{"id":752974,"date":"2024-09-14T15:43:30","date_gmt":"2024-09-14T11:43:30","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=752974"},"modified":"2024-09-14T15:43:30","modified_gmt":"2024-09-14T11:43:30","slug":"turk-birliyi-yolunda-daha-bir-muhum-addim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=752974","title":{"rendered":"T\u00fcrk birliyi yolunda daha bir m\u00fch\u00fcm add\u0131m"},"content":{"rendered":"<p><strong>Filoloq alim: \u201cArxas\u0131nca ortaq d\u0259rslikl\u0259r, ortaq pul vahidi, ortaq ordu v\u0259 s. g\u0259l\u0259c\u0259k\u201d<\/strong><\/p>\n<p>X\u0259b\u0259r verildiyi kimi, sentyabr\u0131n 11-d\u0259 Bak\u0131da T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ortaq \u018flifbas\u0131 Komissiyas\u0131n\u0131n 3-c\u00fc iclas\u0131 ba\u015fa \u00e7at\u0131b. Bu sah\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n m\u0259lumatlardan v\u0259 komissiyan\u0131n 2 illik f\u0259aliyy\u0259t t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n yararlanaraq t\u00fcrk dill\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lifba layih\u0259si elan edilib. 34 h\u0259rfd\u0259n ibar\u0259t v\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk dill\u0259rinin foneml\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n ortaq t\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 layih\u0259si raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, \u0259lifba il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilk d\u0259f\u0259 1991-ci ild\u0259 elm adamlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Lat\u0131n \u0259lifbas\u0131 \u0259sas\u0131nda Ortaq T\u00fcrk \u018flifbas\u0131 layih\u0259sinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irildiyi v\u0259 komissiya \u00fczvl\u0259rinin bu \u0259lifba layih\u0259sind\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131 laz\u0131m olan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 uy\u011fun q\u0259rarlar verildiyi vur\u011fulan\u0131b.<\/p>\n<p><strong>A\u00e7\u0131qlamada a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar qeyd edilir:<\/strong>\u00a0\u201cBu f\u0259dakar i\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 34 h\u0259rfd\u0259n ibar\u0259t Ortaq T\u00fcrk \u018flifbas\u0131 t\u0259klifi il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 olunub. T\u0259klif olunan \u0259lifbada h\u0259r bir h\u0259rf t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 rast g\u0259lin\u0259n m\u00fcxt\u0259lif foneml\u0259ri t\u0259msil edir\u201d.<\/p>\n<p>Bildirilib ki, \u0259lifba T\u00fcrk xalqlar\u0131 aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fma v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259\u015fviq edir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk A\u011fsaqqallar\u0131 \u0130ctimai Birliyi &#8211; TA\u0130B-in t\u0259sis\u00e7isi, Missiya Media Qrupunun r\u0259hb\u0259ri Ramin \u018fhm\u0259dov qeyd edib ki, vahid \u0259lifban\u0131n t\u0259tbiq olunmas\u0131 t\u00fcrk xalqlar\u0131 aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259k, t\u00fcrk birliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini ver\u0259c\u0259k, m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259r daha da geni\u015fl\u0259n\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2021\/3\/1200x630\/16324009803325732018_1200x630.jpg\" alt=\"Ramin \u018fhm\u0259dov: \u201cVikipediya\u201dda t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 irsinin t\u0259bli\u011fi sistemli  xarakter da\u015f\u0131y\u0131r - AZ\u018fRTAC\" \/><\/p>\n<p><strong>Ramin \u018fhm\u0259dov: \u201cVahid \u0259lifban\u0131n t\u0259tbiq olunmas\u0131 t\u00fcrk xalqlar\u0131 aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259c\u0259k\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u201cVahid \u0259lifban\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131, s\u00f6zs\u00fcz ki, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n siyasi perspektivl\u0259rin\u0259 d\u0259 \u00f6z m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirini g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Vahid \u0259lifba T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri, t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n birliyinin n\u00f6vb\u0259ti b\u0259yan\u0131d\u0131r\u201d &#8211; dey\u0259 TA\u0130B t\u0259sis\u00e7isi vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s q\u0259rar\u0131n konkret davam\u0131 n\u0259d\u0259n ibar\u0259t olacaq, hans\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k? Ortaq T\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na n\u0259 ver\u0259c\u0259k? Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 ortaq \u0259lifbaya uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lacaq, yoxsa&#8230;?<\/strong><\/p>\n<p>Sabiq t\u0259hsil naziri, vaxtil\u0259 ortaq \u0259lifba m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015f t\u00fcrkoloq, filoloq alim Firudin C\u0259lilov m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b. Firudin C\u0259lilov qeyd edib ki, Az\u0259rbaycan art\u0131q 33 ildir ki, orta t\u00fcrk \u0259lifbas\u0131ndan istifad\u0259 edir:<\/p>\n<p>\u201c\u0130ndi t\u0259sdiql\u0259n\u0259n ortaq t\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 el\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu, 1991-ci ild\u0259 \u0130stanbulda q\u0259bul olunub. Komissiyada m\u0259n d\u0259 olmu\u015fam. T\u00fcrk \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259n aliml\u0259r 34 h\u0259rfd\u0259n ibar\u0259t \u0259lifba q\u0259bul etdil\u0259r. M\u0259n d\u0259 h\u0259min \u0259lifban\u0131 \u018flifba Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri kimi\u00a0 parlamentimiz\u0259 t\u0259qdim etdim. Bellikl\u0259 d\u0259 biz art\u0131q 33 ildir ki, bu \u0259lifban\u0131 i\u015fl\u0259dirik. H\u0259tta T\u00fcrkiy\u0259 kimi d\u00f6vl\u0259t bizd\u0259n 33 il geri qal\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259 33 ildir h\u0259l\u0259 d\u0259 3 h\u0259rfi art\u0131ra bilmir ki, ortaq \u0259lifbaya ke\u00e7\u0259 bilsin. \u018flifba asan m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. \u018flifba d\u00f6vl\u0259t atributudur<\/p>\n<p>T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 indi h\u0259min, bizim i\u015fl\u0259tdiyimiz \u0259lifban\u0131 q\u0259bul edib. Tatarlar \u0259lifbadak\u0131 34 h\u0259rfin ham\u0131s\u0131n\u0131 q\u0259bul edibl\u0259r. Onlarda \u201cN\u201d v\u0259 \u201cU\u201d h\u0259rfi i\u015fl\u0259dilir. Bizim dild\u0259 bu s\u0259sl\u0259r yoxdur. M\u0259s\u0259l\u0259n, biz \u201cda\u011f\u201d deyirik, qazaxlar, tatarlar \u201ctau\u201d deyirl\u0259r. Y\u0259ni bu h\u0259rfl\u0259r onlar \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr, biz i\u015fl\u0259tm\u0259y\u0259c\u0259yik, \u00f6z \u0259lifbam\u0131zda qalaca\u011f\u0131q.\u00a0 34 h\u0259rf ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259bul edilib, amma kimd\u0259 hans\u0131 s\u0259s yoxdursa, o h\u0259rfi q\u0259bul el\u0259mir. Yerd\u0259 qalan h\u0259rfl\u0259rin ham\u0131s\u0131 eyni oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn bu, ortaq \u0259lifba say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/pravda.az\/cdn\/2023\/march\/24\/firudin.jpg\" alt=\"Firudin C\u0259lilov: \u201cMonqoloid m\u0259s\u0259l\u0259sini g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tir\u0259n, bizi k\u00f6\u00e7\u0259ri hesab  ed\u0259n adam t\u00fcrk ola bilm\u0259z\u2026\u201d Pravda.az\" \/><\/p>\n<p><strong>Firudin C\u0259lilov<\/strong><\/p>\n<p><strong>Firudin C\u0259lilov ortaq \u0259lifban\u0131n t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tinin bu c\u00fcr izah edib:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cT\u00fcrk \u00f6lk\u0259l\u0259rinin birliyi ideyas\u0131 yeni deyil. H\u0259l\u0259\u00a0 30 il \u0259vv\u0259l Turqut \u00d6zen biziml\u0259 s\u00f6hb\u0259td\u0259 deyirdi ki, t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyini yaratmaq laz\u0131md\u0131r. Art\u0131q bu ideya d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u00f6z yoluna d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Lakin bu ideyan\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 ged\u0259n yol var. Bu yolun ilk add\u0131m\u0131 ortaq \u0259lifbad\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, art\u0131q ilk add\u0131m at\u0131l\u0131rsa, arxas\u0131nca ortaq d\u0259rslikl\u0259r, ortaq pul vahidi, ortaq ordu v\u0259 sair\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k. Bir d\u0259 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc a\u00e7\u0131b g\u00f6r\u0259c\u0259yik ki, 10-15 il\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin birliyi kimi burada da m\u0259rk\u0259zi Az\u0259rbaycan olmaqla T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri Birliyi yaran\u0131b.