{"id":760693,"date":"2024-10-12T09:54:35","date_gmt":"2024-10-12T05:54:35","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=760693"},"modified":"2024-10-12T09:54:35","modified_gmt":"2024-10-12T05:54:35","slug":"neftli-qazli-qazaxistan-aes-tik%c9%99c%c9%99k-b%c9%99s-az%c9%99rbaycan-bir-referenduma-sozardi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=760693","title":{"rendered":"Neftli-qazl\u0131 Qazax\u0131stan AES tik\u0259c\u0259k, b\u0259s Az\u0259rbaycan? &#8211; bir referenduma s\u00f6zard\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259r Badamov: \u201cQazax\u0131stan prezidentinin AES-in tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259ni referenduma \u00e7\u0131xarmas\u0131 v\u0259 xalq\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 almas\u0131\u00a0 d\u00fczg\u00fcn add\u0131m idi\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Qazax\u0131stan\u0131n M\u0259rk\u0259zi Se\u00e7ki Komissiyas\u0131 \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 atom-elektrik stansiyas\u0131n\u0131n (AES) tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6t\u0259n bazar ke\u00e7irilmi\u015f referendumun yekun n\u0259tic\u0259l\u0259rini a\u00e7\u0131qlay\u0131b. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, referendumda i\u015ftirak etm\u0259k h\u00fcququ olan Qazax\u0131stan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcmumi say\u0131 12 milyon 284 min 487 n\u0259f\u0259r t\u0259\u015fkil edib. S\u0259sverm\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n say\u0131 7 milyon 820 min 204 n\u0259f\u0259r v\u0259 ya referendumda i\u015ftirak etm\u0259k h\u00fcququ olan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n say\u0131n\u0131n 63,66 faizini t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>Referenduma \u00e7\u0131xar\u0131lan m\u0259s\u0259l\u0259nin m\u00fcsb\u0259t h\u0259llin\u0259 s\u0259s ver\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n say\u0131 5 milyon 561 min 937 n\u0259f\u0259r v\u0259 ya 71,12 faiz t\u0259\u015fkil edib. Bel\u0259likl\u0259, referendum ba\u015f tutmu\u015f say\u0131l\u0131r. \u00dcmumxalq s\u0259sverm\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lan m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcsb\u0259t q\u0259rar q\u0259bul edilib. Y\u0259ni \u0130ran kimi neft-qaz \u00f6lk\u0259si Qazax\u0131standa da AES tikil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.e-huquq.az\/media\/2021\/06\/21\/azer-badamovjpg-1582118164.jpg\" alt=\"Az\u0259r Badamov: &quot;Davosda ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r bir daha g\u00f6st\u0259rdi ki, \u00f6lk\u0259miz\u0259  b\u00f6y\u00fck maraq var&quot;\" width=\"800\" height=\"450\" \/><\/p>\n<p><strong>Az\u0259r Badamov<\/strong><\/p>\n<p><strong>Milli M\u0259clisin \u0130qtisadi siyas\u0259t, s\u0259naye v\u0259 sahibkarl\u0131q komit\u0259sinin s\u0259dr m\u00fcavini Az\u0259r Badamov \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da bildirdi ki, atom elektrik enerjisi \u0259n ucuz v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li enerji hesab olunur:<\/strong>\u00a0\u201cD\u00fcnyan\u0131n 50 \u00f6lk\u0259sind\u0259 atom enerjisind\u0259n istifad\u0259 edilir. Atom elektrik stansiyalar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti uran\u0131 xaricd\u0259n idxal edir. D\u00fcnya uran ehtiyatlar\u0131n\u0131n 40%-i Qazax\u0131standad\u0131r. Qazax\u0131stan d\u00fcnyada uran istehsal\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yerd\u0259dir. Qazax\u0131stan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn uran ehtiyatlar\u0131 oldu\u011fu halda, AES-in tikilm\u0259si tam m\u0259ntiqlidir. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, AES-l\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n riskli layih\u0259l\u0259rdir. \u00c7ernob\u0131lda v\u0259 Fukusimada ba\u015f ver\u0259n AES q\u0259zalar\u0131 insanlar\u0131 narahat edir v\u0259\u00a0 bel\u0259 stansiyalar\u0131n in\u015fas\u0131na qar\u015f\u0131 olanlar\u0131n say\u0131 da az deyil. Bu bax\u0131mdan Qazax\u0131stan prezidentinin AES-in tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259ni referenduma \u00e7\u0131xarmas\u0131 v\u0259 xalq\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 almas\u0131\u00a0 d\u00fczg\u00fcn add\u0131m idi\u201d.<\/p>\n<p>Mill\u0259t v\u0259kili qeyd etdi ki,\u00a0 xalq referendumda f\u0259al i\u015ftirak edib:<\/p>\n<p>\u201c7 oktyabrda Qazax\u0131standa bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 referendum ke\u00e7irildi. Beyn\u0259lxalq m\u00fc\u015fahid\u0259 missiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 referendumun ke\u00e7irilm\u0259sini biz d\u0259 izl\u0259dik.