{"id":758039,"date":"2024-10-02T14:32:36","date_gmt":"2024-10-02T10:32:36","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=758039"},"modified":"2024-10-02T14:32:36","modified_gmt":"2024-10-02T10:32:36","slug":"iran-ssri-nin-aqib%c9%99tini-yasayacaq-pezeskian-qorbacov-rolunda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=758039","title":{"rendered":"\u201c\u0130ran SSR\u0130-nin aqib\u0259tini ya\u015fayacaq&#8230;\u201d \u2013 Peze\u015fkian Qorba\u00e7ov rolunda?"},"content":{"rendered":"<p><strong>C\u0259nub qon\u015fumuz \u0130ran \u0259traf\u0131nda q\u0259liz prosesl\u0259r davam edir. Yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 dramatik hadis\u0259l\u0259r y\u0259qin ki, b\u00f6lg\u0259mizin taleyind\u0259 d\u0259 ciddi iz buraxmaqla pik n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7atacaq. Bu da \u015f\u00fcbh\u0259siz, xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 regiona c\u0259lb olunan q\u00fcvv\u0259l\u0259rin izl\u0259diyi h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n, formala\u015facaq geosiyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259r balans\u0131ndan as\u0131l\u0131 olacaq. Odur ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 da b\u00fct\u00fcn variantlara haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u201cQ\u0259rb getdikc\u0259 daha f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 Tehran\u0131 \u201cyenid\u0259nqurma\u201dya ba\u015flama\u011fa s\u00f6vq ed\u0259c\u0259k. Lakin farslar buna bir anda ba\u015flasa, n\u0259tic\u0259 bizd\u0259ki (SSR\u0130-d\u0259ki \u2013 Z.S.) kimi olacaq\u201d.<\/p>\n<p>Bu maraql\u0131 ehtimal\u0131 rusiyal\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f politoloq Sergey Markov b\u00f6lg\u0259d\u0259ki son olaylar\u0131 \u015f\u0259rh ed\u0259rk\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb (Axar.az).<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Q\u0259rb \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130ranla ba\u011fl\u0131 haz\u0131rk\u0131 vacib plan SEPAH-\u0131n c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda g\u00f6zd\u0259n sal\u0131nmas\u0131d\u0131r: \u201c\u0130ndiki m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Q\u0259rb qlobalist elitas\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di SEPAH-\u0131n \u0259n parlaq v\u0259 xarizmatik liderl\u0259rinin v\u0259 onunla \u0259laq\u0259li silahl\u0131 f\u0259allar\u0131 fiziki olaraq m\u0259hv etm\u0259kdir. Sonra is\u0259 islam inqilab\u0131n\u0131n \u0259sas s\u00fctunu kimi SEPAH-\u0131 g\u00f6zd\u0259n salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaq v\u0259 \u0130ran c\u0259miyy\u0259tind\u0259 konkret t\u0259xribat\u00e7\u0131 i\u015fl\u0259r aparmaqla m\u0259qs\u0259din\u0259 nail olmaqd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Markova g\u00f6r\u0259, onlar (Q\u0259rb \u2013 Z.S.) ali hakimiyy\u0259tin g\u00f6zl\u0259nil\u0259n transferi \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 demokratikl\u0259\u015fm\u0259 prosesl\u0259rinin ba\u015flanmas\u0131na t\u0259kan verm\u0259k fikrind\u0259dir.<\/strong>\u00a0\u201cArt\u0131q onlar\u0131n \u201ciranl\u0131 Qorba\u00e7ov\u201du var \u2013 o, sanksiyalar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Q\u0259rbl\u0259 d\u0259 dostluq etm\u0259k ist\u0259yir (M\u0259sud Peze\u015fkian n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur \u2013 Z.S.). KQB (DTK) h\u0259r \u015fey\u0259 qadir g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc, lakin SSR\u0130-ni da\u011f\u0131lmaqdan xilas ed\u0259 bilm\u0259di. G\u00f6r\u0259s\u0259n SEPAH nec\u0259, \u00f6z missiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259 bil\u0259c\u0259kmi?\u201d, &#8211; politoloq sualla fikrini tamamlay\u0131b&#8230;<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, ist\u0259nil\u0259n hakim rejimin g\u00fcc\u00fc ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 daxili iqtisadi amil\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00f6lk\u0259nin h\u0259rbi q\u00fcdr\u0259ti. Lakin h\u0259rbi faktor iqtisadi potensiala proporsional deyils\u0259, y\u0259ni daha \u00e7ox \u0259halinin yoxsulla\u015fmas\u0131 hesab\u0131na t\u0259min edilirs\u0259, hakim q\u00fcvv\u0259nin \u00f6mr\u00fc uzun \u00e7\u0259k\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>SSR\u0130 d\u0259 70 il sonra ona g\u00f6r\u0259 \u00e7\u00f6kd\u00fc ki, ild\u0259n-il\u0259 artan, Q\u0259rbl\u0259 silahlanma yar\u0131\u015f\u0131ndan do\u011fan n\u0259h\u0259ng h\u0259rbi b\u00fcdc\u0259 c\u0131l\u0131z \u201ciqtisadi ayaqlar\u201d \u00fcst\u00fcnd\u0259 durmu\u015fdu. Bu fonda is\u0259 \u0259halinin dolan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 s\u00f6vq-t\u0259bii getdikc\u0259 pisl\u0259\u015firdi. \u00dcst\u0259lik, SSR\u0130 \u201cxalqlar h\u0259bsxanas\u0131\u201d say\u0131l\u0131rd\u0131&#8230;<\/p>\n<p><strong>Mixail Qorba\u00e7ov da prosesl\u0259rin hara apard\u0131\u011f\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 anla\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259mimi \u015f\u0259kild\u0259 onun qar\u015f\u0131n\u0131 almaq, \u201cq\u0131rm\u0131z\u0131 imperiya\u201dn\u0131 bu d\u0259f\u0259 ba\u015fqa bir ad \u2013 \u201cYenil\u0259nmi\u015f \u0130ttifaq D\u00f6vl\u0259ti\u201d ad\u0131 alt\u0131nda qorumaq ist\u0259di. Bundan \u00f6tr\u00fc h\u0259tta SSR\u0130-d\u0259 14 mart 1991-ci ild\u0259 referendum da ke\u00e7irildi.<\/strong><\/p>\n<p>Lakin art\u0131q gec idi. \u00c7\u00fcnki se\u00e7diyi zorak\u0131 metod (Bak\u0131, Viln\u00fcs, Tiflis, Alma-Ata q\u0259tliamlar\u0131 da daxil) u\u011fursuz oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259rk\u0259zd\u0259n qa\u00e7ma prosesl\u0259ri gerid\u00f6nm\u0259z \u015f\u0259kild\u0259 g\u00fccl\u0259nmi\u015fdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 referendumdan t\u0259qrib\u0259n 9 ay sonra \u2013 25 dekabr 1991-ci ild\u0259 SSR\u0130 r\u0259sm\u0259n da\u011f\u0131ld\u0131. M\u0259ntiql\u0259 d\u0259, lap y\u00fcz referendum ke\u00e7ir, kim u\u00e7maqda olan \u00fcmumi binada ya\u015famaq ist\u0259y\u0259r ki&#8230;<\/p>\n<p>\u0130ran SSR\u0130 kimi federativ d\u00f6vl\u0259t olmasa da, onun da G\u00fcney Az\u0259rbaycan daxil, \u0259slind\u0259 r\u0259sm\u0259n milli-etnik subyektl\u0259ri var. Eyni zamanda, \u0130randak\u0131 hakim klerikal rejim d\u0259 sovet rejimi kimi on ill\u0259rdir \u201cxarici d\u00fc\u015fm\u0259n\u201d b\u0259han\u0259si il\u0259 v\u0259 \u00fcst\u0259g\u0259l, din p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda faktiki \u00f6z xalq\u0131n\u0131 v\u0259 \u00f6lk\u0259nin resurslar\u0131n\u0131 istismar el\u0259m\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur.<\/p>\n<p>Bura Q\u0259rbin ill\u0259rdir davam ed\u0259n a\u011f\u0131r iqtisadi-maliyy\u0259 sanksiyalar\u0131n\u0131 da \u0259lav\u0259 ets\u0259k, ordak\u0131 \u0259halinin ac\u0131nacaql\u0131 sosial-iqtisadi durumu g\u00f6z \u00f6n\u00fcn\u0259 s\u0259ril\u0259r. Ac is\u0259 q\u0131l\u0131nca \u00e7apar deyibl\u0259r. Bu m\u0259nada \u0130randak\u0131 rejimin \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u00fc\u015fm\u0259ni naraz\u0131 xalqd\u0131r s\u00f6yl\u0259y\u0259nl\u0259r yan\u0131lm\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>Ayr\u0131 s\u00f6zl\u0259, yeni prezident M\u0259sud Peze\u015fkian daxili prosesl\u0259rin hara getdiyini M.Qorba\u00e7ov kimi bilm\u0259mi\u015f deyil. SSR\u0130 n\u00fcmun\u0259sind\u0259 y\u0259qin ki, onu da bilm\u0259mi\u015f deyil ki, he\u00e7 bir hakimiyy\u0259t zorak\u0131, h\u0259rbi \u00fcsullarla xalq\u0131n r\u0259\u011fb\u0259tini qazana, uzun m\u00fcdd\u0259t \u201cs\u00fcng\u00fc ucunda\u201d otura bilm\u0259z.<\/p>\n<p><strong>Peze\u015fkian\u0131n az \u00f6nc\u0259 \u0130ran\u0131n par\u00e7alana bil\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131, bundan qabaq is\u0259 konstitusiyan\u0131n da icaz\u0259 verdiyi Az\u0259rbaycan dilind\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259dini h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00f6nc\u0259 bu c\u00fcr oxumaq laz\u0131m g\u0259lir&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Deyirl\u0259r, \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 adam q\u0259liz v\u0259ziyy\u0259td\u0259n m\u0259har\u0259tl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r, m\u00fcdrik is\u0259 o v\u0259ziyy\u0259t\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, d\u00fc\u015fm\u00fcr\u201d. \u018fg\u0259r \u0130ran \u00f6z b\u00fct\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc hans\u0131sa formada saxlamaq ist\u0259yirs\u0259, n\u0259 q\u0259d\u0259r gec deyil, daxild\u0259 vaxt\u0131 \u00e7oxdan \u00e7atm\u0131\u015f ciddi yum\u015falmalara v\u0259 siyasi islahatlara getm\u0259k, milli