{"id":74591,"date":"2019-08-21T16:26:28","date_gmt":"2019-08-21T13:26:28","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=74591"},"modified":"2019-08-21T16:26:28","modified_gmt":"2019-08-21T13:26:28","slug":"boyuk-avrasiya-sabitsizlik-qovsu-v%c9%99-yeni-t%c9%99hluk%c9%99sizlik-sistemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=74591","title":{"rendered":"&#8220;B\u00f6y\u00fck Avrasiya&#8221;: &#8220;sabitsizlik q\u00f6vs\u00fc&#8221; v\u0259 yeni t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sistemi"},"content":{"rendered":"<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0\u00a0<a href=\"http:\/\/newtimes.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">newtimes.az<\/a>-\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r d\u00fcnyada c\u0259r\u0259yan ed\u0259n geosiyasi prosesl\u0259r\u0259 vahid n\u0259z\u0259ri-elmi bucaq alt\u0131nda yana\u015fmaqla hans\u0131 qlobal trendl\u0259rin \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyini ayd\u0131nla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259, ad\u0259ti \u00fczr\u0259, meydana g\u0259l\u0259n riskl\u0259r v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r prizmas\u0131ndan n\u0259z\u0259r sal\u0131n\u0131r. Bu \u0259sasda t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sisteminin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u00fcxt\u0259lif t\u0259klifl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Onlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda &#8220;B\u00f6y\u00fck Avrasiya&#8221; ideyas\u0131 da m\u00f6vcuddur. Bu geni\u015f m\u0259kanda yeni geosiyasi nizam yaratmaq v\u0259 uy\u011fun t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sistemi formala\u015fd\u0131rmaq t\u0259klif olunur. \u018flb\u0259tt\u0259, maraql\u0131 yana\u015fmad\u0131r. Prinsip etibaril\u0259, m\u00fcasir d\u00fcnya nizam\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 olduqca aktual m\u0259s\u0259l\u0259 say\u0131l\u0131r. Ancaq onun nec\u0259 realla\u015fmas\u0131 ba\u015fqa m\u00f6vzudur v\u0259 konkret mexanizml\u0259rin i\u015fl\u0259nm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p><strong>Ziddiyy\u0259tl\u0259r: geosiyasi risk m\u0259nb\u0259l\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Ekspertl\u0259r qlobal geosiyasi m\u0259nz\u0259r\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 tezisl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrl\u0259r. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 geosiyasi dinamikada ciddi ziddiyy\u0259tl\u0259rin oldu\u011fu q\u0259bul edilir. H\u0259min ziddiyy\u0259tl\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 riskl\u0259r prizmas\u0131ndan is\u0259 yeni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sisteminin formala\u015fmas\u0131 imkanlar\u0131na n\u0259z\u0259r sal\u0131n\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 son zamanlar \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259n bir s\u0131ra m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r i\u015f\u0131\u011f\u0131nda geosiyasi m\u0259nz\u0259r\u0259 daha t\u0259hl\u00fck\u0259li t\u0259sir ba\u011f\u0131\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>Afrikadan ba\u015flayaraq Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259n ke\u00e7\u0259n v\u0259 Asiyaya q\u0259d\u0259r uzanan b\u00f6y\u00fck bir m\u0259kanda qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik yaradan h\u0259min m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r do\u011frudan da qlobal sabitlik \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 k\u0259sb edir. Ekspertl\u0259r bu s\u0131rada Y\u0259m\u0259nd\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetirirl\u0259r. Bu \u00f6lk\u0259, faktiki olaraq, ikiy\u0259 par\u00e7alan\u0131r. Onun r\u0259smi hakimiyy\u0259tinin paytaxt\u0131 yoxdur. S\u0259nan\u0131 husil\u0259r tutub, Adeni (\u015f\u0259rti olaraq c\u0259nub paytaxt\u0131) son g\u00fcnl\u0259rd\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rinin d\u0259st\u0259kl\u0259diyi q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u0259l\u0259 ke\u00e7irib. Ekspertl\u0259r bunu t\u0259hl\u00fck\u0259li gedi\u015fat kimi qiym\u0259tl\u0259ndirirl\u0259r.