{"id":762539,"date":"2024-10-18T10:52:08","date_gmt":"2024-10-18T06:52:08","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=762539"},"modified":"2024-10-18T10:52:08","modified_gmt":"2024-10-18T06:52:08","slug":"usagi-doym%c9%99kl%c9%99-soym%c9%99kl%c9%99-agir-c%c9%99zalar-verm%c9%99kl%c9%99-hansisa-bir-usagin-yaxsi-t%c9%99rbiy%c9%99l%c9%99ndirm%c9%99k-olmaz-psixoloq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=762539","title":{"rendered":"U\u015fa\u011f\u0131 d\u00f6ym\u0259kl\u0259, s\u00f6ym\u0259kl\u0259, a\u011f\u0131r c\u0259zalar verm\u0259kl\u0259 hans\u0131sa bir u\u015fa\u011f\u0131n yax\u015f\u0131 t\u0259rbiy\u0259l\u0259ndirm\u0259k olmaz &#8211; Psixoloq"},"content":{"rendered":"<div class=\"content lead font-weight-normal\">\n<p>U\u015faqlar\u0131n d\u00fczg\u00fcn t\u0259rbiy\u0259 edilm\u0259si valideynl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn prioritet m\u0259s\u0259l\u0259dir. U\u015faq b\u00f6y\u00fcd\u0259n ail\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259rbiy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259mi\u015f\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259z olaraq qal\u0131r. Bu g\u00fcn valideynl\u0259r u\u015faq t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 b\u0259z\u0259n \u015f\u0259xsi intuisiyalar\u0131na, b\u0259zil\u0259ri \u00f6z valideynl\u0259rinin t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u0259saslan\u0131r, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 etibar edirl\u0259r.\u00a0 Ail\u0259d\u0259 valideyn \u2013 u\u015faq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin\u00a0 d\u00fczg\u00fcn qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar aras\u0131nda davran\u0131\u015f qaydalar\u0131na riay\u0259t edilm\u0259si vacibdir. Bu qaydalara \u0259m\u0259l edilm\u0259dikd\u0259 is\u0259 b\u0259zi xo\u015fag\u0259lm\u0259z hallarla &#8211; u\u015fa\u011f\u0131n\u00a0 narahat, aqressiv olmas\u0131, valideyni il\u0259 daim m\u00fcbahis\u0259 etm\u0259si, dig\u0259r insanlara qo\u015fulmas\u0131, h\u0259tta \u00f6z\u00fcn\u0259 sui-q\u0259sd etm\u0259 hallar\u0131\u00a0 il\u0259\u00a0 rastla\u015f\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p><em>B\u0259s, valideynl\u0259r bu kimi neqativ hallarla qar\u015f\u0131la\u015fmamaq, \u00f6vladlar\u0131n\u0131\u00a0 normal t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259k, onlarla m\u00fcnasib\u0259ti d\u00fczg\u00fcn qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t etm\u0259lidir?<\/em><\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2024\/07\/15\/\/-a46b6b58172103469636951533211097053.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><em><strong>\u201cLoqos\u201d Psixoloji v\u0259 Nitq \u0130nki\u015faf M\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri,\u00a0 \u201cPsixoloji Xidm\u0259t v\u0259 T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi\u201d \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri, psixologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru T\u0259ran\u0259 Pa\u015fayeva\u00a0 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201c\u0130ki sahil\u201d\u0259\u00a0<\/strong><\/em>a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm m\u0259qamlara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirdi. Diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131 ki, u\u015faq d\u00fcnyaya g\u0259ldikd\u0259n sonra t\u0259m\u0259l prinsip onu sosial m\u00fchit\u0259 haz\u0131rlamaqd\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 \u00f6nc\u0259 ata v\u0259 ana \u00f6z m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini t\u0259nziml\u0259m\u0259li, daha sonra \u00f6vladlar\u0131 il\u0259 d\u00fczg\u00fcn m\u00fcnasib\u0259t qurmal\u0131d\u0131rlar. U\u015faqlar 5 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r ail\u0259d\u0259 g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri h\u0259r \u015feyi \u015f\u00fcuralt\u0131na