{"id":761357,"date":"2024-10-15T09:49:24","date_gmt":"2024-10-15T05:49:24","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=761357"},"modified":"2024-10-15T09:49:24","modified_gmt":"2024-10-15T05:49:24","slug":"brics-in-valyutasi-yaradilir-bu-funksiyalari-olacaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=761357","title":{"rendered":"BR\u0130CS-in valyutas\u0131 yarad\u0131l\u0131r &#8211; bu funksiyalar\u0131 olacaq"},"content":{"rendered":"<p><strong>Planlar o zaman ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r ver\u0259 bil\u0259r ki&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Bir h\u0259ft\u0259 sonra &#8211; oktyabr\u0131n 22-d\u0259 Kazanda BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259rinin sammiti ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan daxil, daha 25 \u00f6lk\u0259 t\u0259dbir\u0259 d\u0259v\u0259tli statusundad\u0131r. Art\u0131q Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2 g\u00fcnl\u00fck Kazan sammitin\u0259 qat\u0131laca\u011f\u0131 d\u0259qiql\u0259\u015fib. O da m\u0259lumdur ki, r\u0259smi Bak\u0131 t\u0259\u015fkilata \u00fczvl\u00fck \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t edib.<\/p>\n<p>M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, qar\u015f\u0131dak\u0131 sammit AB\u015e dollar\u0131na \u0259saslanan qlobal maliyy\u0259 sistemin\u0259 alternativ \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cyol x\u0259rit\u0259si\u201d t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259r. Analitikl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u00f6hb\u0259t \u00e7oxvalyutal\u0131 \u00f6d\u0259ni\u015f platformas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131ndan gedir. H\u0259m\u00e7inin qism\u0259n q\u0131z\u0131lla d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n yeni BR\u0130CS ticar\u0259t valyutas\u0131n\u0131n burax\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fczakir\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bildirilir ki, bel\u0259 bir alternativin meydana \u00e7\u0131xmas\u0131 tarixi hadis\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r, \u00e7\u00fcnki bu, d\u00fcnya maliyy\u0259 strukturunun m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonrak\u0131 \u0259saslar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n 1944-c\u00fc il Bretton Vuds sistemind\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ilk ciddi c\u0259hd olard\u0131.<\/p>\n<p><strong>Bu bax\u0131mdan qism\u0259n q\u0131z\u0131l v\u0259 neft, minerallar v\u0259 metallar kimi t\u0259bii ehtiyatlarla d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n BR\u0130CS valyutas\u0131n\u0131n burax\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259rar qlobal iqtisadi sistemi k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. Ekspertl\u0259rin x\u00fcsusi diqq\u0259ti son iki ild\u0259 BR\u0130CS \u00fczvl\u0259rinin rekord s\u00fcr\u0259tl\u0259 q\u0131z\u0131l almas\u0131na y\u00f6n\u0259lib.<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0131z\u0131l tarix\u0259n maliyy\u0259 b\u00f6hranlar\u0131ndan sonra valyutalar\u0131 sabitl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilib v\u0259 bu c\u00fcr f\u0259aliyy\u0259t qlobal maliyy\u0259 \u201cyenid\u0259n qurulmas\u0131\u201dna haz\u0131rl\u0131qlara i\u015far\u0259 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, BR\u0130CS valyutas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 Rusiyad\u0131r. Ukraynadak\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 sanksiyalara m\u0259ruz qoyulan Rusiya var g\u00fcc\u00fc il\u0259 Q\u0259rb maliyy\u0259 sistemin\u0259 qar\u015f\u0131 hans\u0131sa m\u0259rk\u0259zin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Rusiyan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri Sergey Lavrov 2023-c\u00fc ilin yanvar\u0131nda elan etdi ki, h\u0259min ilin avqustunda ke\u00e7iril\u0259c\u0259k BR\u0130CS sammitind\u0259 blokun vahid valyutas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 m\u00fczakir\u0259 olunacaq. Lakin h\u0259min sammitd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 ciddi m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusuna \u00e7evrilm\u0259di.