{"id":748847,"date":"2024-08-29T13:22:44","date_gmt":"2024-08-29T09:22:44","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=748847"},"modified":"2024-08-29T13:22:44","modified_gmt":"2024-08-29T09:22:44","slug":"hamil%c9%99-qadinlara-x%c9%99b%c9%99rdarliq-ana-b%c9%99tnind%c9%99-korp%c9%99nin-bu-testd%c9%99n-kecm%c9%99si-vacibdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=748847","title":{"rendered":"Hamil\u0259 qad\u0131nlara X\u018fB\u018fRDARLIQ \u2013 Ana b\u0259tnind\u0259 k\u00f6rp\u0259nin bu testd\u0259n ke\u00e7m\u0259si VAC\u0130BD\u0130R"},"content":{"rendered":"<p>Yeni do\u011fulmu\u015f k\u00f6rp\u0259l\u0259rd\u0259 inki\u015faf q\u00fcsurlar\u0131n\u0131, m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259ri erk\u0259n a\u015fkarlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n daban\u0131ndan qan al\u0131naraq analiz apar\u0131l\u0131r. \u201cDaban testi\u201d (topuq), h\u0259m d\u0259 \u201cneonatal skrininq\u201d adlanan testl\u0259 fenilketonuriya, mukovissidoz, qalaktozemiya v\u0259 dig\u0259r, 30-dan \u00e7ox q\u00fcsuru \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>B\u0259s \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu test apar\u0131l\u0131rm\u0131? X\u0259st\u0259lik a\u015fkarlanarsa, sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131l\u0131r?<br \/>\nM\u00f6vzu bar\u0259d\u0259 Bizim.Media-ya dan\u0131\u015fan pediatr Vaqif Qarayev deyib ki, daban testi irsi-genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rin olmas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cDaban testi \u00e7ox vacibdir. Bizd\u0259 bu test 5-6 x\u0259st\u0259liyi m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bunlar irsi-genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rdir. \u0130ndi \u0259qli inki\u015faf geriliyi h\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u00e7oxal\u0131b, \u0259ks\u0259riyy\u0259t d\u0259 bunu autizml\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirir. M\u0259ns\u0259 5 u\u015faqdan 4-n\u00fc autizm adland\u0131rma\u011f\u0131 d\u00fczg\u00fcn hesab etmir\u0259m. T\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, u\u015faqlara d\u00fczg\u00fcn yana\u015f\u0131lm\u0131r. Qan azl\u0131\u011f\u0131, fiziki inki\u015fafda probleml\u0259r, tez-tez rast g\u0259lin\u0259n pnevmaniyalar, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq sistemind\u0259ki probleml\u0259r, bunlar vaxt\u0131nda a\u015fkar olunsa, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bunun m\u00fctl\u0259q qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq olur.<\/p>\n<p>El\u0259 n\u0259sil var, n\u0259sillikc\u0259 \u0259qli probleml\u0259ri var. Qohum evlilikl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xanda qan qohumu il\u0259 evl\u0259n\u0259nl\u0259r u\u015faqlar\u0131n\u0131n sa\u011flam oldu\u011funu \u0259sas g\u0259tir\u0259r\u0259k buna qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131rlar. \u0130ndi s\u0259n burda t\u0259bab\u0259tin \u00fcst\u00fcn\u0259 gedirs\u0259n ki, bu, d\u00fczg\u00fcn deyil. B\u0259s h\u0259min n\u0259sil niy\u0259 o g\u00fcnd\u0259dir?\u201d<\/p>\n<p>H\u0259kim qeyd edib ki, b\u0259zi genetik x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 m\u00fcmk\u00fcn deyil:<\/p>\n<p>\u201cGenetik analizl\u0259rin areal\u0131 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Genetik x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 biz he\u00e7 n\u0259 ed\u0259 bilmirik, \u00e7\u00fcnki t\u0259bi\u0259t el\u0259 yarad\u0131b. Amma daban testinin alt\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 t\u0259bab\u0259t k\u00f6m\u0259k edir, tam sa\u011falmasa da \u0259lil qalm\u0131r, \u00f6z\u00fcn\u00fc idar\u0259 ed\u0259, t\u0259hsil ala bilir v\u0259 s. \u0130rsi-genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259haliy\u0259 \u00e7ox geni\u015f m\u0259lumat verilm\u0259lidir. Qanunvericily\u0259 \u0259sas\u0259n, daban testi d\u00f6vl\u0259t tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Valideynl\u0259r\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f edir\u0259m ki, m\u00fctl\u0259q bunu t\u0259l\u0259b edin v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r varsa, o x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis m\u0259\u015f\u011ful olur\u201d.<\/p>\n<p>B\u0259s \u201cdaban testi\u201d v\u0259 ya yenido\u011fulmu\u015flar\u0131n skrininqi d\u00f6vl\u0259t x\u0259st\u0259xanalar\u0131nda apar\u0131l\u0131rm\u0131? \u0130cbari tibbi s\u0131\u011forta hesab\u0131na edilir? \u018fg\u0259r icbari tibbi s\u0131\u011forta qar\u015f\u0131lam\u0131rsa, daban testinin qiym\u0259ti n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib?<\/p>\n<p>Tibbi \u018frazi B\u00f6lm\u0259l\u0259rini \u0130dar\u0259etm\u0259 Birliyind\u0259n (T\u018fB\u0130B) Bizim.Media-n\u0131n sor\u011fusuna cavab olaraq bildirilib ki, haz\u0131rda quruma tabe olan do\u011fu\u015fayard\u0131m tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 k\u00f6rp\u0259l\u0259rd\u0259n daban testi g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr:<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin 2014-c\u00fc il 13 iyun tarixli 550 n\u00f6mr\u0259li S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq edilmi\u015f \u201cAna v\u0259 u\u015faqlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na dair 2014-2022-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dn\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0130cbari Tibbi S\u0131\u011forta \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Agentliyi \u201cTibbi \u018frazi B\u00f6lm\u0259l\u0259rini \u0130dar\u0259etm\u0259 Birliyi\u201d publik h\u00fcquqi \u015f\u0259xs (T\u018fB\u0130B) tabeliyind\u0259 olan tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 yenido\u011fulmu\u015flar aras\u0131nda inki\u015faf q\u00fcsurlar\u0131n\u0131n erk\u0259n a\u015fkarlanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 neonatal m\u00fcayin\u0259l\u0259rin (skrininql\u0259rin) apar\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259mr imzalan\u0131b.