\u00a0 Referendumda xalq\u0131n aktiv \u015f\u0259kild\u0259 i\u015ftirak etdiyini m\u00fc\u015fahid\u0259 etdik. Bel\u0259likl\u0259, referendumda i\u015ftirak ed\u0259n se\u00e7icil\u0259rin 71,1%-i AES-in tikintisin\u0259 raz\u0131l\u0131q verdi. Hesab edir\u0259m ki, AES-in tikintisi Qazax\u0131standa enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sin\u0259 v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259kdir. Sual olunur ki, bel\u0259 bir AES Az\u0259rbaycanda da tikil\u0259 bil\u0259rmi v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 referendum ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259rmi? Qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan 200 Qiqavatl\u0131q b\u0259rpaolunan enerji resurslar\u0131na malikdir. Biz \u00f6lk\u0259mizd\u0259 su elektrik stansiyalar\u0131, g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n tikintisin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck vermi\u015fik. \u00c7\u00fcnki ya\u015f\u0131l enerji daha t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 risksizdir. Bu bax\u0131mdan AES-in Az\u0259rbaycanda tikintisinin aktual olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hesab edir\u0259m\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Qazax\u0131stan h\u00f6kum\u0259ti AES-in tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 icra\u00e7\u0131 se\u00e7\u0259rk\u0259n sanksiya riskl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaca\u011f\u0131n\u0131 bildirib. Qazax\u0131stan ba\u015f nazirinin m\u00fcavini Roman Sklyar m\u0259tbuat konfrans\u0131nda deyib ki, Qazax\u0131standak\u0131 atom elektrik stansiyas\u0131 bir ne\u00e7\u0259 qlobal \u015firk\u0259tin daxil olaca\u011f\u0131 konsorsium t\u0259r\u0259find\u0259n tikil\u0259c\u0259k: \u201cEhtimal olunur ki, konsorsium olacaq, \u00e7\u00fcnki t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. Bundan \u0259lav\u0259, biz \u0259n yeni stansiya modeli il\u0259 maraqlan\u0131r\u0131q ki, \u00f6z sah\u0259sind\u0259 lider olan istehsal\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259n son dizayn h\u0259ll\u0259ri v\u0259 texnologiyalar\u0131 orada t\u0259tbiq olunsun\u201d.<\/p>\n<p><strong>Ba\u015f nazir m\u00fcavininin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, yekun q\u0259rar\u0131 x\u00fcsusi layih\u0259 qrupu ver\u0259c\u0259k:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cG\u0259l\u0259n il bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tiril\u0259c\u0259k: bu konsorsiumun \u00fczvl\u0259ri kiml\u0259r olacaq, s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fm\u0259 n\u0259 vaxt haz\u0131rlanacaq, podrat\u00e7\u0131 v\u0259 layih\u0259\u00e7i il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar n\u0259 vaxt veril\u0259c\u0259k v\u0259 s. Beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259r bir il \u0259rzind\u0259 texniki-iqtisadi \u0259sasland\u0131rma haz\u0131rlayacaqlar, yaln\u0131z bundan sonra AES-in tikintisin\u0259 ba\u015flan\u0131lacaq\u201d.<\/p>\n<p>Qazax\u0131stan\u0131n energetika \u00fczr\u0259 ekspertl\u0259ri AES-in tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259rqli m\u00f6vqed\u0259dirl\u0259r. Aset Naur\u0131zbayev \u201cReport\u201da m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq konsorsiumun yarad\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rh ed\u0259rk\u0259n bildirib ki, bu, \u00e7ox g\u00fcman ki, \u201cRosatom\u201dun da i\u015ftirak ed\u0259c\u0259yi konsorsium olacaq. \u201cRosatom\u201d AES-i reaktorla t\u0259min ed\u0259c\u0259k, turbin v\u0259 dig\u0259r avadanl\u0131qlar is\u0259 \u00c7ind\u0259n g\u0259tiril\u0259c\u0259k. \u201cAvropa \u015firk\u0259tl\u0259ri \u00e7\u0259tin ki,bu konsorsiuma daxil olsun\u201d, &#8211; o hesab edir.<\/p>\n<p>Daha bir qazax\u0131stanl\u0131 ekspert R\u0259\u015fid Jaks\u0131l\u0131kov is\u0259 qeyd edib ki, AES-in tikintisi \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxalq konsorsiumun yarad\u0131lmas\u0131 variant\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 riski ehtiva edir.<\/p>\n<p><strong>\u201cBeyn\u0259lxalq konsorsium yarad\u0131larsa, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 m\u0259suliyy\u0259tin b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar Qazax\u0131stan\u0131n t\u0259l\u0259b ir\u0259li s\u00fcr\u0259c\u0259yi he\u00e7 kim olmayacaq. AES-in tikintisi x\u00fcsusi t\u0259hl\u00fck\u0259 v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131yan layih\u0259dir. Q\u0259rb \u015firk\u0259tl\u0259rinin bel\u0259 bir add\u0131m ataca\u011f\u0131na v\u0259 beyn\u0259lxalq konsorsiumda i\u015ftirak ed\u0259c\u0259yin\u0259 \u0259min deyil\u0259m\u201d, &#8211; R.Jaks\u0131l\u0131kov bildirib.<\/strong><\/p>\n<p>Qazax\u0131stanl\u0131 ekspert Talqat Kaliyev is\u0259 tamamil\u0259 zidd fikir s\u0259sl\u0259ndirib. O, Qazax\u0131standa m\u00fch\u00fcm v\u0259 b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxalq konsorsiumlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131n\u0131n yeni olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 art\u0131q u\u011furlu t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik oldu\u011funu bildirib.<\/p>\n<p><strong>Xat\u0131rladaq ki, bundan \u0259vv\u0259l Atom Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259r birliyi il\u0259 tikilm\u0259si ideyas\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259 prezidenti Kas\u0131m-Jomart Tokayev s\u0259sl\u0259ndirmi\u015fdi.