{"id":759691,"date":"2024-10-09T11:04:07","date_gmt":"2024-10-09T07:04:07","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=759691"},"modified":"2024-10-09T11:04:07","modified_gmt":"2024-10-09T07:04:07","slug":"erm%c9%99ni-saxtakarligi-v%c9%99-hiyl%c9%99g%c9%99rliyi-s%c9%99rh%c9%99d-tanimir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=759691","title":{"rendered":"Erm\u0259ni saxtakarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 hiyl\u0259g\u0259rliyi s\u0259rh\u0259d tan\u0131m\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Yalanlar uydurmaqla m\u0259\u015f\u011ful olan haylar he\u00e7 bir \u0259sas olmadan orta \u0259sr Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259ri olan \u0130r\u0259van\u0131 e.\u0259. 782-ci ild\u0259, y\u0259ni regionda erm\u0259nil\u0259rin \u0259cdadlar\u0131n\u0131n izl\u0259rinin h\u0259l\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 zamanda sal\u0131nm\u0131\u015f Erebuni qalas\u0131 il\u0259 eynil\u0259\u015fdirir v\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259ri hesab ed\u0259r\u0259k n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 yubiley m\u0259rasimi ke\u00e7irm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131rlar<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r \u0130r\u0259van\u0131n tarixini saxtala\u015fd\u0131rmaqla onu \u201cq\u0259dim erm\u0259ni \u015f\u0259h\u0259ri\u201d kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verm\u0259k i\u015fin\u0259 h\u0259l\u0259 ke\u00e7\u0259n \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259rind\u0259, Sovet hakimiyy\u0259tinin m\u00f6vcudlu\u011fu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015flay\u0131blar. \u0130r\u0259van\u0131 \u201cErebini\u201d kimi \u201ctarix\u0259\u201d salmaq ist\u0259yibl\u0259r. Saxtala\u015fd\u0131rman\u0131 r\u0259smil\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cErebuniy\u0259\u201d yubuleyl\u0259r ke\u00e7iribl\u0259r. Erm\u0259ni m\u0259tbuat\u0131n\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 x\u0259b\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda Erm\u0259nistanda \u201cErebuni\u201dnin \u201c2806 illiyini\u201d ke\u00e7irm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131rlar. \u00d6zl\u0259ri d\u0259 yaz\u0131rlar ki, \u201cErm\u0259nistan\u0131n 13-c\u00fc paytaxt\u0131n\u0131n 2806-c\u0131 ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f Erebuni-Yerevan bayram\u0131 oktyabr\u0131n 13-d\u0259\u00a0 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k\u201d. Erm\u0259ni m\u0259tbuat\u0131 yaz\u0131r ki, ilk \u201cr\u0259smi\u201d \u201cErebuni-Yerevan festival\u0131\u201d 1968-ci ilin oktyabr\u0131nda \u201cpaytaxt\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n 2750 illiyi\u201d il\u0259 \u0259laq\u0259dar ba\u015f tutub. \u201cYubiley\u201d \u015f\u0259nlikl\u0259ri t\u0259xmin\u0259n bir h\u0259ft\u0259 davam edib. Yaz\u0131rlar ki, \u0130r\u0259van\u0131n tarixind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n yeni kitablar n\u0259\u015fr edilib, \u0130r\u0259van\u0131n m\u0259i\u015f\u0259tind\u0259n b\u0259hs ed\u0259n yeni filml\u0259r \u00e7\u0259kilib, yeni mahn\u0131lar yaz\u0131l\u0131b, m\u00fcxt\u0259lif yubiley suvenirl\u0259ri burax\u0131l\u0131b. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, haylar 1968-ci ild\u0259 \u00f6z saxta tarixl\u0259rin\u0259 el\u0259 alud\u0259 olublarm\u0131\u015f ki, h\u0259tta \u201cg\u00fcl v\u0259 mahn\u0131 bayram\u0131\u201d ke\u00e7iribl\u0259r, \u201cbu festivalda\u201d 2750 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t xor ilk d\u0259f\u0259 olaraq \u201cErebuni-\u0130r\u0259van\u201d himnini ifa edib. Onu da yaz\u0131rlar ki, \u201cArin-Berd\u201d t\u0259p\u0259sinin \u0259t\u0259yind\u0259 \u201c\u0130r\u0259van Fondu Muzeyinin\u201d a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olub. Yaz\u0131rlar ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 muzey\u0259 biti\u015fik k\u00fc\u00e7\u0259nin ad\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k \u201cErebuni\u201d qoyulub, 2750 f\u0259vvar\u0259d\u0259n ibar\u0259t meydan a\u00e7\u0131l\u0131b, \u201cRespublika meydan\u0131nda\u201d \u201cabid\u0259\u201d ucald\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Tarix\u00e7il\u0259rin d\u0259 qeyd etdiyi kimi, m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razi Urartu, Sasani, \u018fr\u0259b