{"id":756839,"date":"2024-09-27T12:12:24","date_gmt":"2024-09-27T08:12:24","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=756839"},"modified":"2024-09-27T12:12:24","modified_gmt":"2024-09-27T08:12:24","slug":"erm%c9%99nistan-t%c9%99zminati-torpaq-kompensasiyasi-il%c9%99-od%c9%99y%c9%99c%c9%99k-sabiq-nazird%c9%99n-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=756839","title":{"rendered":"Erm\u0259nistan t\u0259zminat\u0131 torpaq kompensasiyas\u0131 il\u0259 \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259k? &#8211; sabiq nazird\u0259n a\u00e7\u0131qlama"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00a0\u201cAz\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131 qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 t\u0259zminat t\u0259l\u0259bi beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6z t\u0259sdiqini taparsa&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>S\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 n\u0259tic\u0259siz qald\u0131qca, proses uzand\u0131qca Erm\u0259nistan\u0131n yeni x\u00fclyalar\u0131, \u0259sass\u0131z iddialar\u0131 ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Bu is\u0259 faktiki olaraq s\u00fclh\u0259 dair \u00fcmidl\u0259ri azald\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcn\u0259n budur ki, Erm\u0259nistan s\u00fclh\u0259 yox, yeni siyasi t\u0259xribatlara meyllidir v\u0259 onun s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n yay\u0131nmas\u0131n\u0131n t\u0259k s\u0259b\u0259bi d\u0259 el\u0259 budur.<\/p>\n<p>\u201cErm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana torpaq kompensasiyas\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Bunu sabiq xarici i\u015fl\u0259r naziri Tofiq Z\u00fclf\u00fcqarov deyib. (APA)\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>O deyib ki, Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda haz\u0131rda s\u00fclhl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 prinsipl\u0259r sazi\u015fi il\u0259 \u0259laq\u0259dar dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131r: \u201cDaha sonra konkret m\u00f6vzularda dan\u0131\u015f\u0131qlar davam etdiril\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki m\u0259lumdur ki, delimitasiya v\u0259 demarkasiya prosesinin yekun m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 s\u0259rh\u0259d, kommunikasiya m\u00f6vzusu tam \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259llini tapa bil\u0259r. Bunun ard\u0131nca is\u0259 humanitar m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r aktual m\u00f6vzuya \u00e7evrilir. Humanitar m\u00f6vzuda m\u00fcxt\u0259lif m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z h\u0259llini tapmal\u0131d\u0131r. Bunlardan birincisi siyasi m\u0259suliyy\u0259tdir. Y\u0259ni m\u00fcnaqi\u015f\u0259 ba\u015f verib v\u0259 burada siyasi m\u0259suliyy\u0259ti kim da\u015f\u0131y\u0131r, bu, m\u00fctl\u0259q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 sazi\u015fd\u0259 \u0259ksini tapmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 ki, Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259t olaraq Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 r\u0259sm\u0259n \u0259razi iddialar\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 i\u015f\u011fal edib, \u0259razimizd\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 apar\u0131l\u0131b, da\u011f\u0131nt\u0131lara yol verilib, d\u00f6vl\u0259timiz\u0259, insanlar\u0131m\u0131za ziyan d\u0259yib. Dan\u0131\u015f\u0131qlar yolu il\u0259 Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259t olaraq \u00f6z m\u0259suliyy\u0259tini q\u0259bul ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycana t\u0259zminat ver\u0259 bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Almaniya fa\u015fizm\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259ti \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb, d\u00f6vl\u0259t olaraq m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259, insanlara t\u0259zminat \u00f6d\u0259yib. T\u0259zminat \u00f6d\u0259ni\u015fi prosesi yax\u0131n vaxtlara q\u0259d\u0259r davam edib\u201d.