{"id":757848,"date":"2024-10-02T09:18:49","date_gmt":"2024-10-02T05:18:49","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=757848"},"modified":"2024-10-02T09:18:49","modified_gmt":"2024-10-02T05:18:49","slug":"t%c9%99hluk%c9%99li-x%c9%99st%c9%99lik-qapida-biz-qrip-bilirik-amma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=757848","title":{"rendered":"T\u0259hl\u00fck\u0259li x\u0259st\u0259lik QAPIDA &#8211; Biz qrip bilirik, amma&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 bu x\u0259st\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edib<\/strong><\/p>\n<p>Tibb elml\u0259ri doktoru v\u0259 professor Olha Qolubovska meymun\u00e7i\u00e7\u0259yinin v\u0259 qu\u015f qripinin yeni qlobal pandemiyaya s\u0259b\u0259b olub-olmamas\u0131 bar\u0259d\u0259 suala cavab verib.<\/p>\n<p>\u201cQaynarinfo\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 \u201cObozrevatel\u201d m\u0259lumat yay\u0131b.<\/p>\n<p><strong>\u0130nfeksionist \u201cX\u201d x\u0259st\u0259liyinin Davosda ke\u00e7iril\u0259n D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda m\u00fczakir\u0259 edildiyini xat\u0131rlad\u0131b. \u201cX\u201d x\u0259st\u0259liyinin meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi x\u0259st\u0259liyin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259c\u0259yini il\u0259 ba\u011fl\u0131 suala h\u0259kim bel\u0259 cavab verib: \u201cH\u0259r \u015fey ola bil\u0259r. D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 bu x\u0259st\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edib\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>O, h\u0259m\u00e7inin Fransan\u0131n Sa\u011flaml\u0131q Riskl\u0259rinin Monitorinqi v\u0259 Proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 Komit\u0259sinin proqnozu il\u0259 raz\u0131la\u015f\u0131b, ona g\u00f6r\u0259 yax\u0131n be\u015f ild\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti t\u0259hdid ed\u0259n \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li x\u0259st\u0259likl\u0259r heyvandan insana v\u0259 insandan heyvana ke\u00e7\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259rdir.<\/p>\n<p>\u201cZoonozlar &#8211; heyvanlardan insanlara ke\u00e7\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tlidir. M\u0259s\u0259l\u0259n, &#8220;X&#8221; x\u0259st\u0259liyi kimi d\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunan x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 qu\u015f qripidir. Qu\u015flar onunla x\u0259st\u0259l\u0259nirl\u0259r. Fermerl\u0259r yax\u0131n t\u0259mas n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoluxa bil\u0259r. \u015e\u00fck\u00fcr ki, bu virus insandan insana ke\u00e7mir. Amma mutasiya ba\u015f ver\u0259rs\u0259, d\u00fcnyada qu\u015f qripind\u0259n orta \u00f6l\u00fcm 52% t\u0259\u015fkil ed\u0259 bil\u0259r. Bunlar qorxulu r\u0259q\u0259ml\u0259rdir, amma virusa qar\u015f\u0131 d\u0259rmanlar\u0131m\u0131z var&#8221;, &#8211; dey\u0259 h\u0259kim qeyd edib.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri bir araya g\u0259lib. Onlar\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t COV\u0130D-19-dan on d\u0259f\u0259 \u00e7ox \u00f6l\u00fcm\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k yeni bir x\u0259st\u0259likl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Onu da xat\u0131rladaq ki, 2018-ci ild\u0259 \u201cX\u201d x\u0259st\u0259liyi terminini ciddi beyn\u0259lxalq epidemiyaya s\u0259b\u0259b ola bil\u0259n, haz\u0131rda nam\u0259lum olan yoluxucu x\u0259st\u0259liy\u0259 istinad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilib. Qlobal ekspertl\u0259r deyirl\u0259r ki, n\u00f6vb\u0259ti pandemiya yax\u0131nla\u015f\u0131r v\u0259 o, haz\u0131rda elm\u0259 m\u0259lum olmayan patogen t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/veteninfo.az\/public\/storage\/2023\/03\/media-image_750x_641158d20c430-y34uj15v876x9ic2ebg0.jpg\" alt=\"Adil Qeybulla istefa verdi - Veteninfo.Az\" \/><\/p>\n<p><strong>Adil Qeybulla<\/strong><\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 tibb elml\u0259ri doktoru, professor Adil Qeybulla \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b: \u201c\u018fslind\u0259 bu &#8220;X&#8221; x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u00f6nc\u0259 d\u0259 \u00dcST d\u00fcnyan\u0131 qar\u015f\u0131da g\u00f6zl\u0259y\u0259n, insanl\u0131\u011f\u0131 t\u0259hdid ed\u0259n 10 t\u0259hl\u00fck\u0259li virusdan biri, qrip pandemiyas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu. M\u00f6t\u0259b\u0259r elmi m\u0259kt\u0259bl\u0259rin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, daim mutasiya ed\u0259n qrip virusu n\u0259 vaxtsa \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li formas\u0131n\u0131 yaradacaq, nec\u0259 ki, \u201cispan qripi\u201dnd\u0259 oldu\u011fu kimi. Koronavirus da bu q\u0259bild\u0259n idi. Y\u0259ni, qrip d\u0259 n\u0259 vaxtsa koronovirus kimi qlobal pandemiya yaradacaq. Bu, elmi bir\u00a0 proqnozdur. Bu bax\u0131mdan \u201cX\u201d x\u0259st\u0259liyi dedikd\u0259 qar\u015f\u0131da ad\u0131 m\u0259lum olan infeksiyadan s\u00f6z gedir.