{"id":753189,"date":"2024-09-15T17:20:16","date_gmt":"2024-09-15T13:20:16","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=753189"},"modified":"2024-09-15T17:20:16","modified_gmt":"2024-09-15T13:20:16","slug":"cayimizin-keyfiyy%c9%99tini-asagi-salan-m%c9%99qamlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=753189","title":{"rendered":"\u00c7ay\u0131m\u0131z\u0131n keyfiyy\u0259tini a\u015fa\u011f\u0131 salan m\u0259qamlar"},"content":{"rendered":"<p>Bu ilin yanvar-aprel aylar\u0131nda Az\u0259rbaycanda 3 924,4 ton \u00e7ay istehsal edilib. Bu bar\u0259d\u0259 D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131nda deyilir. \u00d6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u00f6st\u0259ricisi il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 istehsal 542,8 ton v\u0259 ya 16,1 faiz art\u0131b. \u00d6t\u0259n ilin yanvar-aprel aylar\u0131nda 3 381,6 ton \u00e7ay istehsal edilmi\u015fdi. \u00c7ay istehsal\u0131m\u0131zdak\u0131 art\u0131m m\u00fcsb\u0259t tendensiyad\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259s bu sah\u0259d\u0259ki g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259rimiz nec\u0259dir?<\/p>\n<p>&#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zeti bud\u0259f\u0259ki m\u0259qal\u0259sind\u0259 bu suala cavab axtar\u0131b.<\/p>\n<p>&#8220;C\u0259mi 1 000 ton \u00e7ay istehsal\u0131m\u0131z var&#8221;<\/p>\n<p>Aqrar T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin direktoru Firdovsi Fikr\u0259tzad\u0259nin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, art\u0131m emal s\u0259nayemiz il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;R\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259nl\u0259r idxalla g\u0259lmi\u015f m\u0259hsuldur. \u00c7\u00fcnki \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 c\u0259mi 1 000 ton \u00e7ay istehsal\u0131m\u0131z var. Statistikada qeyd olunanlar emal s\u0259nayesidir. Bu, yerli istehsalla ba\u011fl\u0131 deyil. Biz quru \u00e7ay\u0131 idxal edirik. 14-15 min ton \u00e7ay idxal\u0131m\u0131z var. Onun 3-4 min tonu ixrac olunur, qalan\u0131 is\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr&#8221;.<\/p>\n<p>M\u0259hsuldarl\u0131\u011fa m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi<\/p>\n<p>Meyv\u0259\u00e7ilik v\u0259 \u00c7ay\u00e7\u0131l\u0131q Elmi T\u0259dqiqat \u0130nstitutunun L\u0259nk\u0259ran \u00c7ay Filial\u0131n\u0131n direktoru F\u0259rman Abdullayev bildirib ki, \u00e7ay istehsal\u0131n\u0131n artmas\u0131 bir ne\u00e7\u0259 amill\u0259 ba\u011fl\u0131 ola bil\u0259r:<\/p>\n<p>&#8220;Bunlardan biri \u00e7ay sah\u0259l\u0259rinin m\u0259hsula d\u00fc\u015fm\u0259sidir. \u00c7\u00fcnki yeni plantasiyalar sal\u0131n\u0131b, sah\u0259l\u0259r \u0259kilib v\u0259 haz\u0131rda onlar m\u0259hsul verm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, 4-5 il \u0259vv\u0259l sal\u0131nan plantasiyalarda m\u0259hsul yava\u015f-yava\u015f inki\u015faf edir. Yeni \u0259kin sah\u0259l\u0259ri d\u0259 d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 burax\u0131l\u0131r. \u0130kinci s\u0259b\u0259b is\u0259 may ay\u0131n\u0131n ya\u011fmurlu ke\u00e7m\u0259sidir. \u0130ntensiv ya\u011f\u0131\u015flar m\u0259hsuldarl\u0131\u011fa m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi. Bu, h\u0259m\u00e7inin m\u0259hsulun daha t\u0259bii, sa\u011flam qalmas\u0131na k\u00f6m\u0259k etdi. \u00c7ay\u0131n yeti\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn nisbi r\u00fctub\u0259t \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. Nisbi r\u00fctub\u0259t n\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k olarsa (75-80 aras\u0131), bu, \u00e7ay \u00fc\u00e7\u00fcn o q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;12 min manat subsidiya ayr\u0131l\u0131b&#8221;<\/p>\n<p>F.Abdullayevin fikrinc\u0259, \u00e7ay\u00e7\u0131l\u0131\u011fa qay\u011f\u0131 h\u0259r g\u00fcn daha da art\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;D\u00f6vl\u0259t art\u0131q h\u0259r yeni \u0259kil\u0259n bir hektar \u00e7ay plantasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 12 min manat subsidiya ay\u0131r\u0131b. Bu, fermerl\u0259rd\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n sah\u0259y\u0259 maraq oyad\u0131r. Subsidiyan\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131na, yeni plantasiyalar\u0131n sal\u0131nmas\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k&#8221;.