xilaf\u0259ti, Sacil\u0259r, \u015e\u0259ddadil\u0259r, S\u0259lcuqil\u0259r, Eld\u0259nizl\u0259r, \u0130lxanil\u0259r, Teymuril\u0259r, Qaraqoyunlu, A\u011fqoyunlu, S\u0259f\u0259vil\u0259r, \u018ff\u015farlar, Qacarlar, \u00e7ar Rusiyas\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin t\u0259rkibin\u0259 daxil olub. Yaln\u0131z 1918-ci ild\u0259 C\u0259nubi Qafqazda ilk erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti yarand\u0131qdan sonra \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri Erm\u0259nistan\u0131n paytaxt\u0131na \u00e7evrilib. Yaln\u0131z Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rinin m\u0259skun olduqlar\u0131 bu \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131 orta \u0259sr yaz\u0131l\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 R\u0259van, \u0130r\u0259van, \u0130rivan kimi qeyd edilib. XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u00e7ar qo\u015funlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131 Erivan kimi yaz\u0131l\u0131b. Bu \u015f\u0259h\u0259r 1936-c\u0131 ild\u0259 Yerevan adland\u0131r\u0131l\u0131b. Erm\u0259ni tarix\u00e7il\u0259ri \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131n\u0131n Urartu \u00e7ar\u0131 I Argi\u015ftinin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 782-ci ild\u0259) sal\u0131nm\u0131\u015f Erebuni (\u0130rpuni) qalas\u0131n\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011flama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Erebuni qalas\u0131 yaln\u0131z h\u0259rbi-istehkam m\u0259qs\u0259dil\u0259 in\u015fa edilmi\u015f v\u0259 onun \u0259traf\u0131nda he\u00e7 vaxt \u015f\u0259h\u0259r infrastrukturu formala\u015fmam\u0131\u015fd\u0131. Urartulular\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 he\u00e7 bir aidiyy\u0259ti olmad\u0131\u011f\u0131 kimi, q\u0259dim Erebuni qalas\u0131n\u0131n da indiki \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri il\u0259 n\u0259 m\u0259kan, n\u0259 d\u0259 zaman bax\u0131m\u0131ndan \u0259laq\u0259si olmam\u0131\u015fd\u0131r. Q\u0259dim \u0130r\u0259van ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si il\u0259 1950-ci ild\u0259 arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xan Erebuni qalas\u0131 aras\u0131nda xeyli m\u0259saf\u0259 olub. Yaln\u0131z XX \u0259srin ikinci yar\u0131s\u0131ndan Erebuni qalas\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi Qanl\u0131 t\u0259p\u0259 \u015f\u0259h\u0259r\u0259traf\u0131 \u0259raziy\u0259 daxil edilib. \u0130r\u0259van toponiminin \u201cerm\u0259nic\u0259 dan\u0131\u015fan\u201d Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259 ba\u011flanmas\u0131 da erm\u0259ni tarix\u00e7il\u0259rinin yalan uydurmaqda nec\u0259 mahir olmalar\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir. Erm\u0259ni yaz\u0131\u00e7\u0131 Xa\u00e7atur Abovyan \u201cKratkiy istori\u00e7eskiy o\u00e7erk qorod Erivani\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131r ki, bu, tamamil\u0259 uydurmad\u0131r. Bu \u015f\u0259h\u0259r 1441-ci ild\u0259n, Cahan \u015fah d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u0259\u015fhurla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lk m\u0259nb\u0259l\u0259r t\u0259sdiq edir ki, indi Erm\u0259nistan adland\u0131r\u0131lan \u0259raziy\u0259 haylar (erm\u0259nil\u0259r) ilk d\u0259f\u0259 xristianl\u0131\u011f\u0131n d\u00f6vl\u0259t dini s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259sind\u0259n sonra missionerl\u0259r kimi g\u0259lmi\u015fl\u0259r. Haylar \u0259r\u0259b xilaf\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0130slam dinini q\u0259bul ed\u0259n aborigen t\u00fcrkm\u0259n\u015f\u0259li boylar\u0131n t\u0259rk etdikl\u0259ri dini m\u0259b\u0259dl\u0259r\u0259 sahib \u00e7\u0131x\u0131b, h\u0259min m\u0259b\u0259dl\u0259ri kils\u0259y\u0259 \u00e7evirib, el\u0259 oradaca saxta tarix \u0259s\u0259rl\u0259ri qura\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Erm\u0259nil\u0259rin \u0130r\u0259van \u0259traf\u0131nda m\u0259skunla\u015fmas\u0131 1441-ci ild\u0259 erm\u0259ni katolikoslu\u011funun iqam\u0259tgah\u0131n\u0131n Kilikiyadan Valar\u015fabad k\u0259ndind\u0259ki \u00dc\u00e7m\u00fc\u0259zzin (\u00dc\u00e7kils\u0259) kils\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n sonra ba\u015flan\u0131b. \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri bir m\u0259rk\u0259z kimi \u00c7uxur-S\u0259\u0259d