{"id":752988,"date":"2024-09-14T15:48:52","date_gmt":"2024-09-14T11:48:52","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=752988"},"modified":"2024-09-14T15:48:52","modified_gmt":"2024-09-14T11:48:52","slug":"usaqpulu-birm%c9%99nali-b%c9%99rpa-olunmalidir-%c9%99ks-t%c9%99qdird%c9%99-sosioloqdan-sos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=752988","title":{"rendered":"&#8220;U\u015faqpulu birm\u0259nal\u0131 b\u0259rpa olunmal\u0131d\u0131r, \u0259ks t\u0259qdird\u0259&#8230;\u201d- Sosioloqdan SOS"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan do\u011fum nisb\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 G\u00fcrc\u00fcstandan geri qal\u0131r. Bel\u0259 ki, AB\u015e M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259si (MK\u0130) m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6l\u00fcm v\u0259 do\u011fum g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini hesablay\u0131b. Hesabata g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6l\u00fcm s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 142-ci (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 6,4 \u00f6l\u00fcm), do\u011fum s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 161-ci (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 11,2 do\u011fum) olub.<\/strong><\/p>\n<p>G\u00fcrc\u00fcstan \u00f6l\u00fcm s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 11-ci (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 13,3 \u00f6l\u00fcm), do\u011fum s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 142-ci yerd\u0259dir (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 12 do\u011fum)<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 9,6 do\u011fumla \u00f6l\u00fcm nisb\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 42-ci yerd\u0259, do\u011fum s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 177-ci yerd\u0259dir (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 10,5 do\u011fum).<\/p>\n<p>Son bir ne\u00e7\u0259 ildir ki, Az\u0259rbaycanda yeni do\u011fulanlar\u0131n say\u0131 getdikc\u0259 azalma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Bunun s\u0259b\u0259bin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, b\u0259zi ekspertl\u0259r qeyd edir ki, \u00f6lk\u0259d\u0259ki iqtisadi-sosial \u00e7\u0259tinlik ail\u0259l\u0259rd\u0259 do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n say\u0131n\u0131n azalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Dig\u0259r qisim hesab edir ki, son zamanlar bo\u015fanma hallar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n k\u0259skin artmas\u0131 yeni do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n say\u0131na ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bir \u00e7oxunun fikrinc\u0259 is\u0259, yeni do\u011fulan k\u00f6rp\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131n azalmas\u0131 is\u0259 u\u015faq pulunun verilm\u0259m\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Onu da xat\u0131rladaq ki, bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 do\u011fu\u015fu stimulla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cu\u015faq pulu\u201d \u00f6d\u0259nilir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.redaktor.az\/news\/2023\/12\/photo_227275.jpg?v=MTg6MDIyMDIzLTEyLTMwIDE2OjA1OjI5\" alt=\"\u018fmin olun ki, 2 il\u0259 o q\u0131z\u0131n evlilik x\u0259b\u0259rini e\u015fid\u0259c\u0259yik&quot; - Lal\u0259 Mehral\u0131\" \/><\/p>\n<p>Sosioloq Lal\u0259 Mehral\u0131 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Musavat.com-a dan\u0131\u015f\u0131b:<\/p>\n<p><strong>&#8220;\u018fslind\u0259, nikahlar\u0131n say\u0131 a\u00e7\u0131qlananda art\u0131q m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirmi\u015fdik ki, yax\u0131n vaxtlarda yeni do\u011fulanlar\u0131n say\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 azalma olacaq. Y\u0259ni t\u0259bii olaraq \u00f6lk\u0259d\u0259 nikahlar\u0131n say\u0131 azald\u0131qca do\u011fum saylar\u0131 da a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/strong><\/p>\n<p>Son ill\u0259r ail\u0259l\u0259r \u0259sas\u0259n 1 v\u0259 ya 2 u\u015faqla kifay\u0259tl\u0259nir ki, bu da do\u011fum say\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, bizim regionda \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00e7oxu\u015faql\u0131 ail\u0259l\u0259r \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil edirdi. Lakin maddi-sosial, psixoloji s\u0259b\u0259bl\u0259r, z\u0259man\u0259nin g\u0259tirdiyi bir s\u0131ra probleml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 insanlar art\u0131q n\u0259sil art\u0131rmaq ist\u0259mirl\u0259r. X\u00fcsusil\u0259 pandemiyadan sonra bu problem \u00f6z\u00fcn\u00fc daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rdi. \u0130\u015fsiz, t\u0259minats\u0131z qalanlar \u00e7ox oldu, bunun \u00f6z\u00fc insanlar\u0131 \u00e7ox qorxutdu. Daha bir m\u0259s\u0259l\u0259, u\u015faqpulunun verilm\u0259m\u0259si d\u0259 \u00f6z ciddi t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Sosioloq qeyd edir ki, m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259\u015fviqedici proqramlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na ehtiyac var:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;\u0130nsanlar anlamal\u0131d\u0131rlar ki, demoqrafiyan\u0131n art\u0131m\u0131na \u00f6z t\u00f6hf\u0259l\u0259rini verm\u0259lidirl\u0259r. Lakin bu, d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fviq edilm\u0259lidir. \u0130nsanlar u\u015faq d\u00fcnyaya g\u0259tir\u0259rk\u0259n, b\u00f6y\u00fcd\u00fcb, t\u0259hsil ver\u0259rk\u0259n, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 problem ya\u015fayark\u0259n