{"id":756802,"date":"2024-09-27T11:54:33","date_gmt":"2024-09-27T07:54:33","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=756802"},"modified":"2024-09-27T11:54:33","modified_gmt":"2024-09-27T07:54:33","slug":"dunyada-sabitlik-pozulur-v%c9%99-yeni-geosiyasi-c%c9%99bh%c9%99-yaranir-turk-diplomatdan-sos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=756802","title":{"rendered":"D\u00fcnyada sabitlik pozulur v\u0259 yeni geosiyasi c\u0259bh\u0259 yaran\u0131r &#8211; t\u00fcrk diplomatdan SOS!"},"content":{"rendered":"<p><strong>M\u00fcnaqi\u015f\u0259 t\u0259kc\u0259 Avropan\u0131 deyil, qlobal sabitliyi t\u0259hdid edir, n\u00fcv\u0259 eskalasiyas\u0131 riski art\u0131r; Kreml lideri d\u0259 x\u0259b\u0259rdar etdi &#8211; r\u0259y<\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cN\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun, Ukraynadan ke\u00e7\u0259n v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli qlobal qar\u015f\u0131durma t\u0259hl\u00fck\u0259si yaradan yeni geosiyasi c\u0259bh\u0259nin yaranmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq laz\u0131md\u0131r\u201d. \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d bildirir ki, bunu T\u00fcrkiy\u0259nin BMT-d\u0259ki daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Ahmet Y\u0131ld\u0131z t\u0259\u015fkilat\u0131n T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n Ukrayna \u00fczr\u0259 iclas\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 ed\u0259rk\u0259n bildirib.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>Diplomat deyib ki, eskalasiya t\u0259kc\u0259 Avropan\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 qlobal sabitliyi t\u0259hdid edir:<\/strong>\u00a0\u201cBeyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin indiy\u0259d\u0259k m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6rd\u00fcy\u00fc t\u0259dbirl\u0259r h\u0259l\u0259 ki n\u0259tic\u0259 verm\u0259yib. M\u00f6vcud \u015f\u0259rait\u0259 baxmayaraq, m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259r iki t\u0259r\u0259fini diplomatik yolu canland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fviq etm\u0259k vacibdir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u00fcnaqi\u015f\u0259 \u00fc\u00e7 ildir ki, davam edir v\u0259 he\u00e7 bir son perspektivi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. Bundan \u0259lav\u0259, n\u0259zar\u0259tsiz bir eskalasiya var\u201d. Ukrayna m\u00fcharib\u0259si fonunda yeni geosiyasi c\u0259bh\u0259, eskalasiya hans\u0131 istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6zl\u0259nilir? Pol\u015fa, Belarus, Moldova \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r var? Diplomat\u0131n h\u0259y\u0259canl\u0131 a\u00e7\u0131qlamas\u0131n\u0131n p\u0259rd\u0259arxas\u0131 m\u0259qamlar\u0131 n\u0259dir? Yax\u0131n \u015e\u0259rqin d\u0259 qan g\u00f6l\u00fcn\u0259 \u00e7evrildiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, t\u00fcrk siyas\u0259t\u00e7inin \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bu co\u011frafiyan\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutdu\u011funu dey\u0259 bil\u0259rikmi?<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, n\u00fcv\u0259 eskalasiyas\u0131 riski art\u0131r v\u0259 bu y\u00f6nd\u0259 ritorika g\u00fccl\u0259nir. T\u0259bii ki, n\u00fcv\u0259 m\u00fcharib\u0259si riski d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n qlobal sabitliyini t\u0259hdid edir. \u201cRusiya v\u0259 Belarusa qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fcz hal\u0131nda Moskva n\u00fcv\u0259 silah\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259k h\u00fcququnu \u00f6z\u00fcnd\u0259 saxlay\u0131r\u201d. Bunu Rusiya prezidenti Vladimir Putin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n n\u00fcv\u0259 silah\u0131ndan \u00e7\u0259kindirm\u0259 \u00fczr\u0259 daimi iclas\u0131nda deyib. \u201cRusiyan\u0131n suverenliyin\u0259 adi silahlar bel\u0259 kritik t\u0259hl\u00fck\u0259 n\u00fcv\u0259 cavab\u0131na z\u0259min yaradacaq\u201d &#8211; d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 vur\u011fulay\u0131b. Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski is\u0131 bildirib ki, Rusiya dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n Ukraynan\u0131n atom elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n peyk \u015f\u0259kill\u0259rini al\u0131r v\u0259 onlar haqq\u0131nda m\u0259lumat toplay\u0131r. Ukrayna lideri BMT-y\u0259 Rusiyan\u0131n Ukrayna atom elektrik stansiyalar\u0131na h\u00fccum ed\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259, n\u00fcv\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259si bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. Ukrayna prezidenti BMT-d\u0259 Ukrayna k\u0259\u015ffiyyat\u0131n\u0131n yeni hesabat\u0131na istinad\u0259n Rusiyan\u0131n Ukrayna atom elektrik stansiyalar\u0131na