b\u0259yl\u0259rb\u0259yliyi v\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 sosial-iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edib. Z\u0259ngi \u00e7ay\u0131 v\u0259 Ged\u0259r \u00e7aylar\u0131n\u0131n aras\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri \u015fimal-q\u0259rb v\u0259 \u015fimal-\u015f\u0259rq t\u0259r\u0259fd\u0259n da\u011flarla v\u0259 t\u0259p\u0259l\u0259rl\u0259, c\u0259nub v\u0259 c\u0259nub-q\u0259rb t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 \u0259kin\u0259 yararl\u0131 r\u0259van vadi il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015fdu. \u0130r\u0259van qalas\u0131 Z\u0259ngi \u00e7ay\u0131n\u0131n sol sahilind\u0259ki s\u0131ld\u0131r\u0131ml\u0131 t\u0259p\u0259nin \u00fcz\u0259rind\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. T\u00fcrk s\u0259yyah\u0131 v\u0259 co\u011frafiya\u015f\u00fcnas\u0131 \u00d6vliya \u00c7\u0259l\u0259bi \u0130r\u0259van\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si kimi XV \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 aid edir. \u00d6vliya \u00c7\u0259l\u0259bi yaz\u0131r ki, S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u015eah \u0130smay\u0131l hicri 915-ci ild\u0259 (1509-1510) qala sal\u0131nmas\u0131 bar\u0259d\u0259 \u00f6z v\u0259ziri R\u0259vanqulu xana g\u00f6st\u0259ri\u015f verib, o da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 7 il\u0259 qalan\u0131 tikdir\u0259r\u0259k ad\u0131n\u0131 \u201cR\u0259van\u201d qoyub.<\/p>\n<p>\u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri 4 massivd\u0259n ibar\u0259t olub: Qala (yaxud i\u00e7\u0259ri \u015f\u0259h\u0259r), \u015e\u0259hri (yaxud bay\u0131r \u015f\u0259h\u0259r), T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 (haz\u0131rda Kond adlan\u0131r) v\u0259 D\u0259mirbulaq (haz\u0131rda Karanki ta\u011f adlan\u0131r) massivl\u0259ri. Qala il\u0259 dig\u0259r ya\u015fay\u0131\u015f massivl\u0259ri aras\u0131nda Bazar meydan\u0131 v\u0259 ba\u011flar m\u00f6vcud idi. \u015e\u0259hri m\u0259h\u0259ll\u0259si Q\u0131rxbulaq (yaxud Ged\u0259r) \u00e7ay\u0131n\u0131n sa\u011f sahili il\u0259 \u0130r\u0259van qalas\u0131na kimi uzan\u0131rd\u0131. \u015e\u0259h\u0259rin m\u0259rk\u0259zi bazar\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn meydanlar\u0131, bir \u00e7ox karvansaralar\u0131 v\u0259 hamamlar\u0131 bu hiss\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015firdi. T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259si Z\u0259ngi \u00e7ay\u0131 il\u0259 \u015e\u0259hri m\u0259h\u0259ll\u0259sinin aras\u0131ndak\u0131 t\u0259p\u0259likd\u0259 yerl\u0259\u015firdi. T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sini \u015e\u0259hri m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259n \u0130r\u0259van\u0131n adl\u0131-sanl\u0131 adamlar\u0131n\u0131n \u00e7oxsayl\u0131 ba\u011flar\u0131 ay\u0131r\u0131rd\u0131. H\u00fcseynqulu xana m\u0259xsus m\u0259\u015fhur Xan ba\u011f\u0131 v\u0259 Yay k\u00f6\u015fk\u00fc Z\u0259ngi \u00e7ay\u0131n\u0131n sa\u011f sahilind\u0259 yerl\u0259\u015firdi. D\u0259mirbulaq m\u0259h\u0259ll\u0259si \u015e\u0259hri m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259n c\u0259nub-\u015f\u0259rqd\u0259, \u0130r\u0259van qalas\u0131n\u0131n \u015f\u0259rqind\u0259 yerl\u0259\u015firdi. 1747-ci ild\u0259 Nadir \u015fah \u018ff\u015far\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n sonra m\u00fcst\u0259qil xanl\u0131qlar yaran\u0131b v\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri eyniadl\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131n m\u0259rk\u0259zi olub. T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay (1828) v\u0259 \u018fdirn\u0259 (1829) s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin imzalanmas\u0131ndan sonra \u0130r\u0259van az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n qara g\u00fcnl\u0259ri ba\u015flan\u0131b. \u0130r\u0259van v\u0259 Nax\u00e7\u0131van xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra yarad\u0131lan yeni inzibati-\u0259razid\u0259 &#8211; \u201cErm\u0259ni vilay\u0259ti\u201dnd\u0259 1829-1831-ci ill\u0259rd\u0259 kameral siyah\u0131yaalma ke\u00e7ir\u0259n \u0130van \u015eopenin \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259halisi haqq\u0131nda verdiyi statistik m\u0259lumatlarda \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 2751 ail\u0259nin (11463 