{"id":754066,"date":"2024-09-18T14:42:58","date_gmt":"2024-09-18T10:42:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=754066"},"modified":"2024-09-18T14:42:58","modified_gmt":"2024-09-18T10:42:58","slug":"usaqlarin-beynini-curud%c9%99n-digital-oyunlardan-nec%c9%99-yaxa-qurtaraq-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=754066","title":{"rendered":"U\u015faqlar\u0131n beynini \u00e7\u00fcr\u00fcd\u0259n digital oyunlardan nec\u0259 yaxa qurtaraq? A\u00c7IQLAMA"},"content":{"rendered":"<p>U\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sind\u0259, onlar\u0131n d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda oyunlar\u0131n b\u00f6y\u00fck rolu var. M\u00fcasir u\u015faqlar\u0131 oyunlar v\u0259 oyuncaqlar o q\u0259d\u0259r d\u0259 maraqland\u0131rm\u0131r. Onlar\u0131 daha \u00e7ox mobil telefonlar, komp\u00fcter oyunlar\u0131 v\u0259 internet c\u0259lb edir. Ancaq u\u015faqlar\u0131n bu c\u00fcr y\u00fckl\u0259nm\u0259si, ger\u00e7\u0259kd\u0259 t\u0259sad\u00fcf olunmayan, komp\u00fcter arxas\u0131nda q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131, s\u0259rtliyi t\u0259bli\u011f ed\u0259n oyunlara meyilli olmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bir \u00e7ox f\u0259sadlara yol a\u00e7a bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki ilk bax\u0131\u015fdan adi \u0259ly\u0259nc\u0259 kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n virtual oyunlar \u0259slind\u0259 u\u015faqlarda m\u00f6hk\u0259mlik, d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck deyil, \u0259ksin\u0259 qorxaql\u0131q, \u00e7ar\u0259sizlik yarad\u0131r. Yeniyetm\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyi zaman \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu tapa bilmir. He\u00e7 axtarma\u011fa da c\u0259hd etmir. \u00c7\u00fcnki he\u00e7 vaxt qar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131 hadis\u0259 onda k\u0259skin psixi pozuntular yarad\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<a title=\"xeberler son xeberler 2024\" href=\"https:\/\/big.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">BiG.AZ<\/a>-a dan\u0131\u015fan psixoloq F\u0259rqan\u0259 Mehmanq\u0131z\u0131 qeyd edib ki, u\u015faq v\u0259 g\u0259ncl\u0259rin \u00e7oxu digital oyunlara h\u0259ddind\u0259n art\u0131q meyillidir:<\/p>\n<p>&#8220;T\u0259\u0259sss\u00fcfl\u0259r olsun ki, bu oyunlar birba\u015fa onlar\u0131n IQ s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlan\u0131b. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 oyunlardan istifad\u0259 m\u00fctl\u0259q vaxt \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img class=\"imgbcode\" src=\"https:\/\/upload.az\/foto\/arxiv\/ferqaneu.png\" alt=\"U\u015faqlar\u0131n beynini \u00e7\u00fcr\u00fcd\u0259n digital oyunlardan nec\u0259 yaxa qurtaraq? A\u00c7IQLAMA\" \/>&#8220;Minimum 15 d\u0259qiq\u0259d\u0259n art\u0131q u\u015faq digital oyun oynamamal\u0131d\u0131r. Valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131 komp\u00fcterd\u0259n aral\u0131 saxlama\u011f\u0131 bacarmal\u0131d\u0131rlar. Daha yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, valideynl\u0259r ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan u\u015faqlar\u0131 mobil telefonlara, komp\u00fcterl\u0259r\u0259 \u00f6yr\u0259\u015fdirm\u0259sinl\u0259r. Valideyn el\u0259 hesab edir ki, oyunlarla onun u\u015fa\u011f\u0131 daha tez inki\u015faf edir.<\/p>\n<p>Ancaq bu bel\u0259 deyil. Birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 virtual oyunlardan as\u0131l\u0131l\u0131q u\u015faqlarda \u00fcnsiyy\u0259t probleml\u0259rin\u0259 yol a\u00e7\u0131r. B\u00fct\u00fcn g\u00fcn\u00fc evind\u0259 oturub oyun oynayan u\u015faq s\u00f6zs\u00fcz ki, \u00fcnsiyy\u0259t \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u0259tir\u0259c\u0259yi f\u0259sadlardan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259c\u0259k&#8221;.<\/p>\n<p>Sosioloq \u00dczeyir \u015e\u0259fiyev d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259r\u0259k qeyd etdi ki, bu g\u00fcn biz r\u0259qamsal c\u0259miyy\u0259td\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q:<\/p>\n<p>&#8220;Bu d\u00f6vr\u00fcn \u00f6z\u00fcm\u0259 m\u0259xsus \u00e7a\u011fr\u0131\u015flar\u0131 var. M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn u\u015faqlar\u0131 daha \u00e7ox informasiya texnologiyalar\u0131 il\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n n\u0259sildir. Lakin informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n f\u0259sadlar\u0131 da var. Bu f\u0259sadlardan \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131 is\u0259 diqq\u0259t poz\u011funlu\u011funun g\u0259nc n\u0259sild\u0259 artmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img class=\"imgbcode\" src=\"https:\/\/upload.az\/foto\/arxiv\/uzeyir.png\" alt=\"U\u015faqlar\u0131n