{"id":753018,"date":"2024-09-14T19:06:07","date_gmt":"2024-09-14T15:06:07","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=753018"},"modified":"2024-09-14T19:06:07","modified_gmt":"2024-09-14T15:06:07","slug":"nadir-sah-%c9%99fsar-napoleonun-sevimlisi-stalinin-mu%c9%99llimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=753018","title":{"rendered":"Nadir \u015fah \u018ff\u015far &#8211; Napoleonun sevimlisi, Stalinin m\u00fc\u0259llimi&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00c7obanl\u0131q edib k\u00fcrk tik\u0259n atas\u0131 \u00f6l\u0259nd\u0259n sonra 13 ya\u015f\u0131nda odun toplay\u0131b satmaqla \u00f6z\u00fcn\u00fc v\u0259 anas\u0131n\u0131 doland\u0131ran bir o\u011flan vard\u0131. Bir ne\u00e7\u0259 il sonra &#8211; 1704-c\u00fc ild\u0259 Xar\u0259zm \u00f6zb\u0259kl\u0259ri Xorasan vilay\u0259tin\u0259 basq\u0131n etdi. \u00c7ox sayda adam \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Onlarla adam, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 17 ya\u015fl\u0131 o\u011flan v\u0259 anas\u0131 qul kimi bazarda sat\u0131ld\u0131. Ana az sonra \u0259sirlikd\u0259 \u00f6ld\u00fc, o o\u011flan is\u0259 sahibinin yan\u0131ndan qa\u00e7a bildi. Bir m\u00fcdd\u0259t quldurluq etdi. 1708-ci ild\u0259 o, Xorasana qay\u0131td\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>O, 28 il sonra-1736-cl ild\u0259 III \u015eah Abbas\u0131n (S\u0259f\u0259vi xan\u0259dan\u0131) yerin\u0259 taxta \u00e7\u0131xd\u0131. 1747-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r \u015fah\u0259n\u015fah oldu. Qohumu olan cang\u00fcd\u0259nl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Q\u0259tli \u018ff\u015far v\u0259 Qacar tayfas\u0131ndan olan zabitl\u0259r t\u00f6r\u0259tdi. O, \u018ff\u015farlar d\u00f6vl\u0259tinin I \u015fah\u0131 v\u0259 Asiyan\u0131n sonuncu b\u00f6y\u00fck fatehi Nadir \u015fah \u018ff\u015far idi. &#8220;\u015e\u0259rqin Napoleonu&#8221; v\u0259 &#8220;\u0130kinci Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259r&#8221; l\u0259q\u0259bl\u0259ri d\u0259 onun ad\u0131na yaz\u0131ld\u0131. Q\u0259rb m\u0259nb\u0259l\u0259ri yaz\u0131r ki, Napoleon Bonapart Nadir \u015fah\u0131n h\u0259rbi d\u00fchas\u0131na heyran idi. O, Nadiri t\u0259rifl\u0259yir v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc &#8220;\u0130kinci Nadir&#8221; kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verirdi. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Napoleon Bonapart \u00f6z\u00fcn\u00fc Avropan\u0131n Nadir \u015fah\u0131 adland\u0131r\u0131rd\u0131. \u0130osif Stalin Nadir \u015fah\u0131 v\u0259 \u0130van Qrozn\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fc\u0259llimi hesab edirdi.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/d81ad229ba4432957265b5c800517101.jpg\" alt=\"3ffedb9c-ca46-446d-90ce-2bc21715.jpg (234 KB)\" width=\"700\" height=\"394\" \/><\/p>\n<p>Nadir \u015fah\u0131n London Viktoriya v\u0259 Albert Muzeyind\u0259 saxlan\u0131lan M\u0259h\u0259mm\u0259d Rza Hendi t\u0259r\u0259find\u0259n 1740-c\u0131 ild\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f portretind\u0259 \u00f6n\u0259mli bir m\u0259qam var. H\u0259min portretd\u0259 \u015fah\u0131n ba\u015f\u0131ndak\u0131 papaq \u201ckolah-e Naderi\u201d kimi tan\u0131n\u0131r. Bu, h\u00f6kmdar papa\u011f\u0131d\u0131r. \u00d6z\u0259lliyi ondad\u0131r ki, papa\u011f\u0131n 4 zirv\u0259ni and\u0131ran v\u0259 a\u015fkar g\u00f6r\u00fcn\u0259n \u00e7\u0131x\u0131nt\u0131s\u0131 ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu zirv\u0259li \u00e7\u0131x\u0131nt\u0131lar ilk d\u00f6rd R\u0259\u015fidi x\u0259lif\u0259l\u0259r\u0259 \u015fah\u0131n sayq\u0131s\u0131n\u0131 r\u0259mz olaraq ortaya qoyur. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r iddia edir ki, Nadir \u015fah h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 \u015fi\u0259, sonunda is\u0259 s\u00fcnni olub. Q\u0259rb tarix\u00e7il\u0259ri yaz\u0131r ki, Nadir \u015fah qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bayraqda \u015f\u00fcurlu \u015f\u0259kild\u0259 ya\u015f\u0131l r\u0259ngd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kd\u0259n qa\u00e7\u0131rd\u0131, \u00e7\u00fcnki ya\u015f\u0131l \u015fi\u0259 \u0130slam\u0131 v\u0259 S\u0259f\u0259vil\u0259r s\u00fclal\u0259si il\u0259 assosiasiya yarad\u0131rd\u0131&#8230;<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti Nadir \u015fah\u0131n dini islahat\u0131na laz\u0131m\u0131 d\u0259y\u0259r verm\u0259di. Onun bu t\u0259klifi o vaxt h\u0259yata ke\u00e7s\u0259ydi, hal-haz\u0131rda da islam d\u00fcnyas\u0131nda a\u015fkar \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan s\u00fcnni-\u015fi\u0259 ayr\u0131m\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 bird\u0259f\u0259lik aradan qalxa bil\u0259rdi. B\u0259lk\u0259 d\u0259, bu ideyaya yenid\u0259n qay\u0131tmaqda fayda var&#8230;<\/p>\n<p><em><strong>Bir \u00f6n\u0259mli m\u0259qam\u0131 da vur\u011fulay\u0131m. Nadir \u015fah t\u00fcrk kimliyin\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. \u0130ndiki t\u0259birl\u0259 des\u0259k, o, dem\u0259k olar ki, ancaq az\u0259ri t\u00fckc\u0259sind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn h\u00f6kml\u0259ri d\u0259 m\u0259hz bu dild\u0259 verirdi.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/4017ca9875a6e91e63d846c12bce2e13.jpg\" alt=\"221622.jpg (53 KB)\" width=\"700\" height=\"522\" \/><\/strong><\/em><\/p>\n<p>Nadir \u015fah\u0131n g\u00f6rm\u0259k ist\u0259diyi \u0259n b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259rd\u0259n biri islamda islahatlarla ba\u011fl\u0131 idi. Sirr deyil ki, haz\u0131rk\u0131 \u0130ran co\u011frafiyas\u0131 bir vaxtlar s\u00fcnni b\u00f6lg\u0259 kimi tan\u0131n\u0131rd\u0131. M\u0259hz \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n q\u0259tiyy\u0259ti il\u0259 h\u0259min \u0259razid\u0259 \u015fi\u0259lik geni\u015f yay\u0131ld\u0131. \u018frazid\u0259ki bir \u00e7ox s\u00fcnnil\u0259r \u015fi\u0259 olma\u011fa m\u0259cbur edildi.<\/p>\n<p>Nadir \u015fah hesab edirdi ki, s\u00fcnni olan Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131 il\u0259 \u018ff\u015far d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 qar\u015f\u0131durman\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 bu amil\u0259 s\u00f6yk\u0259nir.<\/p>\n<p>Nadirin ordusu s\u00fcnni v\u0259 \u015fi\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan yaranm\u0131\u015fd\u0131. Onun m\u0259qs\u0259di \u0130ran co\u011frafiyas\u0131nda s\u00fcnnil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n daha m\u0259qbul say\u0131la bil\u0259c\u0259k bir dini d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 formala\u015fd\u0131rmaq idi.<\/p>\n<p>Nadir \u015fi\u0259liyin C\u0259f\u0259ri qoluna \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirdi. O, s\u00fcnnil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259hqir kimi qar\u015f\u0131lanan b\u0259zi \u015fi\u0259 yozumlar\u0131n\u0131 qada\u011fan etdi. X\u00fcsus\u0259n R\u0259\u015fidi xilaf\u0259tinin 3 x\u0259lif\u0259si \u018fbu B\u0259kr, \u00d6m\u0259r ibn X\u0259ttab v\u0259 Osman ibn \u018fffan\u0131n s\u00f6y\u00fclm\u0259sini yasaqlad\u0131.