d\u00f6vl\u0259tin d\u0259st\u0259yini alaca\u011f\u0131n\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n bilm\u0259lidir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Sosioloq hesab edir ki, u\u015faqpulu birm\u0259nal\u0131 olaraq, b\u0259rpa edilm\u0259lidir:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Do\u011frudur, \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259hsil pulsuzdur, h\u0259m\u00e7inin icbari tibbi s\u0131\u011forta m\u0259s\u0259l\u0259si art\u0131q h\u0259ll olunub, insanlar m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r d\u0259st\u0259k al\u0131rlar. Lakin u\u015faqlar\u0131n ehtiyac\u0131 t\u0259k bu iki m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 bitmir. Burada onlar\u0131n qidalanmas\u0131, geyimi, dig\u0259r sosial ehtiyaclar\u0131 var. Bu bax\u0131mdan yeni do\u011fulanlar\u0131n say\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131 ist\u0259yiriks\u0259, m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fviq proqramlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u018fks t\u0259qdird\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 orduya \u00e7a\u011f\u0131rma\u011fa o\u011flan v\u0259 yaxud onlar\u0131 d\u00fcnyaya g\u0259tir\u0259c\u0259k analar, ail\u0259l\u0259r tap\u0131lmayacaq. H\u0259m\u00e7inin pe\u015f\u0259l\u0259ri icra ed\u0259n i\u015f\u00e7il\u0259r olmayacaq.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259, do\u011fum say\u0131n\u0131n getdikc\u0259 azalmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ciddi demoqrafik probleml\u0259r yaradacaq&#8221;.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u0259ray<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan do\u011fum nisb\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 G\u00fcrc\u00fcstandan geri qal\u0131r. Bel\u0259 ki, AB\u015e M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259si (MK\u0130) m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6l\u00fcm v\u0259 do\u011fum g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini hesablay\u0131b. Hesabata g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6l\u00fcm s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 142-ci (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 6,4 \u00f6l\u00fcm), do\u011fum s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 161-ci (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 11,2 do\u011fum) olub. G\u00fcrc\u00fcstan \u00f6l\u00fcm s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 11-ci (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 13,3 \u00f6l\u00fcm), do\u011fum s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 142-ci yerd\u0259dir (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 12 do\u011fum) Erm\u0259nistan h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 9,6 do\u011fumla \u00f6l\u00fcm nisb\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 42-ci yerd\u0259, do\u011fum s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 177-ci yerd\u0259dir (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 10,5 do\u011fum). Son bir ne\u00e7\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":752989,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/d9d2c8b9db767bc6902abfebd5531f52.jpg",800,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/d9d2c8b9db767bc6902abfebd5531f52.jpg",800,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/d9d2c8b9db767bc6902abfebd5531f52.jpg",800,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/d9d2c8b9db767bc6902abfebd5531f52-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/d9d2c8b9db767bc6902abfebd5531f52-584x365.jpg",584,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/d9d2c8b9db767bc6902abfebd5531f52.jpg",640,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/d9d2c8b9db767bc6902abfebd5531f52.jpg",800,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/d9d2c8b9db767bc6902abfebd5531f52.jpg",800,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/d9d2c8b9db767bc6902abfebd5531f52-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/d9d2c8b9db767bc6902abfebd5531f52.jpg",800,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan do\u011fum nisb\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 G\u00fcrc\u00fcstandan geri qal\u0131r. Bel\u0259 ki, AB\u015e M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259si (MK\u0130) m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6l\u00fcm v\u0259 do\u011fum g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini hesablay\u0131b. Hesabata g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6l\u00fcm s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 142-ci (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 6,4 \u00f6l\u00fcm), do\u011fum s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 161-ci (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 11,2 do\u011fum) olub. G\u00fcrc\u00fcstan \u00f6l\u00fcm s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 11-ci (h\u0259r 1000 n\u0259f\u0259r\u0259 13,3 \u00f6l\u00fcm), do\u011fum&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/752988"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=752988"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/752988\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":752991,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/752988\/revisions\/752991"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/752989"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=752988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=752988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=752988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}