{"id":749226,"date":"2024-08-30T11:43:29","date_gmt":"2024-08-30T07:43:29","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=749226"},"modified":"2024-08-30T11:43:29","modified_gmt":"2024-08-30T07:43:29","slug":"itkin-dusmus-v%c9%99t%c9%99ndaslarimizin-taleyinin-aydinlasdirilmasi-muhum-v%c9%99-t%c9%99xir%c9%99salinmaz-v%c9%99zif%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=749226","title":{"rendered":"\u0130tkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n taleyinin ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fch\u00fcm v\u0259 t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz v\u0259zif\u0259dir"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8220;\u0130ki sahil&#8221; \u018fsir v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flarla \u0259laq\u0259dar D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131n\u0131n katibi, \u0130\u015f\u00e7i qrupunun r\u0259hb\u0259ri Q\u0259z\u0259nf\u0259r \u018fhm\u0259dovun\u00a0AZ\u018fRTAC-da d\u0259rc olunan\u00a0m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edir:<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cT\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Erm\u0259nistan beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquqdan ir\u0259li g\u0259l\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259rini kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozaraq itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin taleyi v\u0259 k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131qlar\u0131n d\u0259qiq yeri haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259qdim etmir. Bunun s\u0259b\u0259bl\u0259ri ayd\u0131nd\u0131r. Erm\u0259nistan hesab edir ki, bununla t\u00f6r\u0259tdiyi h\u0259rbi cinay\u0259tl\u0259rin, v\u0259h\u015filikl\u0259rin \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131lacaq. Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin taleyin\u0259 v\u0259 k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131qlara dair m\u0259lumatlar\u0131n Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Erm\u0259nistana t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir. Bu, s\u0131rf humanitar m\u0259s\u0259l\u0259dir v\u0259 onun siyasil\u0259\u015fdirilm\u0259si yolverilm\u0259zdir. \u0130tkin d\u00fc\u015f\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin taleyinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan da vacibdir. Bu sah\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q effektiv etimad quruculu\u011fu t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n biri ola bil\u0259r\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong>\u0130lham \u018fliyev<\/strong><\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti<\/strong><\/p>\n<p>Avqustun 30-u d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq \u0130tkinl\u0259r G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. \u0130tkinl\u0259r g\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilk t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs 30 avqust 2007-ci ild\u0259 Filippind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bir il sonra, 2008-ci ilin avqust ay\u0131nda bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n ciddi d\u0259st\u0259k alm\u0131\u015f v\u0259 s\u0259b\u0259bind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259xsl\u0259rin an\u0131m g\u00fcn\u00fcn\u00fcn qeyd edilm\u0259sinin z\u0259ruriliyin\u0259 dair \u00fcmumi fikir formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Problemin h\u0259ssas v\u0259 humanitar xarakterli olmas\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131nda (BMT) bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra m\u00fczakir\u0259l\u0259r v\u0259 fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fczakir\u0259 v\u0259 t\u0259hlill\u0259rin yekunu olaraq, BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 21 dekabr 2010-cu ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Q\u0259tnam\u0259 il\u0259 h\u0259r ilin 30 avqust tarixinin Beyn\u0259lxalq \u0130tkinl\u0259r G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilm\u0259si q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n itkind\u00fc\u015fm\u0259 s\u0259b\u0259bl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lifdir. Lakin \u00f6t\u0259n d\u00f6vrl\u0259rin tarixi g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir ki, \u0259n \u00e7ox itkind\u00fc\u015fm\u0259 hallar\u0131 silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r zaman\u0131 ba\u015f verir. 1992-ci il fevral\u0131n 26-da Erm\u0259nistan ordusu v\u0259 terror\u00e7u-quldur birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 akt\u0131 qeyd olunanlara bariz n\u00fcmun\u0259dir.