<\/p>\n<p>\u0130lk \u0259vv\u0259l bel\u0259 bir valyutan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131 Valday Club t\u0259r\u0259find\u0259n 2018-ci ild\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb. \u0130deya BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259rinin milli valyutalar\u0131ndan ibar\u0259t SDR (Special Drawing Rights) kimi valyutalar s\u0259b\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 idi. Yeni ehtiyat valyutan\u0131n ad\u0131n\u0131n R5 olmas\u0131 t\u0259klif edilirdi &#8211; o vaxtk\u0131 BR\u0130CS \u00fczvl\u0259rinin milli valyutalar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131n ba\u015f h\u0259rfin\u0259 g\u00f6r\u0259: real, rubl, rupi, renminbi, rand.<\/p>\n<p><strong>2014-c\u00fc ilin iyulunda BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin infrastruktur layih\u0259l\u0259rini maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k olan, h\u0259m\u00e7inin D\u00fcnya Bank\u0131 v\u0259 Beyn\u0259lxalq Valyuta Fonduna alternativ kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131 olmas\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259dikl\u0259ri Yeni \u0130nki\u015faf Bank\u0131n\u0131 (NDB) yaratd\u0131lar. Bank\u0131n ba\u015f ofisi \u015eanxayda yerl\u0259\u015fir. Yeni binan\u0131n tikintisin\u0259 2017-ci ild\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b v\u0259 2021-ci ilin sentyabr\u0131nda \u015f\u0259h\u0259r r\u0259hb\u0259rliyi onu r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259y\u0259 t\u0259hvil verib.<\/strong><\/p>\n<p>NDB &#8220;Fitch Ratings&#8221; v\u0259 &#8220;S&amp;P Global Ratings&#8221;d\u0259n AA+ uzunm\u00fcdd\u0259tli kredit reytinql\u0259ri al\u0131b ki, bu da banka beyn\u0259lxalq kapital bazarlar\u0131nda maliyy\u0259 c\u0259lb etm\u0259y\u0259 imkan verir. 2020-ci ild\u0259 NDB beyn\u0259lxalq kapital bazarlar\u0131nda deb\u00fct istiqraz emissiyalar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdi: 5 il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 2 milyard dollar v\u0259 3 il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 1,5 milyard dollar. Lakin \u00f6t\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u0259ld\u0259 olunan v\u0259saitl\u0259rin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r u\u011fursuz yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 bank\u0131n investisiya imkanlar\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131. \u00d6t\u0259n 10 ild\u0259 NDB il\u0259 ba\u011fl\u0131 qar\u015f\u0131ya qoyulan m\u0259qs\u0259din he\u00e7 5 faizin\u0259 bel\u0259 nail olunmamas\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 oturu\u015fmu\u015f sisteml\u0259r\u0259 alternativ yaratmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tin olmaqla b\u0259rab\u0259r, y\u00fcks\u0259k t\u0259\u015fkilatlanma t\u0259l\u0259b edir. BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda indiki halda bel\u0259 bir t\u0259\u015fkilatlanman\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>2015-ci ild\u0259 BR\u0130CS-in maliyy\u0259 nazirl\u0259ri SWIFT-\u0259 b\u0259nz\u0259r \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u00f6d\u0259ni\u015f sisteminin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015flay\u0131blar. Bundan \u0259lav\u0259, valyuta inteqrasiyas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbir kimi milli valyuta v\u0259 fond birjalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn platforman\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 t\u0259klif olunur. Hesab olunur ki,\u00a0 bu, BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259rinin valyutalar\u0131 il\u0259 likvidliyi v\u0259 ticar\u0259t h\u0259cmini art\u0131racaq v\u0259 valyuta riskl\u0259rinin hedcinq edilm\u0259si imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>X\u00fcsusil\u0259 Rusiyada \u00fcmid edirl\u0259r ki, bel\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si Amerika v\u0259 Avropa banklar\u0131n\u0131 konversiya z\u0259ncirind\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131rar. M\u0259s\u0259l\u0259n, haz\u0131rda UnionPay \u00f6d\u0259ni\u015f sistemind\u0259 na\u011fds\u0131z \u0259m\u0259liyyatlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 rubl-yuan c\u00fctl\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn xarici \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259r dollara konvertasiya t\u0259l\u0259b edir ki, bu da AB\u015e banklar\u0131nda m\u00fcxbir hesablardan istifad\u0259ni z\u0259ruri edir.