{"id":749194,"date":"2024-08-30T11:15:51","date_gmt":"2024-08-30T07:15:51","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=749194"},"modified":"2024-08-30T11:15:51","modified_gmt":"2024-08-30T07:15:51","slug":"d%c9%99nizd%c9%99-cim%c9%99rk%c9%99n-udulan-su-x%c9%99st%c9%99lik-tor%c9%99d%c9%99-bil%c9%99r-h%c9%99kimd%c9%99n-x%c9%99b%c9%99rdarliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=749194","title":{"rendered":"&#8220;D\u0259nizd\u0259 \u00e7im\u0259rk\u0259n udulan su x\u0259st\u0259lik t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259r&#8221; &#8211; H\u0259kimd\u0259n X\u018fB\u018fRDARLIQ"},"content":{"rendered":"<p><strong>S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi professor Gindes ad\u0131na Respublika U\u015faq v\u0259 Yeniyetm\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn V\u0259r\u0259m v\u0259 T\u0259n\u0259ff\u00fcs Orqanlar\u0131n\u0131n X\u0259st\u0259likl\u0259ri Sanatoriyas\u0131n\u0131n h\u0259kimi Af\u0259t Novruzovan\u0131n m\u00fcsahib\u0259sini t\u0259qdim edirik.<\/p>\n<p><\/strong><strong>&#8211; Af\u0259t xan\u0131m, yay m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 \u0259n \u00e7ox hans\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcraci\u0259tl\u0259r olur?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bildiyiniz kimi, yay f\u0259slind\u0259 insan orqanizmi g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131na daha \u00e7ox m\u0259ruz qal\u0131r. Bu da, g\u00fcnvurma, istivurma, dermatitl\u0259r \u015f\u0259klind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. Eyni zamanda, havan\u0131n isti olmas\u0131 m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq x\u0259st\u0259likl\u0259rinin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan bakteriya v\u0259 dig\u0259r mikroorqanizml\u0259rin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Yay m\u00f6vs\u00fcm\u00fc x\u0259st\u0259likl\u0259ri aras\u0131nda ilk yeri m\u0259hz m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq infeksiyalar\u0131 tutur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; M\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq infeksiyas\u0131 dedikd\u0259 n\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur v\u0259 qeyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n nec\u0259 f\u0259rql\u0259nir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, infeksiya dedikd\u0259, patogen mikroorqanizmin dig\u0259r canl\u0131 orqanizm\u0259 daxil olmas\u0131 v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoluxmu\u015f orqanizimd\u0259 ged\u0259n cavab prosesl\u0259ridir. \u0130nfeksiyan\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259n amil orqanizm\u0259 daxil olduqda, o, m\u00fc\u0259yy\u0259n orqan v\u0259 toxumalarda m\u0259hdudla\u015f\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 infeksion proses \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. \u0130nfeksion x\u0259st\u0259lik qeyri infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n spesifik olma\u011f\u0131, yoluxulucu\u011fu, m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 inki\u015faf etm\u0259si v\u0259 b\u0259zi infeksiyalardan sonra postinfeksion immunitetin yaranmas\u0131 il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir.<br data-uw-rm-sr=\"\" \/>Spesifik dedikd\u0259, h\u0259r bir yoluxucu x\u0259st\u0259liyin m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u00f6r\u0259dicisi oldu\u011fu n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Yoluxuculuq dedikd\u0259 is\u0259 infeksion x\u0259st\u0259lik zaman\u0131 x\u0259st\u0259lik t\u00f6r\u0259dicisinin x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259n sa\u011flam insana kontakt v\u0259 ya aral\u0131q insan vasit\u0259sil\u0259 ke\u00e7m\u0259si dem\u0259kdir. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq infeksiyalar\u0131na m\u0259d\u0259 v\u0259 nazik ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n iltihab\u0131na s\u0259b\u0259b olan viral, bakterial v\u0259 parazitar infeksiyalar daxildir. Bakterial infeksiyalara Salmonella, \u201cE.Coli\u201d (\u201cEscherichia coli\u201d), \u201cShigella\u201d, \u201cCampylobakter\u201d kimi patogen bakteriyalar, viral infeksiyalara is\u0259 noravirus, rotavirus, adenovirus v\u0259 s. aiddir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; U\u015faqlarda m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq infeksiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 s\u0259b\u0259bi n\u0259 il\u0259 izah olunur?