<\/p>\n<p>Liviyada v\u0259ziyy\u0259tin m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r geni\u015f informasiyalar yay\u0131l\u0131b. Orada da ikihakimiyy\u0259tlilik m\u00f6vcuddur v\u0259 qruplar aras\u0131nda silahl\u0131 toqqu\u015fmalar davam edir. Feldmar\u015fal X\u0259lif\u0259 Haftar k\u0259nardan ald\u0131\u011f\u0131 yard\u0131mlarla paytaxt Tripolini tutma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ekspertl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, Liviyada t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n he\u00e7 biri tam g\u00fccl\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131ndan, proses uzun s\u00fcr\u0259 bil\u0259r. Y\u0259ni Liviya regionda risk m\u0259nb\u0259yi olaraq qal\u0131r.<\/p>\n<p>Suriyada durumun n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li oldu\u011fu haqq\u0131nda daha \u00e7ox yaz\u0131l\u0131r. Orada art\u0131q d\u00fcnyan\u0131n b\u00f6y\u00fck geosiyasi g\u00fccl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif yollarla \u00f6z t\u0259sir dair\u0259l\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k u\u011frunda g\u00fcz\u0259\u015ftsiz m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rlar. Haz\u0131rda \u0130dlib \u0259traf\u0131nda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r intensivl\u0259\u015fib. Suriyan\u0131n siyasi g\u0259l\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 is\u0259 konkret bir n\u0259tic\u0259 yoxdur.<\/p>\n<p>\u0130ran m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 dig\u0259rl\u0259rind\u0259n he\u00e7 d\u0259 az riskli deyil. Burada g\u0259rginliyin daha da y\u00fcks\u0259lm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir. AB\u015e son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u0130rana qar\u015f\u0131 \u00e7ox k\u0259skin m\u00f6vqe tutur. Va\u015finqtonun sanksiyalar\u0131 fonunda \u0130ranla neft sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259ri d\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259si m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin daha geni\u015f m\u0259kana yay\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na g\u0259lir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Amerika Yunan\u0131stan\u0131 x\u0259b\u0259rdar edib &#8211; \u0130randan Suriyaya neft da\u015f\u0131yan tankeri liman\u0131na q\u0259bul ets\u0259, iqtisadi v\u0259 h\u00fcquqi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k. Va\u015finqton eyni m\u0259ntiql\u0259 regionun h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, \u0130ran il\u0259 ba\u011fl\u0131 prosesl\u0259r\u0259 Moskva v\u0259 Pekin laqeyd qalm\u0131r. Va\u015finqtondan h\u0259r hans\u0131 t\u0259zyiq olanda Rusiya v\u0259 \u00c7in \u0130ran\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 qalx\u0131r. Bu oyunun n\u0259 vaxta q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259yi m\u0259lum deyil. H\u0259m d\u0259 problem yaln\u0131z \u0130ranla m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. Art\u0131q ekspertl\u0259r Asiya qit\u0259sind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li m\u00fcnaqi\u015f\u0259 ocaqlar\u0131n\u0131n yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirirl\u0259r. H\u0259min s\u0131rada \u018ffqan\u0131stan, Hindistan, Pakistan, Koreya, Yaponiya v\u0259 \u00c7ini \u0259hat\u0259 ed\u0259n hadis\u0259l\u0259r daha \u00e7ox narahatl\u0131q do\u011furur.<\/p>\n<p>\u018ffqan\u0131standa siyasi v\u0259ziyy\u0259t riskli olaraq al\u0131r. H\u0259tta Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259n s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan terror qruplar\u0131n\u0131n bu \u00f6lk\u0259y\u0259 ax\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda k\u0259\u015ffiyyat m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n oldu\u011fundan b\u0259hs edilir. Bel\u0259 g\u00f6zl\u0259nilir ki, \u018ffqan\u0131stan ist\u0259nil\u0259n an partlaya bil\u0259c\u0259k bar\u0131t \u00e7\u0259ll\u0259yini xat\u0131rlad\u0131r. Konkret ifad\u0259 edil\u0259rs\u0259, \u0259traf regionlara bu \u00f6lk\u0259d\u0259n terror ixrac olunmas\u0131 ehtimal\u0131 az deyil.