<\/strong><\/p>\n<p>Bu problemi h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 2019-cu ild\u0259n etibar\u0259n be\u015f d\u00f6vl\u0259tin \u0259razisind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k v\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin milli \u00f6d\u0259ni\u015f sisteml\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k vahid \u00f6d\u0259ni\u015f sisteminin &#8211; BR\u0130CS Pay-in inki\u015faf\u0131 davam etdirilir. BR\u0130CS Pay il\u0259 AB\u015e banklar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 dollara konvertasiya art\u0131q laz\u0131m olmayacaq, \u00e7\u00fcnki \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259r BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259rinin milli valyutalar\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>BR\u0130CS Pay sistemi h\u0259m d\u0259 ittifaq \u00fczvl\u0259rin\u0259 SWIFT, Visa v\u0259 Mastercard kimi beyn\u0259lxalq \u00f6d\u0259ni\u015f t\u0259\u015fkilatlar\u0131ndan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltma\u011fa imkan ver\u0259c\u0259k. Pilot layih\u0259 2019-cu ilin aprel ay\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 C\u0259nubi Afrikada ba\u015flay\u0131b. BR\u0130CS Pay-in 2025-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r tam f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>Lakin bu planlar o zaman ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r ver\u0259 bil\u0259r ki, BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 ticar\u0259tinin 50 faizd\u0259n \u00e7oxu bir-biri il\u0259 olsun. Haz\u0131rda BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259ri xarici ticar\u0259tinin yaln\u0131z 6 faizini bir-biri il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irir. Bu, art\u0131q yeni valyuta emissiyas\u0131n\u0131n aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 azald\u0131r.<\/p>\n<p><strong>BR\u0130CS Pay vahid \u00f6d\u0259ni\u015f sisteminin i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, yeni valyutan\u0131n fiziki formada burax\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc suallar do\u011furur. \u018fg\u0259r \u00f6d\u0259ni\u015f sistemi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fu kimi i\u015fl\u0259s\u0259, o zaman BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259rinin valyutalar\u0131 aras\u0131nda konvertasiya s\u00fcr\u0259tli v\u0259 rahat olacaq. Eyni zamanda \u00f6lk\u0259l\u0259r pul siyas\u0259tind\u0259 suverenliyi, q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulunda is\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyacaqlar.<\/strong><\/p>\n<p>Vahid valyutaya ke\u00e7id zaman\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r pul siyas\u0259tinin apar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi qaydalar\u0131 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131b i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlamal\u0131 olacaqlar. Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, b\u00fct\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n ehtiyaclar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alan \u0259dal\u0259tli valyuta ittifaq\u0131 yaratmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u0130qtisadi inki\u015faf\u0131n m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259l\u0259ri disbalanslara g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq v\u0259 b\u00f6hranlara s\u0259b\u0259b olacaq.<\/p>\n<p>\u00c7ox g\u00fcman ki, yeni valyuta BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 ya onlar\u0131n ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 aras\u0131nda xarici ticar\u0259t \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6d\u0259ni\u015f vasit\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 valyuta ittifaq \u00f6lk\u0259l\u0259rinin birjalar\u0131nda al\u0131na v\u0259 na\u011fds\u0131z formada mal v\u0259 ya xidm\u0259tl\u0259rin \u00f6d\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 oluna bil\u0259r.<\/p>\n<p>Yeni valyutan\u0131n d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 burax\u0131lmas\u0131 prosesi \u00e7ox uzun bir prosesdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn vahid valyutan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131 \u00f6t\u0259n \u0259srin 60-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc, lakin avro valyuta kimi \u00e7ox sonralar meydana \u00e7\u0131xd\u0131. Na\u011fds\u0131z valyuta d\u00f6vriyy\u0259si 1999-cu ild\u0259, \u0259sginas v\u0259 sikk\u0259l\u0259r is\u0259 2002-ci ild\u0259 Avropada d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 burax\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Ekspertl\u0259rin fikrinc\u0259, BR\u0130CS-d\u0259 vahid valyuta ideyas\u0131 2050-ci ild\u0259n tez realla\u015fa bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Bu arada &#8220;BR\u0130CS&#8221; akronimini yaradan iqtisad\u00e7\u0131 Jim O\u2019Neill blok valyutas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131n\u0131 t\u0259nqid edib v\u0259 bunu \u201cg\u00fcl\u00fcnc\u201d adland\u0131r\u0131b. O\u2019Nil hesab edir ki, bu ideya iflasa u\u011frayacaq, \u00e7\u00fcnki BR\u0130CS blokunun b\u00fct\u00fcn m\u00f6vcudlu\u011fu \u0259rzind\u0259 bu \u00f6lk\u0259l\u0259r inteqrasiya bax\u0131m\u0131ndan he\u00e7 n\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259yibl\u0259r.