{"id":762508,"date":"2024-10-18T10:42:21","date_gmt":"2024-10-18T06:42:21","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=762508"},"modified":"2024-10-18T10:42:21","modified_gmt":"2024-10-18T06:42:21","slug":"az%c9%99rbaycan-mediasinda-beyn%c9%99lxalq-jurnalistika-trendl%c9%99rinin-t%c9%99tbiqi-probleml%c9%99ri-s%c9%99b%c9%99bl%c9%99ri-v%c9%99-h%c9%99lli-yollari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=762508","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan medias\u0131nda beyn\u0259lxalq jurnalistika trendl\u0259rinin t\u0259tbiqi probleml\u0259ri: s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 h\u0259lli yollar\u0131"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p>XXI \u0259srd\u0259 d\u00fcnya medias\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif trendl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur v\u0259 bunlar f\u0259rqli istiqam\u0259tlidir. Mediada h\u0259m kontentl\u0259 ba\u011fl\u0131, h\u0259m texnoloji yenilikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131, h\u0259m d\u0259 media qurumlar\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni meyill\u0259r m\u0259lumdur. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu trendl\u0259r d\u00fcnya media sisteminin bir hiss\u0259si olan Az\u0259rbaycan medias\u0131nda da m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. O zaman bu trendl\u0259r n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 istifad\u0259 olunur? Probleml\u0259r n\u0259l\u0259rdir v\u0259 nec\u0259 h\u0259ll etm\u0259k olar?<\/p>\n<p><strong>Trendl\u0259r&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onu qeyd ed\u0259k ki, trend s\u00f6z\u00fc \u201cyenilik\u201d, \u201cg\u00fcnd\u0259md\u0259 olan\u201d, \u201cm\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 g\u00fcnd\u0259md\u0259 olan\u201d m\u0259nalar\u0131n\u0131 verir. Amma bunlar\u0131n aras\u0131nda sonuncu ifad\u0259 trend s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fcasir m\u0259nas\u0131na daha yax\u0131nd\u0131r. Bu bax\u0131mdan, trendl\u0259r g\u00fcnd\u0259md\u0259 olma m\u00fcdd\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 bir ne\u00e7\u0259 qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcrl\u0259r:<\/p>\n<p>1. Meqatrend;<br \/>\n2. Makrotrend;<br \/>\n3. Mikrotrend;<br \/>\n4. Alttrend;<br \/>\n5. Sosial media trendi.<\/p>\n<p>T\u0259snifatda \u0259ks olunan qruplar g\u00fcnd\u0259md\u0259 olma m\u00fcdd\u0259tinin azalmas\u0131na \u0259sas\u0259n s\u0131ralan\u0131b.<\/p>\n<p>Media trendl\u0259ri aktual oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259 media qurumlar\u0131na v\u0259 m\u0259hsullar\u0131na yeni yana\u015fma t\u0259l\u0259b etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq jurnalistikadak\u0131 yeni trendl\u0259r \u00f6lk\u0259 medias\u0131na h\u0259m yarad\u0131c\u0131l\u0131q, h\u0259m d\u0259 texnoloji bax\u0131mdan \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. H\u0259min trendl\u0259rd\u0259n uzaq olmaq b\u0259z\u0259n qeyri-m\u00fcmk\u00fcn olur. Bu c\u00fcr trendl\u0259r, ad\u0259t\u0259n, jurnalistl\u0259rd\u0259n, media sah\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n yeni bilik v\u0259 bacar\u0131qlar t\u0259l\u0259b edir. H\u0259min bilik v\u0259 bacar\u0131qlara \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259d\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 davam etm\u0259k is\u0259 qlobal media m\u00fchitind\u0259 yer tuta bilm\u0259m\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p><strong>Texnologiya il\u0259 ayaqla\u015fa bilirikmi&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Trendl\u0259rl\u0259 uzla\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn texnologiya il\u0259 ayaqla\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. M\u00fcasir texnologiyan\u0131n jurnalistikada t\u0259tbiqi m\u00f6vzusu, s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259n media v\u0259 informasiya sah\u0259l\u0259rinin yeni reall\u0131qlarla nec\u0259 d\u0259yi\u015fdiyini g\u00f6st\u0259rir. Texnoloji yenilikl\u0259r jurnalistikan\u0131n istehsal\u0131, paylanmas\u0131 v\u0259 