\u0259r ba\u011f\u0131rsaq mikrobiomunu, sa\u011flaml\u0131\u011fa v\u0259 toxunulmazl\u0131\u011fa t\u0259sir etdiyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259n daxili bakteriyalar\u0131n tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 poza bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox g\u0259nc x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259si yax\u015f\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 idi, m\u00fcnt\u0259z\u0259m idman edir v\u0259 sa\u011flam qidalan\u0131rd\u0131. Bu, b\u00fct\u00fcn n\u0259sill\u0259r\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259c\u0259k kanserogenl\u0259rin axtar\u0131\u015f\u0131na t\u0259kan verir. Ke\u00e7\u0259n il Yeni Zelandiyal\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar indi h\u0259r yerd\u0259 olan v\u0259 u\u015faql\u0131qdan istehlak edil\u0259n mikroplastikl\u0259rin ba\u011f\u0131rsaqlar\u0131n selikli qi\u015fas\u0131na z\u0259r\u0259r ver\u0259 bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259ribl\u0259r.\/lent.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir \u00e7ox x\u0259r\u00e7\u0259ng m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq trakt\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir, bu da mikroplastikl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. G\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 n\u00f6v x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 yoluxma nisb\u0259ti daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r. Amerika X\u0259r\u00e7\u0259ng C\u0259miyy\u0259tinin aliml\u0259ri bu tendensiyan\u0131 t\u0259sdiql\u0259yibl\u0259r. Qeyd edilir ki, X n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri valideynl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u00f6v x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 daha \u00e7ox meyllidirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1990-c\u0131 il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc insanlar aras\u0131nda m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zi v\u0259 b\u00f6yr\u0259k x\u0259r\u00e7\u0259ngin\u0259 tutulma hallar\u0131 1955-ci il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fcl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 iki-\u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. Ke\u00e7\u0259n h\u0259ft\u0259 Lancet \u0130ctimai Sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z n\u0259tic\u0259l\u0259rini d\u0259rc ed\u0259n elm adamlar\u0131 bunun &#8220;x\u0259r\u00e7\u0259ng riskind\u0259 n\u0259sil d\u0259yi\u015fikliyi&#8221; oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yibl\u0259r. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin d\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri var.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":743754,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c848999eb903b990795da83e92fd8647.jpg",640,360,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c848999eb903b990795da83e92fd8647.jpg",640,360,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c848999eb903b990795da83e92fd8647.jpg",640,360,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c848999eb903b990795da83e92fd8647-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c848999eb903b990795da83e92fd8647.jpg",640,360,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c848999eb903b990795da83e92fd8647.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c848999eb903b990795da83e92fd8647.jpg",640,360,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c848999eb903b990795da83e92fd8647.jpg",640,360,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c848999eb903b990795da83e92fd8647-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/c848999eb903b990795da83e92fd8647.jpg",640,360,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bir \u00e7ox x\u0259r\u00e7\u0259ng m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq trakt\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir, bu da mikroplastikl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. G\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 n\u00f6v x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 yoluxma nisb\u0259ti daha s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r. Amerika X\u0259r\u00e7\u0259ng C\u0259miyy\u0259tinin aliml\u0259ri bu tendensiyan\u0131 t\u0259sdiql\u0259yibl\u0259r. Qeyd edilir ki, X n\u0259slinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri valideynl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u00f6v x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 daha \u00e7ox meyllidirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1990-c\u0131 il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc insanlar aras\u0131nda m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/743753"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=743753"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/743753\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":743755,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/743753\/revisions\/743755"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/743754"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=743753"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=743753"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=743753"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}