<\/p>\n<p>O\u2019Neill x\u00fcsusil\u0259 qeyd edir ki, valyutan\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan m\u0259rk\u0259zi bank\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lm\u0259si \u00e7\u0259tin olacaq. &#8220;Financial Times&#8221;\u0259 dan\u0131\u015fan O\u2019Nill-in s\u00f6zl\u0259rn\u0259 g\u00f6r\u0259, inki\u015faf\u0131 getdikc\u0259 daha f\u0259rqli istiqam\u0259tl\u0259r g\u00f6t\u00fcr\u0259n iqtisadiyyatlar \u00fc\u00e7\u00fcn vahid valyuta yaratmaq dem\u0259k olar ki, m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p><strong>Ancaq Braziliyadan alternativ bir fikir var: &#8220;Trace Finance&#8221;nin valyuta siyas\u0259ti departamentinin r\u0259hb\u0259ri Evandro Casianu hesab edir ki, r\u0259q\u0259msal \u015f\u0259kild\u0259 valyuta yaratmaq kifay\u0259t q\u0259d\u0259r reald\u0131r, lakin bunun \u00fc\u00e7\u00fcn 5 ild\u0259n 10 il\u0259 q\u0259d\u0259r vaxt, BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u00e7ox s\u0131x inteqrasiya laz\u0131md\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>BR\u0130CS valyutas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 ideyas\u0131n\u0131 \u0259sasland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn son ill\u0259rd\u0259 dollar\u0131n d\u00fcnya ehtiyatlar\u0131nda pay\u0131n\u0131n azalmas\u0131na diqq\u0259t yetirilir. 2024-c\u00fc ilin ikinci r\u00fcb\u00fcn\u00fcn sonunda dollar\u0131n d\u00fcnya valyuta ehtiyatlar\u0131nda pay\u0131 son \u00fc\u00e7 onillikd\u0259 \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, buna s\u0259b\u0259b m\u0259rk\u0259zi banklar\u0131n ehtiyatlar\u0131n\u0131n xeyli hiss\u0259sini qeyri-ehtiyat valyutalar\u0131na \u00e7evirm\u0259sidir. Qurumun m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, aprel-iyun aylar\u0131nda dollar\u0131n beyn\u0259lxalq valyuta ehtiyatlar\u0131nda pay\u0131 0,7 faiz b\u0259ndi, il \u0259rzind\u0259 is\u0259 1,2 faiz b\u0259ndi azalaraq 58,22 faiz\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu, 1995-ci ild\u0259n b\u0259ri \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>Lakin baxaq g\u00f6r\u0259k, dollar\u0131n azalan pay\u0131 hans\u0131 valyutalara gedib. BVF-nin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, ke\u00e7\u0259n il \u0259rzind\u0259 pay\u0131 azalan dig\u0259r ehtiyat valyuta \u00c7in yuan\u0131 olub, 0,31 faiz b\u0259ndi azalaraq d\u00f6rd ilin minimumuna &#8211; 2,14 faiz\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Dollar\u0131n v\u0259 yuan\u0131n pay\u0131n\u0131n azalmas\u0131n\u0131n \u0259sas benefisiar\u0131 qeyri-ehtiyat valyutalar\u0131 olub &#8211; m\u0259rk\u0259zi banklar onlara il \u0259rzind\u0259 ehtiyat investisiyalar\u0131n\u0131 0,63 faiz b\u0259ndi art\u0131raraq 4,25 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131blar. Ehtiyat valyutalar aras\u0131nda \u0259n \u00e7ox Avstraliya dollar\u0131n\u0131n pay\u0131 &#8211; 0,27 faiz b\u0259ndi artaraq 2,24 faiz\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Yapon yeninin 0,22 faiz b\u0259ndi artaraq 5,59 faiz\u0259 y\u00fcks\u0259lib. Funt sterlinq v\u0259 Kanada dollar\u0131 h\u0259r biri 0,17 faiz b\u0259ndi artaraq, m\u00fcvafiq olaraq 4,94 faiz v\u0259 2,68 faiz t\u0259\u015fkil edib. \u0130sve\u00e7r\u0259 frank\u0131n\u0131n pay\u0131 son bir ild\u0259 dem\u0259k olar ki, d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259r\u0259k 0,2 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qal\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Son bir ild\u0259 avronun pay\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi 20 faizd\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 qalaraq 19,72 faizd\u0259n 19,76 faiz\u0259 y\u00fcks\u0259lib. Avropa valyutas\u0131 alt\u0131 r\u00fcb ard\u0131c\u0131l olaraq bu s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7ata bilmir.