istehlak\u0131 prosesl\u0259rin\u0259 d\u0259rin t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 texnologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259dbiqi, \u0130KT-nin\u00a0 jurnalistikaya t\u0259siri yeni jurnalistika istiqam\u0259tl\u0259rinin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u201c\u0130nternet jurnalistika\u201d (sosial media, v\u0259t\u0259nda\u015f jurnalistikas\u0131, korporativ media), \u201cRobot jurnalistika\u201d, \u201cS\u00fcni intellekt texnologiyalar\u0131na \u0259saslanan jurnalistika\u201d v\u0259 s. texnologiya h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n jurnalistikaya n\u00fcfuz edib.<\/p>\n<p>Tarix boyu texnologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131 jurnalistikan\u0131n t\u0259kam\u00fcl\u00fcn\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131b. \u0130nformasiya v\u0259 s\u0259naye inqilablar\u0131 jurnalistikan\u0131n inki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131b.<\/p>\n<p>\u018fn\u0259n\u0259vi \u00e7ap v\u0259 televiziya jurnalistikas\u0131n\u0131n ill\u0259r boyu dominant oldu\u011fu bir d\u00fcnyada, internetin geni\u015f yay\u0131lmas\u0131 il\u0259 r\u0259q\u0259msal median\u0131n t\u0259siri v\u0259 n\u00fcfuz dair\u0259si s\u00fcr\u0259tl\u0259 artd\u0131. Onlayn platformalar jurnalistl\u0259r\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259ri daha s\u00fcr\u0259tli v\u0259 geni\u015f auditoriyaya \u00e7atd\u0131rmaq imkan\u0131 verdi. Bloglar, x\u0259b\u0259r saytlar\u0131 v\u0259 sosial media vasit\u0259sil\u0259 jurnalistika \u0259l\u00e7atan v\u0259 operativlik qazand\u0131. Art\u0131q f\u0259rdi \u015f\u0259xsl\u0259r bel\u0259, blogerl\u0259r v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f jurnalistl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259rin formala\u015fmas\u0131nda v\u0259 yay\u0131lmas\u0131nda f\u0259al rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p><strong>S\u00fcni intellekt jurnalistikada&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Haz\u0131rda \u201cAutomated Insights\u201d, \u201cNarrative Science\u201d v\u0259 ya \u201cYseop\u201d kimi s\u00fcni intellekt \u015firk\u0259tl\u0259ri alqoritml\u0259ri, \u00e7atbotlar\u0131, avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hesabat sisteml\u0259rini haz\u0131rlay\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00fczr\u0259 x\u0259b\u0259r t\u0259\u015fkilatlar\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131rlar. S\u00fcni intellekt (S\u0130) texnologiyalar\u0131ndan jurnalistikada avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u0259zmun yaratmaq, \u201cdata mining\u201d, x\u0259b\u0259rin yay\u0131lmas\u0131, optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259r\u0259 ba\u015fl\u0131qlar\u0131n se\u00e7ilm\u0259si, m\u00fcsahib\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn suallar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 s. m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llind\u0259 istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>S\u00fcni intellekt texnologiyalar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan medias\u0131nda istifad\u0259si zaman\u0131 ver\u0259 bil\u0259c\u0259yi \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259r:<\/p>\n<p>M\u0259tnl\u0259rin oxunabilirliyinin v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259blik s\u0259viyy\u0259sinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si;<\/p>\n<p>M\u0259tnl\u0259rd\u0259 istifad\u0259 olunan terminl\u0259rin m\u00fcqayis\u0259li analizi;<\/p>\n<p>M\u0259tnl\u0259rd\u0259 vulqar s\u00f6zl\u0259rin a\u015fkarlanmas\u0131;<\/p>\n<p>M\u0259tnl\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t sirrinin v\u0259 ya h\u0259rbi sirrin olub-olmamas\u0131n\u0131n\u00a0 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si;<\/p>\n<p>M\u0259tnd\u0259 plagiatl\u0131\u011f\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131;<\/p>\n<p>Ma\u015f\u0131n t\u0259rc\u00fcm\u0259si;<\/p>\n<p>Avtomatik referatla\u015fd\u0131rma;<\/p>\n<p>M\u0259tnin m\u00f6vzuya uy\u011fun t\u0259snifatland\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/p>\n<p>Yaz\u0131 \u00fcslubunu analiz etm\u0259kl\u0259, m\u00fc\u0259llifin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259si.