{"id":757704,"date":"2024-10-01T11:45:12","date_gmt":"2024-10-01T07:45:12","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=757704"},"modified":"2024-10-01T11:45:12","modified_gmt":"2024-10-01T07:45:12","slug":"tarix-d%c9%99rslikl%c9%99rimizin-yaratdigi-qiciq-rusiyanin-yersiz-%c9%99ndis%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=757704","title":{"rendered":"Tarix d\u0259rslikl\u0259rimizin yaratd\u0131\u011f\u0131 q\u0131c\u0131q &#8211; Rusiyan\u0131n yersiz \u0259ndi\u015f\u0259si&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Professor: \u201cBiz vaxtil\u0259 t\u0259hrif olunmu\u015f tariximizi b\u0259rpa edirik\u201d<\/strong><\/p>\n<p><em>Rusiya Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n (REA) \u0130ctimai Elml\u0259r \u00fczr\u0259 Elmi \u0130nformasiya \u0130nstitutunun apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqat n\u0259tic\u0259sind\u0259 bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259linib ki, postsovet m\u0259kan\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rinin tarix d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 Rusiya ilhaq etdiyi \u0259razil\u0259rin xalqlar\u0131na z\u00fclm ed\u0259n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i d\u00f6vl\u0259t kimi t\u0259qdim olunur. REA hesab edir ki, bel\u0259 bilgil\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Rusiyaya qar\u015f\u0131 m\u0259nfi m\u00fcnasib\u0259tin formala\u015fmas\u0131na, ksenofobiyan\u0131n v\u0259 rusofobiyan\u0131n artmas\u0131na r\u0259vac ver\u0259 bil\u0259r.<\/em><\/p>\n<p>Sitat: \u201cM\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, 8-ci sinifl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Qazax\u0131stan\u0131n tarixi d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 Rusiya \u0130mperiyas\u0131 Qazax\u0131standan h\u0259rbi v\u0259 iqtisadi maraqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn platforma kimi istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6lk\u0259 kimi t\u0259svir olunur. Az\u0259rbaycanda is\u0259 sovet hakimiyy\u0259tinin qurulmas\u0131 h\u0259rbi i\u015f\u011fal, ard\u0131nca xalqa z\u00fclm edilm\u0259si kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verilir. \u00d6lk\u0259nin m\u00fcasir d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 habel\u0259 Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131nda Rusiyan\u0131n rolu vur\u011fulan\u0131r. \u00d6zb\u0259kistan\u0131n D\u0130N Akademiyas\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn tarix d\u0259rsliyind\u0259 d\u0259 Orta Asiyan\u0131n Rusiya imperiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ilhaq\u0131n\u0131n \u00d6zb\u0259kistan\u0131n h\u0259m milli kimliyin\u0259, h\u0259m d\u0259 iqtisadiyyat\u0131na ziyan vurdu\u011fu qeyd edilir\u201d.<\/p>\n<p>Konkret olaraq, Az\u0259rbaycana m\u00fcnasib\u0259td\u0259 bu irad\u0131n he\u00e7 bir \u0259sas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. \u018fn az\u0131 o s\u0259b\u0259bd\u0259n ki, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (AXC, 1918-1920) nec\u0259, hans\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 s\u00fcqut etm\u0259si v\u0259 bu s\u00fcqutda XI \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 ordu\u201dnun rolu dan\u0131lmaz faktd\u0131r. Yaxud ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f konfliktinin hans\u0131 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n v\u0259 hans\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259 yarad\u0131laraq k\u00f6r\u00fckl\u0259nm\u0259si d\u0259 da\u015fla\u015fm\u0131\u015f h\u0259qiq\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. SSR\u0130 t\u0259rkibind\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n (Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 s.) Erm\u0259nistana pe\u015fk\u0259\u015f edilm\u0259si v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n eksklav duruma d\u00fc\u015fm\u0259si d\u0259 h\u0259m\u00e7inin.<\/p>\n<p><strong>El\u0259 is\u0259 Rusiya EA n\u0259d\u0259n naraz\u0131d\u0131r? Niy\u0259 m\u0259hz indi bu q\u0131c\u0131q \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2020\/10\/22\/407723.jpg\" alt=\"Tarix\u00e7il\u0259rd\u0259n g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rimiz - Deputat Anar \u0130sk\u0259nd\u0259rli ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirdi\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Anar \u0130sg\u0259nd\u0259rli\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Mill\u0259t v\u0259kili, tarix elml\u0259ri doktoru, professor Anar \u0130sg\u0259nd\u0259rli \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da bildirdi ki,\u00a0 