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq Q\u0131z\u0131l Xa\u00e7 Komit\u0259sind\u0259n (BQXK) Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u018fsir v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flarla \u0259laq\u0259dar D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131na (D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131) verilmi\u015f m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00fcnyada 239 min\u00a0700 n\u0259f\u0259r\u00a0itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xs kimi qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Ayd\u0131nd\u0131r ki, bu ki\u00e7ik r\u0259q\u0259m deyil v\u0259 h\u0259r say\u0131n arxas\u0131nda bir itkinin v\u0259 onun onlarla yax\u0131n qohumunun uzun ill\u0259r davam ed\u0259n iztirabl\u0131 taleyi, ac\u0131 h\u0259qiq\u0259ti dayan\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, 1988-ci ild\u0259n etibar\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131 v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi i\u015f\u011fal fakt\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6lk\u0259miz silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 c\u0259lb edilmi\u015f v\u0259 bunun da n\u0259tic\u0259sind\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 humanitar f\u0259lak\u0259tl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fdir. M\u00fcnaqi\u015f\u0259 davam etdiyi m\u00fcdd\u0259td\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 cinay\u0259tl\u0259ri t\u00f6r\u0259dilmi\u015f, m\u00fclki az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, \u0259sir-girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fckd\u0259n sonra qeyri-insani \u015f\u0259kild\u0259 saxlan\u0131laraq d\u0259h\u015f\u0259tli i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 m\u0259hrumiyy\u0259tl\u0259r\u0259, humanizm prinsipl\u0259rind\u0259n k\u0259nar r\u0259ftara m\u0259ruz qoyulmu\u015fdur. B\u00fct\u00fcn bu hallar xeyli sayda soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n itkin d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 taleyinin bu g\u00fcn\u0259 kimi qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n qalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131nda 01.08.2024-c\u00fc il tarixin\u0259 olan m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259\u00a03 min 968 n\u0259f\u0259r\u00a0itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xs kimi qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Onlardan\u00a03 min 962 n\u0259f\u0259ri\u00a0Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259,\u00a06 n\u0259f\u0259ri\u00a0is\u0259 V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>3 min 968\u00a0n\u0259f\u0259rd\u0259n\u00a03 min 202\u00a0n\u0259f\u0259ri h\u0259rb\u00e7i,\u00a0766\u00a0n\u0259f\u0259ri m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rdir. M\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n\u00a069\u00a0n\u0259f\u0259ri yetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atmam\u0131\u015f u\u015faq,\u00a0283\u00a0n\u0259f\u0259ri qad\u0131n,\u00a0334\u00a0n\u0259f\u0259ri ah\u0131l ya\u015fl\u0131 \u015f\u0259xs olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n\u00a0872\u00a0n\u0259f\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n\u00a029\u00a0u\u015faq,\u00a098\u00a0qad\u0131n v\u0259\u00a0112\u00a0ah\u0131l ya\u015fl\u0131 \u015f\u0259xs \u0259sir-girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Erm\u0259nistan bu \u015f\u0259xsl\u0259rin saxlan\u0131lmas\u0131 fakt\u0131n\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlardan gizl\u0259d\u0259r\u0259k onlar\u0131n sonrak\u0131 taleyi bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verm\u0259kd\u0259n m\u00fcxt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 boyun qa\u00e7\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Bu sah\u0259d\u0259 \u0259n ciddi v\u0259 t\u0259kzibedilm\u0259z fakt is\u0259 1998 v\u0259 2001-ci ill\u0259rd\u0259 BQXK-nin D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131na t\u0259qdim etdiyi m\u0259ktublarda adlar\u0131 qeyd edil\u0259n\u00a054\u00a0az\u0259rbaycanl\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. H\u0259min materiallara \u0259sas\u0259n, intensiv h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n gedi\u015find\u0259 Erm\u0259nistan h\u0259rb\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sir-girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k Erm\u0259nistanda v\u0259 bu \u00f6lk\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259ki saxlanma yerl\u0259rind\u0259 saxlan\u0131lan 54 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131na BQXK n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri ba\u015f \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k onlar\u0131 r\u0259smi qeydiyyata alm\u0131\u015flar. Lakin sonradan h\u0259min\u00a054 n\u0259f\u0259rd\u0259n 17 n\u0259f\u0259rinin\u00a0meyiti qaytar\u0131lm\u0131\u015f, 4 n\u0259f\u0259rin sonrak\u0131 taleyi bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verilm\u0259mi\u015f, 33 n\u0259f\u0259rin saxlanma yerind\u0259 \u00f6ld\u00fcy\u00fc bildirils\u0259 d\u0259, meyitl\u0259ri t\u0259hvil verilm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>M\u00fcharib\u0259 qurbanlar\u0131n\u0131n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u0259sir-girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n taleyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r h\u0259r zaman Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin, daha sonra m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezident c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra c\u0259nab Prezident b\u00fct\u00fcn aidiyy\u0259ti platformalarda Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r problemini qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. 