beynini \u00e7\u00fcr\u00fcd\u0259n digital oyunlardan nec\u0259 yaxa qurtaraq? A\u00c7IQLAMA\" \/>&#8220;M\u0259s\u0259l\u0259 bundad\u0131r ki, oyunlar\u0131n ixtira\u00e7\u0131s\u0131 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 u\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rin onlardan istifad\u0259si qada\u011fan edilib. Haz\u0131rda Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 \u00c7ind\u0259 digital oyunlardan g\u0259ncl\u0259rin istifad\u0259sin\u0259 yol verilmir. \u00c7\u00fcnki, bu oyunlar \u0259m\u0259k qabiyy\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259, yor\u011funluq hissinin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>Yax\u015f\u0131 olar ki, Az\u0259rbaycanda sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 vahidl\u0259rini v\u0259 digital oyunlar\u0131n istifad\u0259 vaxt\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n qanun olsun. \u00d6lk\u0259miz\u0259 g\u0259tiril\u0259n digital oyunlar n\u0259zar\u0259td\u0259n ke\u00e7irilsin. N\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 u\u015faqlar\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u0259kan verir, n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 mane olur m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilsin&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sind\u0259, onlar\u0131n d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda oyunlar\u0131n b\u00f6y\u00fck rolu var. M\u00fcasir u\u015faqlar\u0131 oyunlar v\u0259 oyuncaqlar o q\u0259d\u0259r d\u0259 maraqland\u0131rm\u0131r. Onlar\u0131 daha \u00e7ox mobil telefonlar, komp\u00fcter oyunlar\u0131 v\u0259 internet c\u0259lb edir. Ancaq u\u015faqlar\u0131n bu c\u00fcr y\u00fckl\u0259nm\u0259si, ger\u00e7\u0259kd\u0259 t\u0259sad\u00fcf olunmayan, komp\u00fcter arxas\u0131nda q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131, s\u0259rtliyi t\u0259bli\u011f ed\u0259n oyunlara meyilli olmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bir \u00e7ox f\u0259sadlara yol a\u00e7a bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki ilk bax\u0131\u015fdan adi \u0259ly\u0259nc\u0259 kimi g\u00f6r\u00fcn\u0259n virtual oyunlar \u0259slind\u0259 u\u015faqlarda m\u00f6hk\u0259mlik, d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck deyil, \u0259ksin\u0259 qorxaql\u0131q, \u00e7ar\u0259sizlik yarad\u0131r. Yeniyetm\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyi zaman \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu tapa bilmir. He\u00e7 axtarma\u011fa da c\u0259hd etmir. \u00c7\u00fcnki he\u00e7 vaxt&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":754067,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/digital.png",649,389,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/digital.png",649,389,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/digital.png",649,389,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/digital-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/digital-609x365.png",609,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/digital.png",640,384,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/digital.png",649,389,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/digital.png",649,389,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/digital-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/digital.png",649,389,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"U\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sind\u0259, onlar\u0131n d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda oyunlar\u0131n b\u00f6y\u00fck rolu var. M\u00fcasir u\u015faqlar\u0131 oyunlar v\u0259 oyuncaqlar o q\u0259d\u0259r d\u0259 maraqland\u0131rm\u0131r. Onlar\u0131 daha \u00e7ox mobil telefonlar, komp\u00fcter oyunlar\u0131 v\u0259 internet c\u0259lb edir. Ancaq u\u015faqlar\u0131n bu c\u00fcr y\u00fckl\u0259nm\u0259si, ger\u00e7\u0259kd\u0259 t\u0259sad\u00fcf olunmayan, komp\u00fcter arxas\u0131nda q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131, s\u0259rtliyi t\u0259bli\u011f ed\u0259n oyunlara meyilli olmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bir \u00e7ox f\u0259sadlara yol a\u00e7a bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki ilk&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/754066"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=754066"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/754066\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":754068,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/754066\/revisions\/754068"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/754067"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=754066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=754066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=754066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}