{"id":746043,"date":"2024-08-19T18:33:24","date_gmt":"2024-08-19T14:33:24","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=746043"},"modified":"2024-08-19T18:33:24","modified_gmt":"2024-08-19T14:33:24","slug":"az%c9%99rbaycana-meymuncic%c9%99yi-testl%c9%99ri-v%c9%99-d%c9%99rmanlari-g%c9%99tirildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=746043","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycana meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi testl\u0259ri v\u0259 d\u0259rmanlar\u0131 g\u0259tirildi"},"content":{"rendered":"<p>Meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi \u0259lam\u0259tl\u0259ri t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyin\u0259 ox\u015fayan viruslu zoonozdur. Lakin kliniki olaraq t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyind\u0259n daha y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7ir. \u0130nfeksiyan\u0131n rezervuar\u0131na bir s\u0131ra g\u0259miricil\u0259r v\u0259 insana b\u0259nz\u0259m\u0259y\u0259n primatlar daxildir.<\/p>\n<p>M\u0259lumat verildiyi kimi, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi infeksiyas\u0131na yoluxma hal\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nmasa da, infeksiyan\u0131n yay\u0131lmamas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u00fct\u00fcn ilkin profilaktik t\u0259dbirl\u0259r aidiyy\u0259ti qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n icra olunur. \u00dcmumilikd\u0259 haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda dig\u0259r infeksiyalar da n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla epidemioloji durum sabitdir. \u00d6lk\u0259miz\u0259 meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi virusunun laborator m\u00fcayin\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn testl\u0259r v\u0259 x\u0259st\u0259liy\u0259 qar\u015f\u0131 laz\u0131mi d\u0259rman preparatlar\u0131 g\u0259tirilib. Meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi virusuna qar\u015f\u0131 vaksinl\u0259r is\u0259 az miqdarda istehsal olunur v\u0259 yaln\u0131z bu virusa endemik \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 paylan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Musavat.com x\u0259b\u0259r verir ki, bunu AZ\u018fRTAC-a S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti, infeksionist T\u0259yyar Eyvazov deyib.<\/p>\n<p>O qeyd edib ki, virusun \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si x\u0259st\u0259 heyvan, insan v\u0259 ya virusla \u00e7irkl\u0259n\u0259n materiallarla t\u0259mas yolu il\u0259 ke\u00e7ir: \u201cViruslar b\u0259d\u0259n\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259n\u0259n d\u0259ri, n\u0259f\u0259s yollar\u0131 v\u0259 ya selikli qi\u015falarla (a\u011f\u0131z, burun, g\u00f6z) daxil olur. Heyvandan insana is\u0259 di\u015fl\u0259m\u0259, c\u0131rmaqlama, ov \u0259tinin yeyilm\u0259si, b\u0259d\u0259n mayel\u0259ri il\u0259 birba\u015fa v\u0259 yara materiallar\u0131 il\u0259 dolay\u0131 yolla ke\u00e7ir. X\u0259st\u0259liyin insandan insana, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, iri respirator damc\u0131larla ke\u00e7diyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Yoluxma \u00fc\u00e7\u00fcn uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 s\u0131x t\u0259mas olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>X\u0259st\u0259liyin gizli d\u00f6vr\u00fc ad\u0259t\u0259n 5-21 g\u00fcn oldu\u011fu hesablan\u0131b. 5 g\u00fcn\u0259d\u0259k davam ed\u0259 bil\u0259n ba\u015flan\u011f\u0131c d\u00f6vrd\u0259 q\u0131zd\u0131rma, \u015fidd\u0259tli ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, limfa d\u00fcy\u00fcnl\u0259rinin b\u00f6y\u00fcm\u0259si, bel v\u0259 \u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131lar\u0131, b\u0259z\u0259n kataral v\u0259 m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq \u0259lam\u0259tl\u0259rin\u0259 rast g\u0259linir. Temperaturun ba\u015flamas\u0131ndan 1-3 g\u00fcn sonra t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259yi xat\u0131rladan xarakterik qovucuqlu s\u0259pgil\u0259r yaran\u0131r. Bu s\u0259pgil\u0259r \u00fcz nahiy\u0259sind\u0259n ba\u015flay\u0131r v\u0259 b\u0259d\u0259nin dig\u0259r nahiy\u0259l\u0259rin\u0259 ke\u00e7ir. \u00d6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131n tezliyi 0-10 faiz aras\u0131nda d\u0259yi\u015fir\u201d, &#8211; dey\u0259 infeksionist bildirib.<\/p>\n<p>Risk qrupuna daxil olanlar bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat ver\u0259n T.Eyvazov deyib: \u201cRisk qruplar\u0131 aras\u0131nda azya\u015fl\u0131 u\u015faqlar, hamil\u0259 qad\u0131nlar, immundefisitli \u015f\u0259xsl\u0259r x\u00fcsusi yer tutur. \u0130nfeksiyan\u0131n profilaktikas\u0131 qeyri-spesifik (qoruyucu, gigiyenik qaydalara \u0259m\u0259l olunmas\u0131) v\u0259 spesifik (vaksinasiya) t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. \u018fsas m\u0259qamlardan biri d\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rin vaxt\u0131nda a\u015fkar edil\u0259r\u0259k t\u0259crid olunmas\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi ilk d\u0259f\u0259 1958-ci ild\u0259 Danimarkada t\u0259dqiqat m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n meymunlarda a\u015fkar edilib. 1970-ci ild\u0259 Konqo Demokratik Respublikas\u0131nda 9 ayl\u0131q bir u\u015faqda g\u00f6r\u00fcl\u0259n virus &#8220;insanlardak\u0131 ilk meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi diaqnozu&#8221; olaraq qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 virusun yay\u0131lmas\u0131 Q\u0259rbi v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259hdudla\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Afrika \u0130ttifaq\u0131n\u0131n X\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 N\u0259zar\u0259t v\u0259 Qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n Al\u0131nmas\u0131 M\u0259rk\u0259zi (Afrika CDC) t\u0259r\u0259find\u0259n payla\u015f\u0131lan m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, Afrikan\u0131n 13 \u00f6lk\u0259sind\u0259 meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi virusuna yoluxma hallar\u0131 a\u015fkar edilib.