2021-ci ilin sentyabr ay\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 76-c\u0131 sessiyas\u0131n\u0131n illik \u00fcmumi m\u00fczakir\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev bu m\u0259s\u0259l\u0259ni diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131raraq demi\u015fdir:\u00a0\u201cBirinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 4 min\u0259 yax\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Erm\u0259nistan onlar\u0131n taleyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 biz\u0259 m\u0259lumat verm\u0259lidir. Bizd\u0259 olan etibarl\u0131 m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, onlar\u0131n dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalaraq q\u0259tl\u0259 yetirilib v\u0259 beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquqa zidd olaraq Erm\u0259nistan ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarlarda basd\u0131r\u0131l\u0131b. Erm\u0259nistan h\u0259rbi cinay\u0259tkarlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f 12 m\u00fclki \u015f\u0259xsin qal\u0131qlar\u0131 2021-ci ilin aprel ay\u0131nda i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun Ba\u015fl\u0131bel k\u0259ndind\u0259 k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarda tap\u0131l\u0131b. Beyn\u0259lxalq h\u00fcquq v\u0259 BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz v\u0259 dig\u0259r a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si v\u0259 antiterror t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n sonra erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u0259zar yerl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmas\u0131, z\u0259ruri qaz\u0131nt\u0131 v\u0259 ekshumasiya i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131 il\u0259 itkin v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n taleyin\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirilm\u0259si Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda qoydu\u011fu \u0259n \u00fcmd\u0259 v\u0259zif\u0259dir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 intensiv \u015f\u0259kild\u0259 axtar\u0131\u015f prosesl\u0259rin\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 tap\u0131lm\u0131\u015f k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131qlardan 2021-ci ilin fevral ay\u0131ndan etibar\u0259n insan qal\u0131qlar\u0131n\u0131n ekshumasiyas\u0131na ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcquqla tan\u0131nan suveren \u0259razil\u0259rinin 30 il\u0259 yax\u0131n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda saxlan\u0131lmas\u0131 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n taleyinin ayd\u0131nla\u015fmas\u0131na imkan verm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin y\u00fcks\u0259k z\u0259kas\u0131, diplomatik v\u0259 s\u0259rk\u0259rd\u0259lik bacar\u0131\u011f\u0131, Az\u0259rbaycan \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rinin q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 suveren \u0259razil\u0259rimizin erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edilm\u0259si Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin taleyinin ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259r yaratsa da, haz\u0131rda h\u0259min \u0259razil\u0259rin mina v\u0259 partlamam\u0131\u015f h\u0259rbi sursatlarla \u00e7irkl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259finin itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid m\u0259zar yerl\u0259ri bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 verm\u0259m\u0259si bu proses\u0259 mane olan \u0259sas amill\u0259rdir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259rinin k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n d\u0259fn yeri bar\u0259d\u0259 onlarda m\u0259lumatlar\u0131n oldu\u011funu b\u0259yan etm\u0259l\u0259rin\u0259 baxmayaraq, bu m\u0259lumatlar h\u0259l\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycana t\u0259qdim edilmir. Halbuki bu m\u0259s\u0259l\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259finin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vr\u0259d\u0259k erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131\u00a018 k\u00fctl\u0259vi\u00a0m\u0259zarl\u0131q a\u015fkarlanm\u0131\u015f v\u0259 h\u0259min m\u0259zarl\u0131qlardan\u00a0169 \u015f\u0259xs\u0259\u00a0aid oldu\u011fu ehtimal edil\u0259n meyit qal\u0131qlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunaraq istintaq orqanlar\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ekshumasiya edilmi\u015fdir. H\u0259min meyit qal\u0131qlar\u0131n\u0131n eynil\u0259\u015fdirilm\u0259si prosesind\u0259 onlardan\u00a059 n\u0259f\u0259rinin\u00a0Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aid oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f geni\u015fmiqyasl\u0131 tikinti-quruculuq i\u015fl\u0259ri v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f dig\u0259r t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sin\u0259\u00a0259 \u015f\u0259xs\u0259\u00a0aid meyit qal\u0131qlar\u0131 a\u015fkar olunaraq ekshumasiya edilmi\u015fdir. Bu istiqam\u0259t \u00fczr\u0259\u00a016 n\u0259f\u0259r\u00a0itkin-\u015f\u0259hidin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti eynil\u0259\u015fdirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 \u015f\u0259hid olmu\u015f v\u0259 respublikan\u0131n 13 \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonunun \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 21 q\u0259biristanl\u0131qdak\u0131 nam\u0259lum \u015f\u0259hid m\u0259zarlar\u0131ndan\u00a0185\u00a0n\u0259f\u0259r\u0259 aid meyit qal\u0131\u011f\u0131 ekshumasiya edilmi\u015fdir. Nam\u0259lum m\u0259zarl\u0131qlar \u00fczr\u0259\u00a074\u00a0itkin-\u015f\u0259hidin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti eynil\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. Bu g\u00fcn\u0259d\u0259k \u00fcmumilikd\u0259\u00a0613 \u015f\u0259xs\u0259\u00a0aid meyit qal\u0131qlar\u0131 a\u015fkar edil\u0259r\u0259k g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>Meyit qal\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u0259hk\u0259m\u0259 molekulyar-genetik ekspertizas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq, Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n\u00a0149\u00a0n\u0259f\u0259rin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti eynil\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131qlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lm\u0131\u015f axtar\u0131\u015flar n\u0259tic\u0259sind\u0259 cari ilin iyul ay\u0131n\u0131n 3-d\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonu, \u0130stisu q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259ki Y\u00fczbulaq yayla\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 tap\u0131lm\u0131\u015f meyit qal\u0131qlar\u0131n\u0131n ekspertizas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 onlar\u0131n 3 mart 2022-ci ild\u0259 hava \u015f\u0259raitinin q\u0259fil d\u0259yi\u015fm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n istiqam\u0259ti itir\u0259r\u0259k itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f Az\u0259rbaycan Ordusunun iki \u0259sg\u0259rin\u0259 aid oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. Bununla da meyit qal\u0131qlar\u0131 eynil\u0259\u015fdirilmi\u015f itkin \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131\u00a0151\u00a0olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 a\u015fkarlanm\u0131\u015f meyit qal\u0131qlar\u0131n\u0131n ilkin t\u0259dqiqi zaman\u0131 insanlar\u0131n dini ayinl\u0259r\u0259 riay\u0259t olunmadan, xaotik halda basd\u0131r\u0131lmas\u0131, s\u00fcm\u00fckl\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u00fct, iti v\u0259 k\u0259sici al\u0259tl\u0259rl\u0259 yetirilmi\u015f x\u0259sar\u0259tl\u0259r, g\u00fcll\u0259 izl\u0259ri, \u0259sg\u0259r \u00e7\u0259km\u0259l\u0259ri v\u0259 dig\u0259r artefaktlar\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n antropoloji m\u00fcayin\u0259l\u0259r bu \u015f\u0259xsl\u0259rin Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lara aid oldu\u011funu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir. Haz\u0131rda a\u015fkar edilmi\u015f dig\u0259r meyit qal\u0131qlar\u0131n\u0131n eynil\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n z\u0259ruri i\u015fl\u0259r davam etdirilir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, \u00f6t\u0259n d\u00f6vrd\u0259 bu sah\u0259d\u0259 qanunvericiliyin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131n\u0131n m\u00fcraci\u0259tin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t daktiloskopik v\u0259 genom qeydiyyat\u0131 haqq\u0131nda\u201d Qanunda d\u0259yi\u015fiklik edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev 2023 c\u00fc ild\u0259 m\u00fcvafiq F\u0259rman imzalam\u0131\u015fd\u0131r. F\u0259rmana \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131na qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz n\u0259tic\u0259sind\u0259, habel\u0259 x\u0259b\u0259rsiz itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin bioloji qohumlar\u0131ndan v\u0259 i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 a\u015fkar edilmi\u015f nam\u0259lum meyitl\u0259rd\u0259n \u0259ld\u0259 olunmu\u015f bioloji material v\u0259 m\u0259lumat DNT analizinin apar\u0131lmas\u0131, DNT profilinin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 v\u0259 DNT M\u0259lumat Bank\u0131nda saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Xidm\u0259tinin (DTX) H\u0259rbi-tibb Ba\u015f idar\u0259sin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. Bununla \u0259laq\u0259dar, \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ayr\u0131lm\u0131\u015f v\u0259sait hesab\u0131na \u00e7ox q\u0131sa zamanda DTX-nin H\u0259rbi-tibb Ba\u015f idar\u0259sind\u0259 m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259n v\u0259 z\u0259ruri texniki avadanl\u0131qlarla t\u0259chiz edilmi\u015f Genetik Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zi yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki, 2008-ci ilin aprel ay\u0131nda BQXK-n\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 N\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi il\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131 aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r haqq\u0131nda \u201cAnte mortem\u201d m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 idar\u0259 olunmas\u0131 \u00fczr\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 Sazi\u015fin\u0259 \u0259sas\u0259n, itkinl\u0259r\u0259 aid sor\u011fu anketl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin itkin ail\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259n bioloji n\u00fcmun\u0259l\u0259r toplanm\u0131\u015fd\u0131r. Bu i\u015fd\u0259 Q\u0131z\u0131l Aypara C\u0259miyy\u0259tinin k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u0259ri yax\u0131ndan i\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r. Toplanm\u0131\u015f bioloji n\u00fcmun\u0259l\u0259rin ham\u0131s\u0131ndan DTX-nin H\u0259rbi-tibb ba\u015f idar\u0259sinin Genetik Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zind\u0259 DNT profill\u0259ri \u00e7\u0131xar\u0131laraq arxivl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. 