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259tinin he\u00e7 bir xalqa v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n m\u00fcnasib\u0259ti olmay\u0131b. Professor vur\u011fulad\u0131 ki, bu yana\u015fma h\u0259m qon\u015fu, h\u0259m d\u0259 uzaq d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7\u0259rlidir: \u201c\u00c7ar Rusiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 son qoyulan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r m\u00fcst\u0259qil tarixl\u0259rini yaz\u0131rlarsa, burada qeyri-adi n\u0259 var? Tariximizd\u0259 21 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan xanl\u0131\u011f\u0131 olub. \u015eimali Az\u0259rbaycanda yerl\u0259\u015f\u0259n xanl\u0131qlar\u0131n taleyi nec\u0259 oldu? Xanl\u0131qlar i\u015f\u011fal olundu. Xanl\u0131qlar\u0131n \u00e7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildiyi fakt\u0131n\u0131 yaz\u0131r\u0131qsa, burada q\u0259bah\u0259t olan n\u0259dir? 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olan c\u00fcmhuriyy\u0259t, m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk parlamentli respublika 11-ci Q\u0131z\u0131l Ordu t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fala m\u0259ruz qal\u0131b. Bunun n\u0259yi yaland\u0131r? Rus tarix\u00e7il\u0259ri n\u0259 yaz\u0131rlarsa-yazs\u0131nlar, biz vaxtil\u0259 t\u0259hrif olunmu\u015f tariximizi b\u0259rpa edirik. Bu qazaxlara, \u00f6zb\u0259kl\u0259r\u0259, t\u00fcrkm\u0259nl\u0259r\u0259, q\u0131r\u011f\u0131zlara, tacikl\u0259r\u0259, Baltikyan\u0131 respublikalara da aiddir. Orta m\u0259kt\u0259b d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisin\u0259 h\u00fccumlar v\u0259 o h\u00fccumlar\u0131n\u00a0 n\u0259tic\u0259l\u0259rini yaz\u0131r\u0131qsa, bundan he\u00e7 kim incim\u0259m\u0259lidir. Biz ger\u00e7\u0259k tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda yaz\u0131r\u0131q. Biz he\u00e7 bir d\u00f6vl\u0259t\u0259 b\u00f6htan atm\u0131r\u0131q. H\u0259r hans\u0131 d\u00f6vl\u0259tin etdikl\u0259rini n\u0259 inkar etmirik, n\u0259 d\u0259 \u015fi\u015firtmirik. Kimin\u00a0 n\u0259 yazma\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tdir. Az\u0259rbaycan tarixini \u00f6z v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131na oldu\u011fu kimi \u00e7atd\u0131rmaq biz tarix\u00e7il\u0259rin borcudur. Biz V\u0259t\u0259n, xalq qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z borcumuzu yerin\u0259 yetiririk. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra V\u0259t\u0259n tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan probleml\u0259ri \u0259dal\u0259tl\u0259 h\u0259ll edir. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan m\u0259kt\u0259blisi\u00a0\u00a0 &#8220;M\u0259n kim\u0259m?&#8221;, \u201cTarixim haradan ba\u015flay\u0131r?\u201d, \u201c\u018frazim harad\u0131r?\u201d, \u201cKiml\u0259r n\u0259y\u0259 iddia edib?\u201d kimi suallar\u0131n cavab\u0131n\u0131 al\u0131r, bu tarixi \u00f6yr\u0259nir v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f kimi yeti\u015fir&#8221;.<\/p>\n<p>A.\u0130sg\u0259nd\u0259rli\u00a0 qeyd etdi ki, geosiyasi v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fs\u0259 d\u0259, m\u00fclki tarix d\u0259yi\u015filmir: \u201cVaxtil\u0259 biz partiya tarixi ke\u00e7irdik. O tarix d\u0259yi\u015fk\u0259n v\u0259 s\u00fcr\u00fc\u015fk\u0259n idi. Ancaq m\u00fclki tarix d\u0259yi\u015filmir. \u018fg\u0259r t\u0259hrifl\u0259r olarsa, bu zamanla bilinir v\u0259 he\u00e7 bir xalqa, he\u00e7 bir d\u00f6vl\u0259t\u0259 ba\u015fucal\u0131\u011f\u0131 g\u0259tirmir. Az\u0259rbaycanda sovet hakimiyy\u0259tinin q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00f6htan\u00e7\u0131 tarix var idi. H\u0259tta \u015eaumyan, Kirov q\u0259hr\u0259man kimi t\u0259bli\u011f edilirdi. X\u00fcsusil\u0259 Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 yaz\u0131lanlar\u0131n b\u00f6y\u00fck qismi yaland\u0131r. 1918-ci ilin mart ay\u0131nda Bak\u0131da, Qubada, \u015eamax\u0131da, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda, C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan Sovet tarix\u00e7il\u0259ri yazm\u0131\u015fd\u0131lar ki, Bak\u0131da, \u015eamax\u0131da v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si ba\u015f verib, bunun g\u00fcnahkar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n milli demokratik ziyal\u0131lar\u0131d\u0131r. Bu tarix biab\u0131r\u00e7\u0131, t\u0259hrif olunmu\u015f tarix idi. Allaha \u015f\u00fck\u00fcr ki, biz bu tarixd\u0259n imtina etmi\u015fik. Bu g\u00fcn bizim h\u0259r hans\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u0259 m\u00fcnasib\u0259timizin nec\u0259 olmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131nda, r\u0259hb\u0259r hey\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda tarixi c\u00fcml\u0259 s\u00f6yl\u0259di &#8211; &#8220;Tarixi oldu\u011fu kimi yazmaq laz\u0131md\u0131r!