<\/p>\n<p>Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 baxd\u0131qda g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, haz\u0131rda d\u00fcnya ehtiyatlar\u0131n\u0131n 90 faizind\u0259n \u00e7ox BR\u0130CS-in qar\u015f\u0131 durma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rinin valyutalar\u0131ndad\u0131r. BR\u0130CS-in \u0259n g\u00fccl\u00fc \u00fczv\u00fc olan \u00c7in yuan\u0131n\u0131n pay\u0131 45 d\u0259f\u0259y\u0259 yax\u0131n azd\u0131r&#8230;<\/p>\n<p><strong>D\u00fcnya SAK\u0130T,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Planlar o zaman ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r ver\u0259 bil\u0259r ki&#8230; Bir h\u0259ft\u0259 sonra &#8211; oktyabr\u0131n 22-d\u0259 Kazanda BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259rinin sammiti ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan daxil, daha 25 \u00f6lk\u0259 t\u0259dbir\u0259 d\u0259v\u0259tli statusundad\u0131r. Art\u0131q Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2 g\u00fcnl\u00fck Kazan sammitin\u0259 qat\u0131laca\u011f\u0131 d\u0259qiql\u0259\u015fib. O da m\u0259lumdur ki, r\u0259smi Bak\u0131 t\u0259\u015fkilata \u00fczvl\u00fck \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t edib. M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, qar\u015f\u0131dak\u0131 sammit AB\u015e dollar\u0131na \u0259saslanan qlobal maliyy\u0259 sistemin\u0259 alternativ \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cyol x\u0259rit\u0259si\u201d t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259r. Analitikl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u00f6hb\u0259t \u00e7oxvalyutal\u0131 \u00f6d\u0259ni\u015f platformas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131ndan gedir. H\u0259m\u00e7inin qism\u0259n q\u0131z\u0131lla d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n yeni BR\u0130CS ticar\u0259t valyutas\u0131n\u0131n burax\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fczakir\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bildirilir ki, bel\u0259 bir alternativin meydana&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":761358,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/0d62c1ee5c0895eb06b5b2593857c2fc.jpg",800,450,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/0d62c1ee5c0895eb06b5b2593857c2fc.jpg",800,450,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/0d62c1ee5c0895eb06b5b2593857c2fc.jpg",800,450,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/0d62c1ee5c0895eb06b5b2593857c2fc-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/0d62c1ee5c0895eb06b5b2593857c2fc-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/0d62c1ee5c0895eb06b5b2593857c2fc.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/0d62c1ee5c0895eb06b5b2593857c2fc.jpg",800,450,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/0d62c1ee5c0895eb06b5b2593857c2fc.jpg",800,450,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/0d62c1ee5c0895eb06b5b2593857c2fc-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/0d62c1ee5c0895eb06b5b2593857c2fc.jpg",800,450,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Planlar o zaman ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r ver\u0259 bil\u0259r ki&#8230; Bir h\u0259ft\u0259 sonra &#8211; oktyabr\u0131n 22-d\u0259 Kazanda BR\u0130CS \u00f6lk\u0259l\u0259rinin sammiti ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan daxil, daha 25 \u00f6lk\u0259 t\u0259dbir\u0259 d\u0259v\u0259tli statusundad\u0131r. Art\u0131q Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2 g\u00fcnl\u00fck Kazan sammitin\u0259 qat\u0131laca\u011f\u0131 d\u0259qiql\u0259\u015fib. O da m\u0259lumdur ki, r\u0259smi Bak\u0131 t\u0259\u015fkilata \u00fczvl\u00fck \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t edib. M\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, qar\u015f\u0131dak\u0131 sammit AB\u015e dollar\u0131na \u0259saslanan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/761357"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=761357"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/761357\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":761360,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/761357\/revisions\/761360"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/761358"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=761357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=761357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=761357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}