y\u0131\u011f\u0131rlar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 valideyn \u00f6vlad\u0131na verdiyi t\u0259rbiy\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259tini d\u0259rk etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>6-7 ya\u015f\u0131na kimi u\u015faqlar\u0131n t\u0259rbiy\u0259sin\u0259 daha ciddi yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259ran\u0259 Pa\u015fayevan\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 ail\u0259l\u0259rd\u0259 valideynl\u0259rin \u00f6z \u00f6vladlar\u0131na m\u00fcxt\u0259lif a\u011f\u0131r c\u0259zalar verm\u0259l\u0259ri, aqressiv, zorak\u0131 davran\u0131\u015flar g\u00f6st\u0259rm\u0259l\u0259ri hallar\u0131na tez-tez t\u0259sad\u00fcf edirik. Amma d\u00f6ym\u0259kl\u0259, s\u00f6ym\u0259kl\u0259, a\u011f\u0131r c\u0259zalar verm\u0259kl\u0259 hans\u0131sa bir u\u015faq yax\u015f\u0131 t\u0259rbiy\u0259 oluna bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Psixoloq bildirdi ki, valideynl\u0259rin \u00f6vladlar\u0131na qar\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259rdiyi \u015fidd\u0259t v\u0259 zorak\u0131l\u0131q, u\u015faqlar\u0131n psixoloji, emosional v\u0259 fiziki inki\u015faf\u0131na ciddi z\u0259r\u0259r ver\u0259 bil\u0259r. Bu davran\u0131\u015flar\u0131n u\u015faqlara t\u0259sirl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif aspektl\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Valideynl\u0259rin d\u0259st\u0259yi olmadan b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faqlar daha \u00e7ox anksiyete v\u0259 depressiya riski il\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. Onlar \u00f6zl\u0259rini inams\u0131z, t\u0259nha v\u0259 d\u0259y\u0259rsiz hiss ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. U\u015faqlar\u0131n duy\u011fusal v\u0259ziyy\u0259ti qeyri-sabit olar. Bu, onlar\u0131n \u00f6z hissl\u0259rini d\u00fczg\u00fcn ifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259m\u0259l\u0259rin\u0259 yol a\u00e7a bil\u0259r. Valideynl\u0259rin \u00f6hd\u0259likl\u0259rini yerin\u0259 yetirm\u0259m\u0259si u\u015faqlarda davran\u0131\u015f probleml\u0259rin\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, m\u00fcnaqi\u015f\u0259 yaradan, t\u0259cav\u00fczkar v\u0259 ya asosial davran\u0131\u015flara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Eyni zamanda, u\u015faqlar sosial normalara uy\u011fun davranma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259dikd\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 sosial m\u00fchitd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Valideynl\u0259rin d\u0259st\u0259k verm\u0259m\u0259si, u\u015faqlar\u0131n t\u0259hsilind\u0259 geriliy\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bel\u0259 durumda onlar m\u0259kt\u0259b\u0259 maraq g\u00f6st\u0259rmir v\u0259 akademik u\u011fursuzluq riski art\u0131r. Valideynl\u0259rin \u00f6hd\u0259likl\u0259rini yerin\u0259 yetirm\u0259m\u0259si, u\u015faqlar\u0131n sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini inki\u015faf etdirm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259km\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. U\u015faqlar dostluq qura bilm\u0259z v\u0259 ya sosial m\u00fchitd\u0259 \u00f6zl\u0259rini rahat hiss etm\u0259zl\u0259r.G\u0259l\u0259c\u0259k riskl\u0259r &#8211; Valideynl\u0259rd\u0259n yet\u0259rinc\u0259 d\u0259st\u0259k almayan u\u015faqlar g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6z u\u015faqlar\u0131na qar\u015f\u0131 da eyni davran\u0131\u015flar\u0131 t\u0259krarlaya bil\u0259rl\u0259r. X\u00fcsusil\u0259 yetkinlik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 psixoloji probleml\u0259r, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131q v\u0259 dig\u0259r sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri riski art\u0131r. Bu da \u201cyetkinlik faci\u0259si\u201d il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bilir.