<\/p>\n<p>Nadir \u015fah \u00fcmid edirdi ki, c\u0259f\u0259rilik s\u00fcnni \u0130slam\u0131n be\u015finci m\u0259zh\u0259bi kimi q\u0259bul edil\u0259c\u0259k. O, h\u0259m\u00e7inin \u00fcmid edirdi ki, M\u0259kk\u0259 v\u0259 M\u0259din\u0259y\u0259 d\u0259 h\u00f6km ed\u0259n Osmanl\u0131 soltanlar\u0131 onun t\u0259b\u0259\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 h\u0259cc ziyar\u0259tin\u0259 getm\u0259y\u0259 icaz\u0259 ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/28e2727a9f0aea8a1bcd9243e80ee9df.jpg\" alt=\"qvb1d-crop-c0-5__0-5-640x360-75.jpg (71 KB)\" width=\"700\" height=\"394\" \/><\/p>\n<p>Bu m\u0259qs\u0259d\u0259 varmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Nadir \u015fah \u0130raq, \u0130ran, \u018ffqan\u0131stan v\u0259 Orta Asiyadan olan \u00fcl\u0259malar\u0131 imam \u018flinin N\u0259c\u0259f \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 olan t\u00fcrb\u0259sind\u0259 bir araya y\u0131\u011fd\u0131. C\u0259f\u0259ri m\u0259zh\u0259bi m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn davam ed\u0259n q\u0131z\u011f\u0131n m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra i\u015ftirak\u00e7\u0131lar C\u0259f\u0259ri m\u0259zh\u0259bini s\u00fcnni \u0130slam\u0131n qanuni h\u00fcquqi m\u0259kt\u0259bi kimi tan\u0131yan s\u0259n\u0259di imzalad\u0131lar. Osmanl\u0131 soltan\u0131 is\u0259 bu n\u0259tic\u0259d\u0259n m\u0259mnun qalmad\u0131. Bel\u0259 ki, osmanl\u0131lar c\u0259f\u0259riliyi be\u015finci m\u0259zh\u0259b kimi (H\u0259n\u0259fil\u0259r, Malikil\u0259r, \u015eafiil\u0259r,H\u0259nb\u0259lil\u0259r) q\u0259bul etm\u0259dil\u0259r. Buna baxmayaraq Osmanl\u0131 soltanlar\u0131 \u015fi\u0259 z\u0259vvarlar\u0131na h\u0259cc\u0259 getm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verdil\u0259r.<\/p>\n<p>Onu da deyim ki, Misird\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u0259n q\u0259dim v\u0259 n\u00fcfuzlu Universitetl\u0259rind\u0259n biri olan \u018fl-\u018fzh\u0259r 1959-c\u00fc ild\u0259 C\u0259f\u0259riliyi s\u00fcnni islam\u0131n be\u015finci m\u0259zh\u0259bi kimi (H\u0259n\u0259fil\u0259r, Malikil\u0259r, \u015eafiil\u0259r,H\u0259nb\u0259lil\u0259r) tan\u0131y\u0131b. Ancaq bu tan\u0131ma ciddi qar\u015f\u0131lanmay\u0131b&#8230;<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, bu universitetin \u0259sas\u0131 (970-972) \u015fi\u0259 Fatim\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulub. Ola bil\u0259r ki, bu q\u0259rar\u0131n verilm\u0259sind\u0259 bu amil d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n rol oynay\u0131b. \u015e\u00fchb\u0259siz ki, bu, pozitiv q\u0259rard\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf do\u011furan odur ki, bu q\u0259rar \u0130slam D\u00fcnyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259l\u0259 d\u0259 r\u0259sm\u0259n tan\u0131nm\u0131r. \u00dcmid edir\u0259m ki, n\u0259 vaxtsa Nadir \u015fah\u0131n arzusu h\u0259yata ke\u00e7\u0259c\u0259k v\u0259 m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131n\u0131 par\u00e7alayan s\u00fcnni-\u015fi\u0259 ayr\u0131m\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 aradan qalxacaq&#8230;<\/p>\n<div class=\"news-author text-left\"><a href=\"https:\/\/musavat.com\/author\/elbeyi-hesenli-surix_27\"><img class=\"img-responsive img-author\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/authors\/thumbnails\/cfd7ef3a106a8fd69652aadefe26de73.jpg\" \/>Elb\u0259yi