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck fabrikl\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259tinlik<\/p>\n<p>Ekspert qeyd edib ki, bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 perspektivd\u0259 istehsal\u0131 daha da art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 ehtiyac var:<\/p>\n<p>&#8220;Ki\u00e7ik fermer t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n bir assosiasiyada birl\u0259\u015fm\u0259si, \u00f6z\u0259l v\u0259 ya d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi il\u0259 ki\u00e7ik istehsal g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik fabrikl\u0259rin qurulmas\u0131na ehtiyac var. El\u0259 fabrikl\u0259r var ki, n\u0259 \u00f6z\u00fc i\u015fl\u0259yir, n\u0259 d\u0259 k\u0259nardan \u00e7ay q\u0259bul edir. Bizd\u0259 olan fabrikl\u0259r sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalmad\u0131r. Onlar iri fabrikl\u0259rdir v\u0259 ki\u00e7ik fermer t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131 ist\u0259dikl\u0259ri vaxt \u00e7ay\u0131 y\u0131\u011f\u0131b t\u0259hvil ver\u0259 bilmirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki fabrikl\u0259r m\u00f6vs\u00fcml\u0259 i\u015fl\u0259yir. Amma ki\u00e7ik fabrikl\u0259r olarsa, fermerl\u0259r n\u00f6vb\u0259ti y\u0131\u011f\u0131mlarda 100 kiloqram \u00e7ay\u0131 da emal ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Ki\u00e7ik fermerl\u0259r b\u00f6y\u00fck fabrikl\u0259rl\u0259 m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. Qiym\u0259t d\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259r nec\u0259 ist\u0259yirs\u0259, o c\u00fcr olur. Bir ne\u00e7\u0259 ki\u00e7ik fabrik var, amma onlar da \u015f\u0259xsidir, yaln\u0131z \u00f6z \u00e7aylar\u0131n\u0131 istehsal edirl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>H\u0259r m\u0259hsul eyni anda yeti\u015fmir<\/p>\n<p>Ekspertin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00e7ay\u0131m\u0131z\u0131n keyfiyy\u0259tini a\u015fa\u011f\u0131 salan bir \u00e7ox m\u0259qamlar m\u00f6vcuddur:<\/p>\n<p>&#8220;B\u00f6y\u00fck fabrikl\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259nd\u0259 \u00fcmumi y\u0131\u011f\u0131m\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00c7ay el\u0259 bir m\u0259hsuldur ki, maksimum 10-20 g\u00fcn m\u00fcdd\u0259tind\u0259 istehsal\u0131 ba\u015fa \u00e7atmal\u0131d\u0131r. Ya\u015f\u0131l \u00e7ay y\u0131\u011f\u0131ld\u0131qda g\u0259r\u0259k fabrik\u0259 ver\u0259s\u0259n, \u00e7\u00fcnki qald\u0131qda xarab olur. N\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q ki, h\u0259r m\u0259hsul eyni anda yeti\u015fmir. Ola bil\u0259r ki, bir sah\u0259d\u0259 m\u0259hsul tez, dig\u0259rind\u0259 gec yeti\u015fsin. \u00dcmumi y\u0131\u011f\u0131m\u0131 da g\u00f6zl\u0259dikd\u0259 \u00e7ay art\u0131q keyfiyy\u0259td\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu, m\u0259hsuldarl\u0131\u011fa m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Amma sutkal\u0131q emal g\u00fcc\u00fc 200-250 kiloqram olan ki\u00e7ik fabrikl\u0259r olsa, bu, \u00e7ay\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131na \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259kan ver\u0259c\u0259k&#8221;.<\/p>\n<p>Direktor fermerl\u0259rin \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259 ba\u011fl\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n d\u0259 b\u0259hs edib:<\/p>\n<p>&#8220;K\u0259ndlil\u0259r m\u0259hsullar\u0131n\u0131 xeyli ucuz satmal\u0131 olurlar. Fabrikl\u0259r birinci n\u00f6v \u00e7ay\u0131n 1 kiloqram\u0131n\u0131 1,5 manata q\u0259bul edirl\u0259r. Art\u0131q n\u00f6vb\u0259ti y\u0131\u011f\u0131mlarda qiym\u0259t 1 manat 30 q\u0259pik olur. M\u00f6vcud al\u0131\u015f qiym\u0259ti fermerl\u0259r\u0259 s\u0259rf etmir. Fermerin bir hektar \u00e7ay plantasiyas\u0131 varsa, bu m\u0259bl\u0259\u011fl\u0259 illik t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259y\u0259 bilmir. Sahibkar m\u0259hsulu \u00f6z hesab\u0131na n\u0259qliyyat tutub fabrik\u0259 g\u0259tir\u0259nd\u0259 x\u0259rci daha da art\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>Yararl\u0131 sah\u0259l\u0259r art\u0131q \u0259kilmir<\/p>\n<p>F.Abdullayev bildirib ki, Az\u0259rbaycanda keyfiyy\u0259tli \u00e7ay var, amma \u015f\u0259rait yoxdur:<\/p>\n<p>&#8220;\u00d6lk\u0259mizd\u0259 \u00e7ox keyfiyy\u0259tli \u00e7aylar m\u00f6vcuddur. El\u0259 da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259rimiz var ki, orada y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli d\u0259my\u0259 \u00e7ay\u0131 yeti\u015fir. G\u00fcbr\u0259 d\u0259 verilmir, suvarma\u011fa da ehtiyac yoxdur. T\u0259bi\u0259t \u00f6z\u00fc yeti\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r \u015f\u0259raiti yarad\u0131r. Amma h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259n m\u0259hsulun fabrikl\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00f6vcud \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259 m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u00dcst\u0259lik, i\u015f\u00e7il\u0259rin \u0259m\u0259khaqq\u0131n\u0131 da \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 fermer\u0259 bir kiloqramdan he\u00e7 20 q\u0259pik d\u0259 qalm\u0131r. Amma sah\u0259l\u0259rin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda ki\u00e7ik fabrik olsa, da\u015f\u0131nma x\u0259rcl\u0259ri azalar. Yaxud, assosiasiyalar yarad\u0131lsa, fermerd\u0259n m\u0259hsulu daha y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t\u0259 alsa, bu da s\u0259rf ed\u0259r. Qeyd etdiyim probleml\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n art\u0131q m\u00fcnbit sah\u0259l\u0259r \u0259kilmir&#8221;.