{"id":757269,"date":"2024-09-28T20:15:36","date_gmt":"2024-09-28T16:15:36","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=757269"},"modified":"2024-09-28T20:15:36","modified_gmt":"2024-09-28T16:15:36","slug":"az%c9%99rbaycanda-%c9%99hali-cor%c9%99kd%c9%99n-imtina-edir-gorun-t%c9%99rkibin%c9%99-n%c9%99-qatirlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=757269","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda \u0259hali \u00e7\u00f6r\u0259kd\u0259n imtina edir: G\u00f6r\u00fcn t\u0259rkibin\u0259 n\u0259 qat\u0131rlar"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u00f6r\u0259k yaln\u0131z qida deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259r da\u015f\u0131yan m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir nem\u0259tdir. Uzun ill\u0259rdir, h\u0259r evin s\u00fcfr\u0259sind\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k \u0259sas yer tutur. Xalq aras\u0131nda &#8220;\u00c7\u00f6r\u0259k varsa, b\u0259r\u0259k\u0259t var&#8221; deyimi \u00e7\u00f6r\u0259yin n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli oldu\u011funu bir daha g\u00f6st\u0259rir. Bu, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00e7\u00f6r\u0259y\u0259 olan x\u00fcsusi sevgisind\u0259n qaynaqlan\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 ad\u0259t\u0259n &#8220;\u00e7ox \u00e7\u00f6r\u0259k yey\u0259n toplum&#8221; kimi xarakteriz\u0259 edirl\u0259r. Lakin, dey\u0259s\u0259n, d\u00f6vr d\u0259yi\u015fdikc\u0259, \u00e7\u00f6r\u0259k yem\u0259y\u0259 olan sevgimiz d\u0259 azal\u0131r. Bel\u0259 ki, 2023-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda adamba\u015f\u0131na 116.6 kiloqram \u00e7\u00f6r\u0259k istehlak edilib. Bu is\u0259 2022-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 5.9 kiloqram azd\u0131r. G\u00f6r\u0259s\u0259n, h\u0259qiq\u0259t\u0259nmi, \u00e7\u00f6r\u0259k yem\u0259yi azaltm\u0131\u015f\u0131q? \u00c7\u00f6r\u0259yi rasionumuzda azaltma\u011f\u0131n m\u00fcsb\u0259t v\u0259 m\u0259nfi t\u0259r\u0259fl\u0259ri n\u0259l\u0259rdir?<\/p>\n<p>Qida rasionunun \u0259sas hiss\u0259sini \u00e7\u00f6r\u0259k tuturdu<\/p>\n<p>\u0130qtisad\u00e7\u0131 Akif N\u0259sirlinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00e7\u00f6r\u0259yin rasionumuzda azalmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri apar\u0131lan t\u0259\u015fviqatd\u0131r. T\u0259bli\u011fat n\u0259tic\u0259sind\u0259 insanlar maarifl\u0259nirl\u0259r: &#8220;\u018fhalinin bir hiss\u0259si p\u0259hriz saxlay\u0131r v\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259kd\u0259n maksimum \u015f\u0259kild\u0259 az istifad\u0259 edir. Haz\u0131rda ekspertl\u0259r d\u0259 sa\u011flam qidalanman\u0131 t\u0259bli\u011f edirl\u0259r. 10-15 il \u0259vv\u0259l \u0259halinin qida rasionunun \u0259sas hiss\u0259sini \u00e7\u00f6r\u0259k tuturdu. Amma yava\u015f-yava\u015f durum d\u0259yi\u015fir&#8221;.<\/p>\n<p>\u00c7\u00f6r\u0259kl\u0259rin r\u0259f \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzad\u0131rlar<\/p>\n<p>Qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fczr\u0259 ekspert \u0130lkin \u015eirinov bildirdi ki, haz\u0131rda sat\u0131\u015fda olan \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259ri yem\u0259k sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259lidir: &#8220;\u00c7\u00f6r\u0259kd\u0259n istifad\u0259 qidalanman\u0131n ayr\u0131lmaz bir hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. Yem\u0259k yey\u0259rk\u0259n s\u00fcfr\u0259d\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k olmas\u0131 sanki bir qanundur. Amma istifad\u0259 etdiyimiz \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259r, un m\u0259mulatlar\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 faydal\u0131d\u0131r? Buradak\u0131 \u0259sas t\u0259hl\u00fck\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k v\u0259 un m\u0259mulatlar\u0131 haz\u0131rlanark\u0259n istifad\u0259 olunan kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rdir. Onlardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259rin r\u0259f \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzad\u0131rlar. Ma\u011fazalarda \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259r 2-3, h\u0259tta be\u015f g\u00fcn saxlan\u0131l\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>\u0130.