n\u0259f\u0259r), o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1807 m\u00fcs\u0259lman ail\u0259sinin (7331 n\u0259f\u0259r), 567 yerli erm\u0259ni ail\u0259sinin (2369 n\u0259f\u0259r), \u0130randan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n 366 erm\u0259ni ail\u0259sinin (1715 n\u0259f\u0259r) v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n 11 erm\u0259ni ail\u0259sinin (48 n\u0259f\u0259r), habel\u0259 46 bo\u015fa (xristian qara\u00e7\u0131lar\u0131) ail\u0259sinin (195 n\u0259f\u0259r) ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilib. 1865-ci ild\u0259 \u0130r\u0259van qalas\u0131 \u0259razisinin bir hiss\u0259sini Nerses Tahiryan adl\u0131 tacir sat\u0131n alaraq orada \u015f\u0259rab zavodu (indiki konyak zavodu) in\u015fa etdirib. 1914-c\u00fc ild\u0259 Xan saray\u0131n\u0131n Tiflisd\u0259ki H\u0259rb Tarixi muzeyin\u0259 t\u0259hvil veril\u0259n inventarlar\u0131 haz\u0131rda G\u00fcrc\u00fcstan D\u00f6vl\u0259t \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t Muzeyind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. Tan\u0131nm\u0131\u015f rus arxeoloqu qrafinya Praskofya Uvarova 1880-ci ild\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 olub, Xan saray\u0131n\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n S\u0259rdar m\u0259scidini Vere\u015f\u015faginin f\u0131r\u00e7as\u0131ndan \u00e7\u0131xan tabloya b\u0259nz\u0259tmi\u015fdi.<\/p>\n<p>1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131 29 may tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa \u0259razi iddias\u0131 s\u00fcrm\u0259m\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rini paytaxt kimi erm\u0259nil\u0259r\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedib. Erm\u0259nistanda sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra m\u0259scidl\u0259r bir-birinin ard\u0131nca erm\u0259ni vandallar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b v\u0259 yaxud t\u0259yinat\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib. C\u0259nubi Qafqaz\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259scidi olan G\u00f6y m\u0259scidd\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin tarix muzeyi yerl\u0259\u015fdirilib, Zal xan m\u0259scidi r\u0259ssamlar\u0131n s\u0259rgi salonuna \u00e7evrilib. Yaln\u0131z D\u0259mirbulaq m\u0259scidi 1988-ci il\u0259d\u0259k \u00f6z m\u0259qs\u0259din\u0259 xidm\u0259t edirdi, haz\u0131rda h\u0259min m\u0259scid d\u0259 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinib, onun yerind\u0259 h\u00fcnd\u00fcr m\u0259rt\u0259b\u0259li bina ucald\u0131l\u0131b. 1924-c\u00fc ild\u0259 Aleksandr Tamanyan\u0131n layih\u0259si \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin rekonstruksiyas\u0131, \u0259slind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n izini silm\u0259y\u0259 xidm\u0259t edirdi. Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 G\u00f6y m\u0259scidd\u0259n savay\u0131 ya\u015f\u0131 250 ild\u0259n yuxar\u0131 birc\u0259 d\u0259n\u0259 d\u0259 olsun tarix-memarl\u0131q abid\u0259si qalmay\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus tarix-memarl\u0131q abid\u0259l\u0259rinin q\u0259sd\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131, onlar\u0131n m\u0259nsubiyy\u0259tinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si v\u0259 yaxud \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fcl\u0259\u015fdirilm\u0259si beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcququn, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 1949-cu il Cenevr\u0259 Konvensiyalar\u0131n\u0131n, UNESCO-nun 1954 v\u0259 1970-ci il Konvensiyalar\u0131n\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131d\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti c\u0259zas\u0131zl\u0131q m\u00fchitind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n maddi-m\u0259d\u0259ni irsini barbarcas\u0131na da\u011f\u0131tmaq siyas\u0259tini davam etdirir. Erm\u0259ni vandallar\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus maddi-m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259rinin izl\u0259rini silm\u0259y\u0259, ba\u015fqa xalqlar\u0131n aya\u011f\u0131na yazma\u011fa v\u0259 yaxud onlar\u0131 \u00f6z adlar\u0131na \u00e7\u0131xma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fsalar da tarixin yadda\u015f\u0131ndan onlar\u0131 silm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildir. \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n elm, t\u0259hsil, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri kimi, Az\u0259rbaycan tarixinin parlaq v\u0259 silinm\u0259z s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n birini t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p><strong>Sevinc Azadi, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yalanlar uydurmaqla m\u0259\u015f\u011ful olan haylar he\u00e7 bir \u0259sas olmadan orta \u0259sr Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259ri olan \u0130r\u0259van\u0131 e.