<\/p>\n<p>Sabiq xarici i\u015fl\u0259r naziri qeyd edib ki, \u0259g\u0259r Erm\u0259nistan dan\u0131\u015f\u0131qlar yolu il\u0259 t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259yi q\u0259bul etm\u0259s\u0259, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t olaraq Erm\u0259nistan\u0131 beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 ver\u0259 bil\u0259r: \u201cEyni zamanda Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n da h\u00fcquqlar\u0131 var ki, i\u015f\u011fal n\u0259tic\u0259sind\u0259 onlara d\u0259ymi\u015f ziyanlarla ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif m\u0259hk\u0259m\u0259 instansiyalar\u0131na m\u00fcraci\u0259t etsinl\u0259r. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259 bunu s\u00fcbut ed\u0259r\u0259k Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tind\u0259n d\u0259ymi\u015f ziyan\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259sini t\u0259l\u0259b etsinl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259zminat\u0131 \u0259razi kompensasiyas\u0131 formas\u0131nda ola bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>Tofiq Z\u00fclf\u00fcqarov n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, \u0259g\u0259r birba\u015fa dan\u0131\u015f\u0131qlar olarsa, \u0259razi kompensasiyas\u0131 da daxil olmaqla, m\u00fcxt\u0259lif q\u0259rarlar q\u0259bul oluna bil\u0259r: \u201cT\u0259zminat m\u0259s\u0259l\u0259si beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 h\u0259llini tapacaqsa, dig\u0259r variantlar m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq. Y\u0259ni beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r yaln\u0131z hans\u0131sa m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 t\u0259zminatla ba\u011fl\u0131 q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259 bil\u0259r. \u018fg\u0259r t\u0259zminat m\u0259bl\u0259\u011finin \u00f6d\u0259ni\u015fi m\u00fcmk\u00fcn olmayacaqsa, ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan m\u00fcxt\u0259lif variantlar\u0131 t\u0259klif ed\u0259 bil\u0259r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, Erm\u0259nistan g\u00f6rs\u0259 ki, t\u0259l\u0259b olunan t\u0259zminat m\u0259bl\u0259\u011fi b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, dan\u0131\u015f\u0131qlar vasit\u0259sil\u0259 torpaq kompensasiyas\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259r. Beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 \u0259razi m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar dan\u0131\u015f\u0131qlar olub. M\u0259s\u0259l\u0259n, Uzaq \u015e\u0259rqd\u0259 d\u0259niz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259n \u00c7in SSR\u0130-y\u0259 hans\u0131sa torpaqlar\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259k t\u0259klifi verirdi. Y\u0259ni beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 bel\u0259 hallar var. Amma \u00f6nc\u0259 bu m\u00f6vzu g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirilm\u0259lidir\u201d.<\/p>\n<p><strong>Sabiq nazir n\u0259y\u0259 i\u015far\u0259 etdi? Az\u0259rbaycana vurulan milyardlarla ziyan\u0131n \u0259v\u0259zind\u0259 Erm\u0259nistan hans\u0131 \u0259razil\u0259ri kompensasiya kimi ver\u0259 bil\u0259r? Burada s\u00f6hb\u0259t Ba\u015fk\u0259ndd\u0259n v\u0259 Mehrid\u0259n ged\u0259 bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/193325d5b87c0fb051fa43679f8620c0.jpg\" alt=\"fikret.jpeg (167 KB)\" width=\"800\" height=\"500\" \/><\/p>\n<p><strong>Sabiq maliyy\u0259 naziri, siyasi v\u0259 iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 ekspert Fikr\u0259t Yusifov d\u00fcnya praktikas\u0131nda olan bu t\u0259cr\u00fcb\u0259nin Az\u0259rbaycan\u0131n da i\u015fin\u0259 yaraya bil\u0259c\u0259yini qeyd etdi:<\/strong>\u00a0\u201cErm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin ba\u011flanmas\u0131 yax\u0131n zaman\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259si deyil. \u018fn az\u0131ndan Erm\u0259nistan Konstitusiyas\u0131 ba\u015fda olmaqla, milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 v\u0259 milli m\u00fcdafi\u0259y\u0259 dair bir s\u0131ra h\u00fcquqi aktlarda Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na