<\/p>\n<p>\u018fmr\u0259 \u0259sas\u0259n, \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n 5 irsi (fenilketonuriya, qalaktozemiya, mukovissidoz (kistik fibroz), anadang\u0259lm\u0259 hipotireoz, adrenogenital sindrom) x\u0259st\u0259liyin erk\u0259n a\u015fkarlanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 T\u018fB\u0130B tabeli do\u011fu\u015fayard\u0131m tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00fcn yenido\u011fulmu\u015flarda biokimy\u0259vi skrininqin apar\u0131lmas\u0131 icra edilir\u201d.<\/p>\n<p>Qurumun m\u0259lumat\u0131nda qeyd olunub ki, topuq testi \u00f6d\u0259ni\u015fsiz olaraq apar\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cDo\u011fum evl\u0259rind\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259r haz\u0131rda laborator m\u00fcayin\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Elmi-T\u0259dqiqat Mamal\u0131q v\u0259 Ginekologiya \u0130nstitutuna g\u00f6nd\u0259rilir. Yax\u0131n m\u00fcdd\u0259td\u0259 analizator cihaz\u0131 T\u018fB\u0130B-in tabeliyind\u0259ki tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259n birind\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131lacaq.<\/p>\n<p>Topuq testi n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259rin m\u00fcayin\u0259 v\u0259 m\u00fcalic\u0259si icbari tibbi s\u0131\u011fortan\u0131n Xidm\u0259tl\u0259r Z\u0259rfi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00f6d\u0259ni\u015fsiz h\u0259yata ke\u00e7irilir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni do\u011fulmu\u015f k\u00f6rp\u0259l\u0259rd\u0259 inki\u015faf q\u00fcsurlar\u0131n\u0131, m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259ri erk\u0259n a\u015fkarlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n daban\u0131ndan qan al\u0131naraq analiz apar\u0131l\u0131r. \u201cDaban testi\u201d (topuq), h\u0259m d\u0259 \u201cneonatal skrininq\u201d adlanan testl\u0259 fenilketonuriya, mukovissidoz, qalaktozemiya v\u0259 dig\u0259r, 30-dan \u00e7ox q\u00fcsuru \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u0259s \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu test apar\u0131l\u0131rm\u0131? X\u0259st\u0259lik a\u015fkarlanarsa, sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131l\u0131r? M\u00f6vzu bar\u0259d\u0259 Bizim.Media-ya dan\u0131\u015fan pediatr Vaqif Qarayev deyib ki, daban testi irsi-genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rin olmas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir: &nbsp; \u201cDaban testi \u00e7ox vacibdir. Bizd\u0259 bu test 5-6 x\u0259st\u0259liyi m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bunlar irsi-genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rdir. \u0130ndi \u0259qli inki\u015faf geriliyi h\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u00e7oxal\u0131b, \u0259ks\u0259riyy\u0259t d\u0259 bunu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":748848,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1724911583_1724857763_3.jpg",770,415,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1724911583_1724857763_3.jpg",770,415,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1724911583_1724857763_3.jpg",770,415,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1724911583_1724857763_3-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1724911583_1724857763_3-660x356.jpg",660,356,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1724911583_1724857763_3.jpg",640,345,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1724911583_1724857763_3.jpg",770,415,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1724911583_1724857763_3.jpg",770,415,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1724911583_1724857763_3-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1724911583_1724857763_3.jpg",770,415,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Yeni do\u011fulmu\u015f k\u00f6rp\u0259l\u0259rd\u0259 inki\u015faf q\u00fcsurlar\u0131n\u0131, m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259ri erk\u0259n a\u015fkarlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n daban\u0131ndan qan al\u0131naraq analiz apar\u0131l\u0131r. \u201cDaban testi\u201d (topuq), h\u0259m d\u0259 \u201cneonatal skrininq\u201d adlanan testl\u0259 fenilketonuriya, mukovissidoz, qalaktozemiya v\u0259 dig\u0259r, 30-dan \u00e7ox q\u00fcsuru \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u0259s \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu test apar\u0131l\u0131rm\u0131? X\u0259st\u0259lik a\u015fkarlanarsa, sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131l\u0131r? M\u00f6vzu bar\u0259d\u0259 Bizim.Media-ya dan\u0131\u015fan pediatr Vaqif Qarayev deyib&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/748847"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=748847"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/748847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":748849,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/748847\/revisions\/748849"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/748848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=748847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=748847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=748847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}