{"id":754985,"date":"2024-09-21T13:10:22","date_gmt":"2024-09-21T09:10:22","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=754985"},"modified":"2024-09-21T13:10:22","modified_gmt":"2024-09-21T09:10:22","slug":"islam-sengeni-ideyasi-siyasi-m%c9%99qs%c9%99d-yoxsa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=754985","title":{"rendered":"\u201c\u0130slam \u015eengeni\u201d ideyas\u0131: Siyasi m\u0259qs\u0259d, yoxsa&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>\u0130ran prezidenti kimi ilk s\u0259f\u0259rini \u0130raqa ed\u0259n M\u0259sud Peze\u015fkian qon\u015fu \u00f6lk\u0259d\u0259 bir s\u0131ra maraql\u0131 v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan a\u00e7\u0131qlamalar\u0131 il\u0259 yadda qal\u0131b. Buraya \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, \u201c\u0130slam \u015eengeni\u201dnin yarad\u0131lmas\u0131 kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 daxildir. B\u0259s \u201c\u0130slam \u015eengeni\u201dnin yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 reald\u0131r?<\/p>\n<p>\u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d n\u0259zar\u0259tinin l\u0259\u011fvinin t\u0259r\u0259fdar\u0131 oldu\u011funu dey\u0259n \u0130ran prezidentinin fikrinc\u0259, bu, Q\u0259rbin t\u0259tbiq etdiyi sanksiyalar\u0131 neytralla\u015fd\u0131rma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. \u201c\u0130slam \u015eengeni\u201d ideyas\u0131n\u0131n orijinal ideya oldu\u011funu tam da s\u00f6yl\u0259m\u0259k olmaz. Ondan \u0259vv\u0259l T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan da \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sinin vacibliyind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b. O, \u201c\u0130slam \u015eengeni\u201dni yox, \u0259sas\u0259n h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutub. B\u0259s \u0130ran Prezidentinin istinad etdiyi \u015eengen zonas\u0131 n\u0259dir? Qeyd ed\u0259k ki, \u015eengen zonas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 iki sazi\u015f imzalan\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img src=\"https:\/\/kaspi.az\/storage\/posts\/large\/tMJg4RYBo0k0aCFdDiwgZWRkmKwjUZGZiiAsm4lO.jpg\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Birinci \u015eengen m\u00fcqavil\u0259si 1985-ci il 14 iyun tarixind\u0259 be\u015f Avropa \u00f6lk\u0259si aras\u0131nda ba\u011flan\u0131b. M\u00fcqavil\u0259ni Fransa, Q\u0259rbi Almaniya il\u0259 yana\u015f\u0131, Benil\u00fcks \u00f6lk\u0259l\u0259ri olan Bel\u00e7ika, Niderland v\u0259 L\u00fcksemburq imzalay\u0131blar. 1990-c\u0131 il 19 iyun tarixind\u0259 \u015eengen M\u00fcqavil\u0259sinin T\u0259tbiq Konvensiyas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131 il\u0259 raz\u0131la\u015fma q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib. M\u00fcqavil\u0259 L\u00fcksemburq, Fransa v\u0259 Almaniyan\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin k\u0259si\u015fdiyi yer olan L\u00fcksemburqun \u015eengen \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 imzaland\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 h\u0259min \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131 il\u0259 adland\u0131r\u0131l\u0131b. \u015eengen zonas\u0131 \u00fczr\u0259 ikinci m\u00fcqavil\u0259 is\u0259 Mos \u00e7ay\u0131n\u0131n ortas\u0131ndak\u0131 Krali\u00e7a Mari-Astrid adl\u0131 g\u0259mid\u0259 imzalan\u0131b. \u015eengen zonas\u0131na haz\u0131rda Almaniya, Avstriya, Bel\u00e7ika, Bolqar\u0131stan, \u00c7exiya, Danimarka, Estoniya, Finlandiya, Fransa, Xorvatiya, \u0130spaniya, \u0130sve\u00e7, \u0130taliya, Latviya, Litva, L\u00fcksemburq, Macar\u0131stan, Malta, Niderland, Rum\u0131niya, Pol\u015fa, Portuqaliya, Slovakiya, Sloveniya, Yunan\u0131stan, h\u0259m\u00e7inin \u0130slandiya, \u0130sve\u00e7r\u0259, Lixten\u015fteyn, Norve\u00e7 daxildir. B\u0259hs olunan zona m\u00fcqavil\u0259y\u0259 qo\u015fulan Avropa d\u00f6vl\u0259tind\u0259 daxili vizas\u0131z h\u0259r\u0259k\u0259ti t\u0259min ed\u0259n \u015f\u0259rti \u0259razidir. \u015eengen zonas\u0131 daxilind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rh\u0259d yoxlan\u0131\u015f\u0131 t\u0259l\u0259b olunmur v\u0259 s\u0259yah\u0259t\u00e7il\u0259r vahid \u00f6lk\u0259 prinsipi il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k imkan\u0131na malikdirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Daha \u00e7ox siyasi m\u0259qs\u0259dl\u0259r var<\/strong><\/p>\n<p>Avropa \u015eengen sistemi modelinin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda qurulmas\u0131 t\u0259sad\u00fcfi say\u0131la bilm\u0259z. M\u0259lumdur ki, \u0130ran ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 n\u00fcv\u0259 proqram\u0131na g\u00f6r\u0259 AB\u015e v\u0259 dig\u0259r Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin t\u0259tbiq etdikl\u0259ri sanksiyalar alt\u0131ndad\u0131r. Qada\u011falar \u0130ran\u0131n z\u0259ngin karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131 d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xarmaq imkanlar\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131b v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u00f6lk\u0259nin sosial-iqtisadi durumu pisl\u0259\u015fib. Bu g\u00fcn \u0130randa k\u0259skin maliyy\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. R\u0259smi Tehran h\u0259tta \u0259n z\u0259ruri layih\u0259l\u0259rin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na investisiyalar y\u00f6n\u0259ltm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir. B\u00fct\u00fcn bunlar azm\u0131\u015f kimi, indi d\u0259 \u0130ran Rusiyaya ballistik raketl\u0259r satmaqda g\u00fcnahland\u0131r\u0131l\u0131r. Art\u0131q AB\u015e v\u0259 dig\u0259r Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259smi Tehrana qar\u015f\u0131 yeni sanksiyalar\u0131n anonsu edilib. Yeni sanksiyalar paketinin t\u0259tbiqind\u0259n sonra \u0130randa iqtisadi-sosial v\u0259ziyy\u0259tin daha da a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131 qa\u00e7\u0131lmaz hala g\u0259l\u0259c\u0259k. Bunu d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n M\u0259sud Peze\u015fkian \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kd\u0259 g\u00f6r\u00fcr. Onun q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u015eengen zonas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u0130ran v\u0259 dig\u0259r m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn Q\u0259rbd\u0259n g\u0259l\u0259n sanksiyalar\u0131n f\u0259sadlar\u0131ndan qorunmaq imkan\u0131 yaradacaq.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img src=\"https:\/\/kaspi.az\/storage\/posts\/large\/x0fwiCTjGUBsGsDWZPSkeYFGiIhgTFVB5UGUDpr2.jpg\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ancaq bu ideyan\u0131n yax\u0131n perspektivd\u0259 realla\u015faca\u011f\u0131 m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bunu da \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n bir s\u0131ra amill\u0259r var. Ekspertl\u0259r bildirirl\u0259r ki, Peze\u015fkian\u0131n ideyas\u0131n\u0131 perspektivsiz ed\u0259c\u0259k m\u00fch\u00fcm s\u0259b\u0259b m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin bir-birind\u0259n k\u0259skin f\u0259rql\u0259n\u0259n inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si v\u0259 daxili t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ridir. A\u00e7\u0131q dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu g\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259ri h\u0259m d\u0259 daxili t\u0259hdidl\u0259rl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259dirl\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u015eengen zonas\u0131 bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn real g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. M\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti ona haz\u0131r deyil.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u018fr\u0259b \u015eengen\u201di art\u0131q realla\u015f\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>Bu arada \u0130ran Prezidentinin t\u0259klifinin realla\u015fma \u015fanslar\u0131n\u0131 azaldan m\u0259qamlardan biri d\u0259 \u0259r\u0259b d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin art\u0131q ill\u0259rdir \u00f6z aralar\u0131nda vahid g\u00f6mr\u00fck zonas\u0131 yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 apard\u0131qlar\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlard\u0131r. Son m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, \u201c\u018fr\u0259b \u015eengeni\u201d &#8211; K\u00f6rf\u0259z \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn vahid viza ilin sonuna kimi t\u0259tbiq edil\u0259c\u0259k. Haz\u0131rda m\u00fcqavil\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259k t\u0259r\u0259fl\u0259ri turistl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi xidm\u0259tl\u0259r paketini formala\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck turizm operatorlar\u0131, otell\u0259r v\u0259 avia\u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r apar\u0131rlar. S\u00f6hb\u0259t alt\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 &#8211; B\u0259hreyn, Q\u0259t\u0259r, K\u00fcveyt, S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131, Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259ri