qar\u015f\u0131 iddian\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259lidir. Erm\u0259nistan art\u0131q b\u0259yan edib ki, bu m\u00f6vzuya 2027-ci ild\u0259n tez qay\u0131da bilm\u0259y\u0259c\u0259k. Bu da n\u00f6vb\u0259ti erm\u0259ni yalan\u0131d\u0131r, he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz Erm\u0259nistan 2027-ci ild\u0259 d\u0259 vaxt\u0131 uzatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni b\u0259han\u0259l\u0259r tapacaq. Bel\u0259likl\u0259, s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si \u0259n az\u0131ndan 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r\u00a0 olmayacaq. Lakin torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri da\u011f\u0131nt\u0131lara g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131 qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 t\u0259zminat t\u0259l\u0259bi beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6z t\u0259sdiqini taparsa (biz buna \u015f\u00fcbh\u0259 etmirik), o halda Erm\u0259nistan h\u0259m s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259si ba\u011flama\u011fa v\u0259 h\u0259m d\u0259 t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cbur olacaq. Bunun da alternativi yoxdur.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, \u00fcmumi daxili m\u0259hsulu 20 milyard AB\u015e dollar\u0131 \u0259traf\u0131nda olan bir \u00f6lk\u0259nin bir ne\u00e7\u0259 y\u00fcz milyard dollar t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259k imkan\u0131 olmayacaq. Bu halda d\u00fcnya praktikas\u0131nda indiy\u0259 q\u0259d\u0259r i\u015fl\u0259nmi\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259 bizim d\u0259 i\u015fimiz\u0259 yaraya bil\u0259r. Y\u0259ni Erm\u0259nistan t\u0259zminat\u0131 natural formada &#8211; torpaqlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini Az\u0259rbaycana verm\u0259kl\u0259 bu y\u00fck\u00fcn alt\u0131ndan \u00e7\u0131xa bil\u0259r. \u018fslind\u0259 Erm\u0259nistan biz\u0259 bizim \u00f6z torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 qaytaracaq. Ancaq n\u0259 ed\u0259k ki, vaxtil\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimiz bu torpaqlar\u0131 bizd\u0259n ya\u011fmalay\u0131b orada \u00f6zl\u0259rin\u0259 bel\u0259 bir qara\u00e7\u0131 forpostu yarad\u0131blar&#8230;&#8221;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/ovqat.com\/uploads\/posts\/2020-05\/1588847069_rad.jpg\" alt=\"R\u0259\u015fad Bayramov: \u201cAz\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti 2016-c\u0131 ild\u0259 \u0130randa t\u0259zyiq  alt\u0131ndam\u0131 olub?\u201d \u00bb Ovqat.com\" width=\"582\" height=\"474\" \/><\/p>\n<p><strong>R\u0259\u015fad Bayramov<\/strong><\/p>\n<p>AM\u0130P Ali M\u0259clisinin s\u0259dri, politoloq R\u0259\u015fad Bayramovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 30 illik i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fc \u0259rzind\u0259 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6lk\u0259miz\u0259 k\u00fclli miqdarda ziyan vuruldu\u011fu faktd\u0131r v\u0259 bunu t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan deyil, i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259r\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259n beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259r d\u0259 t\u0259sdiql\u0259yir: \u201cS\u00f6hb\u0259t h\u0259m da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, viran qoyulmu\u015f infrastrukturdan, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259n, h\u0259m talan edilmi\u015f t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rd\u0259n, h\u0259m d\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalmas\u0131 s\u0259b\u0259bil\u0259 sosial-iqtisadi sah\u0259y\u0259 vurulan ciddi ziyandan gedir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlarla ba\u011fl\u0131 t\u0259bii ki, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k v\u0259 t\u0259zminat t\u0259l\u0259b etm\u0259k h\u00fcququ var v\u0259 bildiyim q\u0259d\u0259ril\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n f\u0259aliyy\u0259t d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Art\u0131q b\u0259zi \u0259razil\u0259rd\u0259 beyn\u0259lxalq ekspert d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259l\u0259ri d\u0259 apar\u0131l\u0131b. Beyn\u0259lxalq h\u00fcququn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, t\u0259cav\u00fczkar, t\u0259cav\u00fcz\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259t\u0259 vurdu\u011fu z\u0259r\u0259rin tam h\u0259cmind\u0259 t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn ilkin hesablamalara g\u00f6r\u0259, d\u0259ymi\u015f ziyan\u0131n d\u0259y\u0259ri y\u00fcz milyardlarla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr v\u0259 t\u0259bii ki, Erm\u0259nistan\u0131n bel\u0259 bir m\u0259bl\u0259\u011fi \u00f6d\u0259m\u0259k imkanlar\u0131 yoxdur. R\u0259smi m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, i\u015f\u011fal n\u0259tic\u0259sind\u0259 900 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si, 150 min ev, 7093 ictimai obyekt, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1107 t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259si, 855 u\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131, 521 s\u0259hiyy\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259si, 4 sanatoriya v\u0259 m\u00fcalic\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259si, 927 kitabxana, 706 tarixi abid\u0259, 22 muzey, 100 mind\u0259n \u00e7ox muzey eksponat\u0131, 12 d\u00f6vl\u0259t arxivi v\u0259 401 min d\u00f6vl\u0259t arxiv s\u0259n\u0259di m\u0259hv edilib, qar\u0259t v\u0259 talan olunub.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 2000 km uzunlu\u011funda qaz k\u0259m\u0259ri, 34 qazpaylay\u0131c\u0131 qur\u011fu, 76 940 km elektrik x\u0259tti, 7586 km su k\u0259m\u0259ri, 598 rabit\u0259 qov\u015fa\u011f\u0131, 3052 km rabit\u0259 x\u0259tti, 28 980 km kabel-kanalizasiya qur\u011fusu v\u0259 325,8 km d\u0259mir yolu m\u0259hv edilib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fala m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 mineral sudoldurma Tur\u015fsu v\u0259 \u0130stisu zavodlar\u0131, Qaraba\u011f v\u0259 A\u011fdam m\u0259rm\u0259r zavodlar\u0131, da\u015f karxanalar\u0131, m\u0259\u015fhur v\u0259 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli A\u011fdam \u015f\u0259rablar\u0131 v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259rab m\u0259hsullar\u0131n\u0131 istehsal ed\u0259n zavodlar m\u00f6vcud olub. Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fala m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 s\u00fcd\u00e7\u00fcl\u00fck, toxuculuq, ayaqqab\u0131 fabrikl\u0259ri, Qaraba\u011f ip\u0259k kompleksi v\u0259 dig\u0259r m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi ki, bunlar\u0131n da ham\u0131s\u0131 m\u0259hv edilib.<\/p>\n<p>M\u0259n h\u0259l\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 me\u015f\u0259l\u0259rin q\u0131r\u0131lmas\u0131, q\u0259sd\u0259n yan\u011f\u0131nlar\u0131n t\u00f6r\u0259dilm\u0259si, flora v\u0259 fauna n\u00f6vl\u0259rinin m\u0259hv edilm\u0259si, \u00e7aylar\u0131n v\u0259 \u00e7ay qollar\u0131n\u0131n \u00e7irkl\u0259ndirilm\u0259si, m\u00fcnbit torpaqlar\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si, t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin qanunsuz istismar\u0131 Az\u0259rbaycanda \u0259traf m\u00fchit\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli v\u0259 b\u0259rpa olunmayan ziyan vurulmas\u0131ndan, m\u0259d\u0259ni irsin, muzey, kitabxana, eksponatlar, tarixi abid\u0259l\u0259rin m\u0259hvind\u0259n dan\u0131\u015fm\u0131ram&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Politoloq onu da qeyd etdi ki, Az\u0259rbaycana d\u0259y\u0259n b\u00fct\u00fcn ziyan\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6d\u0259m\u0259k imkan\u0131 yoxdur: \u201cErm\u0259nistan M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, 2024-c\u00fc ilin avqust ay\u0131na \u00f6lk\u0259nin valyuta ehtiyatlar\u0131 c\u0259mi 3,4 milyard dollard\u0131r ki, bu m\u0259bl\u0259\u011fin d\u0259 bir hiss\u0259si xarici \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Odur ki, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq maddi t\u0259zminat yerin\u0259 torpaq t\u0259l\u0259b etm\u0259k h\u00fcququ var. Bel\u0259 ki, d\u00fcnya tarixind\u0259 d\u0259 ba\u015f vermi\u015f m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259n sonra kompensasiya, reparasiya v\u0259 dig\u0259r t\u0259zminat n\u00f6vl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r olub. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1919-cu ild\u0259 Almaniyan\u0131n v\u0259 m\u00fctt\u0259fiql\u0259rinin m\u0259suliyy\u0259tini qeyd ed\u0259n Versal S\u00fclh M\u00fcqavil\u0259sinin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 269 milyard q\u0131z\u0131l marka &#8211; t\u0259xmin\u0259n 100 min ton q\u0131z\u0131l\u0131n ekvivalentind\u0259 t\u0259zminat t\u0259yin olunub. \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u0259 Almaniya v\u0259 m\u00fctt\u0259fiql\u0259rinin \u00fcz\u0259rin\u0259 reparasiya y\u00fck\u00fc qoyulub. 1945-ci ild\u0259 Yalta Konfrans\u0131nda q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rara \u0259sas\u0259n, Almaniyadan SSR\u0130-y\u0259 t\u0259xmin\u0259n 400 min d\u0259mir yolu vaqonu y\u00fck, (bunlardan 72 min tikinti materiallar\u0131), 2885 fabrik avadanl\u0131qlar\u0131, 96 elektrik stansiyas\u0131 avadanl\u0131qlar\u0131, 340 min ma\u015f\u0131n, 200 min elektrik m\u00fch\u0259rriki, 1 milyon 335 min ba\u015f heyvan, 2,3 milyon ton tax\u0131l, bir milyon ton kartof v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z, yar\u0131m milyon ton ya\u011f v\u0259 \u015f\u0259k\u0259r, 20 milyon litr spirt, 16 ton t\u00fct\u00fcn apar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Almaniya t\u0259r\u0259find\u0259n dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 reparasiya \u00f6d\u0259ni\u015fi m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib. Fransa k\u00f6m\u00fcr yataqlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259k niyy\u0259ti il\u0259 1947-1956-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Saar protektorat\u0131na n\u0259zar\u0259ti \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb. Hollandiya 1949-cu ild\u0259 t\u0259xmin\u0259n 69 kvadrat kilometr alman \u0259razisini \u00f6z\u00fcn\u0259 birl\u0259\u015fdirib. H\u0259min torpaqlar yaln\u0131z 1960-c\u0131 ild\u0259, y\u0259ni Q\u0259rbi Almaniyan\u0131n Hollandiyaya 280 milyon alman markas\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259yi q\u0259bul etdikd\u0259n sonra torpaqlar geri qaytar\u0131l\u0131b. 1951-ci ild\u0259 \u0130srail hakimiyy\u0259ti Almaniyaya t\u0259zminat \u00fc\u00e7\u00fcn iddia qald\u0131r\u0131b v\u0259 t\u0259zminat al\u0131b. Eyni \u015f\u0259kild\u0259 Yaponiya v\u0259 \u0130ndoneziya aras\u0131nda m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin n\u0259tic\u0259si olaraq 20 yanvar 1958-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f s\u00fclh v\u0259 t\u0259zminat m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, Yaponiya 12 il \u0259rzind\u0259 \u0130ndoneziyaya 223 milyon dollar \u00f6d\u0259m\u0259li olub. Bel\u0259 faktlar \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan da ya m\u00fcvafiq ziyan\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259li, ya da \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Almaniyada oldu\u011fu kimi, torpaqlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini Az\u0259rbaycana t\u0259zminat formas\u0131nda verm\u0259lidir. Konkret hans\u0131 \u0259raziy\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 bu art\u0131q sonran\u0131n m\u00f6vzusudur. \u0130ndi vacib olan bu t\u0259zminat davalar\u0131n\u0131 a\u00e7maq v\u0259 m\u00fcvafiq q\u0259rarlar\u0131n q\u0259buluna nail olmaqd\u0131r. Ondan sonra uy\u011fun \u0259razil\u0259r g\u00f6st\u0259ril\u0259 bil\u0259r. T\u0259bii ki, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u0259qbulu tarixi Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 say\u0131lan Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zurun geri qaytar\u0131lmas\u0131 olard\u0131. Bu torpaqlar\u0131n geri qay\u0131tmas\u0131 h\u0259m Nax\u00e7\u0131van\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r \u0259razil\u0259ri il\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259k, h\u0259m