2014-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n \u00fcmumilikd\u0259 3 min 600-d\u0259n art\u0131q itkinin ail\u0259 \u00fczvl\u0259rind\u0259n 11 min 236 bioloji n\u00fcmun\u0259 toplanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar v\u0259 sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259ri v\u0259 m\u00fcharib\u0259 \u0259lill\u0259rinin sosial t\u0259minat\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 onlar\u0131n d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmas\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilm\u0259sini d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259sas v\u0259zif\u0259 kimi qoymas\u0131 \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k, h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarla \u0259laq\u0259dar x\u0259b\u0259rsiz itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u0259hk\u0259m\u0259 qaydas\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015f elan edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qanunvericilikl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f iki illik m\u00fcdd\u0259tin i\u015fin hallar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla 6 ayad\u0259k endirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 2023-c\u00fc ild\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcvafiq m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla \u0259laq\u0259dar olaraq Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev AR M\u00fclki M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 m\u00fcvafiq d\u0259yi\u015fiklikliyin edilm\u0259sin\u0259 dair 13 iyun 2023-c\u00fc il tarixli Qanun imzalam\u0131\u015fd\u0131r. Qanuna \u0259sas\u0259n, m\u0259hk\u0259m\u0259 \u015f\u0259xsin h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarda h\u0259lak oldu\u011funu g\u00fcman etm\u0259y\u0259 \u0259sas ver\u0259n hallar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, onu iki illik m\u00fcdd\u0259t bitm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l, lakin h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n qurtard\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u0259n alt\u0131 aydan tez olmayaraq \u00f6lm\u00fc\u015f elan ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>O da m\u0259lumdur ki, m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 qo\u015fulmu\u015f v\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 z\u0259ruri prosedurlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 nail olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 1993-c\u00fc ilin aprel ay\u0131nda beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcququn \u0259sas m\u0259nb\u0259l\u0259ri olan 12 avqust 1949-cu il tarixli Cenevr\u0259 Konvensiyalar\u0131n\u0131 (\u201cQuruda d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259ki yaral\u0131 v\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rin v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d, \u201cD\u0259nizd\u0259ki silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin yaral\u0131, x\u0259st\u0259 v\u0259 g\u0259mi q\u0259zas\u0131na u\u011fram\u0131\u015f \u00fczvl\u0259rinin v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d, \u201cH\u0259rbi \u0259sirl\u0259rl\u0259 r\u0259ftara dair\u201d, \u201cM\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259rin qorunmas\u0131na dair\u201d) v\u0259 \u201cSilahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r zaman\u0131 m\u0259d\u0259ni s\u0259rv\u0259tl\u0259rin m\u00fchafiz\u0259si haqq\u0131nda\u201d 14 may 1954-c\u00fc il tarixli Haaqa Konvensiyas\u0131n\u0131 q\u0259bul etmi\u015f, bu s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcvafiq qanunlar\u0131n q\u0259bulu, aidiyy\u0259ti qanunlarda uy\u011funla\u015fman\u0131n apar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259 qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq qanunvericiliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131, suverenliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc u\u011frunda h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlarla ba\u011fl\u0131 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r d\u0259 \u015f\u0259hid hesab edildiyind\u0259n \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n b\u00fct\u00fcn imtiyaz v\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin ail\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 \u015famil edilir.