\u00a0\u00a0Sonda Ortaq T\u00fcrk \u018flifbas\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131ranlar\u0131, onu g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tir\u0259nl\u0259ri t\u0259brik edir\u0259m&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u018fRAY,<br \/>\n\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Filoloq alim: \u201cArxas\u0131nca ortaq d\u0259rslikl\u0259r, ortaq pul vahidi, ortaq ordu v\u0259 s. g\u0259l\u0259c\u0259k\u201d X\u0259b\u0259r verildiyi kimi, sentyabr\u0131n 11-d\u0259 Bak\u0131da T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ortaq \u018flifbas\u0131 Komissiyas\u0131n\u0131n 3-c\u00fc iclas\u0131 ba\u015fa \u00e7at\u0131b. Bu sah\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n m\u0259lumatlardan v\u0259 komissiyan\u0131n 2 illik f\u0259aliyy\u0259t t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n yararlanaraq t\u00fcrk dill\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lifba layih\u0259si elan edilib. 34 h\u0259rfd\u0259n ibar\u0259t v\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk dill\u0259rinin foneml\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n ortaq t\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 layih\u0259si raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, \u0259lifba il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilk d\u0259f\u0259 1991-ci ild\u0259 elm adamlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Lat\u0131n \u0259lifbas\u0131 \u0259sas\u0131nda Ortaq T\u00fcrk&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":752975,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0968d2a8f2f0934ef748fe8ae9c30c91.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0968d2a8f2f0934ef748fe8ae9c30c91.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0968d2a8f2f0934ef748fe8ae9c30c91.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0968d2a8f2f0934ef748fe8ae9c30c91-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0968d2a8f2f0934ef748fe8ae9c30c91-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0968d2a8f2f0934ef748fe8ae9c30c91-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0968d2a8f2f0934ef748fe8ae9c30c91.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0968d2a8f2f0934ef748fe8ae9c30c91.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0968d2a8f2f0934ef748fe8ae9c30c91-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/0968d2a8f2f0934ef748fe8ae9c30c91.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Filoloq alim: \u201cArxas\u0131nca ortaq d\u0259rslikl\u0259r, ortaq pul vahidi, ortaq ordu v\u0259 s. g\u0259l\u0259c\u0259k\u201d X\u0259b\u0259r verildiyi kimi, sentyabr\u0131n 11-d\u0259 Bak\u0131da T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ortaq \u018flifbas\u0131 Komissiyas\u0131n\u0131n 3-c\u00fc iclas\u0131 ba\u015fa \u00e7at\u0131b. Bu sah\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n m\u0259lumatlardan v\u0259 komissiyan\u0131n 2 illik f\u0259aliyy\u0259t t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n yararlanaraq t\u00fcrk dill\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lifba layih\u0259si elan edilib.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/752974"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=752974"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/752974\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":752977,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/752974\/revisions\/752977"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/752975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=752974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=752974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=752974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}