{"id":759284,"date":"2024-10-08T08:14:49","date_gmt":"2024-10-08T04:14:49","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=759284"},"modified":"2024-10-08T08:14:49","modified_gmt":"2024-10-08T04:14:49","slug":"kim-ki-100-il-yasamasa-az%c9%99rbaycanda-uzunomurluluyun-s%c9%99rtl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=759284","title":{"rendered":"&#8220;Kim ki 100 il ya\u015famasa&#8230;&#8221; &#8211; Az\u0259rbaycanda uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p>Oktyabr\u0131n 1-d\u0259 AB\u015e-\u0131n sabiq prezidenti Cimmi Karter 100 illik yubileyini qeyd edib. Ya\u015f\u0131 bir \u0259sr\u0259 \u00e7atan ilk AB\u015e prezidenti kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb.<\/p>\n<p>Onun uzun \u00f6m\u00fcr s\u00fcrm\u0259sinin s\u0259b\u0259bini\u00a0<a title=\"hekimler hekim sayti\" href=\"https:\/\/doktorinfo.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">h\u0259kim<\/a>l\u0259r v\u0259 qocal\u0131q \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r (gerontoloqlar) izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. Gerontoloqlara g\u00f6r\u0259, Karterin heyr\u0259tamiz uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131n\u0131n ilk s\u0259b\u0259bi onun q\u0259tiyy\u0259ti v\u0259 i\u015fini sevm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bildirilir ki, prezidentlikd\u0259n getdikd\u0259n sonra siyas\u0259t\u00e7i xeyriyy\u0259 fondunda k\u00f6n\u00fcll\u00fc qismind\u0259 i\u015fl\u0259yib. C\u0259nubi Kaliforniya Universitetind\u0259n gerontologiya professoru Valter Lonqo hesab edir ki, ba\u015fqalar\u0131na k\u00f6m\u0259k etm\u0259k ya\u015famaq ist\u0259yind\u0259n\u00a0<a title=\"xeberler son xeberler 2024\" href=\"https:\/\/big.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">x\u0259b\u0259r<\/a>\u00a0verir.<\/p>\n<p>Karter h\u0259tta qocal\u0131qda da daim yeni n\u0259 is\u0259 \u00f6yr\u0259nirdi ki, bu da gerontoloqlar\u0131n fikrinc\u0259, \u00f6mr\u00fc uzatma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir. Siyasi karyeras\u0131n\u0131 bitirdikd\u0259n sonra Karter h\u0259yat yolda\u015f\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 xeyriyy\u0259 fondu t\u0259sis etmi\u015fdi. Bundan ba\u015fqa, ke\u00e7mi\u015f prezident bir ne\u00e7\u0259 kitab yaz\u0131b v\u0259 62 ya\u015f\u0131nda xiz\u0259k s\u00fcrm\u0259yi \u00f6yr\u0259nib.<\/p>\n<p>U\u011furlu evlilik v\u0259 g\u00fccl\u00fc ail\u0259 d\u0259 Karterin uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri kimi g\u00f6st\u0259rilir. O, h\u0259yat yolda\u015f\u0131 il\u0259 77 il birlikd\u0259 ya\u015fay\u0131b. Rozalin Karter 2023-c\u00fc ilin noyabr\u0131nda v\u0259fat ed\u0259nd\u0259 ke\u00e7mi\u015f prezident xan\u0131m\u0131n\u0131n &#8220;b\u00fct\u00fcn nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259 b\u0259rab\u0259r t\u0259r\u0259fda\u015f oldu\u011funu, laz\u0131m olduqda ona m\u00fcdrik m\u0259sl\u0259h\u0259t v\u0259 d\u0259st\u0259k verdiyini&#8221; s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r Karterin uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131n\u0131n dig\u0259r s\u0259b\u0259bi kimi daimi fiziki aktivliyi qeyd edibl\u0259r. O, 80 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq qa\u00e7\u0131b, sonra is\u0259 dizind\u0259ki probleml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 yerim\u0259y\u0259 v\u0259 \u00fczm\u0259y\u0259 ke\u00e7ib. Bundan \u0259lav\u0259, o, h\u0259yat yolda\u015f\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 velosiped s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. C\u0259nubi Kaliforniya Universitetinin gerontoloqu Hovard Fridman hesab edir ki, \u0259slind\u0259 ya\u015fl\u0131 vaxtda idman etm\u0259k el\u0259 d\u0259 vacib deyil. Bunu m\u0259s\u0259l\u0259n, ba\u011f\u00e7ada i\u015fl\u0259m\u0259kl\u0259 v\u0259 ya sad\u0259c\u0259, g\u0259zm\u0259kl\u0259 d\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259m\u0259k olar.