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r zaman\u0131 itkind\u00fc\u015fm\u0259 hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 itkin ail\u0259l\u0259rinin iztirablar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rl\u0259 d\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir. 2002-ci ild\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131nda \u201c\u0130tkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u201dl\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259tnam\u0259l\u0259rin q\u0259bul edilm\u0259si t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fc ir\u0259li s\u00fcrm\u0259si buna bariz misal ola bil\u0259r. \u0130ki ild\u0259n bir q\u0259bul edil\u0259n q\u0259tnam\u0259l\u0259r silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259ri olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 hallar\u0131 effektiv \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259lumat m\u00fcbadil\u0259si, qurbanlara yard\u0131m, itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin yeri v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si, habel\u0259 insan qal\u0131qlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131, m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si v\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u0259zarl\u0131qlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si v\u0259 m\u00fchafiz\u0259si yolu il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Bundan ba\u015fqa, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r, h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 v\u0259 qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r probleminin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259y\u0259 v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 m\u00fcvafiq yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq edilir.<\/p>\n<p>Be\u015f il \u0259vv\u0259l BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 2474 sayl\u0131 Q\u0259tnam\u0259nin q\u0259bulu il\u0259 daha q\u0259tiyy\u0259tli s\u0259yl\u0259rin g\u00f6st\u0259rilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131m atd\u0131. Q\u0259tnam\u0259 problemin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kompleks t\u0259dbirl\u0259ri ehtiva edir v\u0259 beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquqla ba\u011fl\u0131 m\u00fch\u00fcm \u00f6hd\u0259likl\u0259ri bir daha t\u0259sdiql\u0259yir. T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 Q\u0259tnam\u0259d\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r probleminin h\u0259lli y\u00f6n\u00fcnd\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar\u0131n etimad, bar\u0131\u015f\u0131q, s\u00fclh\u00fcn qurulmas\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131 prosesin\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bil\u0259c\u0259yini vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p>2021-ci ild\u0259 \u0130tkin d\u00fc\u015f\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Qlobal Alyans\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 itkind\u00fc\u015fm\u0259 problemin\u0259 beyn\u0259lxalq diqq\u0259tin daha da art\u0131r\u0131lmas\u0131na t\u0259kan vermi\u015fdir. BMT-nin 13 \u00fczv\u00fc \u2013 Az\u0259rbaycan, Argentina, Kolumbiya, Xorvatiya, Estoniya, Qambiya, K\u00fcveyt, Meksika, Nigeriya, Norve\u00e7, Peru, Koreya Respublikas\u0131 v\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259 bu qrupa daxildir. \u0130tkin d\u00fc\u015f\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Qlobal Alyans itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 hallar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 problemin h\u0259lli m\u0259s\u0259l\u0259sini diqq\u0259td\u0259 saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131 olaraq, beyn\u0259lxalq \u0130tkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r g\u00fcn\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 ba\u015fverm\u0259 s\u0259b\u0259bind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n xatir\u0259sini h\u00f6rm\u0259tl\u0259 an\u0131r, ail\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259bir dil\u0259yirik. \u0130tkin \u015f\u0259xsl\u0259rin ail\u0259 \u00fczvl\u0259rini \u0259min edirik ki, bundan sonra da itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin taleyinin ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 yorulmadan \u00e7al\u0131\u015facaq v\u0259 b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131m\u0131z\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r ed\u0259c\u0259yik. X\u00fcsusil\u0259 bu sah\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259nin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si, yeni texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiq edilm\u0259si v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na bundan sonra da ciddi \u0259h\u0259miyy\u0259t veril\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Sonda fikrimi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin \u201c\u0130tkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin taleyinin ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn milli v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259yl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d m\u00f6vzusunda \u00f6t\u0259n ilin sentyabr\u0131nda ke\u00e7irilmi\u015f beyn\u0259lxalq konfrans\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na m\u00fcraci\u0259tind\u0259n g\u0259tir\u0259c\u0259yim bir sitatla yekunla\u015fd\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m:\u00a0\u201c30 il \u0259vv\u0259l itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n taleyinin ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 ciddi ictimai hadis\u0259 olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u00f6z v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131na verdiyi d\u0259y\u0259rin bariz n\u00fcmun\u0259sidir. M\u0259n itkin ail\u0259l\u0259rini \u0259min edir\u0259m ki, V\u0259t\u0259n u\u011frunda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259xsl\u0259rin taleyinin ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259yl\u0259rimizi \u0259sirg\u0259m\u0259y\u0259c\u0259yik\u201d.