<\/strong><\/p>\n<p>Onu da qeyd ed\u0259k ki, tikintini Rusiyan\u0131n \u201cRosatom\u201d \u015firk\u0259ti almaq ist\u0259yir. Bununla ba\u011fl\u0131 Qazax\u0131stana Rusiya r\u0259hb\u0259rliyi s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ist\u0259kl\u0259r \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. Lakin Rusiyaya qar\u015f\u0131 sanksiyalar\u0131n getdikc\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si Astanan\u0131n layih\u0259ni b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 \u201cRosatom\u201da verm\u0259sini m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz edir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259rin bir hiss\u0259sinin Rusiya \u015firk\u0259tin\u0259 verilm\u0259si variant\u0131 m\u00fczakir\u0259 olunur. Lakin xarici t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n bu varianta raz\u0131la\u015facaqlar\u0131 ehtimal\u0131 el\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck deyil.<\/p>\n<p><strong>Nigar H\u018fS\u018fNL\u0130,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259r Badamov: \u201cQazax\u0131stan prezidentinin AES-in tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259ni referenduma \u00e7\u0131xarmas\u0131 v\u0259 xalq\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 almas\u0131\u00a0 d\u00fczg\u00fcn add\u0131m idi\u201d Qazax\u0131stan\u0131n M\u0259rk\u0259zi Se\u00e7ki Komissiyas\u0131 \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 atom-elektrik stansiyas\u0131n\u0131n (AES) tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6t\u0259n bazar ke\u00e7irilmi\u015f referendumun yekun n\u0259tic\u0259l\u0259rini a\u00e7\u0131qlay\u0131b. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, referendumda i\u015ftirak etm\u0259k h\u00fcququ olan Qazax\u0131stan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcmumi say\u0131 12 milyon 284 min 487 n\u0259f\u0259r t\u0259\u015fkil edib. S\u0259sverm\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n say\u0131 7 milyon 820 min 204 n\u0259f\u0259r v\u0259 ya referendumda i\u015ftirak etm\u0259k h\u00fcququ olan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n say\u0131n\u0131n 63,66 faizini t\u0259\u015fkil edib. Referenduma \u00e7\u0131xar\u0131lan m\u0259s\u0259l\u0259nin m\u00fcsb\u0259t h\u0259llin\u0259 s\u0259s ver\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n say\u0131 5&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":760694,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/a3a357767df1d97ef8092d20fc30f764.jpg",850,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/a3a357767df1d97ef8092d20fc30f764.jpg",850,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/a3a357767df1d97ef8092d20fc30f764.jpg",850,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/a3a357767df1d97ef8092d20fc30f764-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/a3a357767df1d97ef8092d20fc30f764-621x365.jpg",621,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/a3a357767df1d97ef8092d20fc30f764-840x494.jpg",640,376,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/a3a357767df1d97ef8092d20fc30f764.jpg",850,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/a3a357767df1d97ef8092d20fc30f764.jpg",850,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/a3a357767df1d97ef8092d20fc30f764-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/a3a357767df1d97ef8092d20fc30f764.jpg",850,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259r Badamov: \u201cQazax\u0131stan prezidentinin AES-in tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259ni referenduma \u00e7\u0131xarmas\u0131 v\u0259 xalq\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 almas\u0131\u00a0 d\u00fczg\u00fcn add\u0131m idi\u201d Qazax\u0131stan\u0131n M\u0259rk\u0259zi Se\u00e7ki Komissiyas\u0131 \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 atom-elektrik stansiyas\u0131n\u0131n (AES) tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6t\u0259n bazar ke\u00e7irilmi\u015f referendumun yekun n\u0259tic\u0259l\u0259rini a\u00e7\u0131qlay\u0131b. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, referendumda i\u015ftirak etm\u0259k h\u00fcququ olan Qazax\u0131stan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcmumi say\u0131 12 milyon 284 min 487 n\u0259f\u0259r t\u0259\u015fkil&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/760693"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=760693"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/760693\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":760696,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/760693\/revisions\/760696"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/760694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=760693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=760693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=760693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}