z\u0259rb\u0259l\u0259r haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib. Zelenski bunun Avropada yeni bir n\u00fcv\u0259 f\u0259lak\u0259tin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yini vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.yenicag.az\/files\/uploads\/2019\/12\/qabil-1.jpg\" alt=\"Prezidentd\u0259n Qabil H\u00fcseynli il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259r\u0259ncam \u2013 Yeni \u00c7a\u011f Media\" \/><\/p>\n<p><strong>Qabil H\u00fcseynli<\/strong><\/p>\n<p><strong>Professor Qabil H\u00fcseynlinin \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemi b\u00f6hran i\u00e7ind\u0259dir. Onun fikrinc\u0259, d\u00fcnyan\u0131n yeni nizam\u0131 quruculu\u011fu prosesi getdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t t\u0259hdidl\u0259rl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259dir. Professor hesab edir ki, sabit d\u00fcnyan\u0131n olmas\u0131 art\u0131q BMT-nin d\u0259 irad\u0259sind\u0259n k\u0259nardad\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201cT\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n be\u015f daimi \u00fczv\u00fc biri-birin\u0259 qar\u015f\u0131 real m\u00fcharib\u0259 apar\u0131rlar. Onlar\u0131n &#8220;soyuq&#8221; v\u0259 proksi sava\u015flar\u0131 h\u0259m Ukrayna, h\u0259m Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 davam edir. Fakt budur ki, h\u0259r iki co\u011frafiyada g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259ri eynidir. \u018fg\u0259r beyn\u0259lxalq nizam\u0131n, qlobal sabitliyin saxlanmas\u0131na cavabdeh olan BMT T\u015e-nin 5 daimi \u00fczv\u00fc bu m\u00fcharib\u0259nin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131d\u0131rlarsa, o halda hans\u0131 intizamdan dan\u0131\u015fmaq olar? Art\u0131q beyn\u0259lxalq h\u00fcquq i\u015fl\u0259mir, BMT q\u0259tnam\u0259l\u0259ri yaram\u0131r, haz\u0131rda Nyu-Yorka topla\u015fan liderl\u0259rin b\u0259yanatlar\u0131 qulaqard\u0131 edilir, t\u0259r\u0259fl\u0259r m\u00fcharib\u0259l\u0259ri, silahlanman\u0131 davam etdirir, m\u00fclki \u0259halinin m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin qurban\u0131na \u00e7evrilm\u0259si hallar\u0131 h\u0259r g\u00fcn art\u0131r. Bu halda hans\u0131 beyn\u0259lxalq h\u00fcquqdan dan\u0131\u015fmaq olar?&#8221;<\/p>\n<p><strong>Q.H\u00fcseynliy\u0259 g\u00f6r\u0259, Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 ba\u015f ver\u0259n dramatizm Ukraynadak\u0131 f\u0259lak\u0259td\u0259n he\u00e7 d\u0259 geri qalm\u0131r<\/strong>: \u201cQlobal sabitlik \u0259ld\u0259n gedib. M\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259kc\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259 aid deyil. Bu g\u00fcn iqtisadi t\u0259hdidl\u0259r, d\u0259hlizl\u0259r v\u0259 logistikalar u\u011frunda strateji qar\u015f\u0131durmalar var. Bu da beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin korlanmas\u0131na, xaosa g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n yenid\u0259n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si, siyasi v\u0259 iqtisadi x\u0259rit\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259kill\u0259nm\u0259si prosesind\u0259 bu hadis\u0259l\u0259ri olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Lakin yeni s\u0259rh\u0259dl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n olunacaqsa, geopolitik toqqu\u015fmada superg\u00fccl\u0259r \u00f6z n\u00fcfuz dair\u0259l\u0259rini bir daha ayd\u0131nla\u015fd\u0131racaqsa, o zaman n\u00f6vb\u0259ti eskalasiyalar istisna deyil. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, Rusiya Xarkov v\u0259 Odessan\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259 bils\u0259, h\u0259r\u00e7\u0259nd buna inanm\u0131ram, o zaman Dnestryan\u0131 \u0259razil\u0259r\u0259 quru yolu t\u0259min ed\u0259 bil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 Moldovan\u0131n separat\u00e7\u0131 b\u00f6lg\u0259si d\u0259 Donbas kimi ilhaq olunacaq. H\u0259tta bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 r\u0259smi a\u00e7\u0131qlama verildi ki, Rusiyan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti h\u0259d\u0259fi Moldovad\u0131r v\u0259 Kiyev h\u0259m d\u0259 bu \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcr. H\u0259m\u00e7inin \u015e\u0259rqi Avropan\u0131 da g\u00f6zl\u0259y\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259 var\u201d.