<\/p>\n<p><strong>Q\u0259z\u0259nf\u0259r \u018fhm\u0259dov,<\/strong><\/p>\n<p><em>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u018fsir v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flarla \u0259laq\u0259dar D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131n\u0131n katibi, \u0130\u015f\u00e7i qrupunun r\u0259hb\u0259ri<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;\u0130ki sahil&#8221; \u018fsir v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flarla \u0259laq\u0259dar D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131n\u0131n katibi, \u0130\u015f\u00e7i qrupunun r\u0259hb\u0259ri Q\u0259z\u0259nf\u0259r \u018fhm\u0259dovun\u00a0AZ\u018fRTAC-da d\u0259rc olunan\u00a0m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edir: \u201cT\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Erm\u0259nistan beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquqdan ir\u0259li g\u0259l\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259rini kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozaraq itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin taleyi v\u0259 k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131qlar\u0131n d\u0259qiq yeri haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259qdim etmir. Bunun s\u0259b\u0259bl\u0259ri ayd\u0131nd\u0131r. Erm\u0259nistan hesab edir ki, bununla t\u00f6r\u0259tdiyi h\u0259rbi cinay\u0259tl\u0259rin, v\u0259h\u015filikl\u0259rin \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131lacaq. Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin taleyin\u0259 v\u0259 k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131qlara dair m\u0259lumatlar\u0131n Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Erm\u0259nistana t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir. Bu, s\u0131rf humanitar m\u0259s\u0259l\u0259dir v\u0259 onun siyasil\u0259\u015fdirilm\u0259si yolverilm\u0259zdir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":749227,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/ad62cfd3172500143837008127410614476.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/ad62cfd3172500143837008127410614476.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/ad62cfd3172500143837008127410614476.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/ad62cfd3172500143837008127410614476-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/ad62cfd3172500143837008127410614476-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/ad62cfd3172500143837008127410614476-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/ad62cfd3172500143837008127410614476.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/ad62cfd3172500143837008127410614476.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/ad62cfd3172500143837008127410614476-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/ad62cfd3172500143837008127410614476.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8220;\u0130ki sahil&#8221; \u018fsir v\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259t\u0259nda\u015flarla \u0259laq\u0259dar D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131n\u0131n katibi, \u0130\u015f\u00e7i qrupunun r\u0259hb\u0259ri Q\u0259z\u0259nf\u0259r \u018fhm\u0259dovun\u00a0AZ\u018fRTAC-da d\u0259rc olunan\u00a0m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edir: \u201cT\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Erm\u0259nistan beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquqdan ir\u0259li g\u0259l\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259rini kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozaraq itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin taleyi v\u0259 k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131qlar\u0131n d\u0259qiq yeri haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259qdim etmir. Bunun s\u0259b\u0259bl\u0259ri ayd\u0131nd\u0131r. Erm\u0259nistan hesab edir&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/749226"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=749226"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/749226\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":749228,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/749226\/revisions\/749228"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/749227"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=749226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=749226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=749226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}