<\/p>\n<p><strong>Sosial media platformalar\u0131\u2026<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Big Data&#8221; v\u0259 m\u0259lumat analitikas\u0131 jurnalistikaya d\u0259rin t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib. Bu texnologiya vasit\u0259sil\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli m\u0259lumatlar t\u0259hlil edil\u0259r\u0259k m\u00fcxt\u0259lif ictimai, siyasi v\u0259 iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 dair daha d\u0259qiq v\u0259 informativ analizl\u0259r t\u0259qdim edil\u0259 bilir. Data jurnalistika vasit\u0259sil\u0259 jurnalistl\u0259r oxuculara m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u0259lumatlar\u0131 vizual v\u0259 interaktiv formatda \u00e7atd\u0131r\u0131r. M\u0259lumat qrafikl\u0259ri, x\u0259rit\u0259l\u0259r v\u0259 interaktiv m\u0259zmunlar x\u0259b\u0259rl\u0259rin daha anla\u015f\u0131ql\u0131 v\u0259 maraql\u0131 olmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Mobil cihazlar\u0131n geni\u015f yay\u0131lmas\u0131 jurnalistikan\u0131 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131 mediadan azad edib. \u0130ndi h\u0259r bir \u015f\u0259xs \u00f6z smartfonu il\u0259 ist\u0259nil\u0259n vaxt v\u0259 yerd\u0259 hadis\u0259l\u0259ri lent\u0259 ala, reportajlar haz\u0131rlaya v\u0259 sosial mediada payla\u015fa bil\u0259r. Bu, v\u0259t\u0259nda\u015f jurnalistikas\u0131n\u0131n artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub, \u00e7\u00fcnki insanlar real vaxt rejimind\u0259 \u00f6z m\u00fchitl\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259rl\u0259r payla\u015f\u0131r v\u0259 yay\u0131mlay\u0131r. Bu, jurnalistl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m f\u00fcrs\u0259t, h\u0259m d\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fd\u0131r, \u00e7\u00fcnki m\u0259lumatlar\u0131n do\u011frulu\u011funu t\u0259min etm\u0259k \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir v\u0259 saxta x\u0259b\u0259rl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259si yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Sosial media platformalar\u0131, x\u0259b\u0259rl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 istehlak\u0131n\u0131n \u0259sas kanallar\u0131ndan biri olub. Jurnalistl\u0259r bu platformalar vasit\u0259sil\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259ri birba\u015fa oxuculara \u00e7atd\u0131r\u0131r v\u0259 onlarla daha interaktiv \u0259laq\u0259l\u0259r qurur. Eyni zamanda, sosial media platformalar\u0131 jurnalistl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yeni marketinq v\u0259 brend qurma imkanlar\u0131 t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p>Texnologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 multimedia al\u0259tl\u0259ri v\u0259 virtual reall\u0131q (VR) jurnalistikada geni\u015f istifad\u0259 edilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. \u018fn\u0259n\u0259vi m\u0259tn v\u0259 \u015f\u0259kill\u0259r\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq, jurnalistl\u0259r indi videolar, podkastlar, interaktiv qrafikl\u0259r v\u0259 h\u0259tta VR il\u0259 d\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259ri t\u0259qdim ed\u0259 bilirl\u0259r. VR vasit\u0259sil\u0259 oxucular hadis\u0259l\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 olma hissini ya\u015fay\u0131r, m\u0259s\u0259l\u0259n, m\u00fcharib\u0259 zonalar\u0131ndan v\u0259 ya iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rind\u0259n birba\u015fa t\u0259\u0259ss\u00fcratlar \u0259ld\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Dronlar jurnalistikada yeni bir perspektiv t\u0259qdim edir. X\u00fcsusil\u0259 t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, m\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 ya etirazlar zaman\u0131 dronlar jurnalistl\u0259r\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 ya \u00e7\u0259tin \u0259l\u00e7atan yerl\u0259rd\u0259n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r t\u0259min edir. Bu texnologiya daha h\u0259rt\u0259r\u0259fli v\u0259 t\u0259sirli vizual materiallar yaratma\u011fa imkan verir.