<\/p>\n<p>F.Abdullayevin fikrinc\u0259, \u00e7ay\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;Bu proqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259m m\u0259hsulun da\u015f\u0131nmas\u0131, emal qiym\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, h\u0259m ki\u00e7ik fabrikl\u0259rin tikilm\u0259si i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. Bunlar qanuni \u015f\u0259kild\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Fabrikin yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn fermerl\u0259r\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftli \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 imkanlar yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r. H\u0259r\u0259nin \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn fabrik qurmas\u0131 h\u0259m kor-koran\u0259 al\u0131nar, h\u0259m d\u0259 baha ba\u015fa g\u0259l\u0259r. Amma d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n bir proqram i\u015fl\u0259nils\u0259, daha yax\u015f\u0131 effekt ver\u0259r&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu ilin yanvar-aprel aylar\u0131nda Az\u0259rbaycanda 3 924,4 ton \u00e7ay istehsal edilib. Bu bar\u0259d\u0259 D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131nda deyilir. \u00d6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u00f6st\u0259ricisi il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 istehsal 542,8 ton v\u0259 ya 16,1 faiz art\u0131b. \u00d6t\u0259n ilin yanvar-aprel aylar\u0131nda 3 381,6 ton \u00e7ay istehsal edilmi\u015fdi. \u00c7ay istehsal\u0131m\u0131zdak\u0131 art\u0131m m\u00fcsb\u0259t tendensiyad\u0131r. B\u0259s bu sah\u0259d\u0259ki g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259rimiz nec\u0259dir? &#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zeti bud\u0259f\u0259ki m\u0259qal\u0259sind\u0259 bu suala cavab axtar\u0131b. &#8220;C\u0259mi 1 000 ton \u00e7ay istehsal\u0131m\u0131z var&#8221; Aqrar T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin direktoru Firdovsi Fikr\u0259tzad\u0259nin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, art\u0131m emal s\u0259nayemiz il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r: &#8220;R\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259nl\u0259r idxalla g\u0259lmi\u015f m\u0259hsuldur. \u00c7\u00fcnki \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6lk\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":753190,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Ekran_sekli_2024-09-15_002629.png",626,352,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Ekran_sekli_2024-09-15_002629.png",626,352,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Ekran_sekli_2024-09-15_002629.png",626,352,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Ekran_sekli_2024-09-15_002629-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Ekran_sekli_2024-09-15_002629.png",626,352,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Ekran_sekli_2024-09-15_002629.png",626,352,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Ekran_sekli_2024-09-15_002629.png",626,352,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Ekran_sekli_2024-09-15_002629.png",626,352,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Ekran_sekli_2024-09-15_002629-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Ekran_sekli_2024-09-15_002629.png",626,352,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu ilin yanvar-aprel aylar\u0131nda Az\u0259rbaycanda 3 924,4 ton \u00e7ay istehsal edilib. Bu bar\u0259d\u0259 D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131nda deyilir. \u00d6t\u0259n ilin eyni d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn g\u00f6st\u0259ricisi il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 istehsal 542,8 ton v\u0259 ya 16,1 faiz art\u0131b. \u00d6t\u0259n ilin yanvar-aprel aylar\u0131nda 3 381,6 ton \u00e7ay istehsal edilmi\u015fdi. \u00c7ay istehsal\u0131m\u0131zdak\u0131 art\u0131m m\u00fcsb\u0259t tendensiyad\u0131r. B\u0259s bu sah\u0259d\u0259ki g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259rimiz nec\u0259dir? &#8220;Kaspi&#8221;&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/753189"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=753189"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/753189\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":753191,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/753189\/revisions\/753191"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/753190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=753189"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=753189"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=753189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}