H\u018fS\u018fNL\u0130, S\u00dcR\u0130X<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7obanl\u0131q edib k\u00fcrk tik\u0259n atas\u0131 \u00f6l\u0259nd\u0259n sonra 13 ya\u015f\u0131nda odun toplay\u0131b satmaqla \u00f6z\u00fcn\u00fc v\u0259 anas\u0131n\u0131 doland\u0131ran bir o\u011flan vard\u0131. Bir ne\u00e7\u0259 il sonra &#8211; 1704-c\u00fc ild\u0259 Xar\u0259zm \u00f6zb\u0259kl\u0259ri Xorasan vilay\u0259tin\u0259 basq\u0131n etdi. \u00c7ox sayda adam \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Onlarla adam, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 17 ya\u015fl\u0131 o\u011flan v\u0259 anas\u0131 qul kimi bazarda sat\u0131ld\u0131. Ana az sonra \u0259sirlikd\u0259 \u00f6ld\u00fc, o o\u011flan is\u0259 sahibinin yan\u0131ndan qa\u00e7a bildi. Bir m\u00fcdd\u0259t quldurluq etdi. 1708-ci ild\u0259 o, Xorasana qay\u0131td\u0131. O, 28 il sonra-1736-cl ild\u0259 III \u015eah Abbas\u0131n (S\u0259f\u0259vi xan\u0259dan\u0131) yerin\u0259 taxta \u00e7\u0131xd\u0131. 1747-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r \u015fah\u0259n\u015fah oldu. Qohumu olan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":753019,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/b14248f6e406cc5e3e89465222aac450.jpg",659,436,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/b14248f6e406cc5e3e89465222aac450.jpg",659,436,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/b14248f6e406cc5e3e89465222aac450.jpg",659,436,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/b14248f6e406cc5e3e89465222aac450-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/b14248f6e406cc5e3e89465222aac450-552x365.jpg",552,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/b14248f6e406cc5e3e89465222aac450.jpg",640,423,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/b14248f6e406cc5e3e89465222aac450.jpg",659,436,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/b14248f6e406cc5e3e89465222aac450.jpg",659,436,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/b14248f6e406cc5e3e89465222aac450-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/b14248f6e406cc5e3e89465222aac450.jpg",659,436,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00c7obanl\u0131q edib k\u00fcrk tik\u0259n atas\u0131 \u00f6l\u0259nd\u0259n sonra 13 ya\u015f\u0131nda odun toplay\u0131b satmaqla \u00f6z\u00fcn\u00fc v\u0259 anas\u0131n\u0131 doland\u0131ran bir o\u011flan vard\u0131. Bir ne\u00e7\u0259 il sonra &#8211; 1704-c\u00fc ild\u0259 Xar\u0259zm \u00f6zb\u0259kl\u0259ri Xorasan vilay\u0259tin\u0259 basq\u0131n etdi. \u00c7ox sayda adam \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Onlarla adam, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 17 ya\u015fl\u0131 o\u011flan v\u0259 anas\u0131 qul kimi bazarda sat\u0131ld\u0131. Ana az sonra \u0259sirlikd\u0259 \u00f6ld\u00fc, o&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/753018"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=753018"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/753018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":753021,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/753018\/revisions\/753021"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/753019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=753018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=753018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=753018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}