<\/p>\n<p>2024-c\u00fc ilin mart ay\u0131nda \u201cDeloitte insights\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a0 m\u00fcxt\u0259lif n\u0259sill\u0259r aras\u0131nda sor\u011fu ke\u00e7irilib. Sor\u011funun n\u0259tic\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 30% g\u0259nc istehlak\u00e7\u0131lar s\u00fcni intellekt t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan materiallar\u0131n daha maraql\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 bildirib.<br \/>\n<img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2024\/10\/18\/1729230824_462966.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n\u015e\u0259kil 1. \u201cDeloitte insights\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n\u00a0 ke\u00e7iril\u0259n sor\u011funun n\u0259tic\u0259l\u0259ri<\/p>\n<p><strong>Yeni texnologiyalar v\u0259 etik probleml\u0259r\u2026<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcxt\u0259lif ya\u015f kateqoriyalar\u0131 aras\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n sor\u011fuda respondentl\u0259rin 70%-i generativ s\u00fcni intellekt t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131landansa, insan t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131lm\u0131\u015f televiziya \u015fousu v\u0259 ya filmin\u0259 baxma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdikl\u0259rini bildiribl\u0259r. 42% generativ s\u00fcni intellekt v\u0259 insanlar\u0131n birg\u0259 \u0259yl\u0259nc\u0259li m\u0259zmun t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib. 22% is\u0259 hesab edir ki, generativ s\u00fcni intellekt h\u0259tta insanlardan daha maraql\u0131 televiziya \u015foular\u0131 v\u0259 filml\u0259r yaza bil\u0259r.\u00a0 Yeni n\u0259sil yeni texnologiyalardan istifad\u0259y\u0259 liderlik edirl\u0259r: bu n\u0259sill\u0259rin 18%-i \u015f\u0259kill\u0259r yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn generativ s\u00fcni intellektd\u0259n istifad\u0259 etdiyini, 25%-i is\u0259 m\u0259tn yaratmaq s\u00fcni intellektd\u0259n istifad\u0259 etdiyini bildirib. Ya\u015fl\u0131 n\u0259sill\u0259r bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259n geri qal\u0131rlar.<\/p>\n<p>Texnologiyan\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 jurnalistl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yeni etik probleml\u0259r d\u0259 yarad\u0131b. Saxta x\u0259b\u0259rl\u0259rin s\u00fcr\u0259tli yay\u0131lmas\u0131, m\u0259lumatlar\u0131n manipulyasiya edilm\u0259si v\u0259 \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri ciddi m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusudur. Jurnalistl\u0259r v\u0259 media orqanlar\u0131 bu t\u0259hdidl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni strategiyalar v\u0259 texnologiyalardan istifad\u0259 etm\u0259li olurlar.<\/p>\n<p>M\u00fcasir texnologiyalar jurnalistikan\u0131 k\u00f6kl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fdirib v\u0259 bu proses davam edir. Yeni texnologiyalar jurnalistl\u0259r\u0259 m\u0259lumat\u0131 daha s\u00fcr\u0259tli v\u0259 d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 toplama\u011fa, onu daha t\u0259sirli yollarla t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 imkan verir. Lakin bu yenilikl\u0259r eyni zamanda jurnalistl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda etik, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131qla ba\u011fl\u0131 yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar qoyur. Texnologiyan\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf etdiyi d\u00f6vrd\u0259 jurnalistikan\u0131n missiyas\u0131, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015faraq oxuculara etibarl\u0131 informasiya t\u0259qdim etm\u0259kdir. Texnologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 jurnalistikan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi daha \u00e7ox interaktiv, m\u0259lumat y\u00f6n\u00fcml\u00fc v\u0259 etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6n planda oldu\u011fu bir forma alacaq.