{"id":754271,"date":"2024-09-19T10:21:30","date_gmt":"2024-09-19T06:21:30","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=754271"},"modified":"2024-09-19T10:21:30","modified_gmt":"2024-09-19T06:21:30","slug":"%c9%99srin-muqavil%c9%99si-suverenliyimizin-t%c9%99minatcisidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=754271","title":{"rendered":"\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d suverenliyimizin t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"<h4>1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra \u00f6lk\u0259miz b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 ciddi b\u00f6hranla \u00fczl\u0259\u015fdi. Birinci Qaraba\u011f M\u00fcharib\u0259si \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r itkil\u0259rl\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi. Bel\u0259 ki, iqtisadi potensial\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si, inki\u015faf\u0131n dayanmas\u0131, eyni zamanda qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin say\u0131n\u0131n artmas\u0131 \u00f6lk\u0259mizi b\u00f6y\u00fck humanitar f\u0259lak\u0259tin astanas\u0131nda qoydu.<\/h4>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 1993-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 t\u0259krar qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 oldu.<\/p>\n<p>XX \u0259srin sonlar\u0131nda m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 qovu\u015fmu\u015f Az\u0259rbaycan b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nd\u0131qdan sonra, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na aid olan t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131 v\u0259 b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc \u015f\u0259ffaf apararaq, d\u00f6vl\u0259t maraqlar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, eyni zamanda h\u0259r bir iddial\u0131 t\u0259r\u0259fin d\u0259 maraqlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>20 sentyabr 1994-c\u00fc ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 yorulmaz f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u018fsrin M\u00fcqavil\u0259si o zaman d\u00fcnyan\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 regionun g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131nda b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259rin maraqlar\u0131n\u0131 t\u0259min etdi v\u0259 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6z dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlay\u0131b. \u018fsrin M\u00fcqavil\u0259sinin icras\u0131 eyni zamanda g\u0259nc Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00fcnyada tan\u0131nmas\u0131na, n\u00fcfuzunun artmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131, onu etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fa \u00e7evirdi. M\u0259hz m\u00fcst\u0259qilliyimizin s\u00fctunlar\u0131ndan say\u0131lan neft m\u00fcqavil\u0259si iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131n inki\u015faf\u0131na, \u0130kinci Qaraba\u011f-V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259 Z\u0259f\u0259rimizin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm maliyy\u0259 m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>Qeyd edim ki, M\u00fcqavil\u0259nin imzalanmas\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya, Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259, Norve\u00e7, Yaponiya v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131n 13 \u0259n m\u0259\u015fhur neft \u015firk\u0259ti Amoco, BP, McDermott, UNOCAL, Lukoil, Statoil, Exxon, T\u00fcrkiy\u0259 Petrollar\u0131, Pennzoil, ITOCHU, Ramco, Delta \u00a0i\u015ftirak edibl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, 1994-c\u00fc ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u018fsrin M\u00fcqavil\u0259sini m\u00fck\u0259mm\u0259l icra etmi\u015f Az\u0259rbaycan b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fda\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin, habel\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131 beyn\u0259lxalq konsorsiumlar\u0131n etibar\u0131n\u0131 qazanaraq bu g\u00fcn regionun lider d\u00f6vl\u0259ti olaraq q\u0259bul olunmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, 2003-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7oxvektorlu xarici siyas\u0259tind\u0259 enerji siyas\u0259tini prioritet elan ed\u0259r\u0259k, onu Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn, regionda s\u00fclh\u00fcn, sabitliyin, t\u0259hl\u00fck\u0259siz davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n t\u0259min olunmas\u0131nda \u0259sas al\u0259t kimi istifad\u0259 etm\u0259kd\u0259dir. \u00d6lk\u0259mizin son 20 ild\u0259 Q\u0259rb-\u015e\u0259rq, \u015eimal-C\u0259nub birl\u0259\u015fdirici logistik d\u0259hlizl\u0259r \u00fczr\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 vacib layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 d\u00fcnya siyasi arxitekturas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdiyi bir d\u00f6n\u0259md\u0259 yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara \u0259saslanan enerji siyas\u0259tin\u0259 olan sadiqliyi d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Az\u0259rbaycana olan mara\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Art\u0131q Az\u0259rbaycan neft m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin u\u011furlu idar\u0259 olunmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, qaz hasilat\u0131n\u0131n h\u0259cmini art\u0131rma\u011fa ild\u0259n-il\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmaqdad\u0131r. Eyni zamanda, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0259naye inqilab\u0131n\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131ndan olan alternativ enerji m\u0259nbl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si, ya\u015f\u0131l g\u00fcnd\u0259liyin z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n enerji siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi, g\u0259l\u0259c\u0259k layih\u0259l\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Q\u00fcrurla dey\u0259 bil\u0259rik ki, 1994-c\u00fc ild\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dn\u0259 imza atan, d\u00fcnyada etibarl\u0131 neft-qaz \u00f6lk\u0259si kimi tan\u0131nan Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn energetika siyas\u0259tini u\u011furla \u201cya\u015f\u0131l\u201d enerji, \u201cya\u015f\u0131l\u201d iqtisadiyyat siyas\u0259tin\u0259 transformasiya edir.