v\u0259 Omanda s\u0259rb\u0259st h\u0259r\u0259k\u0259t h\u00fcququ ver\u0259n vizadan gedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure><img src=\"https:\/\/kaspi.az\/storage\/posts\/large\/7IBmnhSORPda4kOCkuyiV30ilI5zWKYfUBndO8PO.jpg\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cAurora\u201d Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u015firk\u0259tl\u0259r qrupunun ba\u015f direktoru Oksana Kolomiets bildirir ki, bel\u0259 bir vizan\u0131n t\u0259tbiqinin \u0259sas bonusu S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131n siyah\u0131da olmas\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki bu \u00f6lk\u0259 yax\u0131n vaxtlara q\u0259d\u0259r Yax\u0131n \u015e\u0259rqin \u0259n qapal\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n biri olub. Bu viza \u00fcmumilikd\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 imkanlar a\u00e7acaq ki, m\u00fcq\u0259dd\u0259s M\u0259kk\u0259 v\u0259 M\u0259din\u0259y\u0259 ziyar\u0259tl\u0259r sad\u0259l\u0259\u015f\u0259c\u0259k. (&#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zeti)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ran prezidenti kimi ilk s\u0259f\u0259rini \u0130raqa ed\u0259n M\u0259sud Peze\u015fkian qon\u015fu \u00f6lk\u0259d\u0259 bir s\u0131ra maraql\u0131 v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan a\u00e7\u0131qlamalar\u0131 il\u0259 yadda qal\u0131b. Buraya \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, \u201c\u0130slam \u015eengeni\u201dnin yarad\u0131lmas\u0131 kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 daxildir. B\u0259s \u201c\u0130slam \u015eengeni\u201dnin yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 reald\u0131r? \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d n\u0259zar\u0259tinin l\u0259\u011fvinin t\u0259r\u0259fdar\u0131 oldu\u011funu dey\u0259n \u0130ran prezidentinin fikrinc\u0259, bu, Q\u0259rbin t\u0259tbiq etdiyi sanksiyalar\u0131 neytralla\u015fd\u0131rma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. \u201c\u0130slam \u015eengeni\u201d ideyas\u0131n\u0131n orijinal ideya oldu\u011funu tam da s\u00f6yl\u0259m\u0259k olmaz. Ondan \u0259vv\u0259l T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan da \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sinin vacibliyind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131b. O, \u201c\u0130slam&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":754986,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/viza.jpg",812,568,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/viza.jpg",812,568,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/viza.jpg",812,568,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/viza-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/viza-522x365.jpg",522,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/viza.jpg",640,448,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/viza.jpg",812,568,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/viza.jpg",812,568,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/viza-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/viza.jpg",812,568,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130ran prezidenti kimi ilk s\u0259f\u0259rini \u0130raqa ed\u0259n M\u0259sud Peze\u015fkian qon\u015fu \u00f6lk\u0259d\u0259 bir s\u0131ra maraql\u0131 v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan a\u00e7\u0131qlamalar\u0131 il\u0259 yadda qal\u0131b. Buraya \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, \u201c\u0130slam \u015eengeni\u201dnin yarad\u0131lmas\u0131 kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 daxildir. B\u0259s \u201c\u0130slam \u015eengeni\u201dnin yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 reald\u0131r? \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d n\u0259zar\u0259tinin l\u0259\u011fvinin t\u0259r\u0259fdar\u0131 oldu\u011funu dey\u0259n \u0130ran prezidentinin fikrinc\u0259, bu,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/754985"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=754985"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/754985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":754988,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/754985\/revisions\/754988"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/754986"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=754985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=754985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=754985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}