<\/p>\n<p><strong>Auditoriyan\u0131 maraqland\u0131ran m\u00f6vzular&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq jurnalistikadak\u0131 trendl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, auditoriyan\u0131 daha \u00e7ox maraqland\u0131ran m\u00f6vzu, m\u0259zmun m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259ki trendl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fmaq m\u00fctl\u0259qdir. \u00c7\u00fcnki m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn jurnalistikas\u0131 XX \u0259srin jurnalistikas\u0131ndan tamamil\u0259 f\u0259rqlidir v\u0259 bu f\u0259rqlilikl\u0259r get-ged\u0259 artmaqdad\u0131r. \u018fn\u0259n\u0259vi mediada janr anlay\u0131\u015f\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r sabit olsa da, yeni median\u0131n yaranmas\u0131 il\u0259 jurnalistikan\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 yenilikl\u0259r oldu\u011fu kimi janrlara da t\u0259sirsiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u0259mi\u015fdir. Bu prosesl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 jurnalistika janrlar\u0131n\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi janrlar v\u0259 yeni media janrlar\u0131 olaraq iki qrupa b\u00f6l\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p>\u018fn\u0259n\u0259vi jurnalistika janrlar\u0131 dedikd\u0259, ad\u0131ndan da g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi \u0259n\u0259n\u0259vi media adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z radio, televiziya v\u0259 m\u0259tbuatda\u00a0 rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z janrlar n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu janrlar tarix\u0259n formala\u015fd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 t\u0259hlil olundu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn onun haqq\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259d\u0259biyyata rast g\u0259lm\u0259k olar. Amma yeni median\u0131n formala\u015fmas\u0131ndan sonra janrlarda ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 ya yeni yaranan janrlar haqq\u0131nda m\u0259nb\u0259l\u0259r olduqca azd\u0131r. Apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n dey\u0259 bil\u0259rik ki, yeni media janrlar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda x\u00fcsusil\u0259 sosial median\u0131n ciddi rolu var. \u00c7\u00fcnki \u0259sas yenilikl\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 auditoriyan\u0131n \u0259n \u00e7ox \u00fcz tutdu\u011fu forma v\u0259 janrlardan sosial mediadan qaynaqlan\u0131r. N\u00fcmun\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd ed\u0259 bil\u0259rik ki, XXI \u0259srin auditoriyas\u0131 art\u0131q informasiyan\u0131 daha \u00e7ox q\u0131sa videolar (reels) vasit\u0259sil\u0259 al\u0131r. Bu c\u00fcr videolar art\u0131q el\u0259 s\u00fcr\u0259tli v\u0259 geni\u015f yay\u0131l\u0131b ki, \u201cvideo \u0259sasl\u0131 kontent\u201d ifad\u0259si formala\u015f\u0131r. Y\u0259ni q\u0131sa videolar kontentl\u0259 ba\u011fl\u0131 ged\u0259n trendl\u0259r s\u0131ras\u0131nda x\u00fcsusi kateqoriya kimi formala\u015f\u0131r. \u0130nstagram v\u0259 TikTok sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259ki \u201creels\u201dl\u0259r, YouTube platformas\u0131ndak\u0131 \u201cshort video\u201dlar bu kateqoriyaya daxildir. Bununla yana\u015f\u0131 kontentl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan trendl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u201cistifad\u0259\u00e7i \u0259sasl\u0131 kontent\u201d (user-generated content) hesab oluna bil\u0259r. Burada sad\u0259c\u0259 jurnalist v\u0259 ya media qurumunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 yox, h\u0259m d\u0259 istifad\u0259\u00e7inin \u00f6z\u00fc kontent yarada bilir. Bu da, yuxar\u0131da da qeyd etdiyimiz kimi, bloq v\u0259 forumlar\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259, sosial median\u0131n populyarla\u015fmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li olan trendl\u0259rd\u0259ndir. Qeyd etdiyimiz bu trendl\u0259r Az\u0259rbaycan medias\u0131nda da m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmaqdad\u0131r. Amma