<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259 \u0130kinci Qaraba\u011f-V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan \u201cya\u015f\u0131l\u201d iqtisadiyyat\u0131n t\u0259\u015fviqi v\u0259 \u201cya\u015f\u0131l\u201d enerjinin istehsal\u0131 sah\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra vacib meqa layih\u0259l\u0259r\u0259 imza ataraq, d\u00fcnyada enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak edir. Bu bax\u0131mdan \u00f6lk\u0259d\u0259 neft v\u0259 qazdan \u0259lav\u0259 istehsal olunan alternativ enerjinin xaric\u0259 n\u0259ql olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 dost d\u00f6vl\u0259tl\u0259r m\u00f6vcud \u0259laq\u0259l\u0259rin daha da d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck maraq n\u00fcmayi\u015f etdirirl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259hz bu amill\u0259r \u0130kinci Qaraba\u011f-V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259si zaman\u0131, habel\u0259 postm\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 C\u0259nubi Qafqazfda s\u00fclh, \u0259min-amanl\u0131q v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259mizin \u0259sas silah\u0131 oldu. X\u00fcsusil\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin yekdil q\u0259rar\u0131 il\u0259 bu il BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyi \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 \u2013 COP29-a ev sahibliyi etm\u0259si \u0259sas\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulan, d\u00fcnyada m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyimiz enerji layih\u0259l\u0259rin\u0259, \u00fcmumilikd\u0259 enerji siyas\u0259timiz\u0259 veril\u0259n qiym\u0259tin bariz g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2020\/05\/15\/\/-4c4c937b158956272748911771410033676.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>M\u0259zahir \u018ff\u0259ndiyev,<\/strong><\/p>\n<p><em>VI \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Milli M\u0259clisin deputat\u0131<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra \u00f6lk\u0259miz b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 ciddi b\u00f6hranla \u00fczl\u0259\u015fdi. Birinci Qaraba\u011f M\u00fcharib\u0259si \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r itkil\u0259rl\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi. Bel\u0259 ki, iqtisadi potensial\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si, inki\u015faf\u0131n dayanmas\u0131, eyni zamanda qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin say\u0131n\u0131n artmas\u0131 \u00f6lk\u0259mizi b\u00f6y\u00fck humanitar f\u0259lak\u0259tin astanas\u0131nda qoydu. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 1993-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 t\u0259krar qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 oldu. XX \u0259srin sonlar\u0131nda m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 qovu\u015fmu\u015f Az\u0259rbaycan b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nd\u0131qdan sonra, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na aid olan t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131 v\u0259 b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fc \u015f\u0259ffaf apararaq,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":754272,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/86a08a8c156887428376672087410762201.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/86a08a8c156887428376672087410762201.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/86a08a8c156887428376672087410762201.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/86a08a8c156887428376672087410762201-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/86a08a8c156887428376672087410762201-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/86a08a8c156887428376672087410762201-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/86a08a8c156887428376672087410762201.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/86a08a8c156887428376672087410762201.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/86a08a8c156887428376672087410762201-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/86a08a8c156887428376672087410762201.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra \u00f6lk\u0259miz b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 ciddi b\u00f6hranla \u00fczl\u0259\u015fdi. Birinci Qaraba\u011f M\u00fcharib\u0259si \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r itkil\u0259rl\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi. Bel\u0259 ki, iqtisadi potensial\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si, inki\u015faf\u0131n dayanmas\u0131, eyni zamanda qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin say\u0131n\u0131n artmas\u0131 \u00f6lk\u0259mizi b\u00f6y\u00fck humanitar f\u0259lak\u0259tin astanas\u0131nda qoydu. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 1993-c\u00fc ild\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/754271"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=754271"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/754271\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":754273,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/754271\/revisions\/754273"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/754272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=754271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=754271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=754271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}