d\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyi bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Cavan\u015fir ABBASLI,<br \/>\n\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u201cAz\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131 qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 t\u0259zminat t\u0259l\u0259bi beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6z t\u0259sdiqini taparsa&#8230; S\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 n\u0259tic\u0259siz qald\u0131qca, proses uzand\u0131qca Erm\u0259nistan\u0131n yeni x\u00fclyalar\u0131, \u0259sass\u0131z iddialar\u0131 ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Bu is\u0259 faktiki olaraq s\u00fclh\u0259 dair \u00fcmidl\u0259ri azald\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u0259n budur ki, Erm\u0259nistan s\u00fclh\u0259 yox, yeni siyasi t\u0259xribatlara meyllidir v\u0259 onun s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n yay\u0131nmas\u0131n\u0131n t\u0259k s\u0259b\u0259bi d\u0259 el\u0259 budur. \u201cErm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana torpaq kompensasiyas\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259r\u201d. Bunu sabiq xarici i\u015fl\u0259r naziri Tofiq Z\u00fclf\u00fcqarov deyib. (APA)\u00a0 O deyib ki, Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda haz\u0131rda s\u00fclhl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 prinsipl\u0259r sazi\u015fi il\u0259 \u0259laq\u0259dar dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131r: \u201cDaha sonra konkret&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":756840,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2d64e994ef4ff9833000af4249acfcf1.jpg",731,414,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2d64e994ef4ff9833000af4249acfcf1.jpg",731,414,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2d64e994ef4ff9833000af4249acfcf1.jpg",731,414,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2d64e994ef4ff9833000af4249acfcf1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2d64e994ef4ff9833000af4249acfcf1-644x365.jpg",644,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2d64e994ef4ff9833000af4249acfcf1.jpg",640,362,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2d64e994ef4ff9833000af4249acfcf1.jpg",731,414,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2d64e994ef4ff9833000af4249acfcf1.jpg",731,414,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2d64e994ef4ff9833000af4249acfcf1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/2d64e994ef4ff9833000af4249acfcf1.jpg",731,414,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00a0\u201cAz\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131 qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 t\u0259zminat t\u0259l\u0259bi beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6z t\u0259sdiqini taparsa&#8230; S\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 n\u0259tic\u0259siz qald\u0131qca, proses uzand\u0131qca Erm\u0259nistan\u0131n yeni x\u00fclyalar\u0131, \u0259sass\u0131z iddialar\u0131 ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Bu is\u0259 faktiki olaraq s\u00fclh\u0259 dair \u00fcmidl\u0259ri azald\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u0259n budur ki, Erm\u0259nistan s\u00fclh\u0259 yox, yeni siyasi t\u0259xribatlara meyllidir v\u0259 onun s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n yay\u0131nmas\u0131n\u0131n t\u0259k s\u0259b\u0259bi d\u0259 el\u0259 budur. \u201cErm\u0259nistan\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/756839"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=756839"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/756839\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":756841,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/756839\/revisions\/756841"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/756840"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=756839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=756839"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=756839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}