&#8221; Bir d\u00f6vl\u0259tl\u0259 m\u00fcnasib\u0259t yax\u015f\u0131, o biri il\u0259 pis ola bil\u0259r, sonra v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fil\u0259 bil\u0259r. Tarix v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259yi\u015filmir. \u018fks halda, bu, tarix yox, siyas\u0259t olur\u201d.<\/p>\n<p><strong>Nigar H\u018fS\u018fNL\u0130,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Professor: \u201cBiz vaxtil\u0259 t\u0259hrif olunmu\u015f tariximizi b\u0259rpa edirik\u201d Rusiya Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n (REA) \u0130ctimai Elml\u0259r \u00fczr\u0259 Elmi \u0130nformasiya \u0130nstitutunun apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqat n\u0259tic\u0259sind\u0259 bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259linib ki, postsovet m\u0259kan\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rinin tarix d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 Rusiya ilhaq etdiyi \u0259razil\u0259rin xalqlar\u0131na z\u00fclm ed\u0259n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i d\u00f6vl\u0259t kimi t\u0259qdim olunur. REA hesab edir ki, bel\u0259 bilgil\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Rusiyaya qar\u015f\u0131 m\u0259nfi m\u00fcnasib\u0259tin formala\u015fmas\u0131na, ksenofobiyan\u0131n v\u0259 rusofobiyan\u0131n artmas\u0131na r\u0259vac ver\u0259 bil\u0259r. Sitat: \u201cM\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, 8-ci sinifl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Qazax\u0131stan\u0131n tarixi d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 Rusiya \u0130mperiyas\u0131 Qazax\u0131standan h\u0259rbi v\u0259 iqtisadi maraqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn platforma kimi istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6lk\u0259 kimi t\u0259svir olunur. Az\u0259rbaycanda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":757705,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/8bbd18b50bc11be426b22cf0a7a4ae92.jpg",700,442,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/8bbd18b50bc11be426b22cf0a7a4ae92.jpg",700,442,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/8bbd18b50bc11be426b22cf0a7a4ae92.jpg",700,442,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/8bbd18b50bc11be426b22cf0a7a4ae92-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/8bbd18b50bc11be426b22cf0a7a4ae92-578x365.jpg",578,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/8bbd18b50bc11be426b22cf0a7a4ae92.jpg",640,404,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/8bbd18b50bc11be426b22cf0a7a4ae92.jpg",700,442,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/8bbd18b50bc11be426b22cf0a7a4ae92.jpg",700,442,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/8bbd18b50bc11be426b22cf0a7a4ae92-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/8bbd18b50bc11be426b22cf0a7a4ae92.jpg",700,442,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Professor: \u201cBiz vaxtil\u0259 t\u0259hrif olunmu\u015f tariximizi b\u0259rpa edirik\u201d Rusiya Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n (REA) \u0130ctimai Elml\u0259r \u00fczr\u0259 Elmi \u0130nformasiya \u0130nstitutunun apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqat n\u0259tic\u0259sind\u0259 bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259linib ki, postsovet m\u0259kan\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rinin tarix d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 Rusiya ilhaq etdiyi \u0259razil\u0259rin xalqlar\u0131na z\u00fclm ed\u0259n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i d\u00f6vl\u0259t kimi t\u0259qdim olunur. REA hesab edir ki, bel\u0259 bilgil\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Rusiyaya qar\u015f\u0131 m\u0259nfi m\u00fcnasib\u0259tin formala\u015fmas\u0131na,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/757704"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=757704"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/757704\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":757706,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/757704\/revisions\/757706"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/757705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=757704"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=757704"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=757704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}