kontentl\u0259 ba\u011fl\u0131 beyn\u0259lxalq jurnalistika trendl\u0259rind\u0259n olan data analizin\u0259, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, \u00f6lk\u0259 jurnalistikas\u0131nda, dem\u0259k olar ki, rast g\u0259lmirik. Data analizinin mahiyy\u0259ti q\u0131saca des\u0259k, informasiyan\u0131n \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda infoqrafikadan istifad\u0259 olunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Kontentl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan daha bir trend immersiv (immersive) jurnalistikad\u0131r. Virtual reall\u0131q texnologiyalar\u0131n\u0131n istifad\u0259sin\u0259 \u0259saslanan bu trend, h\u0259m d\u0259 texnoloji yenilikl\u0259rin n\u0259tic\u0259si hesab oluna bil\u0259r. \u201cDalmaq\u201d, \u201cba\u015f vurmaq\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 ver\u0259n \u201cto immerse\u201d s\u00f6z\u00fcnd\u0259n yaranan bu ifad\u0259nin mahiyy\u0259tind\u0259 auditroiyada i\u015ftirak effekti yaratmaqd\u0131r. Y\u0259ni bu \u00fcsulla haz\u0131rlanan x\u0259b\u0259rd\u0259 v\u0259 ya reportajda izl\u0259yici hadis\u0259y\u0259 operatorun se\u00e7diyi rakursdan deyil, 360 d\u0259r\u0259c\u0259 \u00e7\u0259kili\u015f imkan\u0131 olan kameralar\u0131n verdiyi imkanlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn ist\u0259diyi rakursdan baxa bil\u0259r. Bu c\u00fcr jurnalistika m\u0259hsullar\u0131 bir s\u0131ra n\u0259h\u0259ng media qurumlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n bir ne\u00e7\u0259 il \u00f6nc\u0259 haz\u0131rlanma\u011fa ba\u015flasa da, \u00f6lk\u0259 medias\u0131nda buna aid bir n\u00fcmun\u0259 yoxdur.<br \/>\n<strong>Sor\u011fular n\u0259 deyir&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan medias\u0131nda trendl\u0259rin t\u0259tbiqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rin bir ne\u00e7\u0259 s\u0259b\u0259bd\u0259n qaynaqland\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259 bil\u0259rik. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259, XXI \u0259srd\u0259 texnoloji yenilikl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n m\u00fcxt\u0259lif trendl\u0259r daha \u00e7ox texniki avadanl\u0131qlar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmamas\u0131ndan v\u0259 onlar\u0131n baha olmas\u0131ndan, h\u0259m d\u0259 m\u00fcasir trendl\u0259rd\u0259n m\u0259lumat\u0131 olan, m\u00fcasir texnologiyan\u0131 bil\u0259n kadrlar\u0131n az olmas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259 medias\u0131nda trendl\u0259rin t\u0259tbiqi probleml\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7irdiyimiz sor\u011funun cavablar\u0131 bunu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir. Bel\u0259 ki, internet media qurumlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan jurnalistl\u0259r aras\u0131nda ke\u00e7irdiyimiz sor\u011fuya \u0259sas\u0259n, respondentl\u0259rin 27.8 %-i qoyulan sual il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatl\u0131d\u0131r. 40.7% qism\u0259n m\u0259lumatl\u0131d\u0131r, 31.5%-i is\u0259 m\u0259lumats\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2024\/10\/18\/1729230801_462968.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\nDig\u0259r sualda is\u0259 texnoloji yenilikl\u0259rin t\u0259tbiqind\u0259ki probleml\u0259ri qeyd etm\u0259l\u0259ri xahi\u015f olunur. Veril\u0259n cavablardan da g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, kadr \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 avadanl\u0131qlarla ba\u011fl\u0131\u00a0 cavablar \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2024\/10\/18\/1729230839_462966-1.