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bu, t\u00f6r\u0259dicinin n\u00f6v\u00fcnd\u0259n, \u015fidd\u0259tind\u0259n, orqanizmin immun v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n, vaxt\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbird\u0259n v\u0259 d\u00fczg\u00fcn se\u00e7il\u0259n m\u00fcalic\u0259d\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. X\u00fcsus\u0259n u\u015faq v\u0259 k\u00f6rp\u0259l\u0259rd\u0259 ishala \u0259n \u00e7ox s\u0259b\u0259b olan virus rotavirusdur. Rotavirus infeksiyas\u0131 zaman\u0131, ad\u0259t\u0259n x\u0259st\u0259 insan sa\u011flam insan\u0131 bilavasit\u0259 yoluxdurur.<br data-uw-rm-sr=\"\" \/>\u0130kinci yerd\u0259 adenovirus durur. Adenovirusla yoluxan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 ishal, h\u0259rar\u0259t, s\u0259pgi, yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131n\u0131n iltihab\u0131 v\u0259 s. m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u00c7im\u0259rlikl\u0259rd\u0259 yoluxma m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li, \u00e7\u00fcnki d\u0259nizd\u0259 \u00e7im\u0259rk\u0259n t\u0259sad\u00fcf\u0259n udulan su m\u0259d\u0259y\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fckd\u0259 x\u0259st\u0259lik t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259r.<br \/>\n<br data-uw-rm-sr=\"\" \/>Az\u0259rbaycanda h\u0259r il \u00e7im\u0259rlik m\u00f6vs\u00fcm\u00fc ba\u015flamadan \u00f6nc\u0259 d\u0259nizd\u0259 monitorinql\u0259r apar\u0131l\u0131r, suyun \u00e7irkl\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259si yoxlan\u0131l\u0131r. Epidemioloji v\u0259ziyy\u0259ti yax\u015f\u0131 olmayan \u00e7im\u0259rlikl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t (s\u0259b\u0259b qald\u0131r\u0131lana q\u0259d\u0259r) icaz\u0259 verilmir. \u00c7im\u0259rliyi se\u00e7\u0259rk\u0259n diqq\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Az ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar daha \u00e7ox diqq\u0259t t\u0259l\u0259b edir, \u00e7\u00fcnki su udma ehtimal\u0131 y\u00fcks\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Sonda m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq infeksiyas\u0131n\u0131n profilaktikas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259rdiniz\u2026<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq infeksiyas\u0131n\u0131n t\u00f6r\u0259dicil\u0259ri haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131qda, onlar\u0131n yay\u0131lma yollar\u0131n\u0131 da qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Yay\u0131lma s\u0259b\u0259bl\u0259rini ortadan qald\u0131rd\u0131qda, yoluxman\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 xeyli al\u0131n\u0131r. \u0130nfeksiyan\u0131n yoluxma mexanizminin ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259rin profilaktikas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Bundan \u0259lav\u0259, \u015f\u0259xsi gigiyena qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259li, k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259n ev\u0259 daxil olduqda v\u0259 qida m\u0259hsullar\u0131na toxunmaqdan \u00f6nc\u0259 m\u00fctl\u0259q \u0259ll\u0259r yuyulmal\u0131d\u0131r. H\u0259m\u00e7inin, meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z bol su il\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 yuyulmal\u0131, haz\u0131r qida m\u0259hsullar\u0131ndan istifad\u0259 etdikd\u0259n d\u0259rhal sonra soyuducuya yerl\u0259\u015fdirilm\u0259li, \u0259t v\u0259 s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131 laz\u0131m\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 yax\u015f\u0131 bi\u015firilm\u0259li v\u0259 s.<br data-uw-rm-sr=\"\" \/>\u0130mmun sistemi n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc olarsa, x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxma ehtimal\u0131 azalar, yoluxuxdu\u011fu t\u0259qdird\u0259 is\u0259 x\u0259st\u0259lik nisb\u0259t\u0259n y\u00fcng\u00fcl \u015f\u0259kild\u0259 ke\u00e7\u0259r. \u0130mmun sistemd\u0259 ba\u011f\u0131rsaqlardak\u0131 mikroflora \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bel\u0259 ki, ba\u011f\u0131rsaqlardak\u0131 mikroflora q\u0259bizlik v\u0259 ishal\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alaraq, peristaltikan\u0131 t\u0259nziml\u0259yir, h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6n\u0259mli olan bir \u00e7ox madd\u0259l\u0259r &#8211; s\u00fcd tur\u015fusu, sirk\u0259 tur\u015fusu, amin tur\u015fular\u0131, z\u00fclallar B1, B2, B6, B12, K vitaminl\u0259ri, nikotin, pantatenol, fol tur\u015fusu v\u0259 s. haz\u0131rlay\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, ba\u011f\u0131rsaq mikrofloras\u0131 orqanizm\u0259 k\u0259nardan daxil olan v\u0259 immuniteti z\u0259ifl\u0259d\u0259n toksik madd\u0259l\u0259ri z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirir.<br data-uw-rm-sr=\"\" \/>\u0130mmun sistemin vacib komponentl\u0259ri olan immunoqlobulinl\u0259rin sintezind\u0259 i\u015ftirak edir, B limfositl\u0259rinin, T limfositl\u0259rinin, makrofaqlar\u0131n yaranmas\u0131n\u0131 aktivl\u0259\u015fdirir v\u0259 s. B\u00fct\u00fcn bu s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq sistemini qorumaq, b\u00fct\u00fcn orqanizmin m\u00fcdafi\u0259 funksiyas\u0131n\u0131 qorumaq dem\u0259kdir. X\u0259st\u0259liyi m\u00fcalic\u0259 etm\u0259kd\u0259ns\u0259, x\u0259st\u0259liyin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/sehiyye.gov.az\/site\/assets\/files\/11614\/image_2024-08-30_09-40-03.png\" alt=\"S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi professor Gindes ad\u0131na Respublika U\u015faq v\u0259 Yeniyetm\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn V\u0259r\u0259m v\u0259 T\u0259n\u0259ff\u00fcs Orqanlar\u0131n\u0131n X\u0259st\u0259likl\u0259ri Sanatoriyas\u0131n\u0131n h\u0259kimi Af\u0259t Novruzova: \u201cM\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq sistemini qorumaq, b\u00fct\u00fcn orqanizmin m\u00fcdafi\u0259 funksiyas\u0131n\u0131 qorumaq dem\u0259kdir\u201d\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi professor Gindes ad\u0131na Respublika U\u015faq v\u0259 Yeniyetm\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn V\u0259r\u0259m v\u0259 T\u0259n\u0259ff\u00fcs Orqanlar\u0131n\u0131n X\u0259st\u0259likl\u0259ri Sanatoriyas\u0131n\u0131n h\u0259kimi Af\u0259t Novruzovan\u0131n m\u00fcsahib\u0259sini t\u0259qdim edirik. &#8211; Af\u0259t xan\u0131m, yay m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 \u0259n \u00e7ox hans\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcraci\u0259tl\u0259r olur? &#8211; Bildiyiniz kimi, yay f\u0259slind\u0259 insan orqanizmi g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131na daha \u00e7ox m\u0259ruz qal\u0131r. Bu da, g\u00fcnvurma, istivurma, dermatitl\u0259r \u015f\u0259klind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. Eyni zamanda, havan\u0131n isti olmas\u0131 m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq x\u0259st\u0259likl\u0259rinin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olan bakteriya v\u0259 dig\u0259r mikroorqanizml\u0259rin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Yay m\u00f6vs\u00fcm\u00fc x\u0259st\u0259likl\u0259ri aras\u0131nda ilk yeri m\u0259hz m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq infeksiyalar\u0131 tutur. &#8211; M\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq infeksiyas\u0131 dedikd\u0259 n\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":749195,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/41ffca7e2127fd899499a2d3ae27667d.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/41ffca7e2127fd899499a2d3ae27667d.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/41ffca7e2127fd899499a2d3ae27667d.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/41ffca7e2127fd899499a2d3ae27667d-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/41ffca7e2127fd899499a2d3ae27667d-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/41ffca7e2127fd899499a2d3ae27667d-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/41ffca7e2127fd899499a2d3ae27667d.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/41ffca7e2127fd899499a2d3ae27667d.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/41ffca7e2127fd899499a2d3ae27667d-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/41ffca7e2127fd899499a2d3ae27667d.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi professor Gindes ad\u0131na Respublika U\u015faq v\u0259 Yeniyetm\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn V\u0259r\u0259m v\u0259 T\u0259n\u0259ff\u00fcs Orqanlar\u0131n\u0131n X\u0259st\u0259likl\u0259ri Sanatoriyas\u0131n\u0131n h\u0259kimi Af\u0259t Novruzovan\u0131n m\u00fcsahib\u0259sini t\u0259qdim edirik. &#8211; Af\u0259t xan\u0131m, yay m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 \u0259n \u00e7ox hans\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcraci\u0259tl\u0259r olur? &#8211; Bildiyiniz kimi, yay f\u0259slind\u0259 insan orqanizmi g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131na daha \u00e7ox m\u0259ruz qal\u0131r. Bu da, g\u00fcnvurma, istivurma, dermatitl\u0259r \u015f\u0259klind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/749194"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=749194"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/749194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":749196,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/749194\/revisions\/749196"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/749195"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=749194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=749194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=749194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}