<\/p>\n<p>H\u0259ms\u00f6hb\u0259timiz vur\u011fulad\u0131 ki, valideynl\u0259rin \u00f6vladlar\u0131na ver\u0259 bil\u0259c\u0259yi t\u0259rbiy\u0259, u\u015fa\u011f\u0131n ya\u015f\u0131na, inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sin\u0259 v\u0259 ail\u0259nin d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 ba\u011fl\u0131 olaraq d\u0259yi\u015fir. U\u015faqlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00f6hd\u0259lik qoymaq, onlar\u0131n m\u0259suliyy\u0259t hissini inki\u015faf etdirm\u0259k, \u00f6z\u00fcn\u0259 inam\u0131 art\u0131rmaq v\u0259 h\u0259yatda m\u00fcsb\u0259t davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259k m\u0259qs\u0259dini g\u00fcd\u00fcr.\u00a0 Daha ki\u00e7ik ya\u015fl\u0131 u\u015faqlara oyunlar\u0131ndan sonra oyuncaq v\u0259 materiallar\u0131 y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131rmaq, di\u015fl\u0259rini f\u0131r\u00e7alamaq v\u0259 paltarlar\u0131n\u0131 se\u00e7m\u0259k kimi ki\u00e7ik v\u0259 sad\u0259 \u00f6hd\u0259likl\u0259r veril\u0259 bil\u0259r. 6-12 m\u0259kt\u0259b ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn ev tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 vaxt\u0131nda tamamlamaq, masa d\u00fcz\u0259ltm\u0259k, yem\u0259k masas\u0131 haz\u0131rlamaq v\u0259 ya evd\u0259ki heyvanlara baxmaq kimi \u00f6hd\u0259likl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k olar. Yeniyetm\u0259 ya\u015f\u0131nda olan u\u015faqlar g\u00fcnd\u0259lik i\u015fl\u0259rini, d\u0259rsl\u0259rini v\u0259 \u015f\u0259xsi v\u0259zif\u0259l\u0259rini idar\u0259 etm\u0259k \u00f6hd\u0259liyi da\u015f\u0131mal\u0131d\u0131rlar. Eyni zamanda, onlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u0259zi maliyy\u0259 m\u0259suliyy\u0259tl\u0259ri-\u015f\u0259xsi b\u00fcdc\u0259 haz\u0131rlamaq, i\u015f axtarmaq v\u0259 ya \u00f6z pulunu idar\u0259 etm\u0259k kimi \u00f6hd\u0259likl\u0259r qoymaq olar.<\/p>\n<p>T.Pa\u015fayeva \u0259lav\u0259 etdi ki, valideynl\u0259r, u\u015faqlar\u0131na n\u00fcmun\u0259 olmal\u0131d\u0131rlar. Onlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131, d\u0259y\u0259rl\u0259ri v\u0259 etik prinsipl\u0259ri u\u015faqlar\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin formala\u015fmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynay\u0131r. U\u015faq valideynl\u0259rinin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 izl\u0259y\u0259r\u0259k onlardan \u00f6yr\u0259nir.<\/p>\n<p>Psixoloq t\u00f6vsiy\u0259 edir ki, u\u015faqlar\u0131n intellektual inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif t\u0259hsil imkanlar\u0131 t\u0259qdim edilm\u0259lidir. Valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n\u0131 m\u00fctali\u0259 etm\u0259y\u0259, yarad\u0131c\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259, idman v\u0259 musiqi kimi hobbil\u0259r\u0259 t\u0259\u015fviq etm\u0259lidir. Bu, u\u015fa\u011f\u0131n f\u0259rdi bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 a\u015fkar etm\u0259y\u0259 v\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259r. M\u0259hz yuxar\u0131da qeyd olunan m\u0259qamlara diqq\u0259t edil\u0259rs\u0259 bu yolda at\u0131lacaq h\u0259r bir add\u0131m, u\u015fa\u011f\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 inaml\u0131, empatik v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli bir f\u0259rd olmas\u0131na xidm\u0259t ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Yaqut A\u011fa\u015fahq\u0131z\u0131, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n<div class=\"clearfix\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"sharing my-2 row no-gutters d-print-none\"><\/div>\n<div class=\"d-none d-sm-block\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U\u015faqlar\u0131n d\u00fczg\u00fcn t\u0259rbiy\u0259 edilm\u0259si valideynl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn prioritet m\u0259s\u0259l\u0259dir. U\u015faq b\u00f6y\u00fcd\u0259n ail\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259rbiy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259mi\u015f\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259z olaraq qal\u0131r. Bu g\u00fcn valideynl\u0259r u\u015faq t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 b\u0259z\u0259n \u015f\u0259xsi intuisiyalar\u0131na, b\u0259zil\u0259ri \u00f6z valideynl\u0259rinin t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u0259saslan\u0131r, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 etibar edirl\u0259r.