<\/p>\n<p><strong>Bundan ba\u015fqa, koronavirusun da n\u0259 vaxtsa yenid\u0259n pandemiya yaratmaq potensial\u0131, imkan\u0131 qal\u0131b. \u00c7\u00fcnki mutasiya ed\u0259n viruslar daim \u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li formalar\u0131n\u0131 yaratmaq imkan\u0131ndad\u0131rlar.<\/strong><\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 \u201cX\u201d x\u0259st\u0259liyi m\u0259hz bu c\u00fcr s\u00fcrprizl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t h\u0259r bir s\u00fcrpriz\u0259 haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, 4 karantin infeksiyadan biri olan \u201ct\u0259bii \u00e7i\u00e7\u0259k\u201d virusu \u0259g\u0259r d\u00fcnyada yay\u0131larsa, 42 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 olan b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 t\u0259hdid ed\u0259 bil\u0259r. Xat\u0131rlad\u0131m ki, bu virusa qar\u015f\u0131 1980-ci ill\u0259rd\u0259 vaksinasiya olunub. Daha sonra x\u0259st\u0259lik yoxa \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 vaksinasiya dayand\u0131r\u0131l\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 yenid\u0259n bu virus ortaya \u00e7\u0131xsa, yenid\u0259n pandemiya t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Do\u011frudur, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcasir t\u0259bab\u0259tin \u0259lind\u0259 imkanlar var, lakin el\u0259 hallar var ki, m\u0259s\u0259l\u0259n, qripin effektli vaksinasiyas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u00c7\u00fcnki bu virus s\u00fcr\u0259tl\u0259 mutasiyaya u\u011frayan virusdur. Bu bax\u0131mdan da biz ist\u0259nil\u0259n s\u00fcrprizl\u0259r\u0259 haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada insanlar\u0131n say\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 artmas\u0131, fauna v\u0259 floran\u0131n s\u0131radan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ciddi probleml\u0259r yarada bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.medicina.az\/uploads\/doctors\/2019-11-13-00-08-06FwXYvfvCjD7xMrpRWxKu_file.jpg\" alt=\"Medicina.az - Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov - MD, F\u0130PP, C\u0130PS, TTT, \u0130nvaziv a\u011fr\u0131  m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, fleboloq\" width=\"800\" height=\"533\" \/><\/p>\n<p><strong>Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201cAnkara\u201d klinikas\u0131n\u0131n ba\u015f h\u0259kimi Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov is\u0259 qeyd edib ki, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, d\u00fcnyada son zamanlar pandemiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox sayda fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259nir:<\/strong>\u00a0\u201cCOV\u0130D-19 ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 onun m\u0259n\u015f\u0259yi haqda \u00e7ox ara\u015fd\u0131rma apar\u0131ld\u0131. Daha sonra m\u0259lum oldu ki, bu, elmi institutdan diqq\u0259tsizlik ucbat\u0131ndan yay\u0131lm\u0131\u015f m\u0259s\u0259l\u0259dir. Lakin bir s\u0131ra versiyalar da var ki, b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259r bu kimi bakterioloji, viral silahlar\u0131 d\u00fcnyada t\u0259nas\u00fcb\u00fcn d\u0259yi\u015fm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259dir. Y\u0259ni b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259rin d\u00fcnyada s\u00f6z\u0259 hakim olmaq istiqam\u0259tind\u0259 bu g\u00fcn adi silahlarla vuru\u015fmas\u0131 yet\u0259rli effekt ver\u0259 bilm\u0259diyind\u0259n, art\u0131q m\u00fc\u0259yy\u0259n bioloji silahlardan istifad\u0259 etm\u0259k, m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 \u0259hali say\u0131na t\u0259sir etm\u0259k, bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n istifad\u0259 edib, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 hala salmaq v\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 bu prosesd\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259rini y\u00fcr\u00fctm\u0259k, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259k