\u015eirinovun fikrinc\u0259, ma\u011fazada sat\u0131lan h\u0259m a\u011f, h\u0259m d\u0259 qara \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259rin t\u0259rkibind\u0259 kimy\u0259vi qatq\u0131lar olur:<\/p>\n<p>&#8220;H\u0259m\u00e7inin, bu g\u00fcn \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259rin r\u0259nginin daha a\u011f olmas\u0131, h\u0259cminin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi peroksidl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur. Bu\u011fdadan haz\u0131rlanan \u00e7\u00f6r\u0259yin \u00f6z\u00fcn\u00fcn r\u0259ngi a\u011f olsa da, qatq\u0131lar da vurularaq sat\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259cm, forma v\u0259 r\u0259ng verilir. Amma h\u0259min madd\u0259l\u0259r insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bilavasit\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yidir. T\u0259k bu\u011fda \u00e7\u00f6r\u0259yi yox, qara \u00e7\u00f6r\u0259k dediyimiz diyetik \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259rin d\u0259 t\u0259rkibi il\u0259 oynan\u0131l\u0131r. \u018fslind\u0259, onlar\u0131n t\u0259rkibi sad\u0259c\u0259 \u00e7ovdar, ikinci n\u00f6v qara un v\u0259 \u0259dviyyatlardan ibar\u0259t olmal\u0131d\u0131r. Lakin r\u0259ngini t\u00fcndl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259mirin\u0259 x\u00fcsusi kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r qat\u0131l\u0131r. T\u0259rkibind\u0259 kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r istifad\u0259 olunan \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259rin bir g\u00fcn saxlanma \u015f\u0259raitin\u0259 \u0259m\u0259l olunmad\u0131qda onlarda yap\u0131\u015fqanl\u0131q v\u0259 xo\u015fag\u0259lm\u0259z qoxu \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;\u0130stehsal\u00e7\u0131lar yaln\u0131z sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r&#8221;<\/p>\n<p>Ekspert \u00e7\u00f6r\u0259ksiz ya\u015faya bilm\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 da g\u00f6st\u0259rib: &#8220;\u00c7\u00f6r\u0259kd\u0259n \u0259l \u00e7\u0259k\u0259 bilm\u0259y\u0259nl\u0259r kobud \u00fcy\u00fcd\u00fclm\u00fc\u015f, a\u015fa\u011f\u0131 sort unlardan haz\u0131rlanan \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck vers\u0259l\u0259r, daha yax\u015f\u0131 olar. \u00c7\u00f6r\u0259kd\u0259n tamamil\u0259 imtina etm\u0259s\u0259k d\u0259, \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, istifad\u0259sini bacard\u0131\u011f\u0131m\u0131z q\u0259d\u0259r azaldaq. B\u0259zi insanlar unu \u00f6zl\u0259ri \u00fcy\u00fcd\u00fcb \u00e7\u00f6r\u0259k haz\u0131rlama\u011f\u0131 se\u00e7ir. \u00c7\u00f6r\u0259kd\u0259n imtina ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r d\u0259 \u00f6zl\u0259ri evd\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k bi\u015firm\u0259yi s\u0131nayaraq daha sa\u011flam qidalana bil\u0259rl\u0259r. \u00c7\u00fcnki istehsal\u00e7\u0131lar istehlak\u00e7\u0131lar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131, onlar\u0131n keyfiyy\u0259tli m\u0259hsul \u0259ld\u0259 etm\u0259sini yox, yaln\u0131z sat\u0131\u015f\u0131, qazanclar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Bu x\u0259st\u0259likl\u0259ri azalda bil\u0259rik<\/p>\n<p>H\u0259kim-diyetoloq Leyla Z\u00fclf\u00fcqarl\u0131 is\u0259 dedi ki, tam tax\u0131ll\u0131 \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 il\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n qoruya bil\u0259rik: &#8220;\u0130ki il\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k istehlak\u0131n\u0131n adamba\u015f\u0131na alt\u0131 kiloqram azalmas\u0131 g\u00f6z\u0259l g\u00f6st\u0259ricidir. \u00c7\u00fcnki \u00e7\u00f6r\u0259k yem\u0259yi azaltmaqla \u015f\u0259k\u0259rli diabet riskini, piyl\u0259nm\u0259ni, \u00fcr\u0259k qan-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rini azalda bil\u0259rik. Do\u011fru \u00e7\u00f6r\u0259k se\u00e7\u0259r\u0259k ehtiyac\u0131m\u0131z\u0131 bir v\u0259 ya yar\u0131m diliml\u0259 \u00f6d\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Do\u011fru \u00e7\u00f6r\u0259k tax\u0131ll\u0131 \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259rdir. Onlar\u0131 normas\u0131nda yedikd\u0259 onun ziyan\u0131 yoxdur&#8221;.<\/p>\n<p>Qida eksperti F\u0259rid S\u0259f\u0259rov da insanlar\u0131n yem\u0259k rasionlar\u0131nda \u00e7\u00f6r\u0259yi azaltd\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259di: &#8220;\u00dcmid edirik ki, statistikada azalman\u0131 bir az da g\u00f6r\u0259rik. M\u0259n \u0259traf\u0131mdak\u0131 insanlar\u0131n timsal\u0131nda da t\u0259sdiq edir\u0259m ki, h\u0259tta \u00e7oxlu \u00e7\u00f6r\u0259k yey\u0259nl\u0259r bel\u0259, \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n indiki d\u00f6vrd\u0259 bunu minimuma endiribl\u0259r. \u0130nsanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti ya \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k yemir v\u0259 bunu alternativ karbohidratlarla \u0259v\u0259z edir, ya da daha sa\u011flam \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, m\u0259rcid\u0259n, qaraba\u015faqdan, yulafdan, \u0259sas\u0259n, kompleks karbohidratlardan haz\u0131rlanan \u00e7\u00f6r\u0259kl\u0259ri se\u00e7irl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>\u00c7\u00f6r\u0259yi rasionumuzdan \u00e7\u0131xarmal\u0131y\u0131q<\/p>\n<p>F.S\u0259f\u0259rovun