<\/p>\n<p>\u00d6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 Boston Universitetind\u0259n gerontoloq Tomas Perls \u0259mindir ki, ekstrovertl\u0259r daha uzun ya\u015fay\u0131rlar, \u00e7\u00fcnki onlar daha yax\u015f\u0131 koqnitiv funksiyaya malikdirl\u0259r v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 yax\u015f\u0131 \u0259hval-ruhiyy\u0259d\u0259dirl\u0259r. Sabiq prezidenti tan\u0131yan alim bildirib ki, o, \u00e7ox \u00fcnsiyy\u0259tcil, m\u00fcsb\u0259t enerji sa\u00e7an insand\u0131r. O, h\u0259m\u00e7inin Karterin uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u00fcn daha bir s\u0259b\u0259bi kimi onun \u0259qli sabitliyini qeyd edib. Bildirib ki, ke\u00e7mi\u015f prezident 2015-ci ild\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyin\u0259 tutuldu\u011funu \u00f6yr\u0259ndikd\u0259n sonra depressiyaya d\u00fc\u015fm\u0259yib, h\u0259m\u00e7inin arvad\u0131n\u0131n itkisin\u0259 s\u0259birl\u0259 d\u00f6z\u00fcb. N\u0259hay\u0259t, Karterin uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131n\u0131n son s\u0259b\u0259bi kimi onun inancl\u0131 olmas\u0131 g\u00f6st\u0259rilib. O \u0259mindir ki, dindarl\u0131q, Allaha inam sabiq prezident\u0259 stressli v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n daha asan \u00e7\u0131xma\u011fa k\u00f6m\u0259k edib.<\/p>\n<p>B\u0259s uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fckd\u0259 genetik faktor? Onun rolu n\u0259 q\u0259d\u0259rdir? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, m\u00fcasir g\u0259rgin v\u0259 stressli d\u00fcnyada, \u00fcst\u0259g\u0259l, t\u0259miz su, t\u0259miz hava v\u0259 t\u0259miz qida probleml\u0259ri fonunda uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc olmaq m\u00fcmk\u00fcnm\u00fc? \u015eair demi\u015f, do\u011frudanm\u0131 &#8220;kim ki, 100 il ya\u015famasa, g\u00fcnah onun \u00f6z\u00fcnd\u0259dir&#8221;? Az\u0259rbaycanda sadalanan \u015f\u0259rtl\u0259rin ne\u00e7\u0259si var?<\/p>\n<p>Tan\u0131nm\u0131\u015f h\u0259kim, tibb \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru Adil Qeybulla m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8220;Yeni M\u00fcsavat&#8221;a deyib ki, uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fcn sirl\u0259ri \u00e7oxdur: &#8220;Birincisi, genetikaya ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n genetikas\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r sa\u011flam olarsa, onun x\u0259st\u0259liy\u0259 tutulma ehtimal\u0131 o q\u0259d\u0259r a\u015fa\u011f\u0131 olur. \u018flb\u0259tt\u0259, m\u0259mnunluq ya\u015fayan, m\u0259rh\u0259m\u0259t hissi il\u0259 ya\u015fayan insanlar\u0131n, qisas hissind\u0259n uzaq olan insanlar\u0131n daxilind\u0259 bir sabitlik, tarazl\u0131q olur, onlar g\u00fccl\u00fc stress ya\u015fam\u0131rlar. Bunun \u00f6z\u00fc d\u0259 h\u0259yati prosesl\u0259rin sabit getm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. Bu amill\u0259rin rolu \u00e7oxdur. D\u00fczg\u00fcn qidalanman\u0131n, aktiv h\u0259yat t\u0259rzinin, bundan ba\u015fqa m\u00fcnasib\u0259t sisteminin, \u00fcnsiyy\u0259tin rolu \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr&#8221;.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc ya\u015f\u0131 90-dan yuxar\u0131 olan insanlar hesab olunur. Eyni zamanda, uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fcn orta ya\u015f\u0131 115 ildir v\u0259 aliml\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fctl\u0259q n\u0259z\u0259ri h\u0259ddi 125 ya\u015f olaraq qoyurlar.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 v\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u00fcn bir \u00e7ox s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 oldu\u011funu bildirirl\u0259r. Uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n vacib amill\u0259r bunlard\u0131r: genetika; h\u0259yat t\u0259rzi (o c\u00fcml\u0259d\u0259n qidalanma, fiziki f\u0259aliyy\u0259t v\u0259 psixoloji rejim, pis v\u0259 yax\u015f\u0131 v\u0259rdi\u015fl\u0259r); ekologiya v\u0259 \u0259traf m\u00fchitin v\u0259ziyy\u0259ti; \u00f6lk\u0259nin s\u0259hiyy\u0259si.