<\/p>\n<p>Bu \u00f6lk\u0259l\u0259r C\u0259nubi Afrika, Keniya, Ruanda, Uqanda, Konqo Demokratik Respublikas\u0131, Burundi, M\u0259rk\u0259zi Afrika Respublikas\u0131, Konqo Respublikas\u0131, Kamerun, Nigeriya, Kot-d&#8217;\u0130vuar, Qana v\u0259 Liberiyad\u0131r.<\/p>\n<p>Afrika CDC 13 Afrika \u00f6lk\u0259sind\u0259 yoluxma say\u0131n\u0131n 17 min 541, x\u0259st\u0259lik s\u0259b\u0259bi il\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nan \u00f6l\u00fcm g\u00f6st\u0259ricisinin is\u0259 517 oldu\u011funu a\u00e7\u0131qlay\u0131b. Virus s\u0259b\u0259bind\u0259n qeyd\u0259 al\u0131nan \u00f6l\u00fcml\u0259rin 97 faizi Konqo Demokratik Respublikas\u0131nda ba\u015f verib.<\/p>\n<p>Meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi Afrika qit\u0259sind\u0259n k\u0259narda \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259d\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. \u0130lk d\u0259f\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259 \u0130sve\u00e7, Avstraliya v\u0259 Pakistanda a\u015fkarlanan meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi virusuna bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Avstraliyada 93, Pakistanda 3 v\u0259 \u0130sve\u00e7d\u0259 1 yoluxma hal\u0131n\u0131n oldu\u011fu bildirilib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi \u0259lam\u0259tl\u0259ri t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyin\u0259 ox\u015fayan viruslu zoonozdur. Lakin kliniki olaraq t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyind\u0259n daha y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7ir. \u0130nfeksiyan\u0131n rezervuar\u0131na bir s\u0131ra g\u0259miricil\u0259r v\u0259 insana b\u0259nz\u0259m\u0259y\u0259n primatlar daxildir. M\u0259lumat verildiyi kimi, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi infeksiyas\u0131na yoluxma hal\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nmasa da, infeksiyan\u0131n yay\u0131lmamas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u00fct\u00fcn ilkin profilaktik t\u0259dbirl\u0259r aidiyy\u0259ti qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n icra olunur. \u00dcmumilikd\u0259 haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda dig\u0259r infeksiyalar da n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla epidemioloji durum sabitdir. \u00d6lk\u0259miz\u0259 meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi virusunun laborator m\u00fcayin\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn testl\u0259r v\u0259 x\u0259st\u0259liy\u0259 qar\u015f\u0131 laz\u0131mi d\u0259rman preparatlar\u0131 g\u0259tirilib. Meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi virusuna qar\u015f\u0131 vaksinl\u0259r is\u0259 az miqdarda istehsal olunur v\u0259 yaln\u0131z bu virusa endemik \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":746044,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/edfd3130b75969d45f72e16a9b72f7fe.jpg",750,422,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/edfd3130b75969d45f72e16a9b72f7fe.jpg",750,422,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/edfd3130b75969d45f72e16a9b72f7fe.jpg",750,422,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/edfd3130b75969d45f72e16a9b72f7fe-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/edfd3130b75969d45f72e16a9b72f7fe-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/edfd3130b75969d45f72e16a9b72f7fe.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/edfd3130b75969d45f72e16a9b72f7fe.jpg",750,422,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/edfd3130b75969d45f72e16a9b72f7fe.jpg",750,422,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/edfd3130b75969d45f72e16a9b72f7fe-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/edfd3130b75969d45f72e16a9b72f7fe.jpg",750,422,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi \u0259lam\u0259tl\u0259ri t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyin\u0259 ox\u015fayan viruslu zoonozdur. Lakin kliniki olaraq t\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k x\u0259st\u0259liyind\u0259n daha y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7ir. \u0130nfeksiyan\u0131n rezervuar\u0131na bir s\u0131ra g\u0259miricil\u0259r v\u0259 insana b\u0259nz\u0259m\u0259y\u0259n primatlar daxildir. M\u0259lumat verildiyi kimi, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi infeksiyas\u0131na yoluxma hal\u0131 qeyd\u0259 al\u0131nmasa da, infeksiyan\u0131n yay\u0131lmamas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u00fct\u00fcn ilkin profilaktik t\u0259dbirl\u0259r aidiyy\u0259ti qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n icra olunur. \u00dcmumilikd\u0259 haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda dig\u0259r infeksiyalar&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/746043"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=746043"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/746043\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":746045,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/746043\/revisions\/746045"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/746044"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=746043"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=746043"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=746043"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}