fikrinc\u0259, \u00e7\u00f6r\u0259yin orqanizmimiz\u0259 ziyan\u0131 faydas\u0131ndan qat-qat \u00e7oxdur: &#8220;Haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k yem\u0259yi azaltma\u011f\u0131n, \u0259sas\u0259n, m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259ri var. \u00c7\u00fcnki \u00e7\u00f6r\u0259k haz\u0131rlanark\u0259n un \u00e7ox cilalan\u0131r. \u018fn \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259, n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, \u00e7\u00f6r\u0259k karbohidratd\u0131r. Rasionumuzda da karbohidrat n\u0259 q\u0259d\u0259r az olarsa, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn o q\u0259d\u0259r xeyirlidir. H\u0259m\u00e7inin, \u00e7\u00f6r\u0259k daha gec h\u0259zm olunur. H\u0259r k\u0259s onu rahatl\u0131qla h\u0259zm ed\u0259 bilmir. Onu orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn daha faydal\u0131 kompleks karbohidratlarla \u0259v\u0259z etm\u0259k olar&#8221;. (&#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zeti)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u00f6r\u0259k yaln\u0131z qida deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259r da\u015f\u0131yan m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir nem\u0259tdir. Uzun ill\u0259rdir, h\u0259r evin s\u00fcfr\u0259sind\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k \u0259sas yer tutur. Xalq aras\u0131nda &#8220;\u00c7\u00f6r\u0259k varsa, b\u0259r\u0259k\u0259t var&#8221; deyimi \u00e7\u00f6r\u0259yin n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli oldu\u011funu bir daha g\u00f6st\u0259rir. Bu, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00e7\u00f6r\u0259y\u0259 olan x\u00fcsusi sevgisind\u0259n qaynaqlan\u0131r. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 ad\u0259t\u0259n &#8220;\u00e7ox \u00e7\u00f6r\u0259k yey\u0259n toplum&#8221; kimi xarakteriz\u0259 edirl\u0259r. Lakin, dey\u0259s\u0259n, d\u00f6vr d\u0259yi\u015fdikc\u0259, \u00e7\u00f6r\u0259k yem\u0259y\u0259 olan sevgimiz d\u0259 azal\u0131r. Bel\u0259 ki, 2023-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda adamba\u015f\u0131na 116.6 kiloqram \u00e7\u00f6r\u0259k istehlak edilib. Bu is\u0259 2022-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 5.9 kiloqram azd\u0131r. G\u00f6r\u0259s\u0259n, h\u0259qiq\u0259t\u0259nmi, \u00e7\u00f6r\u0259k&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":757270,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/702ddd80f5c13743a7adc95055c3246f.jpg",750,422,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/702ddd80f5c13743a7adc95055c3246f.jpg",750,422,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/702ddd80f5c13743a7adc95055c3246f.jpg",750,422,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/702ddd80f5c13743a7adc95055c3246f-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/702ddd80f5c13743a7adc95055c3246f-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/702ddd80f5c13743a7adc95055c3246f.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/702ddd80f5c13743a7adc95055c3246f.jpg",750,422,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/702ddd80f5c13743a7adc95055c3246f.jpg",750,422,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/702ddd80f5c13743a7adc95055c3246f-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/702ddd80f5c13743a7adc95055c3246f.jpg",750,422,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u00f6r\u0259k yaln\u0131z qida deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259r da\u015f\u0131yan m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir nem\u0259tdir. Uzun ill\u0259rdir, h\u0259r evin s\u00fcfr\u0259sind\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k \u0259sas yer tutur. Xalq aras\u0131nda &#8220;\u00c7\u00f6r\u0259k varsa, b\u0259r\u0259k\u0259t var&#8221; deyimi \u00e7\u00f6r\u0259yin n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli oldu\u011funu bir daha g\u00f6st\u0259rir. Bu, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00e7\u00f6r\u0259y\u0259 olan x\u00fcsusi sevgisind\u0259n qaynaqlan\u0131r. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 ad\u0259t\u0259n &#8220;\u00e7ox \u00e7\u00f6r\u0259k yey\u0259n toplum&#8221;&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/757269"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=757269"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/757269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":757272,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/757269\/revisions\/757272"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/757270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=757269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=757269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=757269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}