<\/p>\n<p>Elm adamlar\u0131 h\u0259r bir faktorun t\u0259sirinin n\u0259 q\u0259d\u0259r faizl\u0259 ifad\u0259 olundu\u011funa dair konsensusa h\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259yibl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, m\u00fcxt\u0259lif hesablamalara g\u00f6r\u0259, genetik faktor 8%-d\u0259n 30%-\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259yin edilir v\u0259 burada h\u0259yat t\u0259rzinin \u00f6n\u0259mi 60%-\u0259 \u00e7ata bil\u0259r. Anlamaq laz\u0131md\u0131r ki, bu amill\u0259r bir-birin\u0259 zidd deyil, \u0259ksin\u0259 tamamlay\u0131r v\u0259 art\u0131r\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, i\u015fl\u0259nmi\u015f qazlar\u0131n t\u0259sirind\u0259n genetik olaraq azald\u0131lm\u0131\u015f qorunma haqq\u0131nda bilm\u0259kl\u0259, s\u0259naye metropolunda ya\u015fama\u011f\u0131 se\u00e7m\u0259y\u0259c\u0259ksiniz v\u0259 bununla da sa\u011flam uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck \u015fans\u0131n\u0131 art\u0131racaqs\u0131n\u0131z. Yaxud b\u0259d\u0259ninizin m\u0259i\u015f\u0259t plastikinin bir hiss\u0259si olan bisfenol A-n\u0131n z\u0259h\u0259rli t\u0259sirl\u0259rin\u0259 h\u0259ssas oldu\u011funu bils\u0259niz, plastik qablardan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259c\u0259ksiniz. MyDetox DNT testind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k b\u0259d\u0259ninizin detoksifikasiya sisteminin bu v\u0259 dig\u0259r x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda \u00f6yr\u0259n\u0259 bil\u0259rsiniz. T\u0259bii uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fc n\u0259 t\u0259sir edir?<\/p>\n<p>Daha \u0259vv\u0259l sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6rd \u0259sas uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck faktorundan yaln\u0131z genetik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r idar\u0259olunmaz amill\u0259r hesab olunur. Qalan \u00fc\u00e7\u00fc d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bil\u0259r v\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 \u00f6mr\u00fcn q\u0131salmas\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259sir ed\u0259n \u0259n ciddi x\u0259st\u0259likl\u0259rin s\u0259b\u0259bl\u0259rinin siyah\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259rtib edib. Onlar\u0131n say\u0131 9-dur: hipertoniya, piyl\u0259nm\u0259, y\u00fcks\u0259k xolesterol s\u0259viyy\u0259l\u0259ri, fiziki f\u0259aliyy\u0259tin olmamas\u0131, pis v\u0259rdi\u015fl\u0259r (siqaret, alkoqol), narkotik istifad\u0259si, qorunmayan cinsi \u0259laq\u0259, suyun keyfiyy\u0259tsizliyi, \u00e7irkl\u0259nmi\u015f hava.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131 daha \u00e7ox genetik faktorlar maraqland\u0131r\u0131r. \u0130nsan DNT-si sa\u011flaml\u0131\u011fa v\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck potensial\u0131na t\u0259sir ed\u0259n bir \u00e7ox gen ehtiva edir. H\u0259rt\u0259r\u0259fli DNT testi (m\u0259s\u0259l\u0259n, MyExpert) bu doqquz s\u0259b\u0259b\u0259 qar\u015f\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259ssas oldu\u011funuzu d\u0259qiq g\u00f6st\u0259rir. Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi v\u0259 ya \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131na meyl, alkoqol m\u00fcbadil\u0259sinin pozulmas\u0131 v\u0259 ya ateroskleroz riski m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r erk\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si vacib olan irsi amill\u0259rdir. Ax\u0131, genetik profil ya\u015fla d\u0259yi\u015fmir v\u0259 k\u00f6rp\u0259nin m\u00fc\u0259yy\u0259n bir x\u0259st\u0259liy\u0259 tutulma riski oldu\u011fu a\u015fkar edil\u0259rs\u0259, o, &#8220;b\u00f6y\u00fcm\u0259y\u0259c\u0259k&#8221;. Ancaq bu bar\u0259d\u0259 bilik h\u0259yat t\u0259rzinizi, p\u0259hrizinizi t\u0259nziml\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 x\u0259st\u0259liyin inki\u015faf\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa imkan ver\u0259c\u0259k. Bel\u0259likl\u0259, uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck genl\u0259ri h\u0259qiq\u0259t\u0259n m\u00f6vcuddurmu, yoxsa uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fcn s\u0259b\u0259bl\u0259rini h\u0259yat t\u0259rzind\u0259 v\u0259 p\u0259hrizd\u0259 axtarmaq laz\u0131md\u0131r? Aliml\u0259rin bu m\u00f6vzuda ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 v\u0259 m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri uzun ill\u0259rdir ki, dayanm\u0131r. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, sa\u011flam qidalanma prinsipl\u0259rin\u0259 riay\u0259t edilm\u0259sinin \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131 15% azaltd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n ara\u015fd\u0131rmalar var. Bu q\u0259na\u0259t\u0259 15 il \u0259rzind\u0259 he\u00e7 vaxt x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyind\u0259n, \u00fcr\u0259k-damar sistemi v\u0259 ya qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259y\u0259n 36,6 min ki\u015fi v\u0259 42,9 min qad\u0131n\u0131n qidalanmas\u0131n\u0131 v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzini t\u0259dqiq ed\u0259n Qlobal Sa\u011flaml\u0131q v\u0259 Tibb \u00fczr\u0259 Milli M\u0259rk\u0259zin aliml\u0259ri g\u0259lib.<\/p>\n<p>Art\u0131q uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fcn \u0259sas amill\u0259rini qeyd etdik. Bu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, qidalanma v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. M\u0259qs\u0259diniz uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u0259r siyah\u0131s\u0131nda olmaqd\u0131rsa, ilk olaraq balansla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f p\u0259hriz yeyilm\u0259lidir. Aral\u0131q d\u0259nizin\u0259 b\u0259nz\u0259r bir p\u0259hriz se\u00e7ilm\u0259lidir (bal\u0131q v\u0259 d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131, otlar, t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir) , t\u0259qrib\u0259n 50% t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 orta hesabla 25% protein, y\u00fcng\u00fcl karbohidratlar olmal\u0131d\u0131r. El\u0259c\u0259 d\u0259 fiziki aktivlik \u00f6n\u0259mlidir. Olimpiya rekordlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259y g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 g\u0259r\u0259k yoxdur, ancaq b\u0259d\u0259n\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq aerobik m\u0259\u015fql\u0259r edilm\u0259lidir. \u0130nsan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn daha bir ne\u00e7\u0259 amili n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259lidir: d\u00fczg\u00fcn yuxu v\u0259 istirah\u0259t; b\u00fct\u00fcn ehtiyat t\u0259dbirl\u0259ri il\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f vannas\u0131 q\u0259bul etm\u0259k (bu bar\u0259d\u0259 daha \u00e7ox bloqumuzda oxuyun &#8211; fotoqocalma haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259); psixoloji rahatl\u0131q v\u0259 sa\u011flaml\u0131q. Xroniki stress v\u0259 m\u0259nfi emosiyalardan qa\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r, \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r v\u0259 sosial inteqrasiya. \u0130nsan kollektiv bir varl\u0131qd\u0131r, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ail\u0259, dostlarla m\u00fcnt\u0259z\u0259m g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r v\u0259 xo\u015f sosial m\u00fchit qaydaya \u00e7evrilm\u0259lidir. Xeyriyy\u0259\u00e7ilik v\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq da faydal\u0131d\u0131r. Ya\u015f artd\u0131qca beynin m\u00fcr\u0259kk\u0259b probleml\u0259ri h\u0259ll etm\u0259k qabiliyy\u0259ti tez-tez pisl\u0259\u015fir ki, bu da t\u0259kc\u0259 h\u0259yat keyfiyy\u0259tini azald\u0131r v\u0259 \u00fcmumi enerji tonuna t\u0259sir etmir, h\u0259m d\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rin inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Neyrobikaya diqq\u0259t yetirin &#8211; beyni inki\u015faf etdir\u0259n v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini qoruyan fiziki v\u0259 idrak m\u0259\u015fql\u0259ri edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u0130ntizam. Q\u0259rib\u0259 s\u0259sl\u0259nir, lakin \u00e7ox vaxt yax\u015f\u0131 fiziki forma v\u0259 sabit \u00e7\u0259ki saxlayan y\u00fcks\u0259k m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259\u015fkil