\u00a0 Ail\u0259d\u0259 valideyn \u2013 u\u015faq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin\u00a0 d\u00fczg\u00fcn qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar aras\u0131nda davran\u0131\u015f qaydalar\u0131na riay\u0259t edilm\u0259si vacibdir. Bu qaydalara \u0259m\u0259l edilm\u0259dikd\u0259 is\u0259 b\u0259zi xo\u015fag\u0259lm\u0259z hallarla &#8211; u\u015fa\u011f\u0131n\u00a0 narahat, aqressiv olmas\u0131, valideyni il\u0259 daim m\u00fcbahis\u0259 etm\u0259si, dig\u0259r insanlara qo\u015fulmas\u0131, h\u0259tta \u00f6z\u00fcn\u0259 sui-q\u0259sd etm\u0259 hallar\u0131\u00a0 il\u0259\u00a0 rastla\u015f\u0131r\u0131q. B\u0259s, valideynl\u0259r bu kimi neqativ hallarla qar\u015f\u0131la\u015fmamaq, \u00f6vladlar\u0131n\u0131\u00a0 normal t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259k,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":762540,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/525b8410162883669167897651610184015.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/525b8410162883669167897651610184015.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/525b8410162883669167897651610184015.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/525b8410162883669167897651610184015-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/525b8410162883669167897651610184015-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/525b8410162883669167897651610184015-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/525b8410162883669167897651610184015.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/525b8410162883669167897651610184015.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/525b8410162883669167897651610184015-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/525b8410162883669167897651610184015.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"U\u015faqlar\u0131n d\u00fczg\u00fcn t\u0259rbiy\u0259 edilm\u0259si valideynl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn prioritet m\u0259s\u0259l\u0259dir. U\u015faq b\u00f6y\u00fcd\u0259n ail\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259rbiy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259mi\u015f\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259z olaraq qal\u0131r. Bu g\u00fcn valideynl\u0259r u\u015faq t\u0259rbiy\u0259sind\u0259 b\u0259z\u0259n \u015f\u0259xsi intuisiyalar\u0131na, b\u0259zil\u0259ri \u00f6z valideynl\u0259rinin t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u0259saslan\u0131r, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 etibar edirl\u0259r.\u00a0 Ail\u0259d\u0259 valideyn \u2013 u\u015faq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin\u00a0 d\u00fczg\u00fcn qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar aras\u0131nda davran\u0131\u015f qaydalar\u0131na riay\u0259t edilm\u0259si vacibdir. Bu qaydalara \u0259m\u0259l edilm\u0259dikd\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/762539"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=762539"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/762539\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":762541,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/762539\/revisions\/762541"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/762540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=762539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=762539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=762539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}