muxtariyy\u0259tl\u0259r daxil, \u0259n az\u0131ndan, federativ d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015funa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259k, \u201c\u015f\u0259r oxu\u201d olmaqdan \u00e7\u0131x\u0131b da b\u00fct\u00fcn qon\u015fularla dost olmaq yolu tutmaq zorundad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u018fks halda, SSR\u0130 aqib\u0259ti h\u0259qiq\u0259t\u0259n qa\u00e7\u0131lmaz olacaq&#8230;<\/strong><\/p>\n<p><strong>Z.S\u018fF\u018fRO\u011eLU<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u0259nub qon\u015fumuz \u0130ran \u0259traf\u0131nda q\u0259liz prosesl\u0259r davam edir. Yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 dramatik hadis\u0259l\u0259r y\u0259qin ki, b\u00f6lg\u0259mizin taleyind\u0259 d\u0259 ciddi iz buraxmaqla pik n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7atacaq. Bu da \u015f\u00fcbh\u0259siz, xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 regiona c\u0259lb olunan q\u00fcvv\u0259l\u0259rin izl\u0259diyi h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n, formala\u015facaq geosiyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259r balans\u0131ndan as\u0131l\u0131 olacaq. Odur ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 da b\u00fct\u00fcn variantlara haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r&#8230; \u201cQ\u0259rb getdikc\u0259 daha f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 Tehran\u0131 \u201cyenid\u0259nqurma\u201dya ba\u015flama\u011fa s\u00f6vq ed\u0259c\u0259k. Lakin farslar buna bir anda ba\u015flasa, n\u0259tic\u0259 bizd\u0259ki (SSR\u0130-d\u0259ki \u2013 Z.S.) kimi olacaq\u201d. Bu maraql\u0131 ehtimal\u0131 rusiyal\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f politoloq Sergey Markov b\u00f6lg\u0259d\u0259ki son olaylar\u0131 \u015f\u0259rh ed\u0259rk\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb (Axar.az). Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":758040,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/3c6ee880d38de93a7369861a99d8ce2c.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/3c6ee880d38de93a7369861a99d8ce2c.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/3c6ee880d38de93a7369861a99d8ce2c.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/3c6ee880d38de93a7369861a99d8ce2c-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/3c6ee880d38de93a7369861a99d8ce2c-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/3c6ee880d38de93a7369861a99d8ce2c-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/3c6ee880d38de93a7369861a99d8ce2c.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/3c6ee880d38de93a7369861a99d8ce2c.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/3c6ee880d38de93a7369861a99d8ce2c-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/3c6ee880d38de93a7369861a99d8ce2c.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"C\u0259nub qon\u015fumuz \u0130ran \u0259traf\u0131nda q\u0259liz prosesl\u0259r davam edir. Yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 dramatik hadis\u0259l\u0259r y\u0259qin ki, b\u00f6lg\u0259mizin taleyind\u0259 d\u0259 ciddi iz buraxmaqla pik n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7atacaq. Bu da \u015f\u00fcbh\u0259siz, xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 regiona c\u0259lb olunan q\u00fcvv\u0259l\u0259rin izl\u0259diyi h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n, formala\u015facaq geosiyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259r balans\u0131ndan as\u0131l\u0131 olacaq. Odur ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 da b\u00fct\u00fcn variantlara haz\u0131r olmal\u0131d\u0131r&#8230; \u201cQ\u0259rb getdikc\u0259 daha f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 Tehran\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/758039"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=758039"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/758039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":758041,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/758039\/revisions\/758041"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/758040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=758039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=758039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=758039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}