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\nKe\u00e7iril\u0259n anketd\u0259n v\u0259 apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k qeyd ed\u0259 bil\u0259rik ki, media trendl\u0259rini v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tini \u0259trafl\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259kl\u0259, bu istiqam\u0259td\u0259 bilikli kadrlar\u0131n say\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259, d\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n m\u00fcsb\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri m\u0259nims\u0259y\u0259r\u0259k bu istiqam\u0259td\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail olmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>S\u00fcnb\u00fcl Zalova, Nur\u015f\u0259r\u0259f Ta\u011f\u0131yeva,<br \/>\nBak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin\u00a0Jurnalistika fak\u00fclt\u0259sinin doktorantlar\u0131<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XXI \u0259srd\u0259 d\u00fcnya medias\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif trendl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur v\u0259 bunlar f\u0259rqli istiqam\u0259tlidir. Mediada h\u0259m kontentl\u0259 ba\u011fl\u0131, h\u0259m texnoloji yenilikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131, h\u0259m d\u0259 media qurumlar\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni meyill\u0259r m\u0259lumdur. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu trendl\u0259r d\u00fcnya media sisteminin bir hiss\u0259si olan Az\u0259rbaycan medias\u0131nda da m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. O zaman bu trendl\u0259r n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 istifad\u0259 olunur? Probleml\u0259r n\u0259l\u0259rdir v\u0259 nec\u0259 h\u0259ll etm\u0259k olar? Trendl\u0259r&#8230; \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onu qeyd ed\u0259k ki, trend s\u00f6z\u00fc \u201cyenilik\u201d, \u201cg\u00fcnd\u0259md\u0259 olan\u201d, \u201cm\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 g\u00fcnd\u0259md\u0259 olan\u201d m\u0259nalar\u0131n\u0131 verir. Amma bunlar\u0131n aras\u0131nda sonuncu ifad\u0259 trend s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fcasir m\u0259nas\u0131na daha&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":762509,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6bcdc73fd14ac6e1c672c13421fbbcb3.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6bcdc73fd14ac6e1c672c13421fbbcb3.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6bcdc73fd14ac6e1c672c13421fbbcb3.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6bcdc73fd14ac6e1c672c13421fbbcb3-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6bcdc73fd14ac6e1c672c13421fbbcb3-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6bcdc73fd14ac6e1c672c13421fbbcb3-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6bcdc73fd14ac6e1c672c13421fbbcb3.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6bcdc73fd14ac6e1c672c13421fbbcb3.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6bcdc73fd14ac6e1c672c13421fbbcb3-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/6bcdc73fd14ac6e1c672c13421fbbcb3.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"XXI \u0259srd\u0259 d\u00fcnya medias\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif trendl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur v\u0259 bunlar f\u0259rqli istiqam\u0259tlidir. Mediada h\u0259m kontentl\u0259 ba\u011fl\u0131, h\u0259m texnoloji yenilikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131, h\u0259m d\u0259 media qurumlar\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni meyill\u0259r m\u0259lumdur. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu trendl\u0259r d\u00fcnya media sisteminin bir hiss\u0259si olan Az\u0259rbaycan medias\u0131nda da m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. O zaman bu trendl\u0259r n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 istifad\u0259 olunur? Probleml\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/762508"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=762508"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/762508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":762510,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/762508\/revisions\/762510"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/762509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=762508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=762508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=762508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}