\u0259. 782-ci ild\u0259, y\u0259ni regionda erm\u0259nil\u0259rin \u0259cdadlar\u0131n\u0131n izl\u0259rinin h\u0259l\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 zamanda sal\u0131nm\u0131\u015f Erebuni qalas\u0131 il\u0259 eynil\u0259\u015fdirir v\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259ri hesab ed\u0259r\u0259k n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 yubiley m\u0259rasimi ke\u00e7irm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131rlar Erm\u0259nil\u0259r \u0130r\u0259van\u0131n tarixini saxtala\u015fd\u0131rmaqla onu \u201cq\u0259dim erm\u0259ni \u015f\u0259h\u0259ri\u201d kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verm\u0259k i\u015fin\u0259 h\u0259l\u0259 ke\u00e7\u0259n \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259rind\u0259, Sovet hakimiyy\u0259tinin m\u00f6vcudlu\u011fu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015flay\u0131blar. \u0130r\u0259van\u0131 \u201cErebini\u201d kimi \u201ctarix\u0259\u201d salmaq ist\u0259yibl\u0259r. Saxtala\u015fd\u0131rman\u0131 r\u0259smil\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cErebuniy\u0259\u201d yubuleyl\u0259r ke\u00e7iribl\u0259r. Erm\u0259ni m\u0259tbuat\u0131n\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 x\u0259b\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda Erm\u0259nistanda \u201cErebuni\u201dnin \u201c2806 illiyini\u201d&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":759692,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/250f1d5316954685376010393281088297.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/250f1d5316954685376010393281088297.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/250f1d5316954685376010393281088297.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/250f1d5316954685376010393281088297-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/250f1d5316954685376010393281088297-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/250f1d5316954685376010393281088297-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/250f1d5316954685376010393281088297.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/250f1d5316954685376010393281088297.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/250f1d5316954685376010393281088297-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/250f1d5316954685376010393281088297.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Yalanlar uydurmaqla m\u0259\u015f\u011ful olan haylar he\u00e7 bir \u0259sas olmadan orta \u0259sr Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259ri olan \u0130r\u0259van\u0131 e.\u0259. 782-ci ild\u0259, y\u0259ni regionda erm\u0259nil\u0259rin \u0259cdadlar\u0131n\u0131n izl\u0259rinin h\u0259l\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 zamanda sal\u0131nm\u0131\u015f Erebuni qalas\u0131 il\u0259 eynil\u0259\u015fdirir v\u0259 bu \u015f\u0259h\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259ri hesab ed\u0259r\u0259k n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 yubiley m\u0259rasimi ke\u00e7irm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131rlar Erm\u0259nil\u0259r \u0130r\u0259van\u0131n tarixini saxtala\u015fd\u0131rmaqla onu \u201cq\u0259dim erm\u0259ni \u015f\u0259h\u0259ri\u201d kimi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/759691"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=759691"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/759691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":759693,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/759691\/revisions\/759693"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/759692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=759691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=759691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=759691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}