<\/p>\n<p><strong>Professorun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259r is\u0259 daha geni\u015f co\u011frafiyada m\u00fcharib\u0259 riski yarad\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201c\u0130srail Livanda quru \u0259m\u0259liyyatlara haz\u0131rla\u015f\u0131r. \u0130ran xarici i\u015fl\u0259r naziri b\u0259yan edib ki, bu m\u00fcharib\u0259 ba\u015flasa, Tehran k\u0259narda dayanmayacaq. H\u0259m\u00e7inin Q\u0259zzada sava\u015f gedir. Suriyan\u0131n v\u0259 Y\u0259m\u0259n husil\u0259rinin d\u0259 i\u015ftirak ehtimal\u0131 var. Bir s\u00f6zl\u0259, h\u0259r iki c\u0259bh\u0259d\u0259 &#8211; Ukrayna v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 g\u0259rginlik art\u0131r, n\u00fcv\u0259 bombas\u0131ndan istifad\u0259 t\u0259hdidl\u0259ri s\u0259sl\u0259nir, bel\u0259 olan t\u0259qdird\u0259 yeni geosiyasi c\u0259bh\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131 qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. Eyni zamanda C\u0259nubi Qafqazda k\u00f6vr\u0259k prosesl\u0259r gedir v\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fananlar regionumuza da t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir, el\u0259c\u0259 d\u0259 t\u0259hdid edir. \u00c7\u00fcnki C\u0259nubi Qafqaz u\u011frunda da Ukrayna v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 oldu\u011fu kimi, Rusiya il\u0259 Q\u0259rb qar\u015f\u0131durmadad\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Emil SALAMO\u011eLU,<br \/>\n<\/strong><strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcnaqi\u015f\u0259 t\u0259kc\u0259 Avropan\u0131 deyil, qlobal sabitliyi t\u0259hdid edir, n\u00fcv\u0259 eskalasiyas\u0131 riski art\u0131r; Kreml lideri d\u0259 x\u0259b\u0259rdar etdi &#8211; r\u0259y \u201cN\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun, Ukraynadan ke\u00e7\u0259n v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli qlobal qar\u015f\u0131durma t\u0259hl\u00fck\u0259si yaradan yeni geosiyasi c\u0259bh\u0259nin yaranmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq laz\u0131md\u0131r\u201d. \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d bildirir ki, bunu T\u00fcrkiy\u0259nin BMT-d\u0259ki daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Ahmet Y\u0131ld\u0131z t\u0259\u015fkilat\u0131n T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n Ukrayna \u00fczr\u0259 iclas\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 ed\u0259rk\u0259n bildirib.\u00a0 Diplomat deyib ki, eskalasiya t\u0259kc\u0259 Avropan\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 qlobal sabitliyi t\u0259hdid edir:\u00a0\u201cBeyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin indiy\u0259d\u0259k m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6rd\u00fcy\u00fc t\u0259dbirl\u0259r h\u0259l\u0259 ki n\u0259tic\u0259 verm\u0259yib. M\u00f6vcud \u015f\u0259rait\u0259 baxmayaraq, m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259r iki t\u0259r\u0259fini diplomatik yolu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":756803,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1611fc96e51fb27921b2d6a407f4682f.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1611fc96e51fb27921b2d6a407f4682f.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1611fc96e51fb27921b2d6a407f4682f.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1611fc96e51fb27921b2d6a407f4682f-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1611fc96e51fb27921b2d6a407f4682f-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1611fc96e51fb27921b2d6a407f4682f-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1611fc96e51fb27921b2d6a407f4682f.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1611fc96e51fb27921b2d6a407f4682f.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1611fc96e51fb27921b2d6a407f4682f-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/1611fc96e51fb27921b2d6a407f4682f.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcnaqi\u015f\u0259 t\u0259kc\u0259 Avropan\u0131 deyil, qlobal sabitliyi t\u0259hdid edir, n\u00fcv\u0259 eskalasiyas\u0131 riski art\u0131r; Kreml lideri d\u0259 x\u0259b\u0259rdar etdi &#8211; r\u0259y \u201cN\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun, Ukraynadan ke\u00e7\u0259n v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli qlobal qar\u015f\u0131durma t\u0259hl\u00fck\u0259si yaradan yeni geosiyasi c\u0259bh\u0259nin yaranmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq laz\u0131md\u0131r\u201d. \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d bildirir ki, bunu T\u00fcrkiy\u0259nin BMT-d\u0259ki daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Ahmet Y\u0131ld\u0131z t\u0259\u015fkilat\u0131n T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n Ukrayna \u00fczr\u0259 iclas\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/756802"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=756802"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/756802\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":756804,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/756802\/revisions\/756804"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/756803"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=756802"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=756802"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=756802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}