<\/p>\n<p>Hindistan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyinin Pakistanla m\u00fcbahis\u0259li \u0259razi olan Cammu v\u0259 K\u0259\u015fmir \u0259yal\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni siyasi-h\u00fcquqi q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259si Pakistan-Hindistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini xeyli g\u0259rginl\u0259\u015fdirib. Xarakterc\u0259 s\u0259rt siyas\u0259t\u00e7i kimi q\u0259bul edil\u0259n Hindistan\u0131n ba\u015f naziri Narendra Modi v\u0259 Pakistan\u0131n ba\u015f naziri \u0130mran Xan\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti normalla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015facaqlar\u0131na inam azd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259 bel\u0259dir ki, Hindistan K\u0259\u015fmirin x\u00fcsusi statusunu l\u0259\u011fv edib. Orada \u00e7ox m\u0259hdud funksiyalara malik olan yerli m\u0259clis qal\u0131b. Bu, faktiki olaraq, K\u0259\u015fmirin Hindistan\u0131n dig\u0259r \u0259yal\u0259tl\u0259ri il\u0259 eyni h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259y\u0259 sal\u0131nmas\u0131 dem\u0259kdir. Dehlinin bu add\u0131m\u0131 K\u0259\u015fmirl\u0259 \u0259laq\u0259li beyn\u0259lxalq al\u0259min q\u0259bul etdiyi q\u0259rarlar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259n x\u0259tt \u00e7\u0259km\u0259k anlam\u0131na g\u0259lir. \u0130ndi bu \u0259sasda Pakistanla Hindistan aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin daha da alovlanmas\u0131ndan ehtiyat edilir.<\/p>\n<p>K\u0259\u015fmir m\u0259s\u0259l\u0259sinin dig\u0259r t\u0259r\u0259fi \u00c7inl\u0259 \u0259laq\u0259lidir. \u00c7inl\u0259 Hindistan s\u0259rh\u0259d problemini uzun ill\u0259r h\u0259ll ed\u0259 bilmirdil\u0259r. \u0130ndi K\u0259\u015fmirl\u0259 ba\u011fl\u0131 Dehlinin atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131m\u0131 Pekin q\u0259bul etmir. H\u0259min \u0259sasda Dehli-Pekin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin xeyli k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259si g\u00f6zl\u0259nil\u0259ndir. Maraql\u0131d\u0131r ki, \u00c7inl\u0259 Hindistan\u0131n qar\u015f\u0131durmas\u0131 AB\u015e-a s\u0259rf edir. \u00c7\u00fcnki regionun iki \u0259n g\u00fccl\u00fc v\u0259 perspektivli d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131nda ziddiyy\u0259t g\u00fccl\u0259n\u0259rs\u0259, h\u0259r ikisinin inki\u015faf \u015fans\u0131 azalm\u0131\u015f olar.<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnya v\u0259 &#8220;B\u00f6y\u00fck Avrasiya&#8221;: dayan\u0131ql\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik modeli m\u00f6vcuddurmu?<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u00c7in ancaq Hindistanla ba\u011fl\u0131 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikd\u0259 deyil. Onun \u0259traf\u0131nda Koreya, Yaponiya v\u0259 Honkonq x\u00fcsusi inzibati b\u00f6lg\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259li ziddiyy\u0259tl\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur. Son olaraq Honkonqda etirazlar\u0131n ba\u015f qald\u0131rmas\u0131 Pekini narahat edir. \u00c7in bu hadis\u0259nin arxas\u0131nda AB\u015e-\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edir. Va\u015finqton is\u0259 bunu t\u0259kzib edir. H\u0259tta Honkonq m\u0259s\u0259l\u0259sinin dinc yolla h\u0259llini t\u0259klif edir. Pekinin cavab\u0131 m\u0259nfidir.<\/p>\n<p>Bunun fonunda Koreya yar\u0131madas\u0131nda v\u0259ziyy\u0259t kifay\u0259t q\u0259d\u0259r g\u0259rgindir. Orada \u015eimali Koreya n\u00fcv\u0259 silah\u0131 proqram\u0131n\u0131 davam etdirir. Yar\u0131mada \u00fc\u00e7\u00fcn yeni ziddiyy\u0259t d\u0259 yeti\u015fm\u0259kd\u0259dir. Yaponiya il\u0259 C\u0259nubi Koreya \u0130kinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 ziddiyy\u0259tli m\u00f6vqed\u0259dirl\u0259r. Seul il\u0259 Tokio h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn hadis\u0259l\u0259rin\u0259 f\u0259rqli yana\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Burada bir m\u0259qam\u0131 vur\u011fulamaq ist\u0259rdik. Ekspertl\u0259r geosiyasi riskl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fanda, n\u0259d\u0259ns\u0259, C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259ni unudurlar. Konkret olaraq, erm\u0259ni terroru v\u0259 separatizmi olduqca ciddi riskl\u0259ri ortaya \u00e7\u0131xar\u0131r. Erm\u0259nistan real olaraq d\u00f6vl\u0259t terroru h\u0259yata ke\u00e7irir. Qon\u015fu \u00f6lk\u0259nin \u0259razisinin bir hiss\u0259sini havadarlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 i\u015f\u011fal ed\u0259n Erm\u0259nistan d\u00fcnyaya meydan oxumaqda davam edir. Bu bax\u0131mdan C\u0259nubi Qafqazda geosiyasi sabitlik \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259ni Erm\u0259nistan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 etiraf edib onu aradan qald\u0131rmaq g\u0259r\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, b\u00f6y\u00fck bir geosiyasi m\u0259kanda &#8220;sabitsizlik q\u00f6vs\u00fc&#8221; m\u00f6vcuddur. Bunun fonunda &#8220;B\u00f6y\u00fck Avrasiya&#8221;n\u0131 nec\u0259 yaratmaq olar? Bir s\u0131ra ekspertl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, h\u0259min v\u0259zif\u0259ni Rusiya yerin\u0259 yetirm\u0259lidir. Y\u0259ni, Moskva obyektiv olmal\u0131 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n da h\u00fcququnu g\u00f6zl\u0259m\u0259kl\u0259 yeni bir t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sistemi qurmal\u0131d\u0131r (bax: m\u0259s., \u0424\u0451\u0434\u043e\u0440 \u041b\u0443\u043a\u044c\u044f\u043d\u043e\u0432. \u0412\u044b\u0431\u0438\u0440\u0430\u0442\u044c \u043d\u0435 \u0432\u0440\u0435\u043c\u044f. \u041d\u0430\u043f\u0440\u0430\u0432\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435 &#8220;\u0411\u043e\u043b\u044c\u0448\u0430\u044f \u0415\u0432\u0440\u0430\u0437\u0438\u044f&#8221; \u0441\u0442\u0430\u043d\u043e\u0432\u0438\u0442\u0441\u044f \u0434\u043b\u044f \u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u0438 \u043e\u0441\u043d\u043e\u0432\u043d\u044b\u043c \/ &#8220;\u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u0439\u0441\u043a\u0430\u044f \u0433\u0430\u0437\u0435\u0442\u0430&#8221;, 13 avqust 2019).<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, n\u0259z\u0259ri olaraq yax\u015f\u0131 ideyad\u0131r. Ancaq m\u0259s\u0259l\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, Rusiyan\u0131n tam obyektiv m\u00f6vqe tutaraq ham\u0131ya uy\u011fun olan t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sistemi yarada bil\u0259c\u0259yin\u0259 inam azd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Erm\u0259nistanla ba\u011fl\u0131 Moskva obyektiv olacaqm\u0131? Sirr deyil ki, Erm\u0259nistan Rusiyan\u0131n C\u0259nubi Qafqazda forpostudur. Bundan ba\u015fqa, Abxaziya, C\u0259nubi Osetiya, Donbas, Kr\u0131m kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r nec\u0259 h\u0259ll edil\u0259c\u0259k? Dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 var ki, haz\u0131rk\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 hans\u0131sa superg\u00fcc\u00fcn tam obyektiv, beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 onlara yana\u015fa bil\u0259c\u0259yin\u0259 inam \u00e7ox azd\u0131r.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox ekspertl\u0259r bu c\u00fcr v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu \u00e7oxq\u00fctbl\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sisteminin yarad\u0131lmas\u0131nda (\u00e7oxq\u00fctbl\u00fc d\u00fcnya nizam\u0131 \u0259sas\u0131nda) g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. Bu da sona q\u0259d\u0259r ayd\u0131n olmayan bir m\u0259nz\u0259r\u0259dir. \u00c7\u00fcnki ekspertl\u0259r s\u0131ras\u0131nda, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u00e7oxq\u00fctbl\u00fcl\u00fck modelinin art\u0131q realla\u015fa bilm\u0259diyin\u0259 inananlar az deyil. Bunun s\u0259b\u0259bi kimi AB\u015e-\u0131n, faktiki olaraq, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya t\u0259zyiql\u0259r etm\u0259si v\u0259 x\u00fcsus\u0259n ticar\u0259t m\u00fcharib\u0259l\u0259ri aparmas\u0131 g\u00f6st\u0259rilir.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da vur\u011fulananlardan bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, &#8220;B\u00f6y\u00fck Avrasiya&#8221; ideyas\u0131na qlobal geosiyasi prosesl\u0259rd\u0259n k\u0259narda baxmaq reall\u0131\u011fa uy\u011fun deyil. Avrasiya m\u0259kan\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 d\u00fcnya geosiyasi m\u0259nz\u0259r\u0259sinin bir hiss\u0259sidir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, m\u00fcasir d\u00fcnyada qloballa\u015fma v\u00fcs\u0259t al\u0131b. \u018fn uzaq regionlar\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri bel\u0259 bir-birind\u0259n ayr\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Transmilli \u015firk\u0259tl\u0259r, obrazl\u0131 des\u0259k, &#8220;d\u00fcnyan\u0131 \u00e7ox ki\u00e7ildibl\u0259r&#8221;. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u00fcnyada ciddi geosiyasi, iqtisadi, maliyy\u0259, h\u0259rbi, m\u0259d\u0259ni, dini ziddiyy\u0259tl\u0259r m\u00f6vcud olduqca, h\u0259tta \u0259n b\u00f6y\u00fck geosiyasi m\u0259kanda qal\u0131c\u0131, dayan\u0131ql\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sistemi qurmaq real g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. O c\u00fcml\u0259d\u0259n &#8220;B\u00f6y\u00fck Avrasiya&#8221; layih\u0259si h\u0259l\u0259lik ideya kimi m\u00f6vcuddur, onun real t\u0259hl\u00fck\u0259siz geosiyasi obraz\u0131 dumanl\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ARANTV.AZ\u00a0\u00a0newtimes.az-\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir: M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r d\u00fcnyada c\u0259r\u0259yan ed\u0259n geosiyasi prosesl\u0259r\u0259 vahid n\u0259z\u0259ri-elmi bucaq alt\u0131nda yana\u015fmaqla hans\u0131 qlobal trendl\u0259rin \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyini ayd\u0131nla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259, ad\u0259ti \u00fczr\u0259, meydana g\u0259l\u0259n riskl\u0259r v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r prizmas\u0131ndan n\u0259z\u0259r sal\u0131n\u0131r. Bu \u0259sasda t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sisteminin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u00fcxt\u0259lif t\u0259klifl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Onlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda &#8220;B\u00f6y\u00fck Avrasiya&#8221; ideyas\u0131 da m\u00f6vcuddur. Bu geni\u015f m\u0259kanda yeni geosiyasi nizam yaratmaq v\u0259 uy\u011fun t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sistemi formala\u015fd\u0131rmaq t\u0259klif olunur. \u018flb\u0259tt\u0259, maraql\u0131 yana\u015fmad\u0131r. Prinsip etibaril\u0259, m\u00fcasir d\u00fcnya nizam\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 olduqca aktual m\u0259s\u0259l\u0259 say\u0131l\u0131r. Ancaq onun nec\u0259 realla\u015fmas\u0131 ba\u015fqa m\u00f6vzudur v\u0259 konkret mexanizml\u0259rin i\u015fl\u0259nm\u0259sini t\u0259l\u0259b&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":74592,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/779871.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/779871.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/779871.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/779871-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/779871-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/779871.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/779871.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/779871.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/779871-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/779871.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"ARANTV.AZ\u00a0\u00a0newtimes.az-\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir: M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r d\u00fcnyada c\u0259r\u0259yan ed\u0259n geosiyasi prosesl\u0259r\u0259 vahid n\u0259z\u0259ri-elmi bucaq alt\u0131nda yana\u015fmaqla hans\u0131 qlobal trendl\u0259rin \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyini ayd\u0131nla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259, ad\u0259ti \u00fczr\u0259, meydana g\u0259l\u0259n riskl\u0259r v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r prizmas\u0131ndan n\u0259z\u0259r sal\u0131n\u0131r. Bu \u0259sasda t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sisteminin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u00fcxt\u0259lif t\u0259klifl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Onlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda &#8220;B\u00f6y\u00fck Avrasiya&#8221; ideyas\u0131 da m\u00f6vcuddur. Bu geni\u015f m\u0259kanda&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74591"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74591"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74591\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/74592"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}