ed\u0259n insanlard\u0131r, bu da bir \u00e7ox sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rind\u0259n qa\u00e7\u0131nmaq dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Tibb t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n fikrinc\u0259, \u00fcr\u0259yin \u00f6mr\u00fc 150 il, b\u00f6yr\u0259kl\u0259rin \u00f6mr\u00fc 150-200 ildir, beyin t\u0259xmin\u0259n eyni vaxtda i\u015fl\u0259y\u0259 bil\u0259r, qaraciy\u0259r is\u0259 asanl\u0131qla 600 il ya\u015faya bil\u0259r. El\u0259 is\u0259 g\u0259lin bu resurslardan d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oktyabr\u0131n 1-d\u0259 AB\u015e-\u0131n sabiq prezidenti Cimmi Karter 100 illik yubileyini qeyd edib. Ya\u015f\u0131 bir \u0259sr\u0259 \u00e7atan ilk AB\u015e prezidenti kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Onun uzun \u00f6m\u00fcr s\u00fcrm\u0259sinin s\u0259b\u0259bini\u00a0h\u0259kiml\u0259r v\u0259 qocal\u0131q \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r (gerontoloqlar) izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. Gerontoloqlara g\u00f6r\u0259, Karterin heyr\u0259tamiz uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131n\u0131n ilk s\u0259b\u0259bi onun q\u0259tiyy\u0259ti v\u0259 i\u015fini sevm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bildirilir ki, prezidentlikd\u0259n getdikd\u0259n sonra siyas\u0259t\u00e7i xeyriyy\u0259 fondunda k\u00f6n\u00fcll\u00fc qismind\u0259 i\u015fl\u0259yib. C\u0259nubi Kaliforniya Universitetind\u0259n gerontologiya professoru Valter Lonqo hesab edir ki, ba\u015fqalar\u0131na k\u00f6m\u0259k etm\u0259k ya\u015famaq ist\u0259yind\u0259n\u00a0x\u0259b\u0259r\u00a0verir. Karter h\u0259tta qocal\u0131qda da daim yeni n\u0259 is\u0259 \u00f6yr\u0259nirdi ki, bu da gerontoloqlar\u0131n fikrinc\u0259,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":759285,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/uzun_81728284475.jpg",649,365,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/uzun_81728284475.jpg",649,365,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/uzun_81728284475.jpg",649,365,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/uzun_81728284475-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/uzun_81728284475.jpg",649,365,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/uzun_81728284475.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/uzun_81728284475.jpg",649,365,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/uzun_81728284475.jpg",649,365,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/uzun_81728284475-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/uzun_81728284475.jpg",649,365,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Oktyabr\u0131n 1-d\u0259 AB\u015e-\u0131n sabiq prezidenti Cimmi Karter 100 illik yubileyini qeyd edib. Ya\u015f\u0131 bir \u0259sr\u0259 \u00e7atan ilk AB\u015e prezidenti kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Onun uzun \u00f6m\u00fcr s\u00fcrm\u0259sinin s\u0259b\u0259bini\u00a0h\u0259kiml\u0259r v\u0259 qocal\u0131q \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r (gerontoloqlar) izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. Gerontoloqlara g\u00f6r\u0259, Karterin heyr\u0259tamiz uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131n\u0131n ilk s\u0259b\u0259bi onun q\u0259tiyy\u0259ti v\u0259 i\u015fini sevm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bildirilir ki, prezidentlikd\u0259n getdikd\u0259n sonra&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/759284"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=759284"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/759284\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":759287,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/759284\/revisions\/759287"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/759285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=759284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=759284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=759284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}