niyy\u0259ti ola bil\u0259r. T\u0259k vaksinasiya v\u0259 yaxud dig\u0259r tibbi x\u0259rcl\u0259ri hesablasaq, bu miqdar\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259h\u015f\u0259tli b\u00f6y\u00fck r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u0259 bilirik. Bu bax\u0131mdan bu tipli anonslara t\u0259xribat\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin ortaya atd\u0131\u011f\u0131 ideya kimi baxmaq olar. \u00c7\u00fcnki \u0259g\u0259r ortada real patogen problem olsayd\u0131, h\u0259r halda, biz onun i\u015fart\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259rdik. Bu g\u00fcn e\u015fitdiyimiz pandemiyan\u0131n i\u015fart\u0131lar\u0131 yaln\u0131z meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r\u00a0<strong>v\u0259 bunun da \u0259lam\u0259tl\u0259ri art\u0131q ictimaiyy\u0259t\u0259 m\u0259lumdur\u201d.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u018fRAY,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 bu x\u0259st\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edib Tibb elml\u0259ri doktoru v\u0259 professor Olha Qolubovska meymun\u00e7i\u00e7\u0259yinin v\u0259 qu\u015f qripinin yeni qlobal pandemiyaya s\u0259b\u0259b olub-olmamas\u0131 bar\u0259d\u0259 suala cavab verib. \u201cQaynarinfo\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 \u201cObozrevatel\u201d m\u0259lumat yay\u0131b. \u0130nfeksionist \u201cX\u201d x\u0259st\u0259liyinin Davosda ke\u00e7iril\u0259n D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda m\u00fczakir\u0259 edildiyini xat\u0131rlad\u0131b. \u201cX\u201d x\u0259st\u0259liyinin meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi x\u0259st\u0259liyin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259c\u0259yini il\u0259 ba\u011fl\u0131 suala h\u0259kim bel\u0259 cavab verib: \u201cH\u0259r \u015fey ola bil\u0259r. D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 bu x\u0259st\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edib\u201d. O, h\u0259m\u00e7inin Fransan\u0131n Sa\u011flaml\u0131q Riskl\u0259rinin Monitorinqi v\u0259 Proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 Komit\u0259sinin proqnozu il\u0259 raz\u0131la\u015f\u0131b, ona&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":757849,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/f8f79c1d762d9ac7c5a7cce7a228f59c.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/f8f79c1d762d9ac7c5a7cce7a228f59c.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/f8f79c1d762d9ac7c5a7cce7a228f59c.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/f8f79c1d762d9ac7c5a7cce7a228f59c-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/f8f79c1d762d9ac7c5a7cce7a228f59c-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/f8f79c1d762d9ac7c5a7cce7a228f59c-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/f8f79c1d762d9ac7c5a7cce7a228f59c.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/f8f79c1d762d9ac7c5a7cce7a228f59c.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/f8f79c1d762d9ac7c5a7cce7a228f59c-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/f8f79c1d762d9ac7c5a7cce7a228f59c.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 bu x\u0259st\u0259likl\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edib Tibb elml\u0259ri doktoru v\u0259 professor Olha Qolubovska meymun\u00e7i\u00e7\u0259yinin v\u0259 qu\u015f qripinin yeni qlobal pandemiyaya s\u0259b\u0259b olub-olmamas\u0131 bar\u0259d\u0259 suala cavab verib. \u201cQaynarinfo\u201d x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 \u201cObozrevatel\u201d m\u0259lumat yay\u0131b. \u0130nfeksionist \u201cX\u201d x\u0259st\u0259liyinin Davosda ke\u00e7iril\u0259n D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunda m\u00fczakir\u0259 edildiyini xat\u0131rlad\u0131b. \u201cX\u201d x\u0259st\u0259liyinin meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi x\u0259st\u0259liyin\u0259 \u00e7evril\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/757